hipokarnitynemii
Hipokarnitynemii (hipokarnitynemia) to stan obniżonego poziomu karnityny w organizmie. Karnityna jest związkiem niezbędnym do transportu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do mitochondriów, gdzie zachodzi proces beta-oksydacji i produkcja energii. Niedobór karnityny może być pierwotny (uwarunkowany genetycznie) lub wtórny (nabyty).
Pierwotny niedobór karnityny występuje na skutek mutacji w genie SLC22A5, kodującym transporter karnityny OCTN2. Dziedziczony jest autosomalnie recesywnie i objawia się już w okresie niemowlęcym. Wtórny niedobór może być spowodowany niedożywieniem, chorobami nerek, wątroby, przewlekłymi chorobami metabolicznymi lub stosowaniem niektórych leków (np. walproiniany).
Objawy hipokarnitynemii to postępujące osłabienie mięśni, hipoglikemia hipoketotyczna, kardiomiopatia, zaburzenia funkcji wątroby oraz encefalopatia. U pacjentów często obserwuje się podwyższony poziom amoniaku we krwi. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się obniżone stężenie karnityny w surowicy i tkankach.
Diagnostyka hipokarnitynemii obejmuje oznaczenie poziomu karnityny całkowitej i wolnej w surowicy, analizę profilu acylokarnityn oraz badania genetyczne. Leczenie polega na suplementacji L-karnityny, która powinna być kontynuowana przez całe życie pacjenta w przypadku pierwotnego niedoboru.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas walproinowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas walproinowy, stosowany głównie w terapii padaczki i choroby afektywnej dwubiegunowej, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub pomocnicze, ostrym, przewlekłym lub przebytym ciężkim zapaleniem wątroby (zwłaszcza polekowym), zaburzeniami czynności trzustki, porfirią wątrobową, skazą krwotoczną, zaburzeniami mitochondrialnymi związanymi z mutacjami genu POLG (np. zespół Alpersa-Huttenlochera), rozpoznanymi zaburzeniami cyklu mocznikowego oraz niewyrównanym pierwotnym niedoborem karnityny. Szczególnie wysokie ryzyko hepatotoksyczności, w tym ciężkiego uszkodzenia wątroby i zgonu, występuje u dzieci poniżej 2. roku życia, pacjentów stosujących politerapię przeciwpadaczkową oraz osób z zaburzeniami metabolicznymi wątroby. Jednoczesne stosowanie z meflochiną jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko interakcji lekowych. U kobiet w ciąży oraz w wieku rozrodczym stosowanie kwasu walproinowego jest obarczone wysokim ryzykiem teratogenności i zaburzeń neurorozwojowych u płodu, co wymaga ścisłego przestrzegania programów zapobiegania ciąży lub całkowitego unikania leku, zwłaszcza w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej.
ataksja, choroba afektywna dwubiegunowa, encefalopatia, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynemii, kwas walproinowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, miopatia, nadwrażliwość na substancję czynną, neuropatia, niedobór karnityny, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby, padaczka, polimeraza gamma, porfiria, przewlekłe zapalenie wątroby, skaza krwotoczna, teratogenność, walproinian sodu, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia mitochondrialne, zespół Alpersa-Huttenlochera - Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine 288,2 mg/5 ml
Walproinian sodu (Depakine) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami przeciwpadaczkowymi, psychotropowymi oraz innymi grupami leków. Istotne jest monitorowanie stężeń leków takich jak fenobarbital (zwiększenie stężenia w osoczu, ryzyko sedacji, szczególnie u dzieci), lamotrygina (wydłużenie okresu półtrwania, ryzyko ciężkiej wysypki), fenytoina (wzrost frakcji wolnej, ryzyko toksyczności), karbamazepina (zwiększona toksyczność) oraz leków z grupy antybiotyków karbapenemowych (spadek stężenia walproinianu o 60-100% w ciągu 2 dni, ryzyko napadów). Ponadto walproinian może zwiększać stężenia zydowudyny, felbamatu, rufinamidu i propofolu, a zmniejszać stężenie olanzapiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko encefalopatii i hiperamonemii przy jednoczesnym stosowaniu topiramatu lub acetazolamidu oraz na potencjalne uszkodzenie wątroby, zwłaszcza przy kojarzeniu z kanabidiolem (dawki 10-25 mg/kg mc., u 19% pacjentów obserwowano >3-krotny wzrost AIAT). W przypadku leków silnie wiążących się z białkami (np. kwas acetylosalicylowy) dochodzi do wzrostu frakcji wolnego walproinianu, co wymaga ostrożności.
acetazolamid, adefowir, aminotransferaza, antybiotyk karbapenemowy, benzodiazepina, cholestyramina, cymetydyna, czas protrombinowy, doustny lek antykoncepcyjny, encefalopatia, erytromycyna, estrogen, felbamat, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynemii, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, kanabidiol, karbamazepina, kwetiapina, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, lopinawir, meflochina, metabolizm wątrobowy, metamizol, metotreksat, neutropenia, niedobór karnityny, nimodypina, olanzapina, progesteron, propofol, prymidon, rufinamid, ryfampicyna, rytonawir, sedacja, terapia skojarzona, topiramat, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian sodu, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine Chrono 300 200 mg + 87 mg
Depakine Chrono (walproinian sodu i kwas walproinowy) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez wpływ na metabolizm wątrobowy i wiązanie z białkami osocza. Istotne jest monitorowanie stężeń leków i dostosowywanie dawek podczas terapii skojarzonej, zwłaszcza z lekami przeciwpadaczkowymi takimi jak fenobarbital (zwiększenie stężenia i ryzyko sedacji), fenytoina (zmniejszenie stężenia całkowitego, wzrost wolnej frakcji i ryzyko toksyczności), karbamazepina (nasilenie toksyczności), lamotrygina (wydłużenie okresu półtrwania i ryzyko ciężkiej wysypki), rufinamid (zwiększenie stężenia, szczególnie u dzieci) oraz felbamat (zmniejszenie czasu eliminacji walproinianu). Ponadto walproinian może nasilać działanie leków psychotropowych (neuroleptyki, inhibitory MAO, leki przeciwdepresyjne, benzodiazepiny) oraz wpływać na stężenia leków takich jak olanzapina (zmniejszenie) i propofol (zwiększenie). W przypadku stosowania antybiotyków z grupy karbapenemów obserwuje się gwałtowne obniżenie stężenia walproinianu (60-100% w ciągu 2 dni), co może prowadzić do utraty kontroli napadów padaczkowych.
benzodiazepina, czas protrombinowy, działanie teratogenne, encefalopatia, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynemii, inhibitor enzymatyczny, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakologiczna, karbamazepina, karbapenem, klirens leku, koordynacja ruchowa, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek psychotropowy, leukopenia, metabolit, metabolizm wątrobowy, neutropenia, niedobór karnityny, nimodypina, odpowiedź kliniczna, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hematologiczny, próg drgawkowy, propofol, prymidon, rufinamid, salicylan, stężenie litu, supresja szpiku kostnego, terapia skojarzona, UDP-glukuronylotransferaza, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, wiązanie z białkami, wolna frakcja leku, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie równowagi, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine Chrono 500 333 mg + 145 mg
Walproinian sodu (Depakine Chrono) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii skojarzonej. Istotne jest monitorowanie stężeń leków takich jak fenobarbital (zwiększenie stężenia i ryzyko sedacji, szczególnie u dzieci), fenytoina (wzrost frakcji wolnej, ryzyko toksyczności), lamotrygina (wydłużenie okresu półtrwania o 100%, zwiększone ryzyko ciężkiej wysypki) oraz karbamazepina (nasilenie toksyczności). Walproinian może także zwiększać stężenia rufinamidu i zydowudyny, a zmniejszać stężenia olanzapiny i propofolu, co wymaga dostosowania dawek i ścisłej obserwacji klinicznej. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie walproinianu z meflochiną, które jest przeciwwskazane ze względu na obniżenie progu drgawkowego i zwiększenie częstości napadów. Ponadto, antybiotyki typu karbapenemu mogą obniżać stężenie walproinianu nawet o 60-100% w ciągu 2 dni, co wymaga monitorowania poziomu leku w osoczu.
acetazolamid, adefowir dipiwoksylu, aktywność aminotransferaz, antybiotyk karbapenemowy, benzodiazepina, biodostępność nimodypiny, cholestyramina, ciśnienie tętnicze, cymetydyna, czas protrombinowy, Depakine Chrono, działanie sedatywne, encefalopatia, erytromycyna, estrogen, felbamat, fenobarbital, fenytoina, funkcja psychomotoryczna, glukuronidacja walproinianu, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynemii, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja metaboliczna, kanabidiol, karbamazepina, klirens walproinianu, kwas acetylosalicylowy, kwetiapina, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, lopinawir, meflochina, metabolizm wątrobowy, metamizol, metotreksat, neutropenia, niedobór karnityny, nimodypina, okres półtrwania, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, piwampicylina, piwmecylinam, próg drgawkowy, propofol, prymidon, rufinamid, ryfampicyna, rytonawir, salicylan, środek przeciwzakrzepowy, stężenie litu w surowicy, topiramat, UDP-glukuronylotransferaza, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, zydowudyna - Leksykon substancji czynnych
Sód walproinian – Przeciwwskazania stosowania
Sód walproinian, obecny w preparatach Depakine Chrono 300 (200 mg sodu walproinianu + 87 mg kwasu walproinowego = 300 mg sodu walproinianu) oraz Depakine Chrono 500 (333 mg sodu walproinianu + 145 mg kwasu walproinowego = 500 mg sodu walproinianu), posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględnie przeciwwskazany jest u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, ostrym i przewlekłym zapaleniem wątroby, wywiadem ciężkiego zapalenia wątroby, porfirią, a także u osób z zaburzeniami mitochondrialnymi związanymi z mutacjami genu POLG (np. zespół Alpersa-Huttenlochera), zaburzeniami cyklu mocznikowego oraz niewyrównanym niedoborem karnityny. Ponadto, stosowanie walproinianu w ciąży jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko teratogenności i zaburzeń neurorozwojowych, a u kobiet w wieku rozrodczym wymaga udziału w programie zapobiegania ciąży. Interakcje lekowe, zwłaszcza z meflochiną, stanowią kolejne istotne ograniczenie ze względu na ryzyko obniżenia progu drgawkowego i poważnych powikłań neurologicznych.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba metaboliczna, ciężkie zapalenie wątroby, Depakine Chrono, enzym wątrobowy, hiperamonemia, hipokarnitynemii, interakcja lekowa, karbapenemy, kwas walproinowy, lek przeciwpadaczkowy, meflochina, metabolizm leku, mutacja POLG, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na walproinian sodu, niedobór karnityny, niewydolność serca, ostre zapalenie wątroby, padaczka, porfiria, próg drgawkowy, Program Zapobiegania Ciąży, przewlekła choroba nerek, przewlekłe zapalenie wątroby, schorzenie wątroby, sód walproinianu, teratogenność, zaburzenie cyklu mocznikowego, zaburzenie mitochondrialne, zaburzenie neurorozwojowe, zespół Alpersa-Huttenlochera