UDP-glukuronylotransferaza

UDP-glukuronylotransferaza (UGT) to rodzina enzymów, które odgrywają kluczową rolę w procesie detoksykacji organizmu. Enzymy te katalizują proces glukuronidacji, który polega na dołączaniu kwasu glukuronowego do różnych substratów, takich jak leki, toksyny, hormony steroidowe czy bilirubina. Produkty tego procesu są bardziej rozpuszczalne w wodzie, co ułatwia ich wydalanie z organizmu przez nerki.

UGT występuje głównie w wątrobie, ale enzymy te można znaleźć również w jelitach, nerkach i innych tkankach. U ludzi istnieje kilka rodzin i podrodzin genów UGT, z których najważniejsze to UGT1 i UGT2. Polimorfizmy genów kodujących te enzymy mogą prowadzić do różnic w metabolizmie leków między pacjentami, co ma istotne znaczenie w farmakoterapii.

Niedobór lub zaburzenia funkcji UDP-glukuronylotransferazy mogą prowadzić do chorób, takich jak zespół Gilberta czy zespół Criglera-Najjara, które charakteryzują się podwyższonym poziomem bilirubiny we krwi. W praktyce klinicznej znajomość aktywności tych enzymów jest szczególnie ważna przy stosowaniu leków o wąskim indeksie terapeutycznym, gdyż zmiany w ich metabolizmie mogą prowadzić do działań niepożądanych lub nieskuteczności terapii.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Patofizjologia i mechanizm

Żółtaczka noworodkowa jest wynikiem hiperbilirubinemii, najczęściej niezwiązanej (pośredniej), spowodowanej zwiększoną produkcją bilirubiny (6-8 mg/kg/dobę u noworodków vs. 3-4 mg/kg/dobę u dorosłych) oraz niedojrzałością metaboliczną wątroby, w tym obniżoną aktywnością enzymu UDP-glukuronylotransferazy (UGT1A1) do około 1% aktywności dorosłych. Fizjologiczna żółtaczka pojawia się między 2. a 8. dniem życia i jest związana z krótszym czasem życia erytrocytów, wzmożonym rozpadem hemoglobiny płodowej oraz zwiększonym krążeniem wątrobowo-jelitowym bilirubiny. Patologiczna żółtaczka manifestuje się w pierwszych 24 godzinach życia, z szybkim wzrostem bilirubiny (>5 mg/dl/dobę), utrzymującym się ponad 14 dni lub z podwyższonym stężeniem bilirubiny bezpośredniej (>2 mg/dl), i może wynikać z hemolizy (np. niezgodność grupowa ABO, Rh, niedobór G6PD), zaburzeń genetycznych (zespół Gilberta, Criglera-Najjara) lub infekcji. Żółtaczka związana z karmieniem piersią dzieli się na niedostateczne karmienie i żółtaczkę mleka matki, z mechanizmami obejmującymi hamowanie UGT1A1 i zwiększoną aktywność β-glukuronidazy.
bariera krew-mózg, beta-glukuronidaza, bilirubina niezwiązana, cholestaza, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, encefalopatia bilirubinowa, fototerapia, hemoglobina, hemoglobina płodowa, hemoliza, hepatocyt, hiperbilirubinemia, hiperbilirubinemia niezwiązana, kernicterus, krążenie wątrobowo-jelitowe, metabolizm bilirubiny, mózgowe porażenie dziecięce, neurotoksyczność bilirubiny, niedojrzałość wątroby, sferocytoza wrodzona, smółka, talasemia, UDP-glukuronylotransferaza, urobilinogen, wcześniactwo, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta, żółtaczka noworodkowa
Leksykon leków
Interakcje leku – ValproLEK 300 300 mg

Walproinian sodu, substancja czynna leku ValproLEK 300, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Istotne jest monitorowanie stężenia walproinianu oraz dostosowanie dawek leków współstosowanych, zwłaszcza w przypadku leków przeciwpadaczkowych (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, lamotrygina), psychotropowych (neuroleptyki, inhibitory MAO, benzodiazepiny) oraz antybiotyków z grupy karbapenemów, które mogą obniżać stężenie walproinianu nawet o 60-100% w ciągu 2 dni. Walproinian zwiększa stężenia fenobarbitalu i wolnej frakcji fenytoiny, co wymaga ścisłej kontroli klinicznej i oznaczania poziomów leków w osoczu. W przypadku lamotryginy wydłuża się jej okres półtrwania prawie dwukrotnie, co zwiększa ryzyko toksyczności, w tym ciężkich wysypek skórnych, dlatego konieczne jest zmniejszenie dawki i monitorowanie pacjenta.
antagonista witaminy K, antybiotyk karbapenemowy, ataksja, benzodiazepina, czas protrombinowy, dysfagia, działanie drgawkotwórcze, działanie sedatywne, działanie uspokajające, encefalopatia hiperamonemiczna, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja walproinianu, hepatotoksyczność, hiperamonemia, induktor enzymatyczny, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, karbapenem, klirens walproinianu, kwas gamma-aminomasłowy, kwas walproinowy, lamotrygina, lek psychotropowy, meflochina, metabolizm lamotryginy, nimodypina, okres półtrwania, olanzapina, próg drgawkowy, propofol, ryfampicyna, sedacja, toksyczność kliniczna, UDP-glukuronylotransferaza, układ GABA-ergiczny, walproinian sodu, wysypka skórna, zaburzenie koordynacji psychoruchowej, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Adamed 10 mg

Hydroksyzyna, składnik leku Hydroxyzinum Adamed, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o różnym znaczeniu klinicznym, które wymagają szczególnej uwagi podczas terapii. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. przeciwarytmiczne klasy IA i III, niektóre przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, przeciwmalaryczne, antybiotyki jak erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna oraz przeciwgrzybicze jak pentamidyna), ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna antagonizuje działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, co może obniżać ich skuteczność. Ponadto, należy unikać łączenia z inhibitorami MAO z powodu ryzyka nasilenia działań niepożądanych. Przed testami alergicznymi i prowokacją oskrzeli z metacholiną zaleca się przerwanie hydroksyzyny na minimum 5 dni, aby zapobiec fałszywym wynikom diagnostycznym.
adrenalina, antybiotyk makrolidowy, beta-adrenolityk, betahistyna, bradykardia, cymetydyna, CYP2D6, CYP3A4/5, dehydrogenaza alkoholowa, disulfiram, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedacyjne, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, metronidazol, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, SSRI, test alergiczny, test prowokacji oskrzeli, tiazydowy lek moczopędny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie oddychania
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół gilberta – Diagnostyka i diagnoza

Zespół Gilberta to łagodne, dziedziczne zaburzenie metabolizmu bilirubiny, charakteryzujące się izolowanym podwyższeniem poziomu bilirubiny niesprzężonej, zwykle w zakresie 1-6 mg/dl (do 100 μmol/l), przy prawidłowych wynikach enzymów wątrobowych (AST, ALT, fosfataza alkaliczna, GGTP) i braku cech hemolizy. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych przyczyn hiperbilirubinemii, takich jak choroby hemolityczne czy zapalenie wątroby, oraz potwierdzeniu charakterystycznego wzorca biochemicznego – podwyższonej bilirubiny całkowitej z przewagą frakcji niesprzężonej (>70%). W diagnostyce różnicowej uwzględnia się także cięższe formy niedoboru UGT1A1, jak zespół Criglera-Najjara. Testy dodatkowe, takie jak test głodzenia (24-48 h) czy testy z kwasem nikotynowym i fenobarbitalem, mogą potwierdzić diagnozę. Genetyczne potwierdzenie mutacji w genie UGT1A1, zwłaszcza allelu UGT1A1*28, jest możliwe, ale nie jest rutynowo wymagane.
atrezja dróg żółciowych, badanie genetyczne, badanie krwi, bilirubina całkowita, bilirubina niesprzężona, biopsja wątroby, choroba hemolityczna, dehydrogenaza mleczanowa, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, funkcja wątroby, gamma-glutamylotranspeptydaza, gen UGT1A1, hemoliza, hiperbilirubinemia, marskość wątroby, metabolizm bilirubiny, morfologia krwi, parametry wątrobowe, retikulocyty, rezonans magnetyczny, test Coombsa, tomografia komputerowa, UDP-glukuronylotransferaza, zapalenie wątroby, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta
Leksykon leków
Interakcje leku – Lamotrix 25 mg

Metabolizm lamotryginy odbywa się głównie przez enzymy UDP-glukuronylotransferaz (UGT), a jej klirens jest istotnie modulowany przez leki indukujące lub hamujące glukuronidację. Walproinian znacząco hamuje glukuronidację lamotryginy, wydłużając jej okres półtrwania prawie dwukrotnie, co wymaga dostosowania dawkowania. Z kolei induktory enzymów, takie jak fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, prymidon, ryfampicyna, lopinawir/rytonawir oraz hormonalne środki antykoncepcyjne (np. 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg lewonorgestrelu) przyspieszają metabolizm lamotryginy, zmniejszając jej stężenia w osoczu (np. AUC i Cmax spadają odpowiednio o 52% i 39% przy stosowaniu antykoncepcji). W przypadku stosowania tych leków konieczne jest odpowiednie dostosowanie schematu dawkowania lamotryginy zgodnie z wytycznymi. Leki takie jak okskarbazepina, felbamat, gabapentyna, lewetyracetam, pregabalina, topiramat, zonisamid, lit, bupropion, olanzapina, arypiprazol, lakozamid i perampanel nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę lamotryginy.
2-N-glukuronid, amitryptylina, arypiprazol, atazanawir/rytonawir, bupropion, cytochrom P450 3A4, felbamat, fenelzyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, gabapentyna, glukuronidacja lamotryginy, haloperydol, hormonalny środek antykoncepcyjny, karbamazepina, klonazepam, klozapina, lakozamid, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lek psychotropowy, lewetyracetam, lit farmakologia, lopinawir/rytonawir, lorazepam, okskarbazepina, olanzapina, perampanel, pregabalina, prymidon, ryfampicyna, rysperydon, sertralina, topiramat, transporter kationów organicznych 2, trazodon, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, zonisamid
Leksykon substancji czynnych
Tapentadol – Właściwości farmakokinetyczne

Tapentadol wykazuje umiarkowaną biodostępność doustną (~32%) z istotnym metabolizmem pierwszego przejścia w wątrobie. Tmax różni się w zależności od formy farmaceutycznej: 3-6 godzin dla tabletek o przedłużonym uwalnianiu oraz około 1,25 godziny dla tabletek o standardowym uwalnianiu. W zakresie dawek terapeutycznych obserwuje się proporcjonalny wzrost AUC i Cmax, a stałe stężenie w surowicy osiągane jest drugiego dnia terapii. Spożycie pokarmu wpływa na farmakokinetykę tapentadolu w stopniu nieistotnym klinicznie (wzrost AUC o 8-25%, Cmax o 16-18%). Objętość dystrybucji wynosi 540 ± 98 l, a stopień wiązania z białkami osocza jest niski (~20%), co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Klirens całkowity po podaniu dożylnym to 1530 ± 177 ml/min, a okres półtrwania wynosi 4 godziny (standardowe uwalnianie) lub 5-6 godzin (przedłużone uwalnianie).
akumulacja leku, biodostępność bezwzględna, Cmax, cytochrom P450, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, farmakokinetyka, glukuronidacja, glukuronidacja leku, hydroksytapentadol, interakcje farmakokinetyczne, interakcje lek-lek, klirens całkowity, maksymalne stężenie w surowicy, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, proporcjonalność dawki, stężenie stacjonarne, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, współczynnik akumulacji, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Comfortin 25 mg

Hydroksyzyna, substancja czynna Comfortinu, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie ważne jest unikanie jednoczesnego stosowania z inhibitorami MAO oraz lekami wydłużającymi odstęp QT (np. chinidyna, amiodaron, haloperydol, citalopram), ze względu na ryzyko nasilonej sedacji i zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes. Alkohol etylowy potęguje działanie depresyjne hydroksyzyny na ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do nasilenia sedacji i zaburzeń psychomotorycznych, dlatego jego spożycie podczas terapii jest przeciwwskazane. Hydroksyzyna antagonizuje działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, a także osłabia efekt presyjny adrenaliny, co wymaga ostrożności w stanach nagłych. W przypadku stosowania cymetydyny (600 mg 2x/dobę) obserwuje się wzrost stężenia hydroksyzyny w osoczu o 36%, co może wymagać redukcji dawki leku.
adrenalina, antybiotyk, betahistyna, bradykardia, cetyryzyna, cymetydyna, CYP2C19, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, działanie depresyjne na OUN, działanie presyjne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdrgawkowe, działanie sedatywne, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, izoenzym CYP2C9, izoenzym CYP2D6, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, metacholina, padaczka, sedacja, test alergiczny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, układ nerwowy, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum VP 10 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, składnik aktywny Hydroxyzinum VP, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w kontekście ryzyka wydłużenia odstępu QT i indukcji torsade de pointes. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie hydroksyzyny z lekami przeciwarytmicznymi klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid) i III (amiodaron, sotalol), niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi (haloperydol), przeciwdepresyjnymi (cytalopram, escytalopram), antybiotykami makrolidowymi i fluorochinolonami (erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), lekami przeciwmalarycznymi (meflochina), przeciwgrzybiczymi (pentamidyna), przeciwnowotworowymi (toremifen, wandetanib) oraz metadonem. Współistnienie tych leków z hydroksyzyną znacząco zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, co wymaga całkowitego unikania takiej terapii.
antybiotyk makrolidowy, beta-bloker, betahistyna, choroba Alzheimera, cymetydyna, cytochrom P450, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdrgawkowe, enzym CYP3A4, fenytoina, funkcja poznawcza, hipokaliemia, inhibitor dehydrogenazy alkoholowej, inhibitor monoaminooksydazy, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, miastenia, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie, receptor GABA-ergiczny, sedacja, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, zaburzenie oddechowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Grindeks 25 mg

Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) (56%) i R(+) (44%), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym na czczo, osiągając Cmax w osoczu w ciągu 0,5-2 godzin. W farmakokinetyce obserwuje się proporcjonalny wzrost Cmax i AUC wraz ze wzrostem dawki, bez istotnej kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23% u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, 29% u zdrowych ochotników) i jest wydalany głównie przez nerki (90% klirensu nerkowego), z okresem półtrwania wynoszącym około 3 godzin u zdrowych osób i 3-5 godzin u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Spożycie posiłku bogatego w tłuszcze i kalorie zmniejsza AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lek podawano niezależnie od posiłków. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 ani nie wpływa na ich aktywność, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych.
AspAT, AUC, białko oporności raka piersi, bilirubina całkowita, Cmax, cytochrom P450, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksylenalidomid, inhibitor enzymatyczny, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylolenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, schyłkowa choroba nerek, szpiczak mnogi, transportery anionów organicznych, transportery kationów organicznych, transportery MRP, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia retard 250 mg

Tapentadol, substancja czynna Palexia retard, charakteryzuje się biodostępnością bezwzględną około 32% po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym między 3 a 6 godziną. Wartości AUC rosną proporcjonalnie do dawki w zakresie terapeutycznym, a współczynnik akumulacji wynosi 1,5 przy dawkowaniu 86 mg i 172 mg dwa razy na dobę. Stabilne stężenia w surowicy osiągane są już drugiego dnia terapii. Pokarm wpływa na farmakokinetykę leku w sposób klinicznie nieistotny (wzrost AUC o 8% i Cmax o 18%), co pozwala na stosowanie leku niezależnie od posiłków. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (Vz 540 ± 98 l po podaniu dożylnym) oraz niskie wiązanie z białkami osocza (~20%), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Metabolizm jest intensywny (97% leku ulega biotransformacji), głównie przez glukuronidację katalizowaną przez UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7, z mniejszym udziałem CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6. Metabolity nie wykazują aktywności przeciwbólowej. Wydalanie odbywa się niemal wyłącznie przez nerki (99%), z klirensem całkowitym 1530 ± 177 ml/min i okresem półtrwania 5-6 godzin po podaniu doustnym.
analiza farmakokinetyczna populacyjna, biodostępność bezwzględna, CYP2D6, cytochrom P450, enzymy CYP2C9, farmakokinetyka tapentadolu, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, kwas glukuronowy, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pozorna objętość dystrybucji, pozorny klirens doustny, stężenie tapentadolu w surowicy, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, współczynnik akumulacji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Adoben 200 mg

Tapentadol, substancja czynna leku Adoben w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się biodostępnością około 32% po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym w 3-6 godzin. Parametry farmakokinetyczne wykazują liniowość w zakresie dawek terapeutycznych, a stabilne stężenia w surowicy uzyskuje się drugiego dnia terapii przy dawkowaniu 86 mg lub 172 mg dwa razy na dobę. Pokarm nie wpływa klinicznie istotnie na wchłanianie (wzrost AUC o 8%, Cmax o 18%). Tapentadol cechuje się dużą objętością dystrybucji (540 ± 98 l) i niskim wiązaniem z białkami osocza (~20%). Metabolizm zachodzi głównie przez glukuronidację (ok. 97%), z udziałem UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7, a w mniejszym stopniu przez CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6. Metabolity nie wykazują aktywności przeciwbólowej. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (99%), z klirensem 1530 ± 177 ml/min i okresem półtrwania 5-6 godzin.
AUC, biodostępność bezwzględna, Cmax, CYP2C9, cytochrom P450, dystrybucja leku, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie stacjonarne leku, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami surowicy, współczynnik akumulacji, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Lamotrix 100 mg

Lamotrygina, metabolizowana głównie przez urydyno-5′-difosforo-glukuronylotransferazy (UGT), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami indukującymi lub hamującymi glukuronidację. Walproinian znacząco hamuje metabolizm lamotryginy, wydłużając jej okres półtrwania niemal dwukrotnie, co wymaga dostosowania dawkowania. Induktory enzymów CYP3A4 i UGT, takie jak fenytoina, karbamazepina, fenobarbital i prymidon, przyspieszają metabolizm lamotryginy, również wymagając modyfikacji schematu dawkowania. Współstosowanie karbamazepiny może wywołać objawy ze strony OUN (zawroty głowy, ataksja, podwójne widzenie), które ustępują po redukcji dawki karbamazepiny. Leki przeciwpadaczkowe takie jak felbamat, gabapentyna, lewetyracetam, pregabalina (200 mg 3x/dobę), topiramat, zonisamid, lakozamid i perampanel (do 12 mg/dobę) nie wykazują istotnego wpływu na farmakokinetykę lamotryginy. Doustne środki antykoncepcyjne zawierające 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg lewonorgestrelu podwajają klirens lamotryginy, zmniejszając jej AUC i Cmax odpowiednio o 52% i 39%, co może wymagać korekty dawki lamotryginy przy rozpoczęciu lub zakończeniu terapii antykoncepcyjnej.
2-N-glukuronid, aktywność owulacyjna jajników, amitryptylina, arypiprazol, ataksja, atazanawir/rytonawir, bupropion, cytochrom P450 3A4, czynność hormonalna jajników, diploplia, działanie depresyjne na OUN, etynyloestradiol i lewonorgestrel, farmakokinetyka, felbamat, fenelzyna, fluoksetyna, FSH, gabapentyna, glukuronidacja, haloperydol, induktor glukuronidacji, interakcja farmakodynamiczna, klonazepam, klozapina, lakozamid, leki przeciwpadaczkowe, lewetyracetam, lopinawir/rytonawir, lorazepam, metabolizm wątrobowy, napad padaczkowy, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, perampanel, pregabalina, próg drgawkowy, progesteron, ryfampicyna, rysperydon, sertralina, topiramat, transporter kationów organicznych 2, trazodon, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, zaburzenia ostrości wzroku, zonisamid
Leksykon leków
Interakcje leku – Ossmiq 100 mg

Pozakonazol (Ossmiq) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez silną inhibicję enzymu CYP3A4 oraz metabolizm przez UDP-glukuronylotransferazę i transport przez glikoproteinę P. Leki takie jak ryfabutyna (300 mg/dobę), efawirenz (400 mg/dobę), fosamprenawir (700 mg 2x/dobę) oraz fenytoina (200 mg/dobę) znacząco obniżają stężenia pozakonazolu (Cₘₐₓ i AUC zmniejszone odpowiednio o 21-57%), co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub ścisłej obserwacji klinicznej. Z kolei pozakonazol znacząco zwiększa ekspozycję na substraty CYP3A4, w tym immunosupresanty (syrolimus – wzrost Cₘₐₓ 6,7-krotny i AUC 8,9-krotny; takrolimus – wzrost Cₘₐₓ o 121% i AUC o 358%; cyklosporyna – wzrost stężenia z ryzykiem nefrotoksyczności), statyny (symwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna), alkaloidy barwinka oraz inhibitory proteazy HIV. Wymaga to odpowiedniego dostosowania dawek i monitorowania stężeń leków oraz działań niepożądanych. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie pozakonazolu z lekami wydłużającymi QTc (terfenadyna, astemizol, cyzapryd, pimozyd, halofantryna, chinidyna) oraz alkaloidami sporyszu ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca i zatrucia.
alkaloid barwinka, alkaloid sporyszu, alprazolam, antagonista wapnia, astemizol, atorwastatyna, benzodiazepina, chinidyna, cyklosporyna, cyzapryd, digoksyna, dihydroergotamina, diltiazem, efawirenz, enzym CYP3A4, ergotamina, fenobarbital, fenytoina, fosamprenawir, glikoproteina p, glipizyd, halofantryna, hiperkalcemia, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, karbamazepina, kwas all-trans-retinowy, lek przeciwdrgawkowy, lowastatyna, midazolam, nefrotoksyczność, nifedypina, nisoldypina, pimozyd, pochodna sulfonylomocznika, pozakonazol, prymidon, rabdomioliza, ryfabutyna, symwastatyna, syrolimus, takrolimus, terfenadyna, torsades de pointes, tretinoina, triazolam, UDP-glukuronylotransferaza, wenetoklaks, werapamil, winblastyna, winkrystyna, wydłużenie odstępu QT, zakażenie grzybicze
Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Patofizjologia i mechanizm

Żółtaczka noworodkowa jest klinicznym objawem hiperbilirubinemii, charakteryzującym się żółtym zabarwieniem skóry i twardówek, wynikającym z podwyższonego stężenia bilirubiny w surowicy. Wyróżnia się dwa typy hiperbilirubinemii: niezwiązaną (pośrednią) i związaną (bezpośrednią), z których większość przypadków u noworodków to hiperbilirubinemia niezwiązana. Patogeneza żółtaczki noworodkowej jest wieloczynnikowa i obejmuje zwiększoną produkcję bilirubiny (6-8 mg/kg/dzień u noworodków vs. 3-4 mg/kg/dzień u dorosłych), niedojrzałość enzymatyczną (niska aktywność UDP-glukuronylotransferazy do około 14 tygodnia życia), zwiększone krążenie wątrobowo-jelitowe oraz czynniki genetyczne (np. zespół Gilberta, niedobór G6PD). Fizjologiczna żółtaczka noworodkowa osiąga szczytowe stężenia bilirubiny całkowitej (TSB) na poziomie 5-6 mg/dl (86-103 μmol/l), a zaostrzone formy mogą sięgać 7-17 mg/dl (104-291 μmol/l). Patologiczna żółtaczka definiowana jest przez pojawienie się w ciągu pierwszych 24 godzin życia, wzrost TSB >5 mg/dl (86 μmol/l) na dobę lub stężenie >17 mg/dl (290 μmol/l), często związana z hemolizą, infekcjami, zaburzeniami genetycznymi lub anatomicznymi.
atrezja dróg żółciowych, bariera krew-mózg, cholestaza, choroba hemolityczna, encefalopatia bilirubinowa, fototerapia, hiperbilirubinemia niezwiązana, hiperbilirubinemia noworodkowa, hiperbilirubinemia związana, jądra podstawy, kernicterus, neurotoksyczność bilirubiny, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedoczynność tarczycy, niezgodność grup krwi, porażenie mózgowe, refluks pęcherzowo-moczowodowy, stężenie bilirubiny w surowicy, UDP-glukuronylotransferaza, układ siateczkowo-śródbłonkowy, uropatia zaporowa, wrodzona sferocytoza, zakażenie układu moczowego, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka noworodkowa, żółtaczka patologiczna, żółtaczka związana z karmieniem piersią
Leksykon leków
Interakcje leku – Oxcarbazepin NeuroPharma 150 mg

Oxcarbazepin NeuroPharma, zawierający okskarbazepinę i jej aktywny metabolit monohydroksypochodną (MHD), działa jako induktor enzymów CYP3A4 i CYP3A5 oraz słaby induktor UDP-glukuronylotransferaz, co wpływa na metabolizm wielu leków, w tym immunosupresyjnych, doustnych środków antykoncepcyjnych oraz innych leków przeciwpadaczkowych. Indukcja enzymatyczna rozwija się i zanika w ciągu 2-3 tygodni od zmiany dawkowania. Szczególnie istotna jest interakcja z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, gdzie okskarbazepina zmniejsza AUC etynyloestradiolu o 48-52% oraz lewonorgestrelu o 32-52%, co może prowadzić do nieskuteczności antykoncepcji i wymaga stosowania alternatywnych metod zapobiegania ciąży. Ponadto okskarbazepina hamuje CYP2C19, co może zwiększać stężenia fenytoiny nawet o 40% przy dawkach okskarbazepiny >1200 mg/dobę, wskazując na konieczność monitorowania i ewentualnej korekty dawki fenytoiny.
cyklosporyna, cymetydyna, CYP2C19, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie niepożądane, epoksyd karbamazepiny, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, induktor enzymatyczny, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, monohydroksypochodna, napad drgawkowy, neurotoksyczność, okskarbazepina, politerapia, próg drgawkowy, takrolimus, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Binatta 50 mg

Tapentadol, substancja czynna produktu leczniczego BINATTA w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się biodostępnością bezwzględną około 32% po podaniu doustnym na czczo, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest po 3-6 godzinach, a zależność AUC od dawki jest liniowa w zakresie terapeutycznym. Współczynnik akumulacji przy dawkowaniu 86 mg i 172 mg dwa razy na dobę wynosi około 1,5, a stan stacjonarny osiągany jest już drugiego dnia terapii. Spożycie posiłku bogatotłuszczowego powoduje nieistotny klinicznie wzrost AUC o 8% i Cmax o 18%, co pozwala na stosowanie leku niezależnie od posiłków. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l) i niskie wiązanie z białkami surowicy (~20%), co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych związanych z wypieraniem z miejsc wiązania.
badanie farmakokliniczne, biodostępność tapentadolu, Cmax, cytochrom P450, farmakokinetyka tapentadolu, glukuronidacja tapentadolu, hydroksytapentadol, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid, O-glukuronid tapentadolu, okres półtrwania, sprzęganie z kwasem glukuronowym, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, UDP-glukuronylotransferaza, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, współczynnik akumulacji
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Depakine 400 mg (400 mg/4 ml)

Walproinian sodu, substancja czynna DEPAKINE 400 mg (400 mg/4 ml) w formie roztworu do wstrzykiwań, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością po podaniu doustnym i pełną po podaniu pozajelitowym. Lek wykazuje ograniczoną objętość dystrybucji, głównie do krwi i płynu zewnątrzkomórkowego, z możliwością przenikania do płynu mózgowo-rdzeniowego oraz tkanki mózgowej, co jest kluczowe dla działania przeciwdrgawkowego. Walproinian przenika przez barierę łożyskową, a stężenia w krwi pępowinowej są porównywalne lub nieco wyższe niż u matki, co ma istotne implikacje dla stosowania u kobiet w ciąży. Lek silnie wiąże się z białkami osocza, a stopień wiązania jest dawko-zależny, co wpływa na interpretację stężeń terapeutycznych i efektywność dializy. Okres półtrwania wynosi 15-17 godzin, a terapeutyczny zakres stężeń w surowicy to 40-100 mg/l, z koniecznością redukcji dawki powyżej 200 mg/l ze względu na ryzyko działań niepożądanych.
bariera łożyskowa, beta-utlenianie, cytochrom P-450, Depakine, dializoterapia, dysfagia, działanie przeciwdrgawkowe, efekt terapeutyczny, farmakokinetyka leku, glukuronidacja, hemodializa, interakcja lekowa, klirens leku, lek przeciwzakrzepowy, niewydolność nerek, okres półtrwania leku, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie pozajelitowe, przewód pokarmowy, stężenie leku w surowicy, stężenie terapeutyczne, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian sodu, wiązanie z białkami krwi, właściwości farmakokinetyczne
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Adamed 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja aktywna Hydroxyzinum Adamed, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które należy uwzględnić podczas terapii. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak chinidyna, amiodaron, sotalol, haloperydol, cytalopram, erytromycyna czy lewofloksacyna, ze względu na ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna działa antagonistycznie wobec betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, co może osłabiać ich efekty terapeutyczne. Ponadto, należy unikać jednoczesnego stosowania z inhibitorami MAO z powodu ryzyka nasilenia działań niepożądanych. Szczególną ostrożność wymaga kojarzenie hydroksyzyny z lekami wywołującymi bradykardię, hipokaliemię (np. tiazydowymi diuretykami), lekami hamującymi OUN oraz lekami o działaniu przeciwcholinergicznym, ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych i ryzyko zaburzeń rytmu serca.
antybiotyk makrolidowy, beta-adrenolityk, bradykardia, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, depresja OUN, działanie przeciwdrgawkowe, działanie przeciwhistaminowe, hipokaliemia, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, izoenzym CYP2D6, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, metabolizm monoamin, receptor α-adrenergiczny, SSRI, synergizm, test alergiczny, test prowokacji oskrzeli, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie poznawcze, zaburzenie psychomotoryczne
Leksykon substancji czynnych
Pozakonazol – Interakcje

Pozakonazol, silny lek przeciwgrzybiczy, jest metabolizowany głównie przez UDP-glukuronylotransferazę i jest substratem glikoproteiny P, co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Substancje indukujące enzymy (np. ryfabutyna 300 mg/d, ryfampicyna, efawirenz 400 mg/d, fenytoina 200 mg/d) obniżają stężenia pozakonazolu w osoczu, zmniejszając Cmax o 41-57% i AUC o 50-51%, co może prowadzić do obniżenia skuteczności terapii. Leki zmniejszające wchłanianie (fosamprenawir, antagoniści receptora H₂, inhibitory pompy protonowej) również obniżają Cmax i AUC pozakonazolu o 21-46% i 23-39%. Wchłanianie pozakonazolu jest istotnie zwiększone przy podaniu z posiłkiem. Jako silny inhibitor CYP3A4, pozakonazol znacząco podnosi stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej i często dostosowania dawek.
alkaloid barwinka, alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, benzodiazepina, bloker kanału wapniowego, cytochrom P450 3A4, farmakokinetyka, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperkalcemia, hipoglikemia, indeks terapeutyczny, induktor enzymatyczny, inhibitor cytochromu P450, inhibitor enzymu, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, lek immunosupresyjny, leukoencefalopatia, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, pochodna sulfonylomocznika, rabdomioliza, reakcja disulfiramopodobna, substancja przeciwgrzybicza, takrolimus, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zakażenie grzybicze
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Polfarmex 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Hydroxyzinum Polfarmex, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid) i III (np. amiodaron, sotalol), niektóre przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne (np. haloperydol), przeciwdepresyjne (np. cytalopram, escytalopram), przeciwmalaryczne (np. meflochina), antybiotyki (np. erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), przeciwgrzybicze (np. pentamidyna), a także metadon i leki stosowane w onkologii (np. toremifen, wandetanib). Takie połączenia są przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes i innych zaburzeń rytmu serca. Ponadto, hydroksyzyna nasila działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) w połączeniu z alkoholem etylowym oraz lekami o podobnym działaniu, co wymaga ostrożności i dostosowania dawki.
bradykardia, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedatywne, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor MAO, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, metabolizm leku, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, test prowokacji oskrzelowej, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Espefa 25 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, jako antagonista receptorów H1, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie przeciwwskazane jest łączenie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT i wywołującymi torsade de pointes, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna, dyzopiramid), klasy III (amiodaron, sotalol), niektóre leki przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne (haloperydol), przeciwdepresyjne (cytalopram, escytalopram), przeciwmalaryczne (meflochina), antybiotyki (erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), przeciwgrzybicze (pentamidyna), leki stosowane w chorobach układu pokarmowego (prukalopryd), onkologiczne (toremifen, wandetanib) oraz metadon. Również jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Hydroksyzyna metabolizowana jest przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania przy stosowaniu silnych inhibitorów tych enzymów. Ponadto, hydroksyzyna może nasilać działanie leków depresyjnych na ośrodkowy układ nerwowy oraz leków o działaniu przeciwcholinergicznym, co wymaga indywidualnego dostosowania dawek.
adrenalina, amiodaron, betahistyna, bradykardia, cetyryzyna, chinidyna, cymetydyna, CYP3A4/5, cytalopram, cytochrom P450, cytochrom P450 2D6, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dyzopiramid, działanie przeciwcholinergiczne, erytromycyna, escytalopram, fenytoina, haloperydol, hipokaliemia, hydroksyzyna chlorowodorek, Hydroxyzinum Espefa, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor monoaminooksydazy, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, lewofloksacyna, meflochina, metadon, moksyfloksacyna, pentamidyna, prukalopryd, sotalol, toremifen, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wandetanib, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum PPH 25 mg

Hydroksyzyna, substancja aktywna leku Hydroxizine Genoptim, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak przeciwarytmiki klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid), klasy III (amiodaron, sotalol), niektóre leki przeciwhistaminowe (terfenadyna, astemizol), przeciwpsychotyczne (haloperydol), przeciwdepresyjne (cytalopram, escytalopram), antybiotyki (erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), przeciwmalaryczne (meflochina), przeciwgrzybicze (pentamidyna), gastroenterologiczne (prukalopryd), przeciwnowotworowe (toremifen, wandetanib) oraz metadon. Połączenia te są przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes i innych groźnych zaburzeń rytmu serca. Ponadto, hydroksyzyna nasila działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy w połączeniu z lekami sedatywnymi (barbiturany, benzodiazepiny, opioidy), co wymaga indywidualnej korekty dawkowania. Współstosowanie z lekami o działaniu przeciwcholinergicznym oraz inhibitorami MAO wymaga ostrożności lub unikania terapii skojarzonej.
adrenalina, antybiotyk, atropina, barbiturany, benzodiazepina, betahistyna, bradykardia, cetyryzyna, cymetydyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja OUN, działanie przeciwcholinergiczne, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja lekowa, izoenzym CYP3A4/5, lek gastroenterologiczny, lek opioidowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpsychotyczny, lek trójpierścieniowy, metadon, odstęp QT, test prowokacji oskrzelowej, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Polfarmex 10 mg

Hydroksyzyna wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak przeciwarytmiki klasy IA i III (np. chinidyna, amiodaron), niektóre przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne (np. citalopram, escytalopram), przeciwmalaryczne (np. meflochina), antybiotyki (erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna), przeciwgrzybicze (pentamidyna) oraz metadon, co jest przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna metabolizowana jest przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5, a inhibitory tych enzymów, np. cymetydyna (600 mg 2x/dobę), zwiększają stężenie hydroksyzyny w surowicy o 36%, jednocześnie zmniejszając stężenie jej metabolitu cetyryzyny o 20%. Hydroksyzyna jest również inhibitorem CYP2D6, co może wpływać na metabolizm innych leków, jednak hamowanie izoenzymów 2C9, 2C19 i 3A4 jest klinicznie mało istotne ze względu na wysokie wartości IC50 (103-140 µM). Cetyryzyna nie wykazuje istotnego wpływu na cytochrom P450 ani UDP-glukuronylotransferazy.
adrenalina, alkohol etylowy, badanie EKG, betahistyna, cetyryzyna, cymetydyna, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, działanie depresyjne na OUN, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedatywne, fenytoina, hipokaliemia, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja metaboliczna, izoenzym 2C9, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpsychotyczny, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, prowokacja oskrzelowa, test alergiczny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia 4 mg/ml

Tapentadol w postaci roztworu doustnego (4 mg/ml) wykazuje farmakokinetykę porównywalną do tabletek powlekanych o natychmiastowym uwalnianiu, z szybkim i całkowitym wchłanianiem oraz średnią biodostępnością bezwzględną około 32% z powodu metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie (Cmax) osiągane jest po około 1,25 godziny, a parametry farmakokinetyczne (Cmax, AUC) rosną proporcjonalnie do dawki w zakresie terapeutycznym. Przy wielokrotnym podawaniu (co 6 godzin, dawki 75-175 mg) współczynnik akumulacji wynosi 1,4-1,7 dla substancji macierzystej i 1,7-2,0 dla metabolitu O-glukuronidu, a stabilne stężenie osiągane jest drugiego dnia terapii. Spożycie wysokotłuszczowego, wysokokalorycznego posiłku zwiększa AUC o 25% i Cmax o 16%, jednak nie wpływa klinicznie istotnie na skuteczność leku, co pozwala na stosowanie Palexii niezależnie od posiłków. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (Vz 540 ± 98 l po podaniu dożylnym) i niskie wiązanie z białkami surowicy (~20%).
biodostępność bezwzględna, cytochrom P450, dysfagia, farmakokinetyka populacyjna, glukuronidacja tapentadolu, hydroksytapentadol, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lek-lek, interakcja lekowa, klirens całkowity, metabolizm oksydacyjny, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, Palexia, stężenie leku w surowicy, tapentadol, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, wiązanie z białkami surowicy, współczynnik akumulacji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Hydroksyzyna – Interakcje

Hydroksyzyna jest metabolizowana głównie przez dehydrogenazę alkoholową oraz izoenzymy CYP3A4/5 cytochromu P450, a jej metabolit cetyryzyna nie wykazuje istotnego hamowania tych enzymów. Silne inhibitory CYP3A4/5 (np. ketokonazol, klarytromycyna, inhibitory proteazy HIV) oraz dehydrogenazy alkoholowej (disulfiram, metronidazol) mogą zwiększać stężenie hydroksyzyny w osoczu, co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki. Hydroksyzyna jest również inhibitorem CYP2D6 (Ki: 3,9 μM, tj. 1,7 μg/ml) i w dużych dawkach może wpływać na metabolizm substratów tego enzymu, takich jak metoprolol, fluoksetyna czy haloperydol. Interakcje farmakodynamiczne obejmują nasilenie działania depresyjnego na OUN (barbiturany, opioidy), nasilenie efektów antycholinergicznych oraz przeciwwskazanie do łączenia z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. chinidyna, amiodaron, erytromycyna), ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes i innych poważnych zaburzeń rytmu serca.
beta-adrenolityk, bradykardia, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, depresja OUN, działanie antycholinergiczne, działanie kardiotoksyczne, GABA, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor enzymatyczny, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym CYP2D6, izoenzym CYP3A4/5, kwas gamma-aminomasłowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, SSRI, test prowokacji oskrzelowej, tiazydowy lek moczopędny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamitrin 100 mg

Lamotrygina, substancja czynna leku Lamitrin, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 2,5 godzinach. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 55%, a objętość dystrybucji mieści się w zakresie 0,92-1,22 l/kg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek. Metabolizm lamotryginy odbywa się głównie przez glukuronidację z udziałem enzymów UDP-glukuronylotransferazy, a eliminacja następuje głównie przez wydalanie metabolitów z moczem. Średni klirens u osób zdrowych wynosi około 30 ml/min, a okres półtrwania około 33 godziny, z dużą zmiennością międzyosobniczą (14-103 h). Farmakokinetyka lamotryginy jest liniowa do dawki 450 mg. Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450 są mało prawdopodobne, natomiast okres półtrwania ulega skróceniu do około 14 godzin pod wpływem leków indukujących glukuronidację (karbamazepina, fenytoina) i wydłuża się do około 70 godzin przy jednoczesnym stosowaniu walproinianu.
autoindukcja, białka osocza, biodostępność, cytochrom P450, działanie toksyczne, farmakokinetyka, glukuronidacja, hemodializa, indukcja enzymatyczna, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, lek przeciwpadaczkowy, leki przeciwpadaczkowe, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, padaczka, przewlekła niewydolność nerek, stężenie w osoczu, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, zespół Gilberta
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Zentiva 10 mg

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Hydroxyzinum Zentiva, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Współpodawanie z lekami o działaniu depresyjnym na OUN (np. benzodiazepiny, opioidy) nasila efekt sedatywny, co wymaga indywidualnego dostosowania dawki. Interakcje z lekami przeciwcholinergicznymi prowadzą do nasilenia objawów cholinolitycznych, natomiast antagonizm wobec betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy może obniżać skuteczność tych terapii. Szczególnie istotne jest unikanie łącznego stosowania z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko poważnych powikłań. Hydroksyzyna osłabia również presyjne działanie adrenaliny, co może mieć znaczenie w stanach nagłych. W badaniach na zwierzętach wykazano zmniejszenie działania przeciwdrgawkowego fenytoiny, co sugeruje ostrożność u pacjentów z padaczką. Farmakokinetycznie cymetydyna zwiększa stężenie hydroksyzyny w surowicy o 36%, co może nasilać jej efekty i działania niepożądane. Hydroksyzyna jest inhibitorem CYP2D6 (Ki: 3,9 µM), co może wpływać na metabolizm leków metabolizowanych przez ten enzym, zwłaszcza przy dużych dawkach.
antagonista, barbituran, benzodiazepina, betahistyna, cetyryzyna, cymetydyna, depresja oddechowa, działanie cholinolityczne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedatywne, enzym CYP2D6, fenytoina, hamowanie metabolizmu, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, metacholina, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, prowokacja oskrzelowa, receptor adrenergiczny, retencja moczu, UDP-glukuronylotransferaza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia retard 200 mg

Tapentadol, substancja czynna Palexia retard (tabletki o przedłużonym uwalnianiu), charakteryzuje się biodostępnością około 32% po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem w surowicy osiąganym po 3-6 godzinach. Parametry farmakokinetyczne, takie jak AUC, rosną proporcjonalnie do dawki w zakresie terapeutycznym, a stan stacjonarny osiągany jest drugiego dnia terapii. Spożycie posiłku bogatotłuszczowego zwiększa AUC i Cmax odpowiednio o 8% i 18%, co nie ma znaczenia klinicznego. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (Vz 540 ± 98 l po podaniu dożylnym) oraz niski stopień wiązania z białkami surowicy (~20%). Metabolizm jest intensywny (97% leku metabolizowane), głównie przez glukuronidację (UGT1A6, UGT1A9, UGT2B7), z mniejszym udziałem CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6. Metabolity nie wykazują aktywności przeciwbólowej. Wydalanie odbywa się niemal wyłącznie przez nerki (99%), z klirensem całkowitym 1530 ± 177 ml/min i okresem półtrwania 5-6 godzin po podaniu doustnym.
biodostępność bezwzględna, dystrybucja leku, ekspozycja na lek, glukuronidacja, hydroksytapentadol, klirens całkowity, klirens doustny, maksymalne stężenie, metabolizm intensywny, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, stan stacjonarny, stężenie leku w surowicy, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, UDP-glukuronylotransferaza, wchłanianie leku, wiązanie z białkami surowicy, współczynnik akumulacji, wydalanie leku, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine Chronosphere 1000 (666,60 mg + 290,27 mg)/sasz.

Walproinian sodu, substancja czynna leku Depakine Chronosphere, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mają istotne znaczenie kliniczne. Walproinian może nasilać działanie neuroleptyków, inhibitorów MAO, leków przeciwdepresyjnych i benzodiazepin, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawek. W przypadku leków przeciwpadaczkowych, takich jak fenobarbital, prymidon, fenytoina, karbamazepina, lamotrygina, felbamat i rufinamid, walproinian wpływa na ich stężenia w osoczu, często zwiększając ryzyko toksyczności (np. fenobarbital – ryzyko nadmiernego uspokojenia, lamotrygina – ryzyko ciężkiej wysypki). Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie stężeń leków i objawów niepożądanych, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii skojarzonej. Walproinian może także zwiększać stężenia zydowudyny i propofolu, zmniejszać stężenie olanzapiny oraz zwiększać biodostępność nimodypiny o około 50%, co wymaga dostosowania dawek i obserwacji klinicznej. Leki indukujące enzymy wątrobowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina) obniżają stężenie walproinianu, natomiast felbamat zmniejsza jego eliminację o 22-50%, co wymaga monitorowania stężenia walproinianu i dostosowania dawki.
aminotransferaza, benzodiazepina, białko osocza, ciśnienie tętnicze, czynność tarczycy, depresja oddechowa, działanie depresyjne, działanie hepatotoksyczne, działanie toksyczne, działanie uspokajające, encefalopatia, enzym wątrobowy, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja, hiperamonemia, hipokarnitynemia, inhibitor MAO, interakcja lekowa, karbamazepina, karbapenem, ketonuria, kwas walproinowy, kwasica ketonowa, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, leukopenia, metabolizm wątrobowy, nadmierne uspokojenie, napad padaczkowy, neuroleptyk, neutropenia, niedoczynność tarczycy, nimodypina, okres półtrwania, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, propofol, prymidon, rufinamid, UDP-glukuronylotransferaza, uszkodzenie wątroby, walproinian, wolna fenytoina, wskaźnik protrombinowy, zapalenie wątroby, zydowudyna
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół gilberta – Patofizjologia i mechanizm

Zespół Gilberta jest najczęstszą genetyczną przyczyną łagodnej, niezłożonej hiperbilirubinemii, wynikającą z około 70-80% obniżonej aktywności enzymu UDP-glukuronylotransferazy 1A1 (UGT1A1), co prowadzi do upośledzonej glukuronidacji bilirubiny niezwiązanej i jej gromadzenia się w organizmie. Najczęściej występującą mutacją jest homozygotyczna zmiana A(TA)7TAA (UGT1A1*28) w regionie promotorowym genu UGT1A1, powodująca zmniejszenie transkrypcji i aktywności enzymu do około 30% normy. Patogeneza zespołu obejmuje również zaburzenia wychwytu bilirubiny przez hepatocyty, deficyt białek transportujących bilirubinę do mikrosomów oraz potencjalne defekty w transporcie wewnątrzkomórkowym. Czynniki takie jak głodzenie, odwodnienie, zmęczenie czy menstruacja mogą nasilać objawy, a wpływ hormonów steroidowych (testosteron, estrogeny, progestageny) moduluje aktywność UGT1A1, co tłumaczy późną manifestację kliniczną w okresie dojrzewania. Zespół Gilberta może współistnieć z innymi schorzeniami wątroby i hemolitycznymi, co komplikuje diagnostykę i wymaga uwzględnienia w ocenie pacjenta.
bilirubina niezwiązana, choroba wieńcowa, dysfunkcja śródbłonka, glukuronidacja bilirubiny, hemoliza, hepatocyt, hiperbilirubinemia, immunomodulacja, kamica żółciowa, komórki macierzyste hematopoetyczne, kortykosteroid, metabolizm leków, miażdżyca, polimorfizm genetyczny, powikłania sercowo-naczyniowe, sferocytoza wrodzona, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, stres oksydacyjny, telomery, transferaza glutationowa, UDP-glukuronylotransferaza, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta, żółtaczka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lamotrix 50 mg

Lamotrygina charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 2,5 godzinie od podania doustnego. Wchłanianie jest niewiele modyfikowane przez posiłek, a lek wiąże się z białkami osocza w około 55%, co minimalizuje ryzyko interakcji polegających na wyparciu z miejsc wiązania. Objętość dystrybucji wynosi 0,92-1,22 l/kg, a metabolizm odbywa się głównie przez UDP-glukuronylotransferazy, z eliminacją głównie przez nerki w postaci glukuronidów. Średni klirens u osób zdrowych to około 30 ml/min, a okres półtrwania wynosi średnio 33 godziny, z dużą zmiennością międzyosobniczą (14-103 godziny). Farmakokinetyka jest liniowa do dawki 450 mg, co ułatwia dawkowanie. Wpływ leków indukujących glukuronidację (karbamazepina, fenytoina) skraca okres półtrwania do około 14 godzin, natomiast walproinian wydłuża go do około 70 godzin.
Cmax, cytochrom P450, enzymy, farmakokinetyka, fenytoina, hemodializa, induktor enzymów, induktor glukuronidacji, karbamazepina, klasyfikacja Child-Pugh, klirens leku, kwas glukuronowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła niewydolność nerek, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zespół Gilberta
Leksykon substancji czynnych
Abakawir – Interakcje

Abakawir jest metabolizowany głównie przez UDP-glukuronylotransferazy (UGT) oraz dehydrogenazę alkoholową, z ograniczonym wpływem na układ cytochromu P450, w tym hamowaniem CYP1A1, ale bez istotnego wpływu na CYP3A4, CYP2C9 i CYP2D6. W badaniach klinicznych nie wykazano indukcji metabolizmu wątrobowego, co przekłada się na niskie ryzyko interakcji z lekami przeciwretrowirusowymi i innymi metabolizowanymi przez CYP450. Interakcje mogą wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu induktorów lub inhibitorów UGT oraz związków metabolizowanych przez dehydrogenazę alkoholową. Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji z nukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy (NRTI) takimi jak zydowudyna, lamiwudyna czy dydanozyna, jednak należy unikać łączenia abakawiru z innymi analogami cytydyny (np. emtrycytabiną) ze względu na ryzyko interakcji farmakologicznych. Ryfampicyna, fenobarbital i fenytoina mogą nieznacznie obniżać stężenia abakawiru, jednak brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania; w przypadku fenytoiny zaleca się monitorowanie jej stężenia.
abakawir, alkohol etylowy, antagonista receptora histaminowego H2, cytochrom P450, cytochrom P450 1A1, cytochrom P450 3A4, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, dehydrogenaza alkoholowa, dolutegrawir, dydanozyna, emtrycytabina, fenobarbital, fenytoina, inhibitor proteazy, izotretynoina, klirens leku, ko-trimoksazol, lamiwudyna, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, metadon, nośnik kationów organicznych, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pole pod krzywą stężenia, ranitydyna, retinoid, riocyguat, ryfampicyna, stężenie maksymalne leku, toksoplazmoza, UDP-glukuronylotransferaza, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zespół odstawienny, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Oxepilax 600 mg

Okskarbazepina oraz jej aktywny metabolit monohydroksypochodna (MHD) wykazują indukcyjne działanie na enzymy wątrobowe, zwłaszcza CYP3A4 i CYP3A5, co może obniżać stężenia leków immunosupresyjnych (np. cyklosporyna, takrolimus) oraz innych przeciwpadaczkowych (np. karbamazepina). Indukcja enzymatyczna rozwija się i zanika stopniowo w ciągu 2-3 tygodni po rozpoczęciu lub przerwaniu terapii. Okskarbazepina znacząco obniża efektywność hormonalnych środków antykoncepcyjnych, zmniejszając AUC etynyloestradiolu o 48-52% oraz lewonorgestrelu o 32-52%, co wymaga stosowania alternatywnych metod antykoncepcji. Ponadto, okskarbazepina hamuje CYP2C19, co może zwiększać stężenia fenytoiny nawet o 40% przy dawkach powyżej 1200 mg/dobę, wskazując na konieczność monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania.
ataksja, cyklosporyna, cymetydyna, CYP 2C19, CYP 3A4, CYP 3A5, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, działanie sedatywne, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymatyczna, induktor enzymu, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, lit, monohydroksypochodna, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, rifampicyna, synergizm farmakodynamiczny, takrolimus, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine 288,2 mg/5 ml

Walproinian sodu (Depakine) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami przeciwpadaczkowymi, psychotropowymi oraz innymi grupami leków. Istotne jest monitorowanie stężeń leków takich jak fenobarbital (zwiększenie stężenia w osoczu, ryzyko sedacji, szczególnie u dzieci), lamotrygina (wydłużenie okresu półtrwania, ryzyko ciężkiej wysypki), fenytoina (wzrost frakcji wolnej, ryzyko toksyczności), karbamazepina (zwiększona toksyczność) oraz leków z grupy antybiotyków karbapenemowych (spadek stężenia walproinianu o 60-100% w ciągu 2 dni, ryzyko napadów). Ponadto walproinian może zwiększać stężenia zydowudyny, felbamatu, rufinamidu i propofolu, a zmniejszać stężenie olanzapiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko encefalopatii i hiperamonemii przy jednoczesnym stosowaniu topiramatu lub acetazolamidu oraz na potencjalne uszkodzenie wątroby, zwłaszcza przy kojarzeniu z kanabidiolem (dawki 10-25 mg/kg mc., u 19% pacjentów obserwowano >3-krotny wzrost AIAT). W przypadku leków silnie wiążących się z białkami (np. kwas acetylosalicylowy) dochodzi do wzrostu frakcji wolnego walproinianu, co wymaga ostrożności.
acetazolamid, adefowir, aminotransferaza, antybiotyk karbapenemowy, benzodiazepina, cholestyramina, cymetydyna, czas protrombinowy, doustny lek antykoncepcyjny, encefalopatia, erytromycyna, estrogen, felbamat, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynemii, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, kanabidiol, karbamazepina, kwetiapina, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, lopinawir, meflochina, metabolizm wątrobowy, metamizol, metotreksat, neutropenia, niedobór karnityny, nimodypina, olanzapina, progesteron, propofol, prymidon, rufinamid, ryfampicyna, rytonawir, sedacja, terapia skojarzona, topiramat, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian sodu, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Oxcarbazepin NeuroPharma 600 mg

Oxcarbazepina NeuroPharma wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez indukcję enzymów CYP3A4/5 oraz UDP-glukuronylotransferaz, a także hamowanie CYP2C19. Indukcja enzymatyczna rozwija się stopniowo w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia lub zakończenia terapii. Klinicznie istotne jest zmniejszenie stężeń hormonalnych środków antykoncepcyjnych (etynyloestradiol o 48-52%, lewonorgestrel o 32-52%), co wymaga stosowania alternatywnych metod antykoncepcji. W terapii skojarzonej z lekami przeciwpadaczkowymi obserwuje się zmienne efekty: np. fenytoina może wzrastać w stężeniu do 40% przy dawkach okskarbazepiny >1200 mg/dobę, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Indukcja metabolizmu MHD przez silnych induktorów (rifampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) może obniżyć stężenia metabolitu o 29-49%, szczególnie u dzieci, co wpływa na skuteczność terapii.
ataksja, AUC, cytochrom P450, deficyt poznawczy, działanie niepożądane, epoksyd karbamazepiny, etynyloestradiol, farmakokinetyka leku, indukcja enzymatyczna wątroby, induktor enzymatyczny, inhibicja enzymatyczna, inhibitor enzymatyczny, inhibitor MAO, klirens leku, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy, lewonorgestrel, monitorowanie stężenia leku, monohydroksypochodna, neurotoksyczność, okskarbazepina, sedacja, silny induktor enzymatyczny, stężenie leku w osoczu, terapia skojarzona, UDP-glukuronylotransferaza
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Hasco 10 mg/5 ml

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Hydroxyzinum Hasco, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Hydroksyzyna jest inhibitorem CYP2D6 i metabolizowana jest przez dehydrogenazę alkoholową oraz CYP3A4/5, co może prowadzić do zwiększenia jej stężenia w osoczu przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów tych enzymów. Wysokie dawki hydroksyzyny mogą wpływać na metabolizm leków będących substratami CYP2D6, natomiast hamowanie izoenzymów 2C9, 2C19 i 3A4 jest mało prawdopodobne ze względu na wymagane stężenia (IC50 od 103 do 140 μM, tj. 46 do 52 μg/ml). Interakcje z lekami działającymi depresyjnie na OUN (benzodiazepiny, opioidy, neuroleptyki) nasilają działanie sedatywne, co wymaga indywidualnej korekty dawkowania. Ponadto, hydroksyzyna może antagonizować działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, a także nasilać działania przeciwcholinergiczne, zwiększając ryzyko działań niepożądanych takich jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia czy zatrzymanie moczu.
adrenalina, antybiotyk, betahistyna, bradykardia, cetyryzyna, cymetydyna, CYP2D6, CYP3A4/5, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna chlorowodorek, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor dehydrogenazy alkoholowej, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, izoenzym, izoenzym cytochromu P450, lek depresyjny OUN, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, wydłużenie odcinka QT, zapis EKG
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Binatta 250 mg

Tapentadol, dostępny w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach od 25 mg do 250 mg (fosforan tapentadolu), charakteryzuje się biodostępnością około 32% po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 3-6 godzinach. W zakresie dawek terapeutycznych obserwuje się proporcjonalną zależność dawka-AUC, a stan stacjonarny osiągany jest już drugiego dnia terapii. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (Vz 540 ± 98 l po podaniu dożylnym) oraz niski stopień wiązania z białkami osocza (~20%), co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Metabolizm tapentadolu jest intensywny (97% ulega biotransformacji), głównie przez glukuronidację katalizowaną przez UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7, z mniejszym udziałem sulfonacji i utleniania (CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6). Metabolity nie wykazują aktywności przeciwbólowej. Wydalanie następuje głównie przez nerki (99%), z klirensem całkowitym 1530 ± 177 ml/min i okresem półtrwania 5-6 godzin po podaniu doustnym.
AUC, biodostępność bezwzględna, Cmax, cytochrom P450, dysfunkcja wątroby, fosforan tapentadolu, glukuronidacja, hydroksylacja, intensywny metabolizm, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, metabolizm pierwszego przejścia, N-demetylacja, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, profil farmakokinetyczny, reakcja utleniania, rozległa dystrybucja, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, sulfonowanie, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, współczynnik akumulacji, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Posaconazole Sandoz 40 mg/ml

Pozakonazol jest metabolizowany głównie przez glukuronidację z udziałem UDP-glukuronylotransferazy oraz usuwany przez glikoproteinę P (P-gp), co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Induktory enzymów metabolizujących, takie jak ryfabutyna (300 mg/dobę), efawirenz (400 mg/dobę) i fenytoina (200 mg/dobę), znacząco obniżają stężenia pozakonazolu w osoczu, zmniejszając Cmax odpowiednio o 57%, 45% i 41%, a AUC o 51%, 50% i 50%. Podobne działanie wykazują ryfampicyna oraz inne induktory enzymatyczne (karbamazepina, fenobarbital, prymidon). W związku z tym jednoczesne stosowanie tych leków z pozakonazolem należy unikać, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko zmniejszonej skuteczności terapii przeciwgrzybiczej. Fosamprenawir (700 mg dwa razy na dobę) obniża Cmax i AUC pozakonazolu o 21% i 23%, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta pod kątem zakażeń grzybiczych z przełamania.
alkohol etylowy, antagonista receptora H2, chinidyna, cyklosporyna, cymetydyna, dysfagia, działanie niepożądane, efawirenz, erytromycyna, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, fosamprenawir, glikoproteina p, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor pompy protonowej, karbamazepina, klarytromycyna, leczenie przeciwgrzybicze, maksymalne stężenie w osoczu, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą, pozakonazol, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, terapia przeciwgrzybicza, UDP-glukuronylotransferaza, werapamil, zakażenie grzybicze z przełamania
Leksykon leków
Interakcje leku – Oxcarbazepin NeuroPharma 300 mg

Okskarbazepina oraz jej aktywny metabolit monohydroksypochodna (MHD) wykazują zdolność do indukcji enzymów CYP3A4, CYP3A5 oraz UDP-glukuronylotransferaz, co prowadzi do obniżenia stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, w tym immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus), doustnych środków antykoncepcyjnych oraz innych leków przeciwpadaczkowych. Indukcja enzymatyczna rozwija się i ustępuje stopniowo w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia lub przerwania terapii okskarbazepiną. Szczególnie istotna jest interakcja z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, gdzie AUC etynyloestradiolu i lewonorgestrelu zmniejsza się odpowiednio o 48-52% i 32-52%, co może skutkować obniżeniem skuteczności antykoncepcji i wymaga stosowania alternatywnych metod zapobiegania ciąży. Ponadto, okskarbazepina hamuje CYP2C19, co przy dawkach >1200 mg/dobę może podnieść stężenie fenytoiny w osoczu nawet o 40%, wskazując na konieczność dostosowania dawki fenytoiny.
cyklosporyna, cymetydyna, CYP 3A5, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, epoksyd karbamazepiny, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, indukcja enzymatyczna, induktor cytochromu P450, induktor enzymu CYP 3A4, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klirens metabolitu, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, MAOI, metabolit farmakologicznie czynny, monohydroksypochodna, monoterapia okskarbazepiną, napad padaczkowy, neurotoksyczność, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, próg drgawkowy, rifampicyna, sedacja, takrolimus, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Karbagen 600 mg

Karbagen (okskarbazepina) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez indukcję enzymów CYP3A4/5 oraz UDP-glukuronylotransferaz, co prowadzi do obniżenia stężeń leków takich jak immunosupresyjne, doustne środki antykoncepcyjne (redukcja AUC etynyloestradiolu o 48-52% i lewonorgestrelu o 32-52%) oraz niektórych przeciwpadaczkowych. Okskarbazepina i jej aktywny metabolit MHD są również inhibitorami CYP2C19, co może zwiększać stężenia fenytoiny nawet o 40%, wymagając monitorowania i ewentualnej redukcji dawki. Indukcja enzymatyczna rozwija się w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia terapii i zanika w podobnym czasie po jej zakończeniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi, gdzie np. karbamazepina zmniejsza stężenie MHD o 40%, a fenobarbital o 30-31%, co wymaga dostosowania dawkowania. W populacji pediatrycznej obserwuje się zwiększony klirens MHD o około 35% przy stosowaniu induktorów enzymów.
autoindukcja, CYP2C19, działanie depresyjne na OUN, działanie hamujące, działanie neurotoksyczne, działanie niepożądane, efekt sedatywny, epoksyd karbamazepiny, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymatyczna, indukcja enzymu, induktor enzymu cytochromu P450, inhibitor monoaminooksydazy, klirens MHD, lek antykoncepcyjny, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, monitorowanie stężenia leku, monohydroksypochodna, napad padaczkowy, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia leku, stężenie leku w osoczu, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, UDP-glukuronylotransferaza
Leksykon leków
Interakcje leku – Trileptal 60 mg/ml

Okskarbazepina oraz jej aktywny metabolit monohydroksypochodna (MHD) wykazują interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez indukcję enzymów CYP3A4/5 oraz hamowanie CYP2C19. Indukcja CYP3A4/5 prowadzi do obniżenia stężeń leków takich jak cyklosporyna, takrolimus, doustne środki antykoncepcyjne (etynyloestradiol i lewonorgestrel, z redukcją AUC odpowiednio o 48-52% i 32-52%) oraz niektórych leków przeciwpadaczkowych (np. karbamazepiny). Okskarbazepina jest również słabym induktorem UDP-glukuronylotransferaz, co może wpływać na metabolizm leków eliminowanych przez sprzęganie. Hamowanie CYP2C19 przez okskarbazepinę może zwiększać stężenia fenytoiny nawet o 40% przy dawkach okskarbazepiny powyżej 1200 mg/dobę, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. W terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwpadaczkowymi, zwłaszcza induktorami enzymów (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna), obserwuje się zmniejszenie stężenia MHD o 29-49% u dorosłych i wzrost klirensu o około 35% u dzieci, co wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania i monitorowania stężeń leków.
ataksja, cyklosporyna, cymetydyna, CYP 2C19, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, epoksyd karbamazepiny, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hepatotoksyczność, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymatyczna, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek immunosupresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy, lewonorgestrel, monohydroksypochodna, napad padaczkowy, neurotoksyczność, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, ryfampicyna, takrolimus, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine Chrono 300 200 mg + 87 mg

Depakine Chrono (walproinian sodu i kwas walproinowy) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez wpływ na metabolizm wątrobowy i wiązanie z białkami osocza. Istotne jest monitorowanie stężeń leków i dostosowywanie dawek podczas terapii skojarzonej, zwłaszcza z lekami przeciwpadaczkowymi takimi jak fenobarbital (zwiększenie stężenia i ryzyko sedacji), fenytoina (zmniejszenie stężenia całkowitego, wzrost wolnej frakcji i ryzyko toksyczności), karbamazepina (nasilenie toksyczności), lamotrygina (wydłużenie okresu półtrwania i ryzyko ciężkiej wysypki), rufinamid (zwiększenie stężenia, szczególnie u dzieci) oraz felbamat (zmniejszenie czasu eliminacji walproinianu). Ponadto walproinian może nasilać działanie leków psychotropowych (neuroleptyki, inhibitory MAO, leki przeciwdepresyjne, benzodiazepiny) oraz wpływać na stężenia leków takich jak olanzapina (zmniejszenie) i propofol (zwiększenie). W przypadku stosowania antybiotyków z grupy karbapenemów obserwuje się gwałtowne obniżenie stężenia walproinianu (60-100% w ciągu 2 dni), co może prowadzić do utraty kontroli napadów padaczkowych.
benzodiazepina, czas protrombinowy, działanie teratogenne, encefalopatia, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipokarnitynemii, inhibitor enzymatyczny, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakologiczna, karbamazepina, karbapenem, klirens leku, koordynacja ruchowa, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek psychotropowy, leukopenia, metabolit, metabolizm wątrobowy, neutropenia, niedobór karnityny, nimodypina, odpowiedź kliniczna, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hematologiczny, próg drgawkowy, propofol, prymidon, rufinamid, salicylan, stężenie litu, supresja szpiku kostnego, terapia skojarzona, UDP-glukuronylotransferaza, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, wiązanie z białkami, wolna frakcja leku, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie równowagi, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Epitrigine 50 mg tabletki 50 mg

Lamotrygina jest metabolizowana głównie przez enzymy UDP-glukuronylotransferazy (UGT), a jej klirens może być istotnie modyfikowany przez leki indukujące lub hamujące glukuronidację. Walproinian hamuje glukuronidację lamotryginy, wydłużając jej okres półtrwania prawie dwukrotnie, co wymaga dostosowania dawkowania. Leki indukujące enzymy UGT, takie jak karbamazepina, fenytoina, fenobarbital i prymidon, przyspieszają metabolizm lamotryginy, co również wymaga zwiększenia dawki. Hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg lewonorgestrelu podwajają klirens lamotryginy, zmniejszając jej AUC o 52% i Cmax o 39%, co może wymagać korekty dawki. Inhibitory proteazy, takie jak lopinawir/rytonawir i atazanawir/rytonawir, obniżają stężenia lamotryginy odpowiednio o około 50% i 32%, co również wymaga odpowiedniego schematu dawkowania. Ryfampicyna znacząco zwiększa klirens lamotryginy i skraca jej okres półtrwania, co jest klinicznie istotne.
arypiprazol, ataksja, atazanawir/rytonawir, bupropion, cytochrom P450 3A4, diplopia, etynyloestradiol, felbamat, fenelzyna, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, gabapentyna, glukonian litu, glukuronidacja lamotryginy, haloperidol, indukcja enzymów, karbamazepina, klonazepam, klozapina, kwas walproinowy, lakozamid, lewetyracetam, lewonorgestrel, lopinawir/rytonawir, lorazepam, metformina, napad padaczkowy, oksykarbazepina, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, perampanel, pregabalina, próg drgawkowy, prymidon, ryfampicyna, rysperydon, sertralina, topiramat, transporter kationów organicznych 2, trazodon, UDP-glukuronylotransferaza, wareniklina, zonisamid
Leksykon leków
Interakcje leku – Depakine Chronosphere 500 (333,30 mg + 145,14 mg)/sasz.

Walproinian sodu, substancja czynna produktu Depakine Chronosphere, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne są interakcje z lekami neuropsychiatrycznymi (neuroleptyki, inhibitory MAO, leki przeciwdepresyjne, benzodiazepiny), które mogą ulegać nasileniu, co wymaga ścisłej obserwacji klinicznej i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Walproinian wpływa także na metabolizm i stężenia leków przeciwpadaczkowych, takich jak fenobarbital (zwiększenie stężenia i ryzyko sedacji), fenytoina (wzrost stężenia wolnej frakcji i toksyczności), lamotrygina (wydłużenie okresu półtrwania niemal dwukrotnie, zwiększone ryzyko ciężkiej wysypki) oraz karbamazepina (nasilenie toksyczności). Leki indukujące enzymy wątrobowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina) mogą obniżać stężenie walproinianu, co wymaga dostosowania dawek. Szczególną uwagę należy zwrócić na antybiotyki typu karbapenemu, które mogą obniżyć stężenie walproinianu nawet o 60-100% w ciągu 2 dni, zwiększając ryzyko napadów padaczkowych.
acetazolamid, aminotransferaza, antagonista witaminy K, antybiotyk karbapenemowy, benzodiazepina, białko osocza, biodostępność leku, cholestyramina, cymetydyna, encefalopatia, erytromycyna, felbamat, fenobarbital, fenytoina, glukuronidacja, hiperamonemia, hipokarnitynemia, hormon tarczycy, hormonalny środek antykoncepcyjny, imipenem, inhibitor MAO, inhibitor proteazy, interakcja farmakologiczna, kanabidiol, karbamazepina, ketonuria, klirens leku, kwas acetylosalicylowy, kwetiapina, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, lopinawir, meflochina, meropenem, metabolizm wątrobowy, neuroleptyk, neutropenia, niedobór karnityny, niedoczynność tarczycy, okres półtrwania, olanzapina, panipenem, propofol, prymidon, rufinamid, ryfampicyna, rytonawir, salicylan, środek przeciwzakrzepowy, stężenie litu, supresja szpiku kostnego, topiramat, UDP-glukuronylotransferaza, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, wskaźnik protrombinowy, związek ketonowy, zydowudyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia retard 50 mg

Tapentadol, substancja czynna Palexia retard, charakteryzuje się biodostępnością około 32% po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 3-6 godzinach. W zakresie dawek terapeutycznych AUC rośnie proporcjonalnie do dawki, a współczynnik akumulacji przy podawaniu 86 mg i 172 mg dwa razy na dobę wynosi 1,5. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l po podaniu dożylnym) i niskie wiązanie z białkami surowicy (~20%). Metabolizm jest intensywny (97% dawki ulega biotransformacji), głównie przez glukuronidację katalizowaną przez UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7, z mniejszym udziałem CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6. Wydalanie odbywa się prawie wyłącznie przez nerki (99%), a okres półtrwania wynosi 5-6 godzin. W populacji pediatrycznej farmakokinetyka jest zbliżona do dorosłych, z objętością dystrybucji 528 L (± 227 L) u dzieci 6-12 lat i 795 L (± 220 L) u młodzieży 12-18 lat oraz klirensem doustnym odpowiednio 135 L/h (± 51 L/h) i 180 L/h (± 45 L/h).
analiza farmakokinetyczna, AUC, biodostępność tapentadolu, biotransformacja, Cmax, cytochrom P450, dystrybucja leku, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pozorna objętość dystrybucji, pozorny klirens doustny, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie tapentadolu w surowicy, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, współczynnik akumulacji, wydalanie z moczem, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Abacavir + Lamivudine Sandoz 600 mg + 300 mg

Produkt leczniczy Abacavir + Lamivudine Sandoz zawiera abakawir i lamiwudynę, które wykazują specyficzne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Abakawir metabolizowany jest głównie przez UDP-glukuronylotransferazy (UGT) oraz dehydrogenazę alkoholową, co powoduje, że induktory lub inhibitory UGT oraz substancje metabolizowane przez dehydrogenazę alkoholową mogą zmieniać jego ekspozycję. Lamiwudyna jest wydalana przez nerki z udziałem nośników kationów organicznych (OCT), a inhibitory OCT mogą zwiększać jej stężenie. Nie obserwuje się istotnych interakcji z enzymami cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, CYP2C9 czy CYP2D6. Należy unikać jednoczesnego stosowania z innymi analogami cytydyny, np. emtrycytabiną, ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności terapii. Ko-trimoksazol zwiększa AUC lamiwudyny o 40%, jednak modyfikacja dawki nie jest konieczna, choć zaleca się monitorowanie pacjenta. Interakcje z ryfampicyną, lekami przeciwdrgawkowymi (fenobarbital, fenytoina) oraz ranitydyną są potencjalne, ale brak jest jednoznacznych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania.
abakawir i lamiwudyna, analog cytydyny, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, dydanozyna, ekspozycja na abakawir, emtrycytabina, fosforylacja kladrybiny, izotretynoina, ko-trimoksazol, metadon, nośnik kationów organicznych, ranitydyna, retinoidy, ryfampicyna, toksoplazmoza, trimetoprim z sulfametoksazolem, UDP-glukuronylotransferaza, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, zydowudyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia 50 mg

Tapentadol, substancja czynna leku Palexia, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z biodostępnością około 32% z powodu metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest po około 1,25 godziny, a farmakokinetyka wykazuje proporcjonalność do dawki w zakresie terapeutycznym. Stan stacjonarny osiągany jest już drugiego dnia terapii, a okres półtrwania wynosi około 4 godziny, co determinuje dawkowanie co 6 godzin. Pokarm zwiększa AUC o 25% i Cmax o 16%, jednak nie wpływa klinicznie istotnie na skuteczność, dlatego lek można podawać niezależnie od posiłków. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l) i niskie wiązanie z białkami osocza (~20%), co minimalizuje ryzyko interakcji na poziomie wypierania z białek.
biodostępność bezwzględna, CYP2C9, CYP2D6, cytochrom P450, działanie przeciwbólowe, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm tapentadolu, N-desmetylotapentadol, niewydolność nerek, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia leku, stan stacjonarny, stężenie tapentadolu w surowicy, szlak metaboliczny, tapentadol, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami surowicy, współczynnik akumulacji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Trileptal 300 mg

Produkt leczniczy Trileptal, zawierający okskarbazepinę i jej aktywny metabolit monohydroksypochodną (MHD), wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez indukcję enzymów CYP3A4/5 oraz hamowanie CYP2C19. Okskarbazepina jest słabym induktorem CYP3A4/5, co prowadzi do obniżenia stężeń leków takich jak cyklosporyna, takrolimus, doustne środki antykoncepcyjne (etyloestradiol i lewonorgestrel – AUC zmniejszona odpowiednio o 48-52% i 32-52%) oraz niektórych leków przeciwpadaczkowych (np. karbamazepiny, fenytoiny). Indukcja enzymatyczna rozwija się i zanika stopniowo w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia lub przerwania terapii. Wysokie dawki Trileptalu (>1200 mg/dobę) mogą zwiększać stężenie fenytoiny w osoczu nawet o 40%, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Ponadto okskarbazepina hamuje CYP2C19, co może podnosić stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym, np. fenytoiny. Współstosowanie z lekami silnie indukującymi (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna) obniża stężenia MHD o 29-49%, co jest szczególnie istotne u dzieci (wzrost klirensu MHD o około 35%).
ból głowy, cyklosporyna, cymetydyna, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hepatotoksyczność, indukcja enzymatyczna, induktor enzymu CYP, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, lewonorgestrel, lit, monohydroksypochodna, nudności, okskarbazepina, ryfampicyna, senność, takrolimus, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia 20 mg/ml

Farmakokinetyka tapentadolu w postaci roztworu doustnego (20 mg/ml) jest porównywalna do tabletek powlekanych, z szybkim i całkowitym wchłanianiem oraz średnią biodostępnością bezwzględną około 32% po podaniu na czczo, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest po około 1,25 godziny, a parametry farmakokinetyczne (Cmax, AUC) rosną proporcjonalnie do dawki w zakresie terapeutycznym. Po podaniu wielokrotnym (co 6 godzin, dawki 75-175 mg) obserwuje się współczynnik akumulacji 1,4-1,7 dla substancji macierzystej i 1,7-2,0 dla metabolitu O-glukuronidu. Spożycie bogatotłuszczowego posiłku zwiększa AUC o 25% i Cmax o 16%, wydłużając czas do osiągnięcia Cmax do 1,5 godziny, jednak nie wpływa klinicznie istotnie na skuteczność leku. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l po podaniu dożylnym) i niskie wiązanie z białkami osocza (~20%).
biodostępność bezwzględna, biodostępność leku, cytochrom P450, dystrybucja leku, farmakokinetyka populacyjna, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcje farmakokinetyczne, klirens całkowity, maksymalne stężenie, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, parametry farmakokinetyczne, sprzęganie z kwasem glukuronowym, szlak metaboliczny, UDP-glukuronylotransferaza, wchłanianie leku, wiązanie leku z białkami, współczynnik akumulacji, wydalanie leku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Epitrigine 50 mg tabletki 50 mg

Lamotrygina, substancja czynna leku Epitrigine, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 2,5 godziny. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 55%, a objętość dystrybucji mieści się w zakresie 0,92-1,22 l/kg, co wskazuje na dobre przenikanie do tkanek. Metabolizm lamotryginy odbywa się głównie przez UDP-glukuronylotransferazy, z możliwością indukcji własnego metabolizmu zależnej od dawki, bez istotnego wpływu na farmakokinetykę innych leków przeciwpadaczkowych. Klirens u osób zdrowych wynosi około 30 ml/min, a okres półtrwania średnio 33 godziny (zakres 14-103 h), z istotnym wpływem leków indukujących glukuronidację (skracających okres do ~14 h) oraz walproinianu (wydłużających do ~70 h). Farmakokinetyka lamotryginy jest liniowa do dawki 450 mg, co ułatwia dostosowanie dawkowania.
białko osocza, biodostępność leku, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka lamotryginy, fenytoina, glukuronidacja, hemodializa, indukcja metabolizmu, karbamazepina, klasyfikacja Child-Pugh, klirens lamotryginy, klirens po podaniu doustnym, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, padaczka, pochodna glukuronidowa, przewlekła niewydolność nerek, stężenie leku, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, UDP-glukuronylotransferaza, walproinian, zespół Gilberta