CYP 3A5
CYP3A5 to jeden z izoenzymów cytochromu P450, należący do podrodziny CYP3A, która odgrywa kluczową rolę w metabolizmie wielu leków i substancji endogennych w organizmie człowieka. Enzym ten jest kodowany przez gen CYP3A5 i występuje głównie w wątrobie oraz jelicie cienkim, choć jego ekspresja jest również obserwowana w płucach, nerkach i innych tkankach.
W przeciwieństwie do CYP3A4, który występuje u prawie wszystkich ludzi, ekspresja CYP3A5 wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą uwarunkowaną genetycznie. Polimorfizm genu CYP3A5 wpływa na aktywność enzymu – najczęstszy wariant CYP3A5*3 prowadzi do powstania niefunkcjonalnego białka, podczas gdy nosiciele allelu CYP3A5*1 wykazują ekspresję aktywnego enzymu. Zdolność do ekspresji funkcjonalnego CYP3A5 jest częstsza w populacjach afrykańskich (50-80%) niż kaukaskich (5-15%).
Klinicznie polimorfizmy CYP3A5 mają szczególne znaczenie w transplantologii, gdzie wpływają na metabolizm i działanie leków immunosupresyjnych, takich jak takrolimus i cyklosporyna. Pacjenci z aktywnym CYP3A5 (tzw. „metabolizerzy ekspresyjni”) wymagają zwykle wyższych dawek tych leków do osiągnięcia terapeutycznych stężeń w porównaniu z osobami nieposiadającymi aktywnego enzymu. Badania farmakogenetyczne dotyczące CYP3A5 mogą być pomocne w indywidualizacji dawkowania leków metabolizowanych przez ten enzym.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Okskarbazepina oraz jej aktywny metabolit monohydroksypochodna (MHD) wykazują indukcyjne działanie na enzymy wątrobowe, zwłaszcza CYP3A4 i CYP3A5, co może obniżać stężenia leków immunosupresyjnych (np. cyklosporyna, takrolimus) oraz innych przeciwpadaczkowych (np. karbamazepina). Indukcja enzymatyczna rozwija się i zanika stopniowo w ciągu 2-3 tygodni po rozpoczęciu lub przerwaniu terapii. Okskarbazepina znacząco obniża efektywność hormonalnych środków antykoncepcyjnych, zmniejszając AUC etynyloestradiolu o 48-52% oraz lewonorgestrelu o 32-52%, co wymaga stosowania alternatywnych metod antykoncepcji. Ponadto, okskarbazepina hamuje CYP2C19, co może zwiększać stężenia fenytoiny nawet o 40% przy dawkach powyżej 1200 mg/dobę, wskazując na konieczność monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania.
ataksja, cyklosporyna, cymetydyna, CYP 2C19, CYP 3A4, CYP 3A5, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, działanie sedatywne, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymatyczna, induktor enzymu, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, lit, monohydroksypochodna, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, rifampicyna, synergizm farmakodynamiczny, takrolimus, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna -
Leksykon leków
Okskarbazepina oraz jej aktywny metabolit monohydroksypochodna (MHD) wykazują zdolność do indukcji enzymów CYP3A4, CYP3A5 oraz UDP-glukuronylotransferaz, co prowadzi do obniżenia stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, w tym immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus), doustnych środków antykoncepcyjnych oraz innych leków przeciwpadaczkowych. Indukcja enzymatyczna rozwija się i ustępuje stopniowo w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia lub przerwania terapii okskarbazepiną. Szczególnie istotna jest interakcja z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, gdzie AUC etynyloestradiolu i lewonorgestrelu zmniejsza się odpowiednio o 48-52% i 32-52%, co może skutkować obniżeniem skuteczności antykoncepcji i wymaga stosowania alternatywnych metod zapobiegania ciąży. Ponadto, okskarbazepina hamuje CYP2C19, co przy dawkach >1200 mg/dobę może podnieść stężenie fenytoiny w osoczu nawet o 40%, wskazując na konieczność dostosowania dawki fenytoiny.
cyklosporyna, cymetydyna, CYP 3A5, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, epoksyd karbamazepiny, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, indukcja enzymatyczna, induktor cytochromu P450, induktor enzymu CYP 3A4, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klirens metabolitu, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, MAOI, metabolit farmakologicznie czynny, monohydroksypochodna, monoterapia okskarbazepiną, napad padaczkowy, neurotoksyczność, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, próg drgawkowy, rifampicyna, sedacja, takrolimus, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna
