martwica aseptyczna głowy kości udowej
Martwica aseptyczna głowy kości udowej (jałowa martwica głowy kości udowej, AVN – avascular necrosis) to stan chorobowy polegający na lokalnym obumarciu tkanki kostnej z powodu zaburzenia jej ukrwienia. Proces ten nie jest wywołany przez infekcję, a najczęściej rozwija się w wyniku zahamowania dopływu krwi do głowy kości udowej.
Do głównych czynników ryzyka rozwoju martwicy aseptycznej głowy kości udowej należą: stosowanie glikokortykosteroidów, nadużywanie alkoholu, urazy (szczególnie złamania szyjki kości udowej), choroba dekompresyjna, choroby autoimmunologiczne, koagulopatie, radioterapia oraz choroby metaboliczne. Często występuje u pacjentów w wieku 30-50 lat, przy czym mężczyźni chorują częściej niż kobiety.
Klinicznie manifestuje się początkowo jako niespecyficzny ból biodra, nasilający się podczas aktywności fizycznej i ustępujący w spoczynku. W miarę postępu choroby ból staje się stały, często promieniuje do pachwiny lub kolana, pojawia się ograniczenie ruchomości stawu i utykanie. Bez leczenia choroba prowadzi do całkowitego zniszczenia głowy kości udowej i wtórnych zmian zwyrodnieniowych stawu biodrowego.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe, z których podstawowe znaczenie ma RTG (mało czułe we wczesnych fazach), rezonans magnetyczny (metoda z wyboru o wysokiej czułości i swoistości) oraz tomografia komputerowa. W klasyfikacji zaawansowania choroby najczęściej stosuje się skalę Ficat-Arlet lub klasyfikację ARCO.
Leczenie zależy od stadium choroby i może obejmować postępowanie zachowawcze (odciążenie kończyny, leki przeciwbólowe, fizykoterapia) oraz metody operacyjne: odwierty dekompresyjne rdzenia kostnego, przeszczepy unaczynionych fragmentów kości, osteotomie oraz w zaawansowanych przypadkach całkowitą alloplastykę stawu biodrowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie szyjki kości udowej – Patofizjologia i mechanizm
Złamanie szyjki kości udowej, szczególnie częste u osób starszych i kobiet po menopauzie, charakteryzuje się wysoką śmiertelnością (do 30% w ciągu roku) oraz znacznym wpływem na jakość życia i samodzielność pacjentów. Złamania dzielą się na wewnątrztorebkowe (intracapsular) i zewnątrztorebkowe (extracapsular), zróżnicowane pod względem lokalizacji anatomicznej i mechanizmu powstania. Główne czynniki ryzyka to osteoporoza, zaawansowany wiek, płeć żeńska, wcześniejsze złamania, niski BMI, stosowanie kortykosteroidów, niedobór wapnia i witaminy D oraz upadki, które odpowiadają za około 88% urazów u osób starszych. Biomechanicznie złamania powstają najczęściej w wyniku obciążeń osiowych i zginających, a proces złamania przebiega dwuetapowo, zaczynając się od pęknięcia w górnej części szyjki kości udowej. W leczeniu kluczowa jest ocena stabilności złamania, która determinuje wybór metody – od śrub dynamicznych (DHS) po gwoździe śródszpikowe, a w przypadku złamań przemieszczonych u osób starszych często stosuje się alloplastykę stawu biodrowego.
atypowe złamanie kości udowej, bisfosfoniany, brak zrostu kostnego, denosumab, endoproteza stawu biodrowego, gęstość mineralna kości, głowa kości udowej, gwóźdź śródszpikowy, hemiartroplastyka, martwica aseptyczna, martwica aseptyczna głowy kości udowej, masa kostna, obciążenie osiowe, osteoblast, osteogenesis imperfecta, osteoklast, osteoporoza, remodeling kostny, szyjka kości udowej, teryparatyd, złamanie międzykrętarzowe, złamanie niewydolnościowe, złamanie patologiczne, złamanie podkrętarzowe, złamanie stresowe, złamanie szyjki kości udowej, złamanie wewnątrztorebkowe, złamanie zewnątrztorebkowe, złamanie zmęczeniowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Ból biodra u dorosłych – Diagnostyka i diagnoza
Ból biodra u dorosłych wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz odpowiednio dobrane badania obrazowe. Lokalizacja bólu (przednia, boczna, tylna) jest kluczowa dla różnicowania etiologii, wskazując na schorzenia wewnątrzstawowe (np. konflikt udowo-panewkowy, uszkodzenie obrąbka, martwica aseptyczna), zewnątrzstawowe (np. zespół bólowy krętarza większego, tendinopatia mięśnia pośladkowego średniego) lub patologie kręgosłupa lędźwiowego. Podstawowym badaniem obrazowym jest zdjęcie rentgenowskie miednicy w projekcji AP i bocznej typu „frog-leg”, pozwalające ocenić zwężenie szpary stawowej, osteofity, dysplazję (kąt CE < 25°), złamania i zmiany martwicze. Rezonans magnetyczny (MRI) jest wskazany przy podejrzeniu uszkodzeń tkanek miękkich, złamań zmęczeniowych niewidocznych w RTG oraz martwicy aseptycznej, oferując wysoką czułość w wykrywaniu uszkodzeń obrąbka i tkanek miękkich. Tomografia komputerowa (CT) służy do oceny szczegółów kostnych, a ultrasonografia (USG) do diagnostyki kaletki maziowej i ścięgien oraz do naprowadzania iniekcji diagnostycznych i terapeutycznych. Testy kliniczne, takie jak FADIR, FABER i test Trendelenburga, wspomagają ocenę funkcjonalną i różnicowanie przyczyn bólu.
artrografia rezonansu magnetycznego, artroskopia biodra, badanie fizykalne, choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, dekompresja rdzenia, dysplazja stawu biodrowego, endoprotezoplastyka stawu biodrowego, iniekcja diagnostyczna, konflikt kulszowo-udowy, konflikt udowo-panewkowy, marker zapalny, martwica aseptyczna głowy kości udowej, osteofit, osteotomia okołopanewkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, septyczne zapalenie stawu, tendinopatia mięśni kulszowo-goleniowych, tendinopatia pośladkowa, test FABER, test FADIR, tomografia komputerowa, ultrasonografia, uszkodzenie obrąbka stawowego, uwięźnięcie nerwu kulszowego, zapalenie kaletki maziowej, zespół bólowy krętarza większego, zespół pasma biodrowo-piszczelowego, złamanie kości udowej, złamanie zmęczeniowe