badanie fizykalne
Badanie fizykalne to podstawowa metoda diagnostyczna polegająca na bezpośrednim badaniu pacjenta przez lekarza z wykorzystaniem zmysłów – wzroku, dotyku, słuchu i węchu, często wspomaganych prostymi narzędziami jak stetoskop, młotek neurologiczny czy oftalmoskop. Stanowi nieodłączny element procesu diagnostycznego, wykonywany po zebraniu wywiadu medycznego.
W trakcie badania fizykalnego lekarz stosuje cztery podstawowe techniki: oglądanie (inspekcję), omacywanie (palpację), opukiwanie (perkusję) i osłuchiwanie (auskultację). Badanie obejmuje ocenę stanu ogólnego pacjenta oraz szczegółową analizę poszczególnych układów i narządów, w tym układu krążenia, oddechowego, pokarmowego, moczowo-płciowego, nerwowego oraz narządów zmysłów.
Prawidłowo przeprowadzone badanie fizykalne pozwala na wykrycie wielu nieprawidłowości i stanów chorobowych, często bez konieczności wykonywania kosztownych badań dodatkowych. Umiejętność precyzyjnego badania fizykalnego jest jedną z podstawowych kompetencji każdego lekarza, niezależnie od specjalizacji, i pomimo rozwoju zaawansowanych technik diagnostycznych nadal pozostaje fundamentem medycyny klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrastający paznokieć – Diagnostyka i diagnoza
Wrastający paznokieć (onychocryptosis) to częsty problem w podstawowej opiece zdrowotnej, stanowiący około 20% schorzeń stóp, najczęściej dotykający palucha. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, uwzględniającym objawy takie jak zaczerwienienie, obrzęk, bolesność, obecność tkanki ziarninowej oraz wydzieliny ropnej. Kluczowe jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu, obejmującego czas trwania objawów, intensywność bólu, wcześniejsze epizody, choroby współistniejące (np. cukrzyca, neuropatie, zaburzenia krążenia) oraz stosowane leczenie. Wrastające paznokcie klasyfikuje się na trzy stopnie zaawansowania, od łagodnego (stopień I) do zaawansowanego (stopień III), co determinuje wybór terapii – od leczenia zachowawczego po interwencję chirurgiczną. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. zanokcicę, krwiak podpaznokciowy, egzostozę podpaznokciową oraz nowotwory, a w razie podejrzenia powikłań wykonać badania obrazowe (RTG) i mikrobiologiczne.
antybiotykoterapia, badanie fizykalne, cellulitis, chirurg, cukrzyca, czerniak amelanotyczny, infekcja, krwiak podpaznokciowy, limfangitis, matrycektomia, neuropatia, obrzęk tkanek, podolog, posiew bakteriologiczny, posiew mykologiczny, posocznica, ropień, tkanka ziarninowa, wrastający paznokieć, wydzielina ropna, zaburzenia krążenia, zaburzenia odporności, zaczerwienienie skóry, zakażenie grzybicze, zanokcica, zapalenie kości - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Biotylek 5 mg
Biotylek, zawierający 5 mg biotyny w jednej tabletce, jest wskazany do leczenia potwierdzonych niedoborów biotyny, które manifestują się głównie zaburzeniami włosów (alopecja, przerzedzenie, łamliwość), zmianami w strukturze włosów (rozdwajanie, matowienie), patologiami paznokci (kruchość, rozdwajanie, zniekształcenia) oraz stanami zapalnymi skóry o charakterze rumieniowym, złuszczającym lub łojotokowym, lokalizującymi się wokół oczu, nosa, ust i w okolicy krocza. Preparat może być również stosowany profilaktycznie, jednak wyłącznie po wykluczeniu innych przyczyn klinicznych przez lekarza.
alopecja, badanie diagnostyczne, badanie fizykalne, diagnostyka różnicowa, jednostka chorobowa, kofaktor witaminowy, łamliwość paznokci, łamliwość włosów, łojotokowe zapalenie skóry, niedobór biotyny, objaw skórny, patologia paznokci, stan zapalny skóry, wypadanie włosów, wywiad lekarski, zaburzenie wzrostu włosów - Leksykon chorób i schorzeń
Ciąża ektopowa – Diagnostyka i diagnoza
Ciąża ektopowa, definiowana jako implantacja zapłodnionej komórki jajowej poza jamą macicy (najczęściej w jajowodzie – ponad 90% przypadków), stanowi poważne zagrożenie życia i jest główną przyczyną zgonów matek w pierwszym trymestrze. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, oznaczeniach biochemicznych (β-hCG, progesteron) oraz obrazowaniu ultrasonograficznym, przede wszystkim przezpochwowym USG (czułość 87-99%, swoistość 94-99%). Kluczowe jest monitorowanie dynamiki β-hCG – prawidłowa ciąża charakteryzuje się podwojeniem poziomu co 48 godzin, natomiast w ciąży ektopowej wzrost jest wolniejszy (<66%) lub poziomy mogą spadać (<13%). W przypadku braku widocznej ciąży wewnątrzmacicznej przy stężeniu β-hCG powyżej 1500-2000 mIU/ml (tzw. strefa dyskryminacyjna) istnieje wysokie prawdopodobieństwo ciąży ektopowej. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. poronienie, zapalenie narządów miednicy mniejszej oraz endometriozę. W sytuacjach niestabilnych hemodynamicznie z podejrzeniem pęknięcia jajowodu konieczna jest pilna interwencja chirurgiczna.
badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, ciąża brzuszna, ciąża ektopowa, ciąża heterotopowa, ciąża jajnikowa, ciąża o nieznanej lokalizacji, ciąża szyjkowa, ciąża w bliźnie po cięciu cesarskim, endometrioza, gonadotropina kosmówkowa, jajowód, krwawienie wewnętrzne, laparoskopia, laparotomia, metotreksat, morfologia krwi, niedociśnienie, nieżyt żołądkowo-jelitowy, objawy wstrząsu, pęknięcie jajowodu, podrażnienie otrzewnej, poronienie, progesteron, rezonans magnetyczny, trofoblast, ultrasonografia, USG przezbrzuszne, USG przezpochwowe, wstrząs hipowolemiczny, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona przepuklina przeponowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wrodzona przepuklina przeponowa (CDH) to rzadka wada rozwojowa przepony, prowadząca do przemieszczenia narządów jamy brzusznej do klatki piersiowej, co skutkuje hipoplazją płuc i nadciśnieniem płucnym. Występuje u 1 na 2500-5000 noworodków, a diagnoza prenatalna, zwykle w 20. tygodniu ciąży, jest kluczowa dla planowania opieki. Po urodzeniu konieczna jest natychmiastowa stabilizacja oddechowa i hemodynamiczna, z unikaniem wentylacji maskowej, intubacją, dekompresją przewodu pokarmowego oraz monitorowaniem saturacji preductalnej >85% i postductalnej. Stosuje się strategię delikatnej wentylacji z permisywną hiperkapnią (pCO2 50-70 mmHg) i saturacją 80-95%. W ciężkich przypadkach wskazane jest ECMO, które wspiera funkcję płuc i serca. Zabieg chirurgiczny naprawy przepukliny przeprowadza się po stabilizacji, zwykle w pierwszym tygodniu życia, a opieka okołooperacyjna obejmuje monitorowanie parametrów życiowych, kontroli bólu i funkcji oddechowej.
anestezjolog, astma, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, chirurg dziecięcy, deformacja klatki piersiowej, echokardiografia płodu, ECMO, gastrostomia, hipoplazja płuc, hipoplazja płucna, kardiolog dziecięcy, kontakt skóra do skóry, nadciśnienie płucne, neonatolog, permisywna hiperkapnia, pozaustrojowe utlenowanie krwi, przepona, przewlekła choroba płuc, pulmonolog, refluks żołądkowo-przełykowy, skolioza, tlenoterapia, wrodzona przepuklina przeponowa, zaburzenie rytmu serca - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie oskrzeli – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie oskrzeli to stan zapalny dolnych dróg oddechowych, obejmujący oskrzela, manifestujący się kaszlem, produkcją śluzu oraz dusznością. Wyróżnia się postać ostrą, najczęściej wirusową, trwającą do 3 tygodni, oraz przewlekłą, definiowaną jako kaszel z odkrztuszaniem plwociny przez minimum 3 miesiące w roku przez co najmniej 2 lata, często powiązaną z POChP. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz różnicowaniu z zapaleniem płuc (brak nacieków w RTG). Kluczowa jest ocena parametrów oddechowych, saturacji tlenem, charakteru wydzieliny oraz identyfikacja czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu i ekspozycja środowiskowa. Diagnozy pielęgniarskie obejmują m.in. nieefektywny kaszel, zaburzony wzorzec oddychania, ryzyko zaburzeń wymiany gazowej oraz deficyt wiedzy dotyczący choroby i leczenia.
badanie fizykalne, dolne drogi oddechowe, drenaż ułożeniowy, duszność wysiłkowa, fizjoterapia klatki piersiowej, infekcja wirusowa, lek mukolityczny, lek przeciwzapalny, lek rozszerzający oskrzela, lek wykrztuśny, nawilżacz, nebulizator, nieskuteczne oczyszczanie dróg oddechowych, niewydolność oddechowa, odkrztuszanie plwociny, ostre zapalenie oskrzeli, plwocina, pozycja Fowlera, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, pulsoksymetr, rehabilitacja pulmonologiczna, rtg klatki piersiowej, saturacja tlenem, świszczący oddech, terapia tlenowa, upośledzenie wymiany gazowej, zaburzony wzorzec oddychania, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Łokieć golfisty – Epidemiologia
Łokieć golfisty (zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego) to schorzenie ścięgien przyczepiających się do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej, charakteryzujące się stanem zapalnym i mikrouszkodzeniami mięśni zginaczy i pronatorów przedramienia. Stanowi 10-20% wszystkich zapaleń nadkłykci kości ramiennej, z rozpowszechnieniem w populacji ogólnej na poziomie 0,4-1,1% i roczną zapadalnością 0,8-5,6/1000 osobolat. Najczęściej dotyka osoby w wieku 40-60 lat, z szczytem zachorowań między 45 a 64 rokiem życia, częściej występuje w kończynie dominującej (75-82%) i u rasy kaukaskiej. Mimo nazwy, 90-95% przypadków nie jest związanych z golfem, a schorzenie częściej występuje w zawodach wymagających powtarzalnych ruchów zgięcia nadgarstka i pronacji przedramienia, np. stolarstwo, oraz u sportowców uprawiających sporty rakietowe i rzutowe. Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu, cukrzycę typu 2, otyłość, wysoki BMI oraz choroby współistniejące.
badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie obrazowe, fizjoterapia, leczenie zachowawcze, łokieć golfisty, łokieć tenisisty, medial epicondylitis, mięsień zginacz, mikrouszkodzenie, orteza łokciowa, pronacja przedramienia, stabilizator ortopedyczny, stan zapalny, staw łokciowy, test iniekcyjny, wywiad medyczny, zapadalność, zapalenie nadkłykcia bocznego, zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego, zespół cieśni nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego, zgięcie nadgarstka - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie somatyczne – Diagnostyka i diagnoza
Zaburzenie somatyczne (SSD) według DSM-5 to diagnoza psychiatryczna charakteryzująca się obecnością jednego lub więcej objawów somatycznych (np. bólu, zmęczenia), które powodują znaczny dyskomfort lub upośledzenie funkcjonowania, oraz nadmiernymi, nieproporcjonalnymi myślami, uczuciami lub zachowaniami związanymi z tymi objawami. Kryteria diagnostyczne obejmują utrzymywanie się objawów przez ponad 6 miesięcy oraz ocenę psychologiczną, niezależnie od istnienia medycznego wyjaśnienia objawów. Diagnostyka SSD wymaga wykluczenia innych stanów medycznych, a narzędzia takie jak PHQ-15 (AUC=0,79), WI-7 (AUC=0,76) i SAIB (AUC=0,77) wspomagają ocenę nasilenia objawów i lęku zdrowotnego. SSD może współistnieć z rzeczywistymi chorobami somatycznymi, a jego rozpoznanie wymaga uwzględnienia różnicowania z zaburzeniami adaptacyjnymi, konwersyjnymi, urojeniowymi, lękowymi i depresyjnymi. Specyfikacje diagnostyczne obejmują formę z dominującym bólem oraz stopnie nasilenia: łagodne (1 kryterium B), umiarkowane (≥2 kryteria B) i ciężkie (≥2 kryteria B plus liczne lub bardzo ciężkie objawy somatyczne).
badanie fizykalne, fibromialgia, funkcjonalny rezonans magnetyczny, hipochondria, kryteria diagnostyczne DSM-5, Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta-15, lęk zdrowotny, Minnesota Multiphasic Personality Inventory, niezróżnicowane zaburzenie somatoformiczne, objaw somatyczny, ocena psychologiczna, terapia mindfulness, terapia poznawczo-behawioralna, test laboratoryjny, uogólnione zaburzenie lękowe, wywiad kliniczny, zaburzenie depresyjne, zaburzenie dysmorficzne ciała, zaburzenie konwersyjne, zaburzenie lękowe dotyczące zdrowia, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie paniczne, zaburzenie somatoformiczne, zaburzenie somatyczne, zaburzenie somatyzacyjne, zaburzenie urojeniowe, zespół somatyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Opóźniona ejakulacja – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Opóźniona ejakulacja (DE) to rzadka dysfunkcja seksualna charakteryzująca się znacznym opóźnieniem lub brakiem ejakulacji, z etiologią obejmującą czynniki organiczne, farmakologiczne, psychologiczne oraz związane z wiekiem. Rokowanie zależy od przyczyn podstawowych, nasilenia, czasu trwania (pierwotne vs. nabyte), wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz dostępności leczenia. Przyczyny organiczne, takie jak urazy rdzenia kręgowego czy udar, często wiążą się z gorszym rokowaniem, natomiast farmakologiczne i psychogenne mają lepsze prognozy przy odpowiedniej modyfikacji leków lub terapii psychologicznej. Brak jest standardów diagnostycznych i uniwersalnej farmakoterapii; inhibitory PDE5 wykazują ograniczoną skuteczność, natomiast kabergolina może poprawić zdolność do orgazmu u części pacjentów z anorgazmią. Leczenie psychologiczne, zwłaszcza redukcja lęku, jest istotne w przypadkach psychogennych.
anorgazmia, badanie fizykalne, cewnikowanie cewki moczowej, choroba współistniejąca, czynnik organiczny, ekstrakcja plemników, elektroejakulacja, farmakoterapia, inhibitor PDE5, kabergolina, lęk seksualny, masaż prostaty, niepłodność, opóźniona ejakulacja, podejście biopsychospołeczne, prolaktyna, sildenafil, stymulacja wibracyjna prącia, terapia psychologiczna, udar mózgu, uraz rdzenia kręgowego - Leksykon chorób i schorzeń
Nadużywanie sterydów anabolicznych – Diagnostyka i diagnoza
Nadużywanie sterydów anabolicznych (AAS) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, obejmujący zarówno sportowców wyczynowych, jak i szerszą populację. Diagnoza opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym oznaczeniach hormonów (LH, FSH, testosteron), lipidogramu (obniżony HDL, podwyższony LDL), glukozy, prób wątrobowych oraz stosunku testosteronu do epitestosteronu w moczu (>6:1 sugeruje egzogenne stosowanie). Charakterystyczne objawy kliniczne to trądzik, ginekomastia, atrofia jąder, rozstępy skórne, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz zmiany behawioralne (agresja, wahania nastroju). U kobiet mogą wystąpić objawy defeminizacji i hirsutyzmu. Wykrywanie AAS u sportowców wspomaga „paszport biologiczny”, natomiast u pozostałych pacjentów kluczowa jest empatyczna rozmowa. Brak jest obecnie wiarygodnych testów przesiewowych dla populacji ogólnej, a rozwijane są metody oparte na mikroRNA jako potencjalnych biomarkerach.
atrofia jąder, badanie fizykalne, badanie toksykologiczne moczu, choroba miażdżycowa, depresja, dysfunkcja seksualna, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, hepatopatia, hipogonadyzm, hirsutyzm, hormon luteinizujący, kinaza kreatynowa, morfologia krwi, nadużywanie sterydów anabolicznych, niepłodność, objawy odstawienia, panel lipidowy, powikłanie endokrynologiczne, powikłanie oczne, powikłanie sercowo-naczyniowe, Propionibacterium acnes, rozstępy, rozstępy skórne, sportowiec wyczynowy, steryd anaboliczny, terapia poznawczo-behawioralna, testosteron, trądzik, trądzik piorunujący, trądzik zapalny, uzależnienie od sterydów, wywiad motywacyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Atelektaza – Diagnostyka i diagnoza
Atelektaza, definiowana jako częściowy lub całkowity zapad płuca lub jego fragmentu, jest powszechnym powikłaniem oddechowym, szczególnie w okresie pooperacyjnym. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, gdzie obserwuje się osłabione szmery oddechowe, stłumienie odgłosu opukowego oraz zmniejszone drżenie głosowe, a także na badaniach obrazowych. Standardowym badaniem jest RTG klatki piersiowej, które wykazuje miejscowe zacienienia, przemieszczanie szczelin międzypłatowych, pociąganie tchawicy i uniesienie przepony. W przypadku wątpliwości diagnostycznych stosuje się tomografię komputerową (TK), która pozwala na dokładniejszą ocenę utraty objętości płuca, przyczyn atelektazy (np. guz, ciało obce) oraz charakterystyczny objaw „ogona komety” w atelektazie okrągłej. Ultrasonografia klatki piersiowej, szczególnie u pacjentów w stanie krytycznym, umożliwia różnicowanie atelektazy od konsolidacji i wysięku opłucnowego, a bronchoskopia fiberoskopowa pełni rolę zarówno diagnostyczną, jak i terapeutyczną, umożliwiając usunięcie przeszkód i pobranie materiału do badań histopatologicznych.
atelektaza, atelektaza okrągła, atelektaza pooperacyjna, badanie cytologiczne, badanie fizykalne, bronchogram powietrzny, bronchoskopia fiberoskopowa, czop śluzowy, drżenie głosowe, gazometria krwi tętniczej, hipoksemia, międzybłoniak opłucnej, niewydolność oddechowa, odgłos opukowy, odma opłucnowa, pulsoksymetria, rtg klatki piersiowej, saturacja krwi, szmery oddechowe, tomografia komputerowa, ultrasonografia klatki piersiowej, wysięk opłucnowy, zaburzenia oddechowe, zapalenie płuc, zasadowica oddechowa, znieczulenie ogólne - Leksykon chorób i schorzeń
Mastitis – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie sutka (mastitis) diagnozuje się głównie na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, uwzględniając objawy takie jak jednostronna bolesność, zaczerwienienie, gorączka powyżej 38,5°C oraz powiększenie regionalnych węzłów chłonnych. W diagnostyce różnicowej istotne jest wykluczenie raka zapalnego piersi, zwłaszcza przy braku poprawy po antybiotykoterapii lub atypowym przebiegu. Ultrasonografia piersi pozwala na rozróżnienie zapalenia od ropnia oraz zmian nowotworowych, a w przypadku podejrzenia ropnia wskazane jest wykonanie aspiracji pod kontrolą USG z badaniem mikrobiologicznym. Diagnostyka mikrobiologiczna nie jest rutynowa, ale zalecana przy ciężkich infekcjach, zakażeniach szpitalnych, nawrotach lub braku odpowiedzi na leczenie. W przypadku mastitis u bydła mlecznego stosuje się m.in. liczenie komórek somatycznych (SCC > 200 000 komórek/ml), test California Mastitis Test (CMT), PCR oraz nowoczesne metody jak termografia i cytometria przepływowa.
antybiotykoterapia, aspiracja cienkoigłowa, badanie fizykalne, badanie mikrobiologiczne, biomarker, biopsja, biopsja gruboigłowa, California Mastitis Test, cytometria przepływowa, dehydrogenaza mleczanowa, fosfataza alkaliczna, gruźlica, hodowla bakteryjna, mammografia, poradnictwo laktacyjne, przetoka sutkowa, rak zapalny piersi, ropień, ropień piersi, sarkoidoza, technika molekularna, ultrasonografia piersi, węzły chłonne regionalne, zakażenie grzybicze, zapalenie przewodów mlecznych, zapalenie sutka, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Diagnostyka i diagnoza
Kostochondryt to zapalenie chrząstki łączącej żebra z mostkiem, manifestujące się bólem ściany klatki piersiowej nasilającym się przy palpacji stawów żebrowo-mostkowych (szczególnie II-V żebra) oraz podczas ruchów klatki piersiowej i głębokiego oddychania. Rozpoznanie jest kliniczne i opiera się na wywiadzie oraz badaniu fizykalnym, w tym manewrach prowokacyjnych takich jak „pianie koguta” czy przywiedzenie ręki do klatki piersiowej. Brak jest specyficznych badań laboratoryjnych lub obrazowych potwierdzających kostochondryt, dlatego diagnostyka polega głównie na wykluczeniu innych poważnych przyczyn bólu w klatce piersiowej, takich jak zawał mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zatorowość płucna czy rozwarstwienie aorty. Zalecane jest wykonanie EKG oraz zdjęcia RTG klatki piersiowej u pacjentów powyżej 35 roku życia lub z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
atak paniki, badanie elektrokardiograficzne, badanie fizykalne, badanie funkcji płuc, ból klatki piersiowej, ból ściany klatki piersiowej, bolesność uciskowa, choroba refluksowa przełyku, chrząstka żebrowo-mostkowa, elektrokardiogram, kostochondryt, marker zapalny, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, niewydolność serca, odma opłucnowa samoistna, połączenie żebrowo-mostkowe, próba prowokacyjna, przerost kości, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, staw żebrowo-mostkowy, tomografia komputerowa, wywiad medyczny, zapalenie błony maziowej, zapalenie kości, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół SAPHO - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica – Diagnostyka i diagnoza
Grzybica (kandydoza) to infekcja drożdżakowa wywoływana głównie przez Candida albicans, dotykająca zarówno kobiety, jak i mężczyzn, z przewagą zachorowań u kobiet (około 75% doświadcza przynajmniej jednego epizodu, a 40-50% ma nawracające infekcje). Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej objawów, takich jak biała, serowata wydzielina, świąd, zaczerwienienie i bolesność, oraz badaniu mikroskopowym i posiewie wymazów z miejsc zakażenia. W przypadku grzybicy pochwy zaleca się ocenę pH wydzieliny, testy na obecność mannanu oraz badania dodatkowe w sytuacjach nawracających lub opornych na leczenie. Nawracająca grzybica definiowana jest jako co najmniej 4 epizody w ciągu roku i wymaga rozszerzonej diagnostyki w kierunku chorób predysponujących, takich jak cukrzyca, HIV, zaburzenia hormonalne czy stosowanie antybiotyków.
badanie fizykalne, badanie mikroskopowe, badanie serologiczne, bakteryjna waginoza, Candida albicans, grzybica, hodowla mikrobiologiczna, infekcja drożdżakowa, kandydemia, kandydoza inwazyjna, kandydoza jamy ustnej, liszaj twardzinowy, nawracająca grzybica, nawracająca infekcja, pleśniawki, posiew mikrobiologiczny, reakcja łańcuchowa polimerazy, rzęsistkowica, test molekularny, zapalenie pochwy i sromu, zapalenie żołędzi i napletka - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia snu – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka zaburzeń snu wymaga wieloaspektowego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad, badanie przedmiotowe oraz stosowanie narzędzi takich jak dzienniczek snu, polisomnografia (PSG), domowe badania snu (HST), test wielokrotnej latencji snu (MSLT), test utrzymania czuwania (MWT) oraz aktygrafia. Polisomnografia, jako złoty standard, rejestruje parametry fizjologiczne podczas snu, w tym EEG, EOG, EMG, saturację krwi tlenem i wskaźnik AHI, który przy wartości ≥ 5/h potwierdza obturacyjny bezdech senny (OSA). MSLT jest kluczowy w diagnostyce narkolepsji, wykazując skrócony czas zasypiania (<8 minut) oraz obecność co najmniej dwóch epizodów SOREM. Diagnostyka RLS opiera się na kryteriach klinicznych i badaniach laboratoryjnych, w tym poziomie ferrytyny. Zaburzenia rytmu dobowego ocenia się za pomocą dzienniczka snu i aktygrafii, a w niektórych przypadkach pomiaru melatoniny. Wybór metody diagnostycznej zależy od podejrzewanego zaburzenia, objawów i dostępności badań.
aktygrafia, badanie fizykalne, badanie laboratoryjne, bezsenność, choroba sercowo-naczyniowa, domowe badanie snu, elektroencefalografia, elektromiografia, elektrookulografia, faza REM, fragmentacja snu, halucynacje hipnagogiczne, hipokretyna, katapleksja, medycyna snu, nadmierna senność dzienna, narkolepsja, obturacyjny bezdech senny, okresowe ruchy kończyn, paraliż senny, polisomnografia, Skala Senności Epworth, Test utrzymania czuwania, test wielokrotnej latencji snu, wskaźnik AHI, zaburzenie rytmu dobowego, zaburzenie snu, zaburzenie tarczycy, zespół niespokojnych nóg - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone wady serca – Diagnostyka i diagnoza
Wrodzone wady serca (WWS) występują u około 1% noworodków i stanowią główną przyczynę zgonów niemowląt z wadami wrodzonymi, odpowiadając za 4% zgonów noworodków oraz 30-50% zgonów związanych z anomaliami wrodzonymi. Diagnostyka prenatalna, obejmująca rutynowe USG, echokardiografię płodową (18-22 tydzień ciąży) oraz badania genetyczne, pozwala na wykrycie około 70% ciężkich wad serca, co umożliwia optymalne przygotowanie do porodu i wczesne leczenie. Po urodzeniu kluczowe są badania przesiewowe, takie jak pulsoksymetria (zmniejszająca śmiertelność o 33%), badanie fizykalne, echokardiografia i EKG. W diagnostyce starszych niemowląt i dzieci stosuje się dodatkowo RTG klatki piersiowej, Holter EKG, próbę wysiłkową oraz zaawansowane metody obrazowania, w tym cewnikowanie serca, rezonans magnetyczny (MRI) i tomografię komputerową (CT). Wczesne rozpoznanie i multidyscyplinarne podejście do leczenia znacząco poprawiają rokowanie, zmniejszając ryzyko powikłań neurologicznych i śmiertelności.
anomalia wrodzona, badanie fizykalne, badanie genetyczne prenatalne, badanie pulsoksymetryczne, badanie ultrasonograficzne, biomarker, cewnikowanie serca, diagnostyka prenatalna, duszność, echokardiografia, echokardiografia 3D, echokardiografia płodowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrofizjologiczne badanie serca, elektrokardiogram, holter EKG, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiochirurg dziecięcy, kardiolog dziecięcy, krytyczna wada serca, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, sekwencjonowanie DNA, sinica, szmer sercowy, tomografia komputerowa serca, wrodzona wada serca, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Diagnostyka i diagnoza
Rak piersi u mężczyzn (MBC) stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków raka piersi, z około 2800 diagnozami rocznie w USA. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania fizykalnego, ze zwróceniem uwagi na czynniki ryzyka, takie jak historia rodzinna raka piersi/jajnika oraz mutacje BRCA1/2. Badanie kliniczne obejmuje ocenę guzków, zmian skórnych, brodawki sutkowej oraz węzłów chłonnych pachowych. Podstawowymi badaniami obrazowymi są mammografia (czułość ~92%, swoistość ~90%), USG piersi (szczególnie u mężczyzn <25 r.ż.) oraz MRI jako badanie uzupełniające. Biopsja gruboigłowa (CNB) jest preferowaną metodą potwierdzenia rozpoznania, umożliwiającą ocenę architektury tkanki i ewentualnego nacieku. Biopsja węzłów chłonnych, zwłaszcza węzła wartowniczego, pozwala na ocenę rozsiewu nowotworu.
badanie fizykalne, badanie genetyczne, badanie kliniczne piersi, badanie obrazowe, badanie ultrasonograficzne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, biopsja piersi, biopsja węzła wartowniczego, biopsja węzłów chłonnych, brodawka sutkowa, ginekomastia, guzek piersi, mammografia diagnostyczna, mutacja genu BRCA, potrójnie ujemny rak piersi, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut odległy, rak in situ, rak piersi u mężczyzn, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, receptor progesteronowy, rezonans magnetyczny piersi, samobadanie piersi, scyntygrafia kości, status HER2, system TNM, tomografia komputerowa, węzły chłonne pachowe, wskaźnik Ki-67 - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Diagnostyka i diagnoza
Guzy to zmiany o różnej konsystencji (miękkie, twarde, sprężyste), które mogą występować w dowolnej lokalizacji ciała i mieć charakter łagodny lub złośliwy. Diagnostyka guzów opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych takich jak USG, TK, MRI, mammografia i PET-CT, które pozwalają ocenić lokalizację, rozmiar, strukturę i unaczynienie zmiany. Biopsje (cienkoigłowa, gruboigłowa, chirurgiczna) stanowią złoty standard w potwierdzeniu charakteru guza i umożliwiają ocenę histopatologiczną, w tym typ komórek i stopień zróżnicowania. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się cechy kliniczne i obrazowe sugerujące łagodność (np. powolny wzrost, dobrze odgraniczone brzegi) lub złośliwość (szybki wzrost, nieregularne granice, objawy systemowe). Markery nowotworowe (CEA, AFP, hCG, PSA, CA 15-3, CA 125) wspomagają diagnostykę, ale nie są specyficzne.
alfa-fetoproteina, antygen karcynoembrionalny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja chirurgiczna, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja nacinająca, chemioterapia, dysfagia, gonadotropina kosmówkowa, guz łagodny, guz tkanki miękkiej, hormonoterapia, immunoterapia, limfadenopatia, mammografia, marker nowotworowy, nowotwór złośliwy, orchidektomia, patomorfolog, radioterapia, rak jajnika, rak piersi, rak prostaty, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, ropień, swoisty antygen sterczowy, terapia celowana, tomografia komputerowa, torbiel, ultrasonografia, węzeł chłonny regionalny - Leksykon chorób i schorzeń
Schwannoma – Zapobieganie i profilaktyka
Schwannoma to łagodny guz pochodzący z komórek Schwanna nerwów obwodowych, którego rozwój jest najczęściej spontaniczny i nie podlega skutecznej prewencji pierwotnej. Około 10% przypadków wiąże się z predyspozycjami genetycznymi, takimi jak neurofibromatoza typu 2 (NF2), schwannomatoza czy zespół Carneya, co wymaga poradnictwa genetycznego oraz regularnych badań kontrolnych, w tym obrazowych i fizykalnych. Czynniki ryzyka obejmują wcześniejszą radioterapię, obecność neurofibromów oraz wywiad rodzinny. Wczesna diagnoza i leczenie chirurgiczne zapewniają dobre rokowanie, natomiast późne wykrycie pogarsza prognozę. Aspiryna wykazuje potencjał cytostatyczny wobec nerwiaka przedsionkowego (vestibular schwannoma, VS), jednak dane kliniczne są niejednoznaczne, a jej stosowanie profilaktyczne wymaga dalszych badań i indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
badanie fizykalne, badanie genetyczne, badanie obrazowe, diagnostyka prenatalna, komórka Schwanna, kosteczka słuchowa, kwas acetylosalicylowy, monitorowanie neurofizjologiczne, nerwiak przedsionkowy, neurofibroma, neurofibromatoza typu 2, oponiak, osłonka mielinowa, poradnictwo genetyczne, radiochirurgia stereotaktyczna, resekcja guza, schwannomatoza, stan zapalny, szlak Hippo, szum w uszach, trąbka Eustachiusza, uszkodzenie nerwu twarzowego, utrata słuchu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zaburzenie równowagi, zawrót głowy, zespół Carneya - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pęcherza moczowego – Diagnostyka i diagnoza
Rak pęcherza moczowego, stanowiący szósty najczęstszy nowotwór złośliwy globalnie, charakteryzuje się dominującą postacią urotelialną. Kluczowym objawem jest bezobjawowy krwiomocz, który wymaga diagnostyki zwłaszcza u pacjentów powyżej 35. roku życia lub z czynnikami ryzyka. Diagnostyka opiera się na badaniu ogólnym moczu, cytologii (czułość 80-90% dla guzów wysokiego stopnia, 4-31% dla niskiego stopnia) oraz markerach nowotworowych (NMP22, BTA stat, UroVysion i inne). Złotym standardem pozostaje cystoskopia, wskazana u pacjentów z makroskopowym krwiomoczem oraz z czynnikami ryzyka niezależnie od wieku. Biopsja i przezcewkowa resekcja guza (TURBT) umożliwiają potwierdzenie histopatologiczne, ocenę stopnia złośliwości (low-grade vs. high-grade) oraz zaawansowania (system TNM), co jest niezbędne do planowania leczenia. Powtórna TURBT zalecana jest w ciągu 2-6 tygodni u pacjentów z guzami T1 lub niecałkowicie wyciętymi zmianami.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie ogólne moczu, badanie per rectum, carcinoma in situ, cystoskopia, cytologia moczu, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, marker epigenetyczny, przezcewkowa resekcja guza pęcherza moczowego, rak in situ, rak pęcherza moczowego, rak urotelialny, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopień złośliwości nowotworu, system TNM, test molekularny, TK urografia, TURBT, ultrasonografia, urografia dożylna, wąskopasmowe obrazowanie, wieloparametryczny rezonans magnetyczny, wodonercze - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ucha zewnętrznego – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie ucha zewnętrznego (otitis externa) to stan zapalny kanału słuchowego zewnętrznego, najczęściej o etiologii bakteryjnej lub grzybiczej, manifestujący się zaczerwienieniem, obrzękiem, złuszczaniem naskórka oraz obecnością wysięku. Diagnoza opiera się na badaniu klinicznym z użyciem otoskopu, gdzie obserwuje się charakterystyczną bolesność przy poruszaniu małżowiną uszną oraz stopień niedrożności kanału słuchowego (łagodne, umiarkowane, ciężkie). W niepowikłanych przypadkach rutynowe badania mikrobiologiczne nie są konieczne, jednak przy nawracających, ciężkich lub przewlekłych infekcjach wskazane jest pobranie wydzieliny do posiewu celem identyfikacji patogenu i oceny wrażliwości na antybiotyki. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. zapalenie ucha środkowego, egzemy, łuszczycę oraz złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego, które wymaga dodatkowych badań obrazowych (MRI, CT) w celu oceny zajęcia kości i tkanek otaczających.
antybiotyk, badanie fizykalne, badanie otoskopowe, błona bębenkowa, kanał słuchowy zewnętrzny, kontaktowe zapalenie skóry, krople do uszu, laryngolog, łuszczyca, małżowina uszna, otorynolaryngologia, otoskop, płyn wysiękowy, rezonans magnetyczny, środek przeciwgrzybiczny, steroid, tamponada, tomografia komputerowa, ucho pływaka, zapalenie kości i szpiku, zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha zewnętrznego, złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiele trzustki – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Torbiele trzustki to wypełnione płynem struktury, które mogą mieć charakter łagodny lub przedrakowy, z częstością występowania 10-20% u osób powyżej 60. roku życia. Najczęściej spotykane typy to torbiele surowicze (SCN) o charakterze łagodnym oraz śródprzewodowe brodawkowate nowotwory śluzowe (IPMN) i torbielakogruczolaki śluzowe (MCN), które mogą ulegać przemianie nowotworowej. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak CT, MRI z MRCP oraz endoskopowej ultrasonografii (EUS) z biopsją cienkoigłową (EUS-FNA). Kluczowe czynniki ryzyka złośliwości to rozmiar torbieli >3 cm, obecność litych komponentów, rozszerzenie przewodu trzustkowego, guzki na ścianach oraz szybki wzrost. Postępowanie zależy od tych cech i obejmuje nadzór, drenaż lub leczenie chirurgiczne, przy czym nadzór jest zalecany dla torbieli niskiego ryzyka, z kontrolą obrazową co 6 miesięcy do 2 lat zgodnie z wytycznymi Fukuoka.
badanie fizykalne, biomarker, biopsja cienkoigłowa, ból brzucha, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, drenaż chirurgiczny, drenaż endoskopowy, drenaż przezskórny, droga żółciowa, endoskopowa ultrasonografia, ostre zapalenie trzustki, pęknięcie torbieli, przewód trzustkowy, pseudotorbiel trzustki, rak trzustki, rezonans magnetyczny, śródprzewodowy brodawkowaty nowotwór śluzowy, tomografia komputerowa, torbiel surowicza, torbiel trzustki, torbiel zapalna, zapalenie trzustki, żółtaczka, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hipoplastycznego lewego serca – Diagnostyka i diagnoza
Zespół hipoplastycznego lewego serca (HLHS) to ciężka wrodzona wada serca charakteryzująca się niedorozwojem lewej komory, zastawki mitralnej, aortalnej oraz aorty wstępującej, co prowadzi do zaburzeń przepływu krwi i bez leczenia skutkuje śmiercią. Diagnostyka prenatalna, głównie za pomocą echokardiografii płodowej wykonywanej między 18 a 22 tygodniem ciąży, pozwala na wczesne wykrycie cech HLHS, takich jak hipoplazja lewej komory, zastawki i aorty, oraz ocenia stopień zaawansowania wady przy pomocy wartości Z-score, w tym stosunku RV/LV ≥1,28 jako predyktora rozwoju jednokomorowego serca. Po urodzeniu rozpoznanie opiera się na badaniu fizykalnym, pulsoksymetrii, echokardiografii, EKG i zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej, a w wybranych przypadkach na cewnikowaniu serca, rezonansie magnetycznym lub tomografii komputerowej. Badania genetyczne, takie jak analiza wolnego płodowego DNA, amniocenteza oraz kariotyp i mikroarray, są istotne dla identyfikacji powiązanych zespołów genetycznych (np. Turner, DiGeorge, Down), które wpływają na rokowanie i przebieg leczenia.
amniocenteza, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne ciąży, cewnikowanie serca, diagnostyka poporodowa, diagnostyka prenatalna, echokardiografia płodowa, elektrokardiogram, kardioangiografia, kariotyp, koarktacja aorty, leczenie farmakologiczne, lewa komora serca, niedorozwój lewej strony serca, niewydolność serca, prostaglandyna E1, przerost prawej komory, przerwany łuk aorty, przewód tętniczy, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny serca, rtg klatki piersiowej, test genetyczny, tomografia komputerowa, wolne płodowe DNA, Z-score, zaburzenie chromosomalne, zespół DiGeorge’a, zespół Downa, zespół hipoplastycznego lewego serca, zespół Turnera, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Diagnostyka i diagnoza
Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna (CD) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), stanowią wyzwanie diagnostyczne ze względu na brak pojedynczego testu potwierdzającego rozpoznanie. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, laboratoryjnej (morfologia, CRP, OB, albuminy, markery niedoborów żywieniowych), badaniach kału (kalprotektyna, laktoferyna, krew utajona, wykluczenie patogenów), endoskopii (kolonoskopia z ileoskopią, sigmoidoskopia, gastroskopia, endoskopia kapsułkowa, enteroskopia, chromoendoskopia) oraz histopatologii biopsji z wielu segmentów przewodu pokarmowego. Charakterystyczne cechy różnicujące CD i UC obejmują lokalizację, charakter zmian (skip lesions vs. ciągłe), głębokość zapalenia (transmuralne vs. błona śluzowa i podśluzowa), obraz endoskopowy i histologiczny (ziarniniaki nieserowaciejące w CD, ropnie krypt w UC) oraz powikłania. Badania obrazowe (TK, MR, USG) uzupełniają diagnostykę, szczególnie w ocenie jelita cienkiego i powikłań. Markery serologiczne (pANCA, ASCA) mają ograniczone zastosowanie i nie są zalecane rutynowo.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, białko C-reaktywne, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, chromoendoskopia, endoskopia kapsułkowa, enterografia MR, enterografia TK, enteroskopia, gastroskopia, kalprotektyna kałowa, kolonoskopia, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, laktoferyna kałowa, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, morfologia krwi, niedokrwienne zapalenie jelita, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór jelita grubego, odczyn Biernackiego, przeciwciała ASCA, przeciwciała pANCA, przetoka okołoodbytnicza, przewlekła biegunka, rezonans magnetyczny, ropień krypty, sigmoidoskopia, toksyczne rozdęcie okrężnicy, tomografia komputerowa, ultrasonografia jelitowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik zapalny, zapalenie żołądka i jelit, zespół jelita drażliwego, ziarniniak nieserowaciejący - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba peyroniego – Epidemiologia
Choroba Peyroniego (PD) to włóknisty proces patologiczny tunica albuginea ciał jamistych prącia, charakteryzujący się bólem, tworzeniem blaszek, krzywizną prącia i zwapnieniami. Epidemiologia PD jest zróżnicowana, z częstością występowania od 0,3% do 20,3% w zależności od populacji i metodologii badań. Najczęściej podawane wskaźniki to około 9-10% dorosłych mężczyzn, z wyższą częstością u pacjentów po radykalnej prostatektomii (15,9-16%) oraz u mężczyzn z cukrzycą i zaburzeniami erekcji (20,3%). Choroba najczęściej diagnozowana jest w wieku 50-60 lat, z rozpowszechnieniem rosnącym wraz z wiekiem (np. 6,5% u mężczyzn ≥70 lat). Występują także różnice etniczne – najwyższa zapadalność u mężczyzn rasy białej, najniższa u Azjatów. Czynniki ryzyka obejmują uraz prącia (21,6% przypadków), cukrzycę, nadciśnienie, hiperlipidemię, palenie tytoniu, otyłość oraz predyspozycje genetyczne (współwystępowanie z chorobą Dupuytrena u 20% pacjentów). Naturalny przebieg PD obejmuje fazę ostrą (1-18 miesięcy) i stabilną, z progresją krzywizny u 30-50% pacjentów oraz ustępowaniem bólu u 90% w ciągu roku.
badanie fizykalne, choroba Dupuytrena, choroba Peyroniego, choroby współistniejące, ciała jamiste prącia, cukrzyca, faza włóknienia, faza zapalna, funkcja erekcyjna, hiperlipidemia, inhibitory fosfodiesterazy typu 5, korekcja chirurgiczna, kryteria diagnostyczne, krzywizna prącia, nadciśnienie tętnicze, nikotynizm, płytka włóknista, radykalna prostatektomia, tunica albuginea, ultrasonografia, uraz prącia, zaburzenia erekcji, zaburzenia lipidowe - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel bakera – Objawy
Torbiel Bakera, czyli torbiel podkolanowa, to wypełniony płynem worek powstający w dole podkolanowym na skutek nagromadzenia płynu maziowego w kaletce za kolanem. Objawy kliniczne zależą od wielkości torbieli i współistniejących patologii stawu kolanowego, takich jak zapalenie stawów, uszkodzenia łąkotki czy chrząstki stawowej. Małe torbiele często przebiegają bezobjawowo, natomiast większe (>5 cm) mogą powodować ból, uczucie napięcia, ograniczenie ruchomości oraz obrzęk tylnej części kolana i łydki. Nasilenie dolegliwości obserwuje się przy długotrwałym staniu, intensywnej aktywności fizycznej oraz pełnym zginaniu lub prostowaniu stawu. W rzadkich przypadkach dochodzi do pęknięcia torbieli, co manifestuje się ostrym bólem, obrzękiem, zaczerwienieniem i objawami pseudozakrzepicy, wymagającymi różnicowania z zakrzepicą żył głębokich.
aspiracja płynu, badanie fizykalne, badanie obrazowe, chrząstka stawowa, drętwienie stopy, kaletka, nerw piszczelowy, nerw strzałkowy, objaw Homansa, obrzęk łydki, pęknięcie torbieli, płyn maziowy, ruptura torbieli, staw kolanowy, torbiel Bakera, torbiel podkolanowa, ucisk naczyń krwionośnych, ucisk nerwu, uszkodzenie łąkotki, uwięźnięcie nerwu piszczelowego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie stawów, zespół przedziału powięziowego - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak – Diagnostyka i diagnoza
Naczyniak niemowlęcy to najczęstszy łagodny nowotwór okresu niemowlęcego, wynikający z proliferacji komórek śródbłonka naczyniowego, charakteryzujący się szybkim wzrostem w pierwszych 6-9 miesiącach życia (faza proliferacji) i powolną inwolucją. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, uwzględniającym wiek wystąpienia (90% do 6 miesiąca życia), charakterystyczny kolor (różowy do czerwonego dla naczyniaków powierzchownych, niebieskawy dla głębokich) oraz lokalizację (60% głowa i szyja). Wskazane jest wykonanie badań obrazowych, takich jak USG z Dopplerem (czułość do 97% dla naczyniaków wątroby), MRI (czułość 92-100%, swoistość 85,7-99,4%) oraz CT z kontrastem, zwłaszcza w przypadku głębokich lub segmentalnych zmian, podejrzenia powikłań lub różnicowania z innymi guzami. Biopsja i badanie immunohistochemiczne z markerem GLUT-1 są zarezerwowane dla wątpliwych przypadków diagnostycznych, gdyż GLUT-1 jest specyficzny dla naczyniaków niemowlęcych.
angiosarcoma, badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie kliniczne, badanie obrazowe, faza inwolucji, faza proliferacji, malformacja naczyniowa, naczyniak, naczyniak naczyniówki oka, naczyniak niemowlęcy, naczyniak powierzchowny, naczyniak wątroby, niedoczynność tarczycy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia, tomografia komputerowa, ultrasonografia, ultrasonografia kontrastowa, zaburzenia krzepnięcia, zespół PHACE - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona dysplazja stawu biodrowego – Zapobieganie i profilaktyka
Wrodzona dysplazja stawu biodrowego (DDH) to spektrum nieprawidłowości rozwojowych stawu biodrowego, od dysplazji po zwichnięcie, z kluczową rolą wczesnej diagnostyki i leczenia. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, położenie miednicowe, pierwsze dziecko, wywiad rodzinny, oligohydramnion oraz ograniczoną przestrzeń wewnątrzmaciczną. Profilaktyka opiera się na bezpiecznym owijaniu niemowląt, umożliwiającym swobodny ruch bioder (zgięcie i odwiedzenie), oraz stosowaniu śpiworków z luźną kieszenią na nóżki. Badania przesiewowe obejmują manewry Ortolaniego i Barlowa, regularne kontrole oraz ultrasonografię u dzieci z czynnikami ryzyka. Zalecenia Amerykańskiej Akademii Pediatrii i Północnoamerykańskiego Towarzystwa Ortopedii Dziecięcej wskazują na konieczność badań ultrasonograficznych u niemowląt z wieloma czynnikami ryzyka, a w niektórych krajach stosuje się powszechne USG przesiewowe.
badanie fizykalne, badanie przesiewowe, badanie radiologiczne, badanie ultrasonograficzne, dysplazja resztkowa, dysplazja stawu biodrowego, endoprotezoplastyka stawu biodrowego, leczenie zachowawcze, martwica jałowa głowy kości udowej, oligohydramnion, ortotyka, płyn owodniowy, położenie miednicowe, śpiworek niemowlęcy, szelki Pavlika, szyna odwodząca, technika owijania, wrodzona dysplazja stawu biodrowego, zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego, zwichnięcie - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Diagnostyka i diagnoza
Rak zapalny piersi (IBC) to rzadki (1-5% przypadków) i agresywny nowotwór piersi, klasyfikowany jako T4d w systemie TNM, charakteryzujący się szybkim początkiem objawów (rumień, obrzęk, „skórka pomarańczy”) trwających do 6 miesięcy i zajęciem co najmniej 1/3 powierzchni piersi. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, obrazowym (mammografia o czułości ~68%, USG, MRI z czułością do 98-100%) oraz biopsji (gruboigłowa, skóry, węzłów chłonnych). Typowe cechy histopatologiczne to zatory nowotworowe w naczyniach limfatycznych skóry, choć ich brak nie wyklucza rozpoznania. IBC jest zwykle diagnozowany w stadium co najmniej III (IIIB, IIIC lub IV), z około 33% pacjentek mających przerzuty odległe przy rozpoznaniu. Kompleksowa ocena zaawansowania obejmuje badania laboratoryjne, CT, scyntygrafię kości i PET/CT.
antracykliny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja gruboigłowa, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia neoadjuwantowa, docetaksel, hormonoterapia, inhibitory aromatazy, klasyfikacja AJCC, klasyfikacja TNM, leczenie chirurgiczne, limfadenektomia, lumpektomia, mammografia, mastektomia, morfologia krwi, obrzęk, paklitaksel, PET-CT, potrójnie ujemny rak piersi, radioterapia, rak inwazyjny, rak zapalny piersi, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, rumień, scyntygrafia kości, skórka pomarańczowa, status HER2, taksany, tamoksyfen, terapia celowana, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia, zapalenie piersi, zator nowotworowy - Leksykon chorób i schorzeń
Jądro wędrujące – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Jądro wędrujące (retractile testicle) to stan charakteryzujący się przemieszczaniem jądra między moszną a pachwiną u młodych chłopców, spowodowany nadaktywnym odruchem mięśnia dźwigacza jądra (cremaster muscle). Odruch kremasterowy może być wywołany przez bodźce takie jak zimno, strach, śmiech czy dotyk wewnętrznej części uda, co prowadzi do retrakcji jądra. Diagnoza opiera się na badaniu fizykalnym, podczas którego jądro można łatwo sprowadzić do moszny i utrzymać w niej bez napięcia. W odróżnieniu od jąder niezstąpionych, jądra wędrujące są wyczuwalne w mosznie w określonych warunkach i zwykle nie powodują bólu ani dyskomfortu. Stan ten nie wymaga leczenia, gdyż u około 90% chłopców jądro samoistnie zstępuje i pozostaje w mosznie do okresu dojrzewania płciowego.
acetaminofen, badanie fizykalne, ibuprofen, jądro niezstąpione, jądro wędrujące, jądro wstępujące, kanał pachwinowy, kryptorchizm, leczenie przeciwbólowe, mięsień dźwigacz jądra, odruch kremasterowy, opieka pielęgniarska, opieka pooperacyjna, opieka przedoperacyjna, orchiopeksja, płodność, rak jądra, samobadanie jąder - Leksykon chorób i schorzeń
Niedomykalność zastawki aortalnej – Diagnostyka i diagnoza
Niedomykalność zastawki aortalnej (NZA) charakteryzuje się wstecznym przepływem krwi z aorty do lewej komory podczas rozkurczu, co prowadzi do przeciążenia objętościowego i potencjalnego uszkodzenia mięśnia sercowego. Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu i badania fizykalnego, gdzie kluczowym objawem jest szmer wczesnorozkurczowy przy lewej krawędzi mostka, z dodatnim wskaźnikiem wiarygodności 9,9 dla rozpoznania NZA o nasileniu co najmniej łagodnym. Echokardiografia przezklatkowa (TTE) pozostaje złotym standardem diagnostycznym, oferując niemal 100% czułość i swoistość, umożliwiając ocenę etiologii, stopnia ciężkości oraz wizualizację fali zwrotnej. Kluczowe parametry echokardiograficzne to czas połowicznego spadku ciśnienia, vena contracta, objętość fali zwrotnej (RVol), efektywne pole powierzchni ujścia fali zwrotnej (EROA) oraz odwrócenie przepływu w aorcie zstępującej z prędkością końcoworozkurczową ≥20 cm/s. Frakcja niedomykalności ≥50% wskazuje na ciężką postać choroby. Diagnostyka uzupełniająca obejmuje rezonans magnetyczny serca (CMR) w przypadkach niejednoznacznych wyników echokardiografii oraz tomografię komputerową (CT) do oceny strukturalnej zastawki i aorty.
aortografia, badanie fizykalne, cewnikowanie serca, choroba zastawkowa serca, ciśnienie tętna, dwupłatkowa zastawka aortalna, echokardiografia, echokardiografia dopplerowska, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrokardiogram, frakcja niedomykalności, frakcja wyrzutowa lewej komory, niedomykalność zastawki aortalnej, objętość fali zwrotnej, przerost lewej komory, rezonans magnetyczny serca, test wysiłkowy, tomografia komputerowa, vena contracta, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół Marfana - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – DIH
Podczas stosowania leku DIH zawierającego zmikronizowaną diosminę w dawce 500 mg, szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaostrzeniem dolegliwości związanych z żylakami odbytu. Terapia dużymi dawkami powinna mieć charakter krótkotrwały, a regularna ocena efektów terapeutycznych jest niezbędna, zwłaszcza w przypadku nasilonych objawów choroby hemoroidalnej. Brak poprawy klinicznej pomimo stosowania leku wymaga weryfikacji diagnozy oraz rozważenia modyfikacji schematu leczenia lub wdrożenia dodatkowych metod terapeutycznych.
- Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Diagnostyka i diagnoza
Amenorrhea, definiowana jako brak miesiączki, dzieli się na pierwotną (brak menarche do 15 roku życia przy prawidłowym rozwoju cech płciowych lub do 13 roku życia bez cech płciowych) oraz wtórną (brak miesiączki przez ≥3 miesiące u kobiet z regularnymi cyklami lub ≥6 miesięcy przy nieregularnych). Diagnostyka wymaga systematycznego podejścia obejmującego szczegółowy wywiad (w tym wiek thelarche i menarche, nawyki żywieniowe, stres, masę ciała, leki, objawy neurologiczne i endokrynologiczne), badanie fizykalne (ocena cech płciowych wg skali Tannera, BMI, objawów hiperandrogenizmu, badanie miednicy) oraz podstawowe badania laboratoryjne: test ciążowy, FSH, LH, prolaktyna, TSH, estradiol. W zależności od wyników wykonuje się dodatkowe testy hormonalne (testosteron, DHEAS, 17-OH progesteron, AMH), badania obrazowe (USG miednicy, MRI przysadki, CT, histerosalpingografia) oraz testy prowokacyjne z progestagenem lub estrogen-progestagenem w celu oceny obecności estrogenów i drożności dróg rodnych.
17-hydroksyprogesteron, amenorrhea, amenorrhea podwzgórzowa, badanie dwuręczne, badanie fizykalne, badanie gęstości kości, biopsja endometrium, choroba autoimmunologiczna, drugorzędowe cechy płciowe, estradiol, guz przysadki, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hirsutyzm, histerosalpingografia, histeroskopia, hormon anty-Müllerowski, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon tyreotropowy, laparoskopia, menarche, mlekotok, mozaicyzm chromosomalny, oligomenorrhea, osteoporoza, pierwotna niewydolność jajników, prolaktyna, skala Tannera, testosteron, thelarche, wole tarczycy, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Ashermana, zespół Cushinga, zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera, zrosty wewnątrzmaciczne - Leksykon chorób i schorzeń
Trudności w połykaniu – Diagnostyka i diagnoza
Dysfagia, definiowana jako trudności w przesuwaniu pokarmów lub płynów z jamy ustnej do żołądka, wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania instrumentalne. Kluczowe jest określenie fazy połykania (ustna, gardłowa, przełykowa) oraz charakteru trudności (pokarmy stałe, płynne lub oba). Badania przesiewowe, takie jak test połykania wody czy kliniczna ocena połykania, mają ograniczoną czułość, zwłaszcza w wykrywaniu cichej aspiracji, która występuje u 40-70% pacjentów. Złotym standardem diagnostycznym jest wideofluoroskopowa ocena połykania (VFSS), umożliwiająca ocenę koordynacji faz połykania, obecności aspiracji oraz efektywności technik terapeutycznych. Alternatywnie, fiberoskopowa endoskopowa ocena połykania (FEES) pozwala na bezpośrednią wizualizację struktur gardła i krtani, z wysoką czułością w wykrywaniu aspiracji (PPV około 90%). Dodatkowo, ezofagogastroduodenoskopia (EGD) i manometria wysokiej rozdzielczości (HRM) są niezbędne w diagnostyce organicznych i motorycznych przyczyn dysfagii przełykowej.
achalazja, aspiracja, badanie fizykalne, badanie pH-metryczne, choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, cicha aspiracja, dysfagia, dysfagia przełykowa, dysfagia ustno-gardłowa, dystrofia mięśniowa, EndoFLIP, eozynofilowe zapalenie przełyku, ezofagogastroduodenoskopia, manometria przełyku, manometria wysokiej rozdzielczości, miastenia, pierścień przełykowy, pierścień Schatzkiego, rezonans magnetyczny, scyntygrafia, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, tomografia komputerowa, twardzina, uchyłek Zenkera, udar mózgu, wywiad medyczny, zachłystowe zapalenie płuc, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Diagnostyka i diagnoza
Żółtaczka noworodkowa, czyli hiperbilirubinemia, dotyczy około 60% noworodków donoszonych i 80% wcześniaków, manifestując się żółtym zabarwieniem skóry i twardówek. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym oraz pomiarze całkowitego stężenia bilirubiny w surowicy (TSB), które jest złotym standardem. Zaleca się ocenę poziomu bilirubiny między 24 a 48 godziną życia lub przed wypisem ze szpitala. Przezskórna bilirubinometria (TcB) stanowi nieinwazyjną metodę przesiewową, jednak w przypadku podwyższonych wartości konieczne jest potwierdzenie badaniem krwi. Patologiczna żółtaczka charakteryzuje się pojawieniem się objawów w pierwszych 24 godzinach życia, wzrostem TSB o >5 mg/dL/dobę lub przekroczeniem 17 mg/dL u donoszonych noworodków. Dodatkowa diagnostyka obejmuje oznaczenie bilirubiny sprzężonej (>2 mg/dL lub >20% TSB), test Coombsa, morfologię, badania w kierunku niedoboru G6PD, testy funkcji wątroby oraz obrazowanie USG jamy brzusznej.
atrezja dróg żółciowych, badanie fizykalne, bilirubina bezpośrednia, bilirubina całkowita w surowicy, cholestaza, encefalopatia bilirubinowa, fototerapia, hiperbilirubinemia, hiperbilirubinemia sprzężona, immunoglobuliny dożylne, kernicterus, krwiak podokostnowy, morfologia krwi, mózgowe porażenie dziecięce, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedrożność dróg żółciowych, niezgodność grup krwi, stężenie bilirubiny, test antyglobulinowy bezpośredni, test Coombsa, testy funkcji wątroby, transfuzja wymienna, żółtaczka jąder podkorowych, żółtaczka noworodkowa, żółtaczka patologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Złamana noga – Diagnostyka i diagnoza
Złamania kości nogi, obejmujące kość udową, rzepkę, piszczelową lub strzałkową, stanowią poważne urazy wymagające natychmiastowej diagnostyki i leczenia. Klasyfikacja złamań uwzględnia m.in. złamania otwarte, zamknięte, kompletne, niekompletne, przemieszone oraz typu „zielonej gałązki”. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, ocenie funkcji naczyń i nerwów oraz szerokim spektrum badań obrazowych: RTG, TK, MR, scyntygrafii kości oraz ultrasonografii i angiografii w wybranych przypadkach. Szczególną uwagę zwraca się na wykrywanie złamań przeciążeniowych i powikłań takich jak zespół przedziału powięziowego, uszkodzenia naczyń i nerwów, a także na ocenę gęstości mineralnej kości (BMD) u pacjentów z podejrzeniem osteoporozy. Wczesna i precyzyjna diagnoza jest kluczowa dla zapobiegania powikłaniom, takim jak brak zrostu, martwica naczyniowa czy zapalenie kości i stawów.
angiografia, badanie fizykalne, badanie obrazowe, brak zrostu, chirurg ortopeda, gęstość mineralna kości, kość piszczelowa, kość strzałkowa, kość udowa, martwica naczyniowa, nastawienie złamania, rezonans magnetyczny, rzepka, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zapalenie kości i stawów, zdjęcie rentgenowskie, zespół przedziału powięziowego, złamana noga, złamanie kompletne, złamanie kości, złamanie osteoporotyczne, złamanie otwarte, złamanie przeciążeniowe, złamanie przemieszczone, złamanie typu zielonej gałązki, złamanie zamknięte, zrost opóźniony - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel pilonidalna – Diagnostyka i diagnoza
Torbiel pilonidalna to schorzenie skóry i tkanki podskórnej lokalizujące się najczęściej w okolicy szpary międzypośladkowej przy kości ogonowej. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, w tym szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, gdzie poszukuje się charakterystycznych objawów takich jak obecność dołków w linii pośrodkowej, zaczerwienienie, obrzęk, bolesność, ropna wydzielina czy wyczuwalna masa podskórna. Badania obrazowe (USG, MRI, CT) są wskazane w przypadkach niepewnej diagnozy, podejrzenia ropni, przetok lub w celu planowania leczenia chirurgicznego. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. hidradenitis suppurativa, przetokę okołoodbytniczą, zapalenie mieszków włosowych, ropień okołoodbytniczy oraz choroby zapalne jelit. Wskazane jest także badanie odbytniczo-odbytowe w celu wykluczenia przetoki odbytniczej.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie obrazowe, biopsja skóry, choroba Leśniowskiego-Crohna, hidradenitis suppurativa, jama torbielowata, kanał przetokowy, morfologia krwi, okolica krzyżowo-ogonowa, posiew treści ropnej, procedura Cleft Lift, przetoka odbytnicza, przetoka okołoodbytnicza, pyoderma gangrenosum, reakcja typu ciała obcego, rezonans magnetyczny, ropień okołoodbytniczy, ropień pilonidalny, szpara międzypośladkowa, tkanka ziarninowa, tomografia komputerowa, torbiel dermoidalna, torbiel pilonidalna, USG przyłóżkowe, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tadalafil Aristo 10 mg
Tadalafil Aristo jest lekiem wskazanym do leczenia zaburzeń erekcji u dorosłych mężczyzn, dostępny w dawkach 10 mg i 20 mg w formie tabletek powlekanych, które można dzielić na równe części. Substancją czynną jest tadalafil, którego skuteczność wymaga obecności stymulacji seksualnej, co oznacza, że lek wspomaga naturalny mechanizm erekcji, ale nie wywołuje jej automatycznie. Tabletki 10 mg mają wymiary 11,5 mm × 5,9 mm i zawierają 126 mg laktozy jednowodnej, natomiast tabletki 20 mg mają wymiary 13,9 mm × 7,2 mm i zawierają 252 mg laktozy jednowodnej. Produkt zawiera również mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na tabletkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
badanie fizykalne, dieta niskosodowa, dysfunkcja erekcyjna, etiologia, etiologia organiczna, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, stymulacja seksualna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, tadalafil, zaburzenia erekcji, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Złamany palec lub kciuk – Diagnostyka i diagnoza
Złamania palców i kciuka stanowią jedne z najczęstszych urazów ortopedycznych kończyny górnej, wymagające precyzyjnej diagnostyki klinicznej i obrazowej. Typowe objawy to ostry ból, obrzęk, zasinienie, ograniczona ruchomość, deformacja i niestabilność stawów, a także objawy alarmowe takie jak ustawienie palca pod nienaturalnym kątem, bladość czy zasinienie wskazujące na zaburzenia ukrwienia, złamania otwarte oraz intensywny obrzęk. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (ocena stabilności, zakresu ruchomości, czucia i ukrwienia) oraz badaniu RTG w projekcjach AP, bocznej i skośnej, które pozwalają określić lokalizację, typ złamania (poprzeczne, skośne, spiralne, wieloodłamowe), stopień przemieszczenia (przemieszczenie >2 mm, angulacja >10-15°), zajęcie powierzchni stawowych oraz stabilność. W przypadku wątpliwości lub złamań skomplikowanych wskazane jest wykonanie TK (szczególnie przy złamaniach śródstawowych i wieloodłamowych) oraz MRI (ocena uszkodzeń tkanek miękkich).
badanie fizykalne, badanie RTG, brak zrostu, chirurg ręki, deformacja palca, kciuk narciarza, kość łódeczkowata, kość śródręcza, obrzęk i zasinienie, palec młoteczkowaty, paliczek bliższy, paliczek dalszy, paliczek środkowy, repozycja, rezonans magnetyczny, sztywność stawu, tomografia komputerowa, ultrasonografia, uraz ortopedyczny, zasinienie, zespół bólowy, złamanie awulsyjne, złamanie boksera, złamanie kciuka, złamanie niestabilne, złamanie otwarte, złamanie palca, złamanie śródstawowe, złamanie stabilne, zmiana zwyrodnieniowa, znieczulenie miejscowe, zrost nieprawidłowy, zwichnięcie stawu - Leksykon chorób i schorzeń
Askarioza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Askarioza, wywoływana przez nicienia Ascaris lumbricoides, jest najczęstszą pasożytniczą infekcją jelitową, szczególnie w regionach o niskim poziomie higieny. Klinicznie może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się objawami ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka) oraz układu oddechowego (kaszel, świsty). Diagnostyka opiera się na badaniu kału w kierunku jaj pasożyta, morfologii krwi (eozynofilia) oraz badaniach obrazowych w przypadku powikłań, takich jak niedrożność jelit. Leczenie farmakologiczne obejmuje albendazol (400 mg jednorazowo u pacjentów powyżej 12 miesięcy, skuteczność >95%), mebendazol (100 mg 2x/d przez 3 dni lub 500 mg jednorazowo), iwermektynę (150-200 μg/kg jednorazowo) oraz pyrantel pamoate, preferowany u kobiet w ciąży. W fazie płucnej askariozy leki przeciwpasożytnicze są przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia zapalenia płuc.
albendazol, askarioza, badanie fizykalne, badanie kału, cykl życiowy pasożyta, działanie niepożądane leku, eozynofilia, gastroenterolog, glista ludzka, iwermektyna, kortykosteroid, lek przeciwpasożytniczy, lek rozszerzający oskrzela, mebendazol, nawodnienie dożylne, niedożywienie, niedrożność jelit, nitazoksanid, odrobaczanie, pasożyt jelitowy, pyrantel pamoate, sonda nosowo-żołądkowa, zahamowanie wzrostu, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie wyrostka robaczkowego, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Ostra białaczka szpikowa – Epidemiologia
Ostra białaczka szpikowa (AML) to złośliwy nowotwór szpiku kostnego charakteryzujący się klonalną ekspansją i zahamowaniem różnicowania komórek progenitorowych linii mieloidalnej. Stanowi najczęstszą postać ostrej białaczki u dorosłych, z roczną zachorowalnością w USA około 4,3/100 000 osób (22 010 nowych przypadków w 2025 r.) i mediana wieku diagnozy około 68 lat. AML wykazuje wyższą częstość u mężczyzn (wskaźnik 1,3-1,4:1) oraz u osób rasy białej, z regionalnymi różnicami epidemiologicznymi – najwyższe wskaźniki w Ameryce Północnej, Europie i Oceanii. Wskaźniki zachorowalności rosną globalnie, np. liczba nowych przypadków wzrosła z 79 372 w 1990 do 144 645 w 2021 roku. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na benzen, formaldehyd, wcześniejszą chemioterapię alkilującą, promieniowanie, choroby mieloproliferacyjne oraz zespół Downa, a także palenie tytoniu i wysoki BMI. U dzieci AML stanowi około 20% białaczek, z podwyższonym ryzykiem u dzieci z zespołem Downa (10-20-krotnie).
badanie fizykalne, badanie kardiologiczne, choroba mieloproliferacyjna, choroba oporna na leczenie, choroba układu sercowo-naczyniowego, cytometria przepływowa, echokardiogram, klonalna ekspansja, minimalna choroba resztkowa, morfologia krwi z rozmazem, nawrót choroby, nieprawidłowość chromosomowa, nowotwór szpiku kostnego, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka promielocytowa, ostra białaczka szpikowa, przeszczep komórek macierzystych, remisja, różnicowanie komórek, standaryzowany wskaźnik wieku, substancja rakotwórcza, wskaźnik masy ciała, wskaźnik śmiertelności, wskaźnik społeczno-demograficzny, wskaźnik zgonów, zespół Downa - Leksykon chorób i schorzeń
Rozdarcie ścięgna achillesa – Diagnostyka i diagnoza
Zerwanie ścięgna Achillesa stanowi jedną z najczęstszych patologii ścięgien kończyny dolnej, a jego wczesna i trafna diagnoza jest kluczowa dla zapobiegania długotrwałej dysfunkcji i przewlekłemu bólowi. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, w tym na teście Thompsona, który charakteryzuje się czułością 96% i swoistością 93%. Dodatkowo, obecność wyczuwalnego defektu ścięgna, osłabienie zginania podeszwowego oraz zwiększone bierne zgięcie grzbietowe stawu skokowego stanowią istotne kryteria diagnostyczne. Należy pamiętać, że około 20-25% zerwań jest początkowo błędnie diagnozowanych, często mylonych ze skręceniem stawu skokowego, co podkreśla znaczenie dokładnego badania klinicznego.