zator nowotworowy
Zator nowotworowy (embolia nowotworowa) to rzadkie, ale poważne powikłanie chorób nowotworowych, powstające w wyniku przedostania się komórek nowotworowych do naczyń krwionośnych, co prowadzi do powstania zatorów w różnych narządach. Najczęściej dotyczy płuc, mózgu, serca i innych narządów o bogatym unaczynieniu.
Mechanizm powstawania zatorów nowotworowych wiąże się z inwazyjnym charakterem komórek rakowych, które mogą penetrować ściany naczyń krwionośnych i limfatycznych, tworząc agregaty komórkowe blokujące przepływ krwi. Zjawisko to stanowi jeden z mechanizmów powstawania przerzutów odległych, będąc jednocześnie stanem zagrożenia życia pacjenta.
Objawy zatoru nowotworowego zależą od lokalizacji i rozmiaru zatoru. W przypadku zatorów płucnych może wystąpić duszność, ból w klatce piersiowej i kaszel. Zatory mózgowe mogą powodować zaburzenia neurologiczne, takie jak niedowład, afazja czy zaburzenia świadomości. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (angio-TK, MRI), badania laboratoryjne oraz czasem biopsję zajętego narządu.
Leczenie zatorów nowotworowych jest złożone i obejmuje zarówno terapię przeciwzakrzepową, jak i leczenie choroby podstawowej – nowotworu. W zależności od lokalizacji i nasilenia objawów może być konieczne zastosowanie trombektomii, trombolizy lub innych zabiegów interwencyjnych. Rokowanie jest zazwyczaj poważne i zależy od zaawansowania choroby nowotworowej oraz skuteczności leczenia przeciwzakrzepowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Diagnostyka i diagnoza
Rak zapalny piersi (IBC) to rzadki (1-5% przypadków) i agresywny nowotwór piersi, klasyfikowany jako T4d w systemie TNM, charakteryzujący się szybkim początkiem objawów (rumień, obrzęk, „skórka pomarańczy”) trwających do 6 miesięcy i zajęciem co najmniej 1/3 powierzchni piersi. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, obrazowym (mammografia o czułości ~68%, USG, MRI z czułością do 98-100%) oraz biopsji (gruboigłowa, skóry, węzłów chłonnych). Typowe cechy histopatologiczne to zatory nowotworowe w naczyniach limfatycznych skóry, choć ich brak nie wyklucza rozpoznania. IBC jest zwykle diagnozowany w stadium co najmniej III (IIIB, IIIC lub IV), z około 33% pacjentek mających przerzuty odległe przy rozpoznaniu. Kompleksowa ocena zaawansowania obejmuje badania laboratoryjne, CT, scyntygrafię kości i PET/CT.
antracykliny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja gruboigłowa, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia neoadjuwantowa, docetaksel, hormonoterapia, inhibitory aromatazy, klasyfikacja AJCC, klasyfikacja TNM, leczenie chirurgiczne, limfadenektomia, lumpektomia, mammografia, mastektomia, morfologia krwi, obrzęk, paklitaksel, PET-CT, potrójnie ujemny rak piersi, radioterapia, rak inwazyjny, rak zapalny piersi, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, rumień, scyntygrafia kości, skórka pomarańczowa, status HER2, taksany, tamoksyfen, terapia celowana, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia, zapalenie piersi, zator nowotworowy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Patofizjologia i mechanizm
Zapalny rak piersi (IBC) to rzadka, ale wysoce agresywna forma miejscowo zaawansowanego raka piersi, stanowiąca 1-5% wszystkich przypadków, lecz odpowiadająca za 7-10% zgonów z powodu raka piersi w USA. Charakteryzuje się szybkim przebiegiem i złym rokowaniem, z medianą przeżycia poniżej 4 lat mimo leczenia wielokierunkowego. Patognomonicznym objawem jest obecność licznych zatorów nowotworowych w naczyniach limfatycznych skóry piersi, co prowadzi do obrzęku, zaczerwienienia i charakterystycznego wyglądu „skórki pomarańczowej” obejmującego co najmniej 1/3 powierzchni skóry piersi. IBC rzadko tworzy wyczuwalny guz, co utrudnia diagnostykę. W patogenezie kluczową rolę odgrywa mikrośrodowisko guza bogate w makrofagi typu M2 (TAMs) i limfocyty, które wspierają proliferację komórek nowotworowych, angiogenezę oraz immunosupresję. Komórki IBC wykazują nadekspresję E-kadheryny, co sprzyja tworzeniu embolizatów nowotworowych i pasywnemu rozprzestrzenianiu się przerzutów, a także aktywację szlaków NF-κB, JAK/STAT i COX-2, które nasilają agresywność guza.
angiogeneza, cyklooksygenaza, E-kadheryna, HER2, inwazja limfatyczna, makrofagi związane z guzem, mikrośrodowisko guza, mutacje genów, naczynia limfatyczne, nadekspresja EGFR, objaw skórki pomarańczowej, obrzęk limfatyczny, potrójnie ujemny rak piersi, przerzutowanie, receptor estrogenowy, skórka pomarańczowa, zapalny rak piersi, zator nowotworowy, zespół Li-Fraumeni - Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Etiologia i przyczyny
Zatorowość płucna (PE) jest stanem nagłego zablokowania tętnicy płucnej lub jej gałęzi przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę pochodzącą z zakrzepicy żył głębokich (DVT) kończyn dolnych, zwłaszcza proksymalnej DVT powyżej kolana. Patogeneza opiera się na triadzie Virchowa: zastój krwi, nadmierna krzepliwość oraz uszkodzenie śródbłonka. Czynniki ryzyka obejmują trombofilie genetyczne (mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobory białka C i S, hiperhomocysteinemię) oraz nabyte stany kliniczne, takie jak długotrwałe unieruchomienie (>3 dni), urazy, operacje ortopedyczne, nowotwory (np. rak trzustki, hematologiczne, płuc, żołądka), choroby współistniejące (niewydolność serca, POChP, cukrzyca, COVID-19) oraz czynniki hormonalne (antykoncepcja estrogenowa, ciąża, HRT). Otyłość (BMI >35), palenie tytoniu, wiek >60 lat, obecność cewników żylnych i żylaki również zwiększają ryzyko. U 30-50% pacjentów z PE nie identyfikuje się czynników ryzyka zewnętrznego (zakrzepica idiopatyczna).
choroba Leśniowskiego-Crohna, hiperhomocysteinemia, hiperkoagulacja, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność serca, proksymalna zakrzepica żył głębokich, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe nadciśnienie płucne zakrzepowo-zatorowe, skrzeplina, śródmiąższowa choroba płuc, staza żylna, triada Virchowa, trombofilia, udar mózgu, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żył, zator nowotworowy, zator septyczny, zator tłuszczowy, zatorowość płucna, zawał płuca, zawał serca