rak piersi

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet, charakteryzującym się niekontrolowanym wzrostem komórek wywodzących się z nabłonka przewodów lub zrazików gruczołu sutkowego. Stanowi heterogenną grupę schorzeń o różnym przebiegu klinicznym, morfologii i odpowiedzi na leczenie.

W klasyfikacji molekularnej wyróżnia się kilka głównych podtypów: luminalny A, luminalny B, HER2-dodatni oraz potrójnie ujemny. Podtypy te różnią się ekspresją receptorów estrogenowych (ER), progesteronowych (PR) oraz statusem białka HER2, co determinuje wybór optymalnej strategii terapeutycznej.

Diagnostyka raka piersi obejmuje badania obrazowe (mammografia, USG, MRI), badania histopatologiczne materiału biopsyjnego oraz ocenę statusu receptorów i markerów molekularnych. Leczenie jest wielokierunkowe i może obejmować chirurgię, radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię oraz leczenie celowane, w tym przeciwciała monoklonalne.

Wprowadzenie programów przesiewowych, nowoczesnych metod diagnostycznych oraz innowacyjnych terapii znacząco poprawiło rokowanie pacjentek z rakiem piersi. Pięcioletnie przeżycie we wczesnych stadiach choroby przekracza obecnie 90%. Kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie nowotworu oraz indywidualizacja leczenia w oparciu o charakterystykę molekularną guza.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Norgestymat – Działania niepożądane

Preparat Elin zawiera norgestymat w dawce 250 µg oraz 35 µg etynyloestradiolu i jest stosowany u kobiet w wieku rozrodczym. Profil bezpieczeństwa norgestymatu został oceniony w pięciu badaniach klinicznych obejmujących 1891 pacjentek. Najczęstsze działania niepożądane (>10%) to ból głowy (27,9%), zaburzenia miesiączkowania (40,4%), nudności (29,1%), krwawienia z dróg rodnych (26,3%) oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (24,6%). Częstość tych objawów zmniejsza się z kolejnymi cyklami stosowania, z wyjątkiem zaburzeń miesiączkowania, a wymioty osiągają maksimum w 12. cyklu (11,8%). Stosowanie norgestymatu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poważnych zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej i natychmiastowej reakcji w przypadku wystąpienia objawów.
brak miesiączki, drgawka, dyslipidemia, dysplazja szyjki macicy, etynyloestradiol, gruczolak wątroby, hirsutyzm, incydent mózgowo-naczyniowy, krwawienie śródcykliczne, krwotok maciczny, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ogniskowy rozrost guzkowy wątroby, parestezja, pokrzywka, przemijający napad niedokrwienia mózgu, rak piersi, rumień guzkowy, suchość pochwy, tachykardia, torbiel jajnika, torbiel piersi, udar mózgu, uderzenie gorąca, upławy, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył siatkówki, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Gemcitabine Accord 2 g

Gemcitabine Accord (chlorowodorek gemcytabiny, 2 g) jest dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 38 mg/ml po rekonstytucji. W terapii przeciwnowotworowej stosuje się różne schematy dawkowania w zależności od wskazań i terapii skojarzonej. W monoterapii zalecana dawka wynosi 1000 mg/m² powierzchni ciała (pc.) podawana dożylnie przez 30 minut raz w tygodniu przez 3 tygodnie, po czym następuje tygodniowa przerwa. W terapii skojarzonej z cisplatyną stosuje się 1000 mg/m² pc. gemcytabiny w dniach 1., 8. i 15. 28-dniowego cyklu oraz cisplatynę 70 mg/m² pc. podawaną w 1. lub 2. dniu cyklu. W skojarzeniu z paklitakselem (175 mg/m² pc.) gemcytabina podawana jest w dawce 1250 mg/m² pc. w dniach 1. i 8. 21-dniowego cyklu. W terapii z karboplatyną stosuje się gemcytabinę 1000 mg/m² pc. w dniach 1. i 8., a karboplatynę w dawce odpowiadającej AUC 4 mg/mL×min w 1. dniu cyklu. Dawkowanie może być modyfikowane w zależności od tolerancji pacjenta, a przed każdym podaniem należy ocenić morfologię krwi, ze szczególnym uwzględnieniem bezwzględnej liczby granulocytów (≥1500 x 10⁶/L) i liczby płytek krwi (≥100 000 x 10⁶/L).
bezwzględna liczba granulocytów, chlorowodorek gemcytabiny, cisplatyna, gorączka neutropeniczna, karboplatyna, liczba płytek krwi, morfologia krwi, niedrobnokomórkowy rak płuca, paklitaksel, rak jajnika, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rak trzustki, terapia przeciwnowotworowa, terapia skojarzona, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Estradiol – Przeciwwskazania stosowania

Estradiol, jako kluczowy hormon steroidowy z grupy estrogenów, jest szeroko stosowany w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet z objawami menopauzalnymi oraz w leczeniu niedoborów estrogenów. Jednakże jego stosowanie jest obarczone licznymi przeciwwskazaniami, które wynikają z potencjalnych zagrożeń onkologicznych, zakrzepowo-zatorowych, wątrobowych oraz innych schorzeń metabolicznych. Absolutnym przeciwwskazaniem jest obecność lub podejrzenie raka piersi oraz innych estrogenozależnych nowotworów, takich jak rak endometrium, a także nieleczona hiperplazja endometrium. Ponadto, przebyta lub aktywna żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zaburzenia trombofilne (np. niedobór białka C, S, antytrombiny, mutacje czynnika V Leiden lub genu protrombiny), a także choroby zakrzepowo-zatorowe tętnic (np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, TIA) stanowią istotne przeciwwskazania do terapii estradiolem. Warto podkreślić, że ryzyko zakrzepicy dotyczy wszystkich form podania estradiolu, w tym tabletek, systemów transdermalnych, aerozoli przezskórnych oraz preparatów dopochwowych.
autoimmunologiczna choroba wątroby, biosynteza hemu, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dusznica bolesna, dyslipoproteinemia, gruźlica skóry, grzybica, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, migrena z aurą, monoterapia estrogenowa, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, nadwrażliwość na estradiol, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór jajnika, nowotwór wątroby, ostra choroba wątroby, ostra niewydolność nerek, poalkoholowa choroba wątroby, porfiria, przemijający atak niedokrwienny, rak endometrium, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, trądzik różowaty, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paclitaxelum Accord 6 mg/ml

Paclitaxelum Accord, podawany dożylnie w dawkach 135 mg/m² i 175 mg/m² w 3-godzinnym lub 24-godzinnym wlewie, wykazuje dwufazowy spadek stężenia w osoczu oraz nieliniową farmakokinetykę, gdzie wzrost dawki o 30% skutkuje nieproporcjonalnym wzrostem Cmax o 75% i AUC o 81%. Kluczowe parametry farmakokinetyczne obejmują okres półtrwania od 3 do 52,7 godziny, klirens całkowity w zakresie 11,6-24,0 l/godz/m² oraz objętość dystrybucji 198-688 l/m², co wskazuje na szeroką dystrybucję pozanaczyniową i wysokie wiązanie z tkankami. U pacjentów z rakiem piersi (n=19) po dawce 100 mg/m² w 3-godzinnym wlewie średnie wartości to: Cmax 1530 ng/ml, AUC 5619 ng×godz/ml, klirens 20,6 l/godz/m², objętość dystrybucji 291 l/m² oraz okres półtrwania 23,7 godziny. Paklitaksel wiąże się z białkami osocza w 89-98%, a jego eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm wątrobowy (CYP2C8, CYP3A4) i wydalanie z żółcią, z minimalnym wydalaniem nerkowym (1,3-12,6% dawki). Nie stwierdzono kumulacji leku przy powtarzanych kursach terapii.
cytochrom P450, doksorubicyna, dystrybucja pozanaczyniowa, ekspozycja układowa, farmakokinetyka, farmakokinetyka nieliniowa, hemodializa, interakcje farmakokinetyczne, interakcje lekowe, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4, klirens leku, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paklitaksel, parametry farmakokinetyczne, podanie dożylne, rak piersi, roztwór do infuzji, stężenie w osoczu, wiązanie tkankowe, wiązanie z białkami osocza, wlew dożylny, wydzielanie żółciowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – V-PET 1 GBq/ml na dzień i godzinę odniesienia

V-PET (fludeoksyglukoza (¹⁸F)) to radiofarmaceutyk o stężeniu 1 GBq/ml, stosowany w diagnostyce obrazowej metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) u pacjentów dorosłych i pediatrycznych. Mechanizm działania opiera się na obrazowaniu zwiększonego wychwytu glukozy, charakterystycznego dla komórek nowotworowych. Wskazania onkologiczne obejmują różnicowanie zmian łagodnych i złośliwych w płucach, trzustce, wykrywanie nowotworów o nieznanym pochodzeniu oraz ocenę stopnia zaawansowania nowotworów głowy i szyi, płuca, piersi, przełyku, trzustki, jelita grubego, chłoniaków i czerniaka (z naciekiem >1,5 mm wg Breslowa). V-PET jest także użyteczny w monitorowaniu odpowiedzi na terapię oraz diagnostyce nawrotów nowotworów, w tym glejaka III/IV stopnia, raka tarczycy, raka jajnika i innych. W kardiologii umożliwia ocenę żywotności mięśnia sercowego u pacjentów z zaburzeniami funkcji lewej komory, a w neurologii lokalizację ognisk padaczkorodnych w skroniowej padaczce częściowej przed leczeniem operacyjnym.
aktywacja leukocytów, bąblowica pęcherzykowa, bakteriemia, chłoniak złośliwy, choroba zapalna jelit, czerniak złośliwy, diagnostyka obrazowa, fludeoksyglukoza, glejak, gorączka o nieznanym pochodzeniu, hipoperfuzja, metabolizm glukozy, neuroartropatia Charcota, nowotwór głowy i szyi, ognisko padaczkorodne, padaczka częściowa, pozytonowa tomografia emisyjna, radiofarmaceutyk, rak jajnika, rak jelita grubego, rak piersi, rak płuca, rak przełyku, rak tarczycy, rak trzustki, rewaskularyzacja, sarkoidoza, wychwyt glukozy, zapalenie kości, zapalenie krążka międzykręgowego, zapalenie kręgosłupa, zapalenie naczyń, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia, żywotność mięśnia sercowego
Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Interakcje

Tamoksyfen, metabolizowany głównie przez CYP3A4 i CYP2D6, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z inhibitorami CYP2D6 (paroksetyna, fluoksetyna, chinidyna, cynakalcet, bupropion), które obniżają stężenie aktywnego metabolitu endoksyfenu o 65-75%, potencjalnie zmniejszając skuteczność terapii. Należy unikać jednoczesnego stosowania tamoksyfenu z silnymi inhibitorami CYP2D6. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, mogą obniżać stężenie tamoksyfenu w surowicy, choć kliniczne znaczenie tego efektu jest niejednoznaczne. Współistniejące leczenie lekami przeciwzakrzepowymi z grupy pochodnych kumaryny wymaga ścisłej kontroli parametrów krzepnięcia ze względu na ryzyko wydłużenia czasu protrombinowego i zaburzeń hemostazy. Ponadto, inhibitory agregacji płytek oraz leki cytotoksyczne zwiększają ryzyko krwawień i powikłań zakrzepowo-zatorowych, co wymaga monitorowania i rozważenia profilaktyki przeciwzakrzepowej.
aminoglutetimid, anastrozol, bromokryptyna, bupropion, chinidyna, cyklofosfamid, cynakalcet, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, czas protrombinowy, endoksyfen, fluoksetyna, inhibitor aromatazy, inhibitory agregacji płytek, inhibitory CYP2D6, interakcje farmakokinetyczne, leki cytotoksyczne, leki przeciwzakrzepowe, małopłytkowość, N-demetylotamoksyfen, paroksetyna, pochodne kumaryny, powikłania zatorowo-zakrzepowe, preparaty hormonalne, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rak piersi, ryfampicyna, selektywny modulator receptora estrogenowego, SSRI, uszkodzenie wątroby, zaburzenia krzepnięcia, zawroty głowy, zespół zakrzepowo-zatorowy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bendamustyna medac 2,5 mg/ml

Bendamustyna chlorowodorek, cytostatyk alkilujący z kodem ATC L01AA09, wykazuje unikalne właściwości farmakodynamiczne, polegające na tworzeniu wiązań krzyżowych w DNA, co prowadzi do zaburzeń syntezy i naprawy DNA w komórkach nowotworowych. Badania in vitro i in vivo potwierdziły jej skuteczność w różnych typach nowotworów, w tym białaczkach, chłoniakach i rakach. Charakterystyczne jest ograniczone zjawisko oporności krzyżowej z innymi lekami przeciwnowotworowymi, co czyni bendamustynę wartościową opcją terapeutyczną. W leczeniu przewlekłej białaczki limfocytowej (CLL) w stadium B lub C (klasyfikacja Bineta) bendamustyna w dawce 100 mg/m² podawana dożylnie w dniach 1. i 2. przez 6 cykli wykazała istotnie dłuższy medianowy czas przeżycia do progresji choroby (21,5 vs 8,3 miesiąca, p < 0,0001) oraz dłuższy czas trwania remisji (19 vs 6 miesięcy, p < 0,0001) w porównaniu do chlorambucylu (0,8 mg/kg w dniach 1. i 15.). Całkowite przeżycie nie różniło się istotnie statystycznie, a profil bezpieczeństwa był zbliżony w obu grupach.
alkilacja, allopurynol, antracyklina, bendamustyna chlorowodorek, białaczka, całkowity czas przeżycia, całkowity odsetek odpowiedzi, chłoniak, chłoniak nieziarniczy, chłoniak nieziarniczy B-komórkowy, cytostatyk alkilujący, czas do niepowodzenia leczenia, czerniak, drobnokomórkowy rak płuc, działanie niepożądane, klasyfikacja Bineta, klasyfikacja Durie-Salmona, komórka nowotworowa, leczenie pierwszej linii, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, linia komórek nowotworowych, mediana przeżycia, melfalan, mięsak, monoterapia, naprawa DNA, niedrobnokomórkowy rak płuc, odpowiedź całkowita, odpowiedź częściowa, oporność krzyżowa, prednizon, przewlekła białaczka limfocytowa, przeżycie bez progresji, rak jajnika, rak piersi, reakcja nadwrażliwości, remisja, rytuksymab, synteza DNA, szpiczak mnogi, terapia skojarzona, wiązania krzyżowe DNA, zespół rozpadu guza, związek alkilujący
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gemcitabine Kabi 38 mg/ml

Gemcytabina, będąca analogiem pirymidyn (kod ATC: L01BC05), wykazuje swoistość fazową działania, głównie w fazie S cyklu komórkowego, gdzie hamuje syntezę DNA poprzez blokadę reduktazy nukleotydowej (dFdCDP) oraz konkurencję z dCTP wbudowywaną do nici DNA (dFdCTP), co prowadzi do maskowanego zakończenia łańcucha i indukcji apoptozy. Jej skuteczność zależy od stężenia i czasu ekspozycji, a optymalny schemat dawkowania to podawanie co 3-4 dni w dawkach nieletalnych, co potwierdzono w modelach zwierzęcych. W badaniach klinicznych III fazy gemcytabina wykazała istotne korzyści terapeutyczne w leczeniu zaawansowanych nowotworów, w tym raka trzustki, niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP), raka jajnika oraz raka piersi, często w skojarzeniu z cisplatyną, karboplatyną lub paklitakselem.
5-fluorouracyl, aktywność cytotoksyczna, analog pirymidyny, antymetabolit pirymidyny, apoptoza, chemioterapia uzupełniająca, cisplatyna, czas do progresji choroby, faza S cyklu komórkowego, faza syntezy DNA, gemcytabina, hamowanie syntezy DNA, karboplatyna, kinaza nukleozydowa, leczenie operacyjne, lek przeciwnowotworowy, maskowane zakończenie łańcucha, mediana całkowitego przeżycia, niedrobnokomórkowy rak płuca, paklitaksel, rak jajnika, rak nabłonkowy jajnika, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rak trzustki, reduktaza nukleotydowa, trifosforan deoksynukleozydu, wskaźnik korzyści klinicznej, wznowa raka piersi
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Luttagen

Produkt leczniczy Luttagen, zawierający progesteron, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentek powyżej 35. roku życia, palących tytoń oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku podejrzenia lub wystąpienia poważnych incydentów naczyniowo-mózgowych, zawału mięśnia sercowego, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zakrzepicy naczyń siatkówki, zaburzeń widzenia, migreny czy obrzęku tarczy nerwu wzrokowego. W przypadku jednoczesnego stosowania Luttagen z estrogenami w ramach hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) należy uwzględnić zwiększone ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz potencjalne, choć niejednoznaczne, ryzyko raka piersi. Progesteron powinien być stosowany wyłącznie w potwierdzonej niedomodze lutealnej, zwłaszcza w kontekście poronień samoistnych, gdzie ponad 50% ma podłoże genetyczne, a inne przyczyny to choroby zakaźne i zaburzenia mechaniczne.
astma, choroba miażdżycowa, choroba nerek, cukrzyca, depresja, hormonalna terapia zastępcza, kontrola glikemii, miażdżyca tętnic, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, niedomoga lutealna, niewydolność serca, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, padaczka, podwójne widzenie, poronienie, poronienie samoistne, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, retencja płynów, retencja sodu, udar, utrata wzroku, wytrzeszcz, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie naczyniowe oka, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zakrzepica naczyń siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiana naczyniowa siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Systen 50 50 mcg/24 h (3,2 mg)

Lek Systen 50, system transdermalny zawierający 3,2 mg estradiolu i uwalniający 50 µg estradiolu na dobę, posiada liczne przeciwwskazania, które należy starannie rozważyć przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na estradiol lub składniki plastra, obecność lub przebyte nowotwory estrogenozależne (w tym rak piersi i rak endometrium), nieleczona atypowa hiperplazja endometrium, niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, ciąża, okres karmienia piersią, ostra lub przebyta choroba wątroby do czasu normalizacji parametrów czynnościowych oraz stany zwiększonego ryzyka zakrzepowo-zatorowego (np. przebyta zakrzepica żył głębokich, trombofilia, incydenty naczyniowo-mózgowe, zawał mięśnia sercowego). Porfiria również stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tego preparatu.
W przypadku pacjentek z wywiadem zaburzeń czynności wątroby konieczne jest odroczenie terapii do czasu pełnej normalizacji parametrów wątrobowych oraz regularny monitoring funkcji wątroby podczas leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet ze zwiększonym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych oraz u tych z podwyższonym ryzykiem nowotworów estrogenozależnych, zwłaszcza raka piersi i endometrium, zwłaszcza przy obciążonym wywiadzie rodzinnym lub zmianach przedrakowych. Przed wdrożeniem terapii u pacjentek z nieprawidłowymi krwawieniami z dróg rodnych wskazana jest pełna diagnostyka w celu wykluczenia patologii. Decyzja o zastosowaniu Systen 50 powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz świadomej zgodzie pacjentki po omówieniu potencjalnych zagrożeń i korzyści hormonalnej terapii zastępczej.
choroba zakrzepowo-zatorowa tętnic, dławica piersiowa, estradiol, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent naczyniowo-mózgowy, krwawienie z dróg rodnych, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór estrogenozależny, ostra choroba wątroby, porfiria, rak endometrium, rak piersi, system transdermalny, Systen, trombofilia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zwiększone krzepnięcie krwi, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Varenelle 3 mg + 0,02 mg

Stosowanie złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego Varenelle (3 mg drospirenonu + 0,02 mg etynyloestradiolu) wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Szczególnie istotne są poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, w tym żylne i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, zakrzepicy żylnej oraz zatorowości płucnej. Wśród innych poważnych działań wymienia się nadciśnienie tętnicze oraz rzadkie nowotwory wątroby. Zgłaszano także przypadki ostudy oraz zaburzeń czynności wątroby, które mogą wymagać przerwania terapii. Występuje nieznacznie zwiększone ryzyko rozpoznania raka piersi, jednak bez jednoznacznego potwierdzenia związku przyczynowego. Interakcje z induktorami enzymatycznymi mogą prowadzić do krwawień śródcyklicznych lub obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, drospirenon, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, działanie niepożądane, etynyloestradiol, induktor enzymatyczny, kandydoza, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, mięśniak macicy, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tachykardia, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, udar mózgu, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie wirusem opryszczki, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny produkt antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe
Leksykon chorób i schorzeń
Piersi włóknisto-torbielowate – Leczenie

Piersi włóknisto-torbielowate to powszechna, niezłośliwa zmiana tkanki piersiowej, występująca u 50-70% kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzująca się obecnością guzków, torbieli i bólu nasilającego się przed miesiączką. W większości przypadków leczenie nie jest konieczne, a postępowanie opiera się na obserwacji i regularnych badaniach kontrolnych. W przypadku nasilonych objawów stosuje się farmakoterapię, w tym niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen), paracetamol, kwas acetylosalicylowy oraz terapię hormonalną, obejmującą doustne środki antykoncepcyjne, tamoksyfen, danazol (zatwierdzony przez FDA) i bromokryptynę, z uwagi na potencjalne działania niepożądane stosowane wyłącznie w ciężkich przypadkach. Procedury inwazyjne, takie jak aspiracja torbieli cienkoigłowa lub rzadko chirurgiczne usunięcie, są zarezerwowane dla uporczywych, bolesnych zmian lub podejrzanych cech klinicznych i obrazowych.
akupunktura, aspiracja cienkoigłowa, badanie cytologiczne, badanie obrazowe, bromokryptyna, danazol, doustny środek antykoncepcyjny, drenaż limfatyczny, guzek piersi, ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, kwas gamma-linolenowy, mammografia, niepokalanek mnisi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, olej z wiesiołka, paracetamol, pierś włóknisto-torbielowata, procedura inwazyjna, rak piersi, równowaga hormonalna, samobadanie piersi, tamoksyfen, terapia hormonalna, tkanka piersiowa, witamina B6, witamina D, witamina E, wyciek z brodawki sutkowej, zabieg chirurgiczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dorin

Produkt leczniczy Dorin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, wymaga szczegółowej oceny stanu pacjentki przed rozpoczęciem terapii oraz regularnego monitorowania podczas stosowania. Istotnym ryzykiem jest zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), które u użytkowniczek Dorin wynosi około 8-11 na 10 000 kobiet rocznie, co jest 1,6-krotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel. Wskazane jest przerwanie terapii w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia ŻChZZ lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z migreną, cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, hipertriglicerydemią, chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy) oraz u kobiet z predyspozycjami genetycznymi do zakrzepicy. Należy również monitorować objawy sugerujące incydenty naczyniowo-mózgowe lub zawał serca, a w przypadku ich wystąpienia natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
brak laktazy, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, depresja endogenna, dienogest, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, epilepsja, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, insulinooporność obwodowa, kamień żółciowy, krwotok do jamy brzusznej, leczenie przeciwzakrzepowe, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nietolerancja galaktozy, noretisteron, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pochodna kumaryny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wada zastawkowa serca, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg

Marvelon, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane, w tym zmiany w charakterystyce krwawień menstruacyjnych (brak, rzadsze, częstsze, ciągłe, bardziej obfite lub skąpe krwawienia), szczególnie w pierwszych miesiącach stosowania. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów zgodnie z MedDRA, z częstością występowania od często (≥1/100 do <1/10) do rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznaną. Istotne są interakcje z induktorami enzymów, które mogą prowadzić do krwawień międzymiesiączkowych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. Najpoważniejszym ryzykiem jest zwiększone ryzyko zakrzepicy żył i tętnic oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, przemijający napad niedokrwienny, zakrzepica żylna i zatorowość płucna.
choroba Leśniowskiego-Crohna, dezogestrel i etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, krwawienie menstruacyjne, krwawienie międzymiesiączkowe, małopłytkowość, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nastrój depresyjny, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka zastoinowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z kłącza pluskwicy groniastej – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Wyciąg z kłącza pluskwicy groniastej (Cimicifuga racemosa), stosowany w terapii objawów menopauzy, wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentek z zaburzeniami czynności wątroby. Preparat Klimadynon zawiera 2,8 mg suchego wyciągu (DER 5-10:1) oraz 17,2 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentek z nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Zaleca się monitorowanie funkcji wątroby przed i w trakcie terapii, a także natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku objawów uszkodzenia wątroby, takich jak zmęczenie, utrata apetytu, żółtaczka, silny ból brzucha, nudności, wymioty czy ciemne zabarwienie moczu. Krwawienia z pochwy podczas stosowania preparatu są objawem alarmowym wymagającym pilnej konsultacji lekarskiej.
choroby układu sercowo-naczyniowego, Cimicifuga racemosa, dieta niskosodowa, dolegliwości menopauzalne, krwawienie z pochwy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwory hormonozależne, objawy menopauzy, pluskwica groniasta, preparaty estrogenowe, rak piersi, schorzenia hepatologiczne, testy czynnościowe wątroby, uszkodzenie wątroby, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lenzetto

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem produktu Lenzetto jest wskazana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet z przedwczesną menopauzą, chorobami współistniejącymi (np. mięśniaki macicy, endometrioza, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy) oraz czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowymi i nowotworowymi zależnymi od estrogenów. U kobiet z zachowaną macicą stosowanie wyłącznie estrogenów zwiększa ryzyko rozrostu endometrium i raka endometrium (2-12-krotnie), co można zminimalizować przez dodanie progestagenu. Ryzyko raka piersi wzrasta po 3 latach stosowania HTZ, zwłaszcza skojarzonej estrogenowo-progestagenowej, a po odstawieniu może utrzymywać się do 10 lat. HTZ zwiększa także ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (1,3-3-krotnie), szczególnie w pierwszym roku terapii, oraz ryzyko udaru niedokrwiennego (do 1,5-krotnego). W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak żółtaczka, znaczne nadciśnienie tętnicze, migrena czy ciąża, leczenie należy natychmiast przerwać.
astma, biopsja endometrium, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, mięśniak gładkokomórkowy, mięśniak macicy, migrena, migrenowy ból głowy, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, objawy pomenopauzalne, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie wątroby, zakrzepica naczyń siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Diagnostyka i diagnoza

Guzy to zmiany o różnej konsystencji (miękkie, twarde, sprężyste), które mogą występować w dowolnej lokalizacji ciała i mieć charakter łagodny lub złośliwy. Diagnostyka guzów opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych takich jak USG, TK, MRI, mammografia i PET-CT, które pozwalają ocenić lokalizację, rozmiar, strukturę i unaczynienie zmiany. Biopsje (cienkoigłowa, gruboigłowa, chirurgiczna) stanowią złoty standard w potwierdzeniu charakteru guza i umożliwiają ocenę histopatologiczną, w tym typ komórek i stopień zróżnicowania. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się cechy kliniczne i obrazowe sugerujące łagodność (np. powolny wzrost, dobrze odgraniczone brzegi) lub złośliwość (szybki wzrost, nieregularne granice, objawy systemowe). Markery nowotworowe (CEA, AFP, hCG, PSA, CA 15-3, CA 125) wspomagają diagnostykę, ale nie są specyficzne.
alfa-fetoproteina, antygen karcynoembrionalny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja chirurgiczna, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja nacinająca, chemioterapia, dysfagia, gonadotropina kosmówkowa, guz łagodny, guz tkanki miękkiej, hormonoterapia, immunoterapia, limfadenopatia, mammografia, marker nowotworowy, nowotwór złośliwy, orchidektomia, patomorfolog, radioterapia, rak jajnika, rak piersi, rak prostaty, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, ropień, swoisty antygen sterczowy, terapia celowana, tomografia komputerowa, torbiel, ultrasonografia, węzeł chłonny regionalny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto-czerwone), 2 mg estradiolu + 10 mg dydrogesteronu (tabletki żółte)

Lek Femoston, zawierający 2 mg estradiolu w tabletkach ceglastoczerwonych oraz 2 mg estradiolu i 10 mg dydrogesteronu w tabletkach żółtych, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki aktywne lub pomocnicze, w tym laktozę jednowodną. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują rozpoznane lub podejrzewane nowotwory estrogenozależne (np. rak piersi, rak endometrium) oraz nowotwory zależne od progestagenów (np. oponiak). Nie należy stosować leku przy niezdiagnozowanych krwawieniach z dróg rodnych oraz nieleczonym rozroście endometrium. Femoston jest również przeciwwskazany u pacjentek z ostrą lub przebyta chorobą wątroby do czasu normalizacji wskaźników czynnościowych, a także u osób z porfirią oraz z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi, w tym z przebytą zakrzepicą żył głębokich, zatorowością płucną, niedoborem białka C, S lub antytrombiny, a także chorobą niedokrwienną serca czy zawałem mięśnia sercowego.
biosynteza hemu, choroba niedokrwienna serca, choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa, dydrogesteron, estradiol, guz estrogenozależny, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór zależny od progestagenów, oponiak, patologia endometrium, porfiria, rak endometrium, rak piersi, rozrost endometrium, terapia hormonalna, wskaźnik czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fulvestrant Vipharm 250 mg/5 ml

Fulvestrant Vipharm, dostępny w dawce 250 mg/5 ml jako roztwór do wstrzykiwań, jest lekiem hormonalnym stosowanym w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie z ekspresją receptorów estrogenowych. Wskazania obejmują monoterapię u pacjentek z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi, które nie były wcześniej leczone terapią hormonalną, u pacjentek z nawrotem choroby podczas lub po terapii antyestrogenowej oraz w przypadku progresji choroby podczas leczenia antyestrogenowego. Fulwestrant może być również stosowany w skojarzeniu z palbocyklibem u pacjentek z HR-pozytywnym i HER2-negatywnym rakiem piersi, które wcześniej otrzymały leczenie hormonalne.
alkohol benzylowy, benzylu benzoesan, etanol, fulwestrant, hormon luteinizujący, lek antyestrogenowy, menopauza, miejscowo zaawansowana choroba, nowotwór piersi, okres okołomenopauzalny, palbocyklib, progresja choroby, przerzut, rak piersi, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, rozsiany rak piersi, supresja hormonalna, terapia hormonalna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lemena

Stosowanie preparatu Lemena, zawierającego dezogestrel jako jedyny progestagen, wymaga szczegółowej oceny klinicznej oraz monitorowania pacjentek pod kątem potencjalnych zagrożeń, takich jak zwiększone ryzyko raka piersi, które wzrasta z wiekiem i może być nieznacznie podwyższone przez progestageny. Dane epidemiologiczne wskazują, że ryzyko to jest porównywalne, choć słabiej wyrażone, niż przy stosowaniu złożonych środków antykoncepcyjnych. Należy również uwzględnić możliwy wpływ progestagenów na rozwój nowotworów wątroby, zwłaszcza u pacjentek z istniejącą chorobą wątroby. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego, w tym kontroli ciśnienia tętniczego, funkcji wątroby oraz ewentualnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Pacjentki z cukrzycą powinny pozostawać pod ścisłą kontrolą, mimo braku konieczności modyfikacji leczenia, a także należy uwzględnić wpływ leku na profil krwawień menstruacyjnych, który może ulegać znacznym zmianom.
chloasma, ciąża pozamaciczna, depresja, dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, estradiol, gęstość mineralna kości, HIV, insulinooporność, kamica żółciowa, laktoza jednowodna, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciążowa, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, skąpe miesiączki, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel czynnościowa, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Famenita

Stosowanie progesteronu w formie kapsułek miękkich Progesterone Effik (100 mg i 200 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, czy zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (zakrzepica żył, zatorowość płucna, zakrzepowe zapalenie żył, zakrzepica siatkówki). Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia niewyjaśnionej utraty widzenia, wytrzeszczu gałek ocznych, diplopii, tarczy zastoinowej, zmian naczyń siatkówki lub migreny o nowym początku bądź nasileniu. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentek powyżej 35. roku życia, palących tytoń oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy (hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca). W przypadku terapii skojarzonej z estrogenami w ramach hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) istnieje podwyższone ryzyko zakrzepicy żył głębokich (DVT) oraz zatorowości płucnej (PE), co wymaga dokładnej oceny ryzyka przed rozpoczęciem leczenia.
ciałko żółte, diplopia, hormonalna terapia zastępcza, miażdżyca, migrena, podwójne widzenie, progesteron, rak piersi, tarcza zastoinowa, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, utrata widzenia, wytrzeszcz gałek ocznych, zaburzenia mózgowo-naczyniowe, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica siatkówki, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiany naczyń siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Octan cyproteronu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Octan cyproteronu w połączeniu z 0,035 mg etynyloestradiolu, zawarty w preparacie Syndi-35, wymaga szczegółowej oceny ryzyka i korzyści ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), szczególnie w pierwszym roku stosowania. Ryzyko VTE jest 1,5-2-krotnie wyższe niż przy stosowaniu preparatów zawierających lewonorgestrel i porównywalne do ryzyka związanego z dezogestrelem, gestodenem lub drospirenonem. Wskazane jest monitorowanie objawów zakrzepicy, takich jak jednostronny ból i obrzęk kończyny dolnej, nagły ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia neurologiczne czy nagła utrata wzroku. Należy uwzględnić czynniki ryzyka, takie jak wiek powyżej 35 lat, palenie tytoniu, otyłość (BMI >30 kg/m²), dodatni wywiad rodzinny, długotrwałe unieruchomienie, nadciśnienie tętnicze, migrena z aurą, choroby autoimmunologiczne oraz cukrzycę. W przypadku wystąpienia objawów zakrzepicy konieczne jest natychmiastowe przerwanie stosowania Syndi-35 i wdrożenie alternatywnej antykoncepcji, z uwzględnieniem teratogenności leków przeciwzakrzepowych.
afazja, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, drgawki ogniskowe, dyslipoproteinemia, hipertrójglicerydemia, hirsutyzm, insulinooporność, kamica żółciowa, krwotok wewnątrzbrzuszny, migotanie przedsionków, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowata, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, oponiak, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wada zastawkowa serca, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Astha

Produkt leczniczy Astha zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu i jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu terapii po przerwie ≥4 tygodni. Epidemiologicznie, u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej ryzyko ŻChZZ wynosi około 2/10 000 rocznie, natomiast u stosujących preparaty z etynyloestradiolem <50 μg – 6-12/10 000 rocznie. Preparaty zawierające dienogest mogą mieć ryzyko porównywalne do tych z lewonorgestrelem (~6/10 000 rocznie). Należy uwzględnić czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat, choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty, nowotwory), które mogą znacząco zwiększać ryzyko zakrzepicy. W przypadku wystąpienia objawów zakrzepicy żył głębokich (obrzęk, ból, zaczerwienienie kończyn) lub zatorowości płucnej (nagłe duszności, ból w klatce piersiowej, krwioplucie) pacjentka powinna niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
choroba Leśniowskiego-Crohna, dienogest, dyslipoproteinemia, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etynyloestradiol, gruczolak wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, krwioplucie, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, noretysteron, norgestymat, nowotwór wątrobowokomórkowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, rak wątroby, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie HPV, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fulvestrant Glenmark 250 mg/5 ml

Dane przedkliniczne dotyczące fulwestrantu wskazują na jego niską toksyczność ostrą oraz dobrą tolerancję w badaniach wielokrotnego podawania u różnych gatunków zwierząt. Obserwowane reakcje miejscowe, takie jak zapalenie mięśni i ziarniniaki, wiązały się głównie z substancjami pomocniczymi. W badaniach na szczurach i psach ujawniono efekty antyestrogenowe, obejmujące zmiany w żeńskim układzie rozrodczym oraz narządach wrażliwych na hormony u obu płci. U psów po 12-miesięcznej terapii odnotowano zapalenie tętnic. Wpływ na układ sercowo-naczyniowy (uniesienie odcinka ST, zahamowanie zatokowe) wystąpił przy stężeniach wielokrotnie przekraczających maksymalne stężenia u ludzi (Cmax >15-krotnie wyższe), co ogranicza ich znaczenie kliniczne. Fulwestrant nie wykazuje działania genotoksycznego, co potwierdza jego korzystny profil bezpieczeństwa.
badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, dystocja, działanie antyestrogenowe, działanie genotoksyczne, nowotwór sznura płciowego, nowotwór z komórek Leydiga, obumieranie zarodka, patologiczne zgięcie śródstopia, rak piersi, uniesienie odcinka ST, zaburzenie hormonalnego sprzężenia zwrotnego, zahamowanie zatokowe, zapalenie mięśni, zapalenie tętnic, ziarniniak, ziarniszczak jajnika
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ovulan

Stosowanie preparatu Ovulan zawierającego dezogestrel w dawce 75 mikrogramów wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez lekarza prowadzącego oraz ścisłej współpracy z pacjentką. Konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia, zwłaszcza w przypadku pojawienia się lub nasilenia czynników ryzyka, co może wymagać modyfikacji lub przerwania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zwiększenie ryzyka rozwoju raka piersi, które jest związane z wiekiem pacjentki w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej, a nie z czasem jej stosowania. Zwiększone ryzyko zanika stopniowo w ciągu 10 lat po zakończeniu terapii.
antykoncepcja hormonalna, czynnik ryzyka, dezogestrel, hormonalny środek antykoncepcyjny, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór piersi, progestagenowy środek antykoncepcyjny, rak piersi, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożona antykoncepcja doustna
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Holoxan 1 g

Holoxan, zawierający ifosfamid w dawce 1 g w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, jest wskazany do leczenia zaawansowanych i opornych na standardową terapię nowotworów, w tym raka jądra (stadium II-IV TNM), raka jajnika (stadium III-IV FIGO), raka szyjki macicy (stadium III-IV FIGO), raka piersi, niedrobnokomórkowego i drobnokomórkowego raka płuc, mięsaków tkanek miękkich (w tym osteosarcoma i rhabdomyosarcoma), mięsaków Ewinga oraz chłoniaków złośliwych nieziarniczych i ziarnicy złośliwej. Lek stosowany jest głównie w terapii skojarzonej lub monoterapii u pacjentów, u których wcześniejsze leczenie okazało się nieskuteczne lub w przypadku nawrotów choroby. Wskazania obejmują zarówno guzy pierwotne, jak i przerzuty odległe, a decyzja o zastosowaniu Holoxanu powinna być oparta na dokładnej ocenie stanu klinicznego pacjenta i stadium zaawansowania nowotworu.
charakterystyka produktu leczniczego, chemioterapia przeciwnowotworowa, chemioterapia skojarzona, chłoniak złośliwy nieziarniczy, choroba nowotworowa złośliwa, cisplatyna, cytostatyk, drobnokomórkowy rak płuc, ifosfamid, klasyfikacja FIGO, klasyfikacja TNM, lek cytostatyczny, mięsak Ewinga, mięsak kościopochodny, mięsak prążkowanokomórkowy, mięsak tkanek miękkich, monoterapia, nasieniak, niedrobnokomórkowy rak płuc, nienasieniak, osteosarcoma, przerzut odległy, radioterapia, rak jądra, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, rhabdomyosarcoma, ziarnica złośliwa
Leksykon chorób i schorzeń
Inwazyjny rak zrazikowy – Epidemiologia

Inwazyjny rak zrazikowy (ILC) stanowi 10-15% wszystkich przypadków raka piersi, z roczną zapadalnością w USA na poziomie 43 000-47 500 nowych diagnoz. Choroba ta dotyka głównie kobiety po 60. roku życia (68% przypadków), z wyższym średnim wiekiem diagnozy o około 3 lata w porównaniu do raka przewodowego. ILC wykazuje silną zależność od ekspozycji na hormony żeńskie, co potwierdza wyższe ryzyko u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą (MHT) – względne ryzyko przekracza 2,0 w porównaniu do 1,5 dla IDC. Mutacje genu CDH1, obecne w 65% przypadków, zwiększają ryzyko rozwoju ILC do około 50%. Epidemiologicznie ILC częściej występuje u kobiet rasy białej, jednak pacjentki rasy czarnej mają gorsze rokowanie, co wiąże się z wyższym odsetkiem guzów o wysokim stopniu złośliwości (G3). Czynniki takie jak spożycie alkoholu, otyłość oraz niski status społeczno-ekonomiczny również wpływają na charakterystykę i przebieg choroby.
badanie fizykalne piersi, dziedziczny rozlany rak żołądka, gęsta tkanka piersi, hormonalna terapia zastępcza, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, leczenie oszczędzające pierś, mammografia, medycyna spersonalizowana, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, mutacja BRCA1, mutacja BRCA2, mutacja CDH1, mutacja germinalna, nawrót miejscowy, nowotwór piersi, operacja oszczędzająca pierś, przerzuty nowotworowe, rak piersi, rak przewodowy, rezonans magnetyczny, terapia endokrynna, ultrasonografia piersi, wieloogniskowość nowotworu
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apo-Nastrol

Apo-Nastrol (anastrozol) jest przeciwwskazany u pacjentek przed menopauzą, dlatego przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie statusu pomenopauzalnego poprzez oznaczenie stężenia LH, FSH oraz estradiolu. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania Apo-Nastrol z tamoksyfenem lub preparatami estrogenowymi ze względu na obniżenie skuteczności anastrozolu. Lek może powodować obniżenie stężenia estrogenów, co wiąże się z ryzykiem redukcji gęstości mineralnej kości i zwiększonym ryzykiem złamań, szczególnie u pacjentek z osteoporozą lub jej ryzykiem. Zaleca się wykonanie densytometrii kości przed i w trakcie terapii oraz rozważenie stosowania bisfosfonianów w profilaktyce lub leczeniu osteoporozy. U pacjentek z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby terapia wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka ze względu na potencjalnie zwiększoną ekspozycję na anastrozol.
analog LHRH, anastrozol, bisfosfonian, densytometria kości, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, estradiol, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, laktoza jednowodna, mineralizacja kości, niedobór hormonu wzrostu, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, osteoporoza, rak piersi, tamoksyfen, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lesine 3 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Lesine, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Najczęściej obserwuje się bóle głowy, nudności, zaburzenia miesiączkowania, krwawienia międzymiesiączkowe oraz zmiany skórne takie jak trądzik. Rzadziej występują poważniejsze powikłania, w tym żylna i tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, nadciśnienie tętnicze, nowotwory wątroby oraz zaburzenia psychiczne i neurologiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zakrzepicy, które może prowadzić do zatorowości płucnej, zawału mięśnia sercowego czy udaru mózgu. W trakcie terapii mogą również pojawić się objawy takie jak zatrzymanie płynów, zmiany masy ciała, kandydoza pochwy oraz zaburzenia czynności wątroby, które mogą wymagać przerwania leczenia.
ból głowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, drospirenon, dysfagia, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, kandydoza pochwy, krwawienie międzymiesiączkowe, łysienie, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nastrój depresyjny, niedociśnienie tętnicze, niedosłuch, nowotwór wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Orlifique

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, takich jak Orlifique, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), szacowanym na około 6 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 2 przypadków na 10 000 u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej. Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Orlifique zawiera lewonorgestrel, co wiąże się z relatywnie niższym ryzykiem VTE w porównaniu do innych preparatów. Należy uwzględnić czynniki ryzyka takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory). W przypadku planowanych zabiegów operacyjnych zaleca się przerwanie terapii co najmniej 4 tygodnie przed i 2 tygodnie po operacji, stosując alternatywną antykoncepcję i rozważając profilaktykę przeciwzakrzepową. Pacjentki powinny być poinformowane o objawach zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej oraz incydentów tętniczych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar, które mogą mieć przebieg zagrażający życiu.
antykoagulant toczniowy, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, depresja, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, leczenie przeciwzakrzepowe, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niedokrwistość sierpowata, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, oporność na aktywowane białko C, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, otyłość, pląsawica Sydenhama, porfiria, przeciwciała antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wada zastawkowa serca, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica naczyń krwionośnych, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – ApoSuprid 200 mg

Amisulpryd (ApoSuprid) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (200 mg na tabletkę 200 mg i 400 mg). Nie należy go stosować u osób z nowotworami zależnymi od prolaktyny, takimi jak prolaktynoma przysadki czy rak piersi, ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu nowotworu przez podwyższone stężenie prolaktyny. Przeciwwskazaniem jest również guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko przełomów nadciśnieniowych. Amisulpryd jest zakazany u dzieci i młodzieży poniżej 15 roku życia oraz w okresie karmienia piersią. Ponadto, nie powinien być stosowany równocześnie z lewodopą z powodu antagonistycznego działania na receptory dopaminowe. Istotne jest także unikanie kojarzenia amisulprydu z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia (chinidyna, dyzopyramid), klasy III (amiodaron, sotalol) oraz innymi substancjami takimi jak beprydyl, cyzapryd, sultopryd, tiorydazyna, metadon, dożylna erytromycyna, winkamina, halofantryna, pentamidyna, sparfloksacyna i azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, itrakonazol, ketokonazol). Mechanizm interakcji opiera się na ryzyku torsade de pointes wynikającym z wydłużenia odstępu QT przez amisulpryd i wymienione leki.
agonista receptorów opioidowych, amiodaron, amisulpryd, antagonista receptorów dopaminowych, antybiotyk makrolidowy, benzamid, chinidyna, choroba Parkinsona, dopamina, drgawki, dyzopyramid, EKG, epilepsja, fenotiazyna, fluorochinolon, gruczolak przysadki, guz chromochłonny nadnerczy, hipokaliemia, hipomagnezemia, karmienie piersią, laktoza jednowodna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdławicowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpierwotniakowy, lewodopa, nadwrażliwość na substancję czynną, neuroleptyk, nietolerancja laktozy, nowotwór zależny od prolaktyny, pheochromocytoma, prokinetyk, prolaktyna, przełom nadciśnieniowy, rak piersi, sotalol, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie psychotyczne, zdarzenie mózgowo-naczyniowe
Leksykon chorób i schorzeń
Włókniakogruczolak piersi – Objawy

Włókniakogruczolak piersi (fibroadenoma) to najczęściej występujący łagodny guz piersi u kobiet w wieku 15-35 lat, o średniej wielkości około 2,5 cm, choć może osiągać do 5 cm. Charakteryzuje się dobrze odgraniczonym, ruchomym, gumowatym lub sprężystym guzkiem, zwykle bezbolesnym, choć może powodować tkliwość, szczególnie przed miesiączką, oraz dyskomfort przy większych rozmiarach. Włókniakogruczolaki wykazują zmienność pod wpływem hormonów – powiększają się w ciąży, podczas karmienia, terapii hormonalnej, a po menopauzie zwykle ulegają zmniejszeniu. Wyróżnia się typ prosty, niepodwyższający ryzyka raka piersi, oraz złożony, który wiąże się z około 1,5-krotnie zwiększonym ryzykiem rozwoju raka, zwłaszcza przy dodatkowch czynnikach ryzyka. Wariant młodzieńczy, często powyżej 5 cm, rośnie szybciej i zwykle wymaga leczenia chirurgicznego. Włókniakogruczolaki mnogie występują u 10-15% pacjentek i również mogą nieznacznie zwiększać ryzyko nowotworu.
badanie obrazowe, badanie palpacyjne, biopsja, biustonosz, brodawka sutkowa, cykl miesiączkowy, fibroadenoma, guzek, hormonalna terapia zastępcza, łagodny guz piersi, mammografia, menopauza, rak piersi, samobadanie piersi, terapia hormonalna, tkliwość, USG, usunięcie chirurgiczne, włókniakogruczolak młodzieńczy, włókniakogruczolak piersi, włókniakogruczolak złożony, wydzielina z brodawki sutkowej, zwapnienia
Leksykon leków
Działania niepożądane – Teenia 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Teenia, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń zakrzepowo-zatorowych żył (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) oraz tętnic (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, przemijające napady niedokrwienne). Monitorowanie ciśnienia tętniczego jest istotne ze względu na możliwość rozwoju nadciśnienia tętniczego, które może wymagać przerwania terapii. Rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania obejmują nowotwory wątroby oraz zaostrzenie chorób współistniejących, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, toczeń rumieniowaty układowy czy obrzęk naczynioruchowy. Ponadto, stosowanie leku wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka raka piersi, choć związek przyczynowy nie jest jednoznacznie potwierdzony, a bezwzględne ryzyko pozostaje niskie u kobiet poniżej 40. roku życia.
astma, choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, kandydoza, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, łysienie, mięśniak macicy, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedosłuch, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, reakcja alergiczna, rumień guzkowaty, rumień wielopostaciowy, tachykardia, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, wirus opryszczki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie widzenia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica żył głębokich, zapalenie gardła, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie żołądka i jelit, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylaki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Etynyloestradiol – Działania niepożądane

Etynyloestradiol, syntetyczny estrogen stosowany w dawkach od 0,015 mg do 0,035 mg w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęstsze objawy to ból głowy (≥10%), migrena (1-10%), ból i tkliwość piersi (≥10%), nudności (1-10%), zaburzenia miesiączkowania (≥10%) oraz zmiany nastroju (1-10%). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE) i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (ATE), które występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), ale mogą prowadzić do zgonu lub trwałego inwalidztwa. Ryzyko to jest zwiększone u pacjentek z czynnikami ryzyka, takimi jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia krzepnięcia, otyłość czy żylaki. Ponadto, stosowanie etynyloestradiolu może nieznacznie podnosić ryzyko rozwoju raka piersi (bardzo rzadko <1/10 000), nowotworów wątroby oraz raka szyjki macicy, choć związek przyczynowy nie jest jednoznaczny.
astma, bolesne miesiączkowanie, choroba Leśniowskiego-Crohna, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, hormonalny środek antykoncepcyjny, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, łysienie, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, syntetyczny estrogen, system terapeutyczny dopochwowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie pochwy, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył siatkówki, zakrzepica żylna, zapalenie pochwy, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Ból piersi – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Przewlekły ból po leczeniu raka piersi (PPBCT) dotyka około 50-59% pacjentek w pierwszym roku po diagnozie, z wyraźnym podziałem na ból przejściowy (TP) i przetrwały (PP). Kluczowym narzędziem prognostycznym jest marker podatności psychospołecznej, łączący parametry poznawcze, emocjonalne, jakość życia oraz czynniki socjalne, który pozwala na wczesną identyfikację pacjentek z wysokim ryzykiem rozwoju przewlekłego bólu (wyniki: PP 0,12 ± 0,36 vs TP -0,14 ± 0,26, p < 0,001). Czynniki predykcyjne ostrego bólu pooperacyjnego obejmują przewlekły ból przedoperacyjny (OR 3,18, 95% CI 1,45-6,99), bardziej inwazyjne zabiegi pachowe oraz niską odporność psychologiczną (OR dla bólu spoczynkowego 0,63, 95% CI 0,48-0,82; dla bólu ruchowego 0,71, 95% CI 0,54-0,93). W 7. dniu po operacji umiarkowany do silnego ból spoczynkowy zgłasza 41% pacjentek, a ból ruchowy 50%.
ból przewlekły, ból spoczynkowy, dysfagia, limfadenektomia pachowa, marker predykcyjny, Nottingham Prognostic Index, nowotwór piersi, ośrodkowy układ nerwowy, radioterapia pooperacyjna, rak piersi, receptor estrogenowy, status węzłów chłonnych, zaburzenie snu
Leksykon substancji czynnych
Fluorouracyl – Dawkowanie i sposób podawania

Fluorouracyl jest stosowany głównie w leczeniu różnych nowotworów, w tym raka okrężnicy, odbytnicy, piersi, żołądka, przełyku, trzustki oraz głowy i szyi, w formie dożylnej (infuzje i wstrzyknięcia) oraz dotętniczej. Dawkowanie jest ściśle uzależnione od masy ciała (lub należnej masy ciała w przypadku obrzęków) i powierzchni ciała pacjenta, z maksymalną dawką dobową 1 g w infuzji dożylnej. Schematy leczenia różnią się w zależności od wskazań i mogą obejmować infuzje 4-godzinne (15 mg/kg mc., maks. 1 g/dobę), ciągłe 24-godzinne infuzje (5-7,5 mg/kg mc. dotętniczo) oraz szybkie wstrzyknięcia dożylne (12 mg/kg mc. przez 3 dni, następnie 6 mg/kg mc.). Fluorouracyl jest często stosowany w skojarzeniu z innymi lekami, takimi jak kwas folinowy, irinotekan, oksaliplatyna, cisplatyna, karboplatyna, metotreksat, cyklofosfamid czy epirubicyna, co wpływa na dawkowanie i schematy podawania. Monitorowanie hematologiczne (płytki krwi <100 000/mm³, leukocyty <3000/mm³) oraz obserwacja działań niepożądanych są kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.
cisplatyna, cyklofosfamid, działania niepożądane, epirubicyna, fluorouracyl, gemcytabina, infuzja dotętnicza, infuzja dożylna, irinotekan, karboplatyna, kwas folinowy, leukocyty, metotreksat, monitoring terapii, nadżerka, oksaliplatyna, płytki krwi, podanie dotętnicze, rak głowy i szyi, rak okrężnicy, rak piersi, rak podstawnokomórkowy, rak trzustki, rak żołądka, rogowacenie słoneczne, schemat ECF, szpik kostny, toksyczność hematologiczna, wlew dożylny, wstrzyknięcie dożylne, zmniejszenie dawki
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Arimidex 1 mg

Anastrozol, substancja czynna Arimidexu, jest silnym, wysoce selektywnym niesteroidowym inhibitorem aromatazy, stosowanym w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie. Mechanizm działania polega na hamowaniu konwersji androstendionu do estronu, a następnie do estradiolu, co prowadzi do redukcji stężenia estradiolu we krwi o ponad 80% przy dawce 1 mg/dobę. Lek nie wykazuje aktywności progestagenowej, androgenowej ani estrogenowej, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa, w tym brak wpływu na wydzielanie kortyzolu i aldosteronu nawet przy dawkach do 10 mg/dobę, eliminując potrzebę suplementacji kortykosteroidów. W badaniach klinicznych Arimidex wykazał istotną przewagę nad tamoksyfenem w pierwszorzędowym leczeniu zaawansowanego raka piersi, wydłużając medianę czasu do progresji guza do 11,1 miesiąca w porównaniu do 5,6 miesiąca (HR 1,42; 95% CI 1,11–1,82; p=0,006).
aldosteron, androstendion, estradiol, inhibitor aromatazy, kompleks enzymatyczny aromatazy, kortyzol, menopauza, niesteroidowy inhibitor aromatazy, octan megestrolu, operacyjny rak piersi, progresja guza, przerzuty, przeżycie wolne od choroby, rak piersi, receptory hormonów płciowych, tamoksyfen, zaawansowany rak piersi
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pascofemin –

Przed zastosowaniem leku Pascofemin w formie kropli doustnych konieczna jest szczegółowa ocena przeciwwskazań, zwłaszcza nadwrażliwości na jedną z dziesięciu substancji roślinnych (m.in. Vitex agnus castus 2,0 g D2, Cimicifuga racemosa 2,0 g D3, Caulophyllum thalictroides 0,75 g D2) oraz na substancje pomocnicze, w tym etanol stanowiący 34% (V/V) preparatu. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z alergią na składniki, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na potencjalne działanie hormonalne i toksyczność etanolu. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany u osób z uzależnieniem od alkoholu, chorobami wątroby, hormonozależnymi nowotworami (np. rak piersi, endometrium, jajnika), zaburzeniami krzepnięcia oraz u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe lub działające na ośrodkowy układ nerwowy (np. leki przeciwlękowe, przeciwdepresyjne).
alergia krzyżowa, astma, autoimmunologiczna choroba tarczycy, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba autoimmunologiczna, choroba układu oddechowego, choroba wątroby, depresja, etanol, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość na substancje aktywne, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, niepokalanek pospolity, nowotwór hormonozależny, padaczka, pluskwica groniasta, rak endometrium, rak piersi, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, uzależnienie alkoholowe, zaburzenie hormonalne, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie lękowe, zaburzenie psychiczne, zaburzenie żołądkowo-jelitowe
Leksykon chorób i schorzeń
Rak jajnika – Zapobieganie i profilaktyka

Rak jajnika, będący jednym z najbardziej agresywnych nowotworów ginekologicznych, stanowi główną przyczynę zgonów wśród nowotworów układu rozrodczego kobiet. Profilaktyka opiera się na identyfikacji czynników ryzyka i ochronnych. Stosowanie doustnej antykoncepcji przez ≥5 lat redukuje ryzyko o 40-50%, a ochrona utrzymuje się do 30 lat po zaprzestaniu. Ciąże zakończone porodem oraz karmienie piersią również obniżają ryzyko, podobnie jak procedury chirurgiczne: podwiązanie jajowodów (25-65% redukcji), histerektomia (~33%), salpingektomia oraz obustronna salpingo-ooforektomia (redukcja ryzyka o 80-95%, lecz z ryzykiem przedwczesnej menopauzy). Salpingektomia oportunistyczna, wykonywana podczas innych zabiegów miednicy, zmniejsza ryzyko o 42-77% i jest rekomendowana przez SGO u kobiet z przeciętnym ryzykiem po zakończeniu planów reprodukcyjnych.
badania genetyczne, doustna antykoncepcja, dziedziczny rak jelita grubego, histerektomia, marker CA-125, menopauza, mutacja genów BRCA, nowotwór ginekologiczny, obustronna salpingo-ooforektomia, ooforektomia, podwiązanie jajowodów, poradnictwo genetyczne, profilaktyczna salpingo-ooforektomia, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, salpingektomia, sterylizacja, ultrasonografia przezpochwowa, zespół Lyncha
Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Rak piersi (carcinoma mammae) jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet, z zachorowalnością sięgającą 1 na 8 kobiet w ciągu życia, a 83% przypadków dotyczy kobiet po 50. roku życia, szczególnie w wieku 50-69 lat. Główne czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, mutacje genów BRCA1/BRCA2 (zwiększające ryzyko nawet o 85%), wywiad rodzinny, czynniki hormonalne (np. wczesna menarche, późna menopauza, hormonalna terapia zastępcza), gęstość tkanki piersiowej, otyłość po menopauzie, spożycie alkoholu oraz wcześniejsze choroby piersi i radioterapię klatki piersiowej. Diagnostyka opiera się na samobadaniu, badaniu klinicznym, mammografii (zalecanej od 40. roku życia co 1-2 lata), USG, MRI oraz biopsji. Programy przesiewowe zmniejszają umieralność o 26% i redukują zaawansowane przypadki o 29%. Leczenie jest wielodyscyplinarne i obejmuje chirurgię (oszczędzającą pierś lub mastektomię), radioterapię, chemioterapię, terapię hormonalną oraz leczenie celowane (np. trastuzumab dla HER2+). Opieka paliatywna skupia się na kontroli objawów i wsparciu psychospołecznym.
alopecja, atypowa hiperplazja, biopsja, biopsja węzła wartowniczego, ból ostry, carcinoma mammae, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, drabina analgetyczna WHO, duszność, gęsta tkanka piersiowa, leczenie oszczędzające pierś, lęk, leukopenia, limfadenektomia pachowa, lumpektomia, małopłytkowość, mammografia, marker nowotworowy, mastektomia, mucositis, mutacja genu BRCA, niedokrwistość, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy, obrzęk limfatyczny, osteoporoza, promieniowanie jonizujące, przerzut, przewód mleczny, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi, receptor hormonalny, rekonstrukcja piersi, rezonans magnetyczny, samobadanie piersi, supresja szpiku kostnego, tlenoterapia, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia piersi, węzeł chłonny pachowy, zapalenie błon śluzowych, zrazik gruczołu piersiowego
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół niewrażliwości na androgeny – Leczenie

Terapia hormonalna zastępcza (HTZ) w zespole niewrażliwości na androgeny (ZNA) jest kluczowa, zwłaszcza po gonadektomii. W CAIS standardowo stosuje się estrogeny, rozpoczynając terapię po dojrzewaniu lub w wieku 11-12 lat, gdy gonadektomia wykonana jest przed okresem dojrzewania. Dawki etynyloestradiolu zaczynają się od 2,5-5 µg/dziennie, stopniowo zwiększając do 20-25 µg/dziennie, co pozwala na fizjologiczne naśladowanie wydzielania hormonów. Alternatywnie, u 10-17% pacjentek stosuje się testosteron, który poprawia libido bez negatywnego wpływu na jakość życia psychicznego. W PAIS terapia jest zróżnicowana: osoby wychowywane jako kobiety otrzymują estrogeny, często po gonadektomii przed dojrzewaniem, natomiast osoby wychowywane jako mężczyźni stosują testosteron i/lub dihydrotestosteron (DHT) w celu stymulacji cech męskich i poprawy spermatogenezy. Leczenie chirurgiczne obejmuje przede wszystkim gonadektomię, zalecaną po dojrzewaniu w CAIS ze względu na niskie ryzyko nowotworów (0,8-2,0% przed dojrzewaniem, do około 15% po), oraz korekty narządów płciowych i wydłużanie pochwy, najczęściej metodą niechirurgiczną za pomocą dilatorów przez 3-6 miesięcy.
badanie densytometryczne, bisfosfoniany, całkowita niewrażliwość na androgeny, częściowa niewrażliwość na androgeny, dihydrotestosteron, drugorzędowe cechy płciowe, dyspareunia, etynyloestradiol, gęstość mineralna kości, ginekomastia, gonadektomia, niezstąpione jądra, nowotwór zarodkowy, orchidopeksja, osteoporoza, pożądanie seksualne, rak piersi, sekwencjonowanie nowej generacji, spermatogeneza, spodziectwo, terapia hormonalna zastępcza, terapia testosteronem, tożsamość płciowa, waginoplastyka, wspomagany rozród, zespół niewrażliwości na androgeny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Yasmin

Przed rozpoczęciem terapii preparatem Yasmin, zawierającym 0,03 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, konieczna jest szczegółowa ocena stanu pacjentki, uwzględniająca przeciwwskazania i czynniki ryzyka, zwłaszcza dotyczące zakrzepicy żylnej i tętniczej. Stosowanie Yasmin wiąże się z dwukrotnie wyższym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) w porównaniu do preparatów z lewonorgestrelem, z częstością 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 6-7 przypadków przy lewonorgestrelu. Ryzyko to jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie ≥4 tygodni. Główne czynniki ryzyka VTE to m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (nowotwory, toczeń rumieniowaty, choroby zapalne jelit). W przypadku planowanego zabiegu operacyjnego zaleca się przerwanie Yasmin na co najmniej 4 tygodnie przed i 2 tygodnie po zabiegu oraz rozważenie leczenia przeciwzakrzepowego. Pacjentki powinny być poinformowane o objawach zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
antagonista aldosteronu, choroba Leśniowskiego-Crohna, drospirenon, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność obwodowa, kamica żółciowa, lewonorgestrel, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nietolerancja galaktozy, noretisteron, norgestimat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Astha 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Astha, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć ciążę, a w przypadku jej wystąpienia podczas stosowania leku, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Dane epidemiologiczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani działania teratogennego przy przypadkowym stosowaniu w wczesnej ciąży, jednak brak jest specyficznych badań dotyczących Asthy. Stosowanie leku w okresie karmienia piersią jest niewskazane ze względu na możliwość zmniejszenia ilości i zmiany składu mleka oraz przenikanie substancji czynnych do mleka. Po porodzie należy uwzględnić zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej przy decyzji o wznowieniu antykoncepcji hormonalnej.
antykoncepcja hormonalna, bolesne miesiączkowanie, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dienogest, dysplazja szyjki macicy, działanie teratogenne, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etynyloestradiol, grzybicze zakażenie pochwy, kamień żółciowy, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, mięśniak gładki macicy, mlekotok, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tabletka powlekana, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, torbiel piersi, udar, wirylizacja, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie jajników i jajowodów, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie sutka, zapalenie szyjki macicy, zatorowość płucna, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmiana włóknisto-torbielowata piersi, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Gestoden – Przeciwwskazania stosowania

Gestoden, będący progestagenem stosowanym w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych w połączeniu z etynyloestradiolem, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki leku, w tym laktozę jednowodną i sacharozę. Kluczowymi przeciwwskazaniami są choroby zakrzepowo-zatorowe, zarówno żylne (np. DVT, PE) jak i tętnicze (np. zawał mięśnia sercowego, udar), a także dziedziczne lub nabyte predyspozycje do tych schorzeń, takie jak oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C i S, hiperhomocysteinemia oraz obecność przeciwciał antyfosfolipidowych. Dodatkowo, gestoden jest przeciwwskazany u pacjentek z migreną z aurą, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i trzustki, nowotworami zależnymi od hormonów płciowych, a także w ciąży lub podejrzeniu ciąży. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet powyżej 35 roku życia, palących tytoń, otyłych (BMI > 30 kg/m²) oraz z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku chorób zakrzepowo-zatorowych.
antykoagulant toczniowy, ciężka choroba wątroby, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, gestoden, glekaprewir z pibrentaswirem, guz wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, migrena z aurą, migrena z ogniskowymi objawami, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, ombitaswir z parytaprewirem, oporność na aktywowane białko C, przeciwciało antyfosfolipidowe, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, sofosbuwir z welpataswirem, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, udar, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Rak oka – Epidemiologia

Rak oka, stanowiący mniej niż 1% wszystkich nowotworów złośliwych, wykazuje zróżnicowaną epidemiologię zależną od regionu, wieku, płci i typu histologicznego. W USA prognozuje się w 2025 roku około 3140 nowych przypadków (1620 mężczyzn, 1520 kobiet) i 490 zgonów (270 mężczyzn, 220 kobiet), z dominacją czerniaka błony naczyniowej u dorosłych (5-7,5/milion) oraz siatkówczaka u dzieci (około 300 przypadków rocznie). W Wielkiej Brytanii częstość wynosi około 14,7/milion z rosnącym trendem o 30% od lat 90., a w Chinach i Tajwanie obserwuje się stabilne wskaźniki zachorowań, choć z rosnącą częstością chłoniaka ocznego. Czynniki ryzyka obejmują starszy wiek, płeć męską, jasną karnację, jasny kolor oczu oraz mutacje genetyczne (BAP1, GNAQ, GNA11). Przeżywalność 5-letnia dla czerniaka oka w USA wynosi 85% w stadium lokalnym, 67% regionalnym i 16% przy przerzutach, a dla siatkówczaka ogólnie 95%, z lepszym rokowaniem przy wczesnej diagnozie.
aktywny nadzór medyczny, choroba przerzutowa, czerniak błony naczyniowej, czerniak ciała rzęskowego, czerniak naczyniówki, czerniak tęczówki, mutacja genu BAP1, nadzór epidemiologiczny, nowotwór wtórny, nowotwór złośliwy, oczodół, promieniowanie UV, przerzut, przewód pokarmowy, radioterapia, rak oka, rak piersi, rak płuca, rak podstawnokomórkowy, rak powieki, rejestr nowotworów, siatkówczak, uważna obserwacja, wskaźnik przeżycia
Leksykon leków
Przedawkowanie – Glandex 25 mg

Przedawkowanie eksemestanu, substancji czynnej leku Glandex 25 mg, wykazuje relatywnie szeroki margines bezpieczeństwa, co potwierdzają badania kliniczne i toksykologiczne. Zdrowe ochotniczki tolerowały jednorazowe dawki do 800 mg (32-krotność dawki terapeutycznej), a kobiety po menopauzie z zaawansowanym rakiem piersi przyjmowały do 600 mg/dobę (24-krotność dawki terapeutycznej) bez objawów zagrażających życiu. Dawka śmiertelna u ludzi nie została określona, jednak badania na zwierzętach wskazują na bardzo wysoki margines bezpieczeństwa: LD50 u szczurów przekracza 2000-krotność dawki terapeutycznej, a u psów ponad 4000-krotność (w przeliczeniu na mg/m² powierzchni ciała).
badania toksykologiczne, ciśnienie tętnicze, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, eksemestan, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, margines bezpieczeństwa, parametry życiowe, przedawkowanie leku, rak piersi, stan świadomości, tabletki powlekane
Leksykon chorób i schorzeń
Ropień piersiowy – Patofizjologia i mechanizm

Ropień piersiowy to zlokalizowane zbiorowisko ropy w tkance piersiowej, najczęściej powstające jako powikłanie nieleczonego lub opornego na antybiotyki zapalenia piersi (mastitis) lub cellulitisu. Patogeneza obejmuje uszkodzenie skóry brodawki sutkowej, wnikanie bakterii (głównie Staphylococcus aureus, w tym MRSA, oraz Streptococcus), namnażanie się bakterii w zastojowym mleku i rozwój stanu zapalnego z martwicą tkanek. Ropnie podotoczkowe wynikają z metaplazji nabłonka przewodów mlecznych i zatkania ich keratyną, co prowadzi do przewlekłych nawrotów (39%-50%). Czynniki ryzyka to m.in. wiek matki >30 lat, pierwsza ciąża, problemy z karmieniem, palenie tytoniu (OR 8,0), otyłość, choroby współistniejące (cukrzyca, RZS) oraz nieodpowiednie leczenie zapalenia piersi.
Actinomyces, aspiracja cienkoigłowa, aspiracja igłowa, Bacteroides fragilis, bakterie beztlenowe, brodawka sutkowa, choroba współistniejąca, cukrzyca, martwica tkanki, metaplazja płaskonabłonkowa, MRSA, nacięcie i drenaż, posiew mleka, Prevotella, Propionibacterium, przetoka sutkowa, przewód mleczny, rak piersi, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień laktacyjny, ropień nielaktacyjny, ropień piersiowy, ropień podotoczkowy, Staphylococcus aureus, Streptococcus, zapalenie piersi, zapalenie tkanki łącznej, zastój mleka
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amisan 400 mg

Amisulpryd w dawce 400 mg (preparat Amisan) posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na amisulpryd lub składniki pomocnicze (tabletki zawierają 190 mg laktozy, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy), nowotwory zależne od prolaktyny, takie jak prolactinoma przysadki czy rak piersi, ze względu na ryzyko progresji choroby wynikające ze zwiększenia stężenia prolaktyny. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko przełomu nadciśnieniowego oraz u dzieci przed okresem pokwitania, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Równoczesne stosowanie amisulprydu z lewodopą jest niedopuszczalne ze względu na antagonistyczne działanie i możliwość nasilenia objawów pozapiramidowych.
amisulpryd, antagonista receptorów dopaminowych, choroba Parkinsona, guz chromochłonny nadnerczy, hiperprolaktynemia, interakcja farmakodynamiczna, leczenie skojarzone, lek przeciwpsychotyczny, lewodopa, nadwrażliwość na amisulpryd, nietolerancja laktozy, nowotwór zależny od prolaktyny, objawy pozapiramidowe, okres pokwitania, pheochromocytoma, prolactinoma, przełom nadciśnieniowy, rak piersi
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Paclitaxelum Accord 6 mg/ml

Paclitaxelum Accord, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 6 mg/ml, powinien być stosowany wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego onkologa w ośrodkach specjalistycznych. Przed podaniem konieczna jest premedykacja obejmująca kortykosteroidy (np. deksametazon 20 mg doustnie lub dożylnie), leki przeciwhistaminowe (difenhydramina 50 mg i antagonisty receptorów H₂, np. cymetydyna 300 mg lub ranitydyna 50 mg dożylnie), aby zmniejszyć ryzyko reakcji nadwrażliwości. Dawkowanie paklitakselu jest uzależnione od wskazań onkologicznych: w chemioterapii pierwszego rzutu raka jajnika stosuje się schemat 3-godzinny (175 mg/m² pc.) lub 24-godzinny (135 mg/m² pc.) z cisplatyną 75 mg/m² pc., powtarzane co 3 tygodnie. W leczeniu raka piersi i niedrobnokomórkowego raka płuc dawki paklitakselu wynoszą zazwyczaj 175–220 mg/m² pc. podawane we wlewie dożylnym trwającym 3 godziny, z przerwą 3-tygodniową między kursami. W mięsaku Kaposiego dawka wynosi 100 mg/m² pc. co 2 tygodnie.
antagonista receptora H2, antracyklina, chemioterapia drugiego rzutu, chemioterapia pierwszego rzutu, chemioterapia uzupełniająca, cisplatyna, cyklofosfamid, cymetydyna, deksametazon, difenhydramina, doksorubicyna, granulocyt obojętnochłonny, koncentrat do sporządzania roztworu, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, mięsak Kaposiego, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedrobnokomórkowy rak płuc, paklitaksel, parametr hematologiczny, płytki krwi, premedykacja, rak jajnika, rak piersi, ranitydyna, reakcja nadwrażliwości, środek cytotoksyczny, trastuzumab, wlew dożylny, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teenia

Produkt leczniczy Teenia zawiera 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu i jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym. Stosowanie Teenii wiąże się z podwyższonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), które jest około dwukrotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel (9-12 vs. 6 na 10 000 kobiet rocznie). Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie ≥4 tygodni. W przypadku wystąpienia objawów zakrzepicy żył głębokich (obrzęk, ból, zaczerwienienie nogi) lub zatorowości płucnej (nagłe duszności, ból w klatce piersiowej, krwioplucie) należy natychmiast przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem. Teenia jest przeciwwskazana u pacjentek z licznymi czynnikami ryzyka zakrzepicy, takimi jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty, nowotwory złośliwe).
antagonista aldosteronu, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, drospirenon, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, leczenie przeciwzakrzepowe, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, noretisteron, norgestimat, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pochodna kumaryny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica naczyń krwionośnych, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa