progestagenowy środek antykoncepcyjny
Progestagenowy środek antykoncepcyjny, znany również jako antykoncepcja progestagenowa lub metoda jednoskładnikowa, zawiera wyłącznie syntetyczne progestageny i nie zawiera estrogenów. Dostępne są w formie tabletek doustnych (tzw. minipigułki), implantów podskórnych, iniekcji domięśniowych oraz wkładek wewnątrzmacicznych uwalniających progestagen.
Mechanizm działania tych środków opiera się głównie na zagęszczaniu śluzu szyjkowego, co utrudnia penetrację plemników, hamowaniu owulacji (choć nie zawsze) oraz zmianach w endometrium, które utrudniają implantację zarodka. Skuteczność antykoncepcyjna jest wysoka, szczególnie w przypadku implantów i iniekcji (wskaźnik Pearla 0,05-0,3), nieco niższa dla minipigułek (wskaźnik Pearla 0,5-3).
Progestagenowe środki antykoncepcyjne są szczególnie polecane kobietom, u których istnieją przeciwwskazania do stosowania estrogenów, w tym kobietom karmiącym piersią, palącym powyżej 35. roku życia oraz z czynnikami ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych. Do działań niepożądanych należą nieregularne krwawienia, bóle głowy, zmiany nastroju oraz trądzik. W przeciwieństwie do metod złożonych, nie zwiększają ryzyka zakrzepicy żylnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ovulan
Stosowanie preparatu Ovulan zawierającego dezogestrel w dawce 75 mikrogramów wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez lekarza prowadzącego oraz ścisłej współpracy z pacjentką. Konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia, zwłaszcza w przypadku pojawienia się lub nasilenia czynników ryzyka, co może wymagać modyfikacji lub przerwania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zwiększenie ryzyka rozwoju raka piersi, które jest związane z wiekiem pacjentki w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej, a nie z czasem jej stosowania. Zwiększone ryzyko zanika stopniowo w ciągu 10 lat po zakończeniu terapii.
antykoncepcja hormonalna, czynnik ryzyka, dezogestrel, hormonalny środek antykoncepcyjny, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór piersi, progestagenowy środek antykoncepcyjny, rak piersi, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożona antykoncepcja doustna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cerazette
Przed rozpoczęciem terapii tabletkami powlekanymi Cerazette zawierającymi 75 µg dezogestrelu, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badania ginekologicznego w celu wykluczenia ciąży. Należy indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentek z historią raka piersi, chorób wątroby, nadciśnienia tętniczego czy zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Ryzyko rozwoju raka piersi u kobiet stosujących Cerazette jest porównywalne, choć nieco niższe, niż u kobiet przyjmujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, a zwiększone ryzyko zanika w ciągu 10 lat od zaprzestania stosowania. W przypadku wystąpienia istotnego klinicznie nadciśnienia tętniczego lub zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, zaleca się przerwanie stosowania preparatu. Pacjentki z cukrzycą powinny pozostawać pod ścisłą kontrolą, zwłaszcza w pierwszych miesiącach terapii, mimo braku konieczności zmiany schematu leczenia.
AIDS, badanie ginekologiczne, ciąża pozamaciczna, cukrzyca, depresja, doustny środek antykoncepcyjny, estradiol, fibrynoliza, gęstość mineralna kości, globulina wiążąca kortykosteroidy, gospodarka węglowodanowa, insulinooporność, kamica żółciowa, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciążowa, ostuda, otoskleroza, pęcherzyk jajnikowy, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagenowy środek antykoncepcyjny, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, torbiel czynnościowa, układ krzepnięcia, wirus HIV, wywiad lekarski, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa