nowotwór piersi
Nowotwór piersi jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet, stanowiąc istotny problem zdrowia publicznego na całym świecie. Jest to heterogenna choroba, charakteryzująca się niekontrolowanym wzrostem komórek w tkance gruczołu piersiowego, który może rozprzestrzeniać się do regionalnych węzłów chłonnych i odległych narządów.
Klasyfikacja molekularna wyróżnia kilka głównych podtypów raka piersi, w tym luminalny A, luminalny B, HER2-dodatni oraz potrójnie ujemny, co ma istotne znaczenie dla doboru optymalnej terapii. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (mammografia, USG, MRI), biopsję oraz badania immunohistochemiczne i molekularne materiału tkankowego.
Leczenie nowotworu piersi jest multimodalne i może obejmować chirurgię (lumpektomia lub mastektomia z biopsją węzła wartowniczego lub limfadenektomią pachową), radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię oraz terapie celowane (np. trastuzumab w przypadku nadekspresji HER2). Wybór metody zależy od stadium zaawansowania, podtypu molekularnego, wieku pacjentki i chorób współistniejących.
Wczesne wykrywanie poprzez regularne badania przesiewowe (mammografia, samobadanie piersi) znacząco zwiększa szanse na wyleczenie. Pięcioletnie przeżycie w przypadku wykrycia nowotworu we wczesnym stadium wynosi ponad 90%. Czynniki ryzyka obejmują wiek, obciążenie genetyczne (mutacje BRCA1/2), wczesne menarche, późną menopauzę, nulliparitas oraz ekspozycję na estrogeny.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Objawy
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka forma nowotworu piersi, rozpoczynająca się w obrębie brodawki i rozprzestrzeniająca się odśrodkowo na otoczkę oraz inne obszary piersi. Początkowe objawy, takie jak łuszczenie, zaczerwienienie, świąd i pieczenie brodawki, często imitują zmiany zapalne skóry, co może prowadzić do błędnej diagnozy i opóźnienia leczenia. W około 80-90% przypadków choroba współistnieje z rakiem przewodowym in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u połowy pacjentów obecny jest wyczuwalny guzek, który w 90% wskazuje na inwazyjny nowotwór. Progresja choroby jest powolna, trwająca od kilku miesięcy do lat, a jej przebieg kliniczny dzieli się na fazę początkową (subtelne objawy), pośrednią (zmiany skórne przypominające egzemę) oraz zaawansowaną (owrzodzenie, wyciek, wciągnięcie brodawki). Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż pięcioletni wskaźnik przeżycia w stadium ograniczonym do brodawki przekracza 90%, natomiast w obecności inwazyjnego raka i wyczuwalnego guzka spada do 40-50%.
biopsja, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, diagnostyka obrazowa, egzema, inwazyjny rak przewodowy, inwersja brodawki, komórki Pageta, kontaktowe zapalenie skóry, mammografia diagnostyczna, nowotwór piersi, owrzodzenie brodawki, przerzuty do węzłów chłonnych, rak przewodowy in situ, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, status HER2, ultrasonografia piersi, wskaźnik przeżycia, wyciek z brodawki, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie grzybicze, zapalenie gruczołu sutkowego, złuszczanie naskórka, zmiana pigmentacyjna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fulvestrant Vipharm 250 mg/5 ml
Fulvestrant Vipharm, dostępny w dawce 250 mg/5 ml jako roztwór do wstrzykiwań, jest lekiem hormonalnym stosowanym w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie z ekspresją receptorów estrogenowych. Wskazania obejmują monoterapię u pacjentek z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi, które nie były wcześniej leczone terapią hormonalną, u pacjentek z nawrotem choroby podczas lub po terapii antyestrogenowej oraz w przypadku progresji choroby podczas leczenia antyestrogenowego. Fulwestrant może być również stosowany w skojarzeniu z palbocyklibem u pacjentek z HR-pozytywnym i HER2-negatywnym rakiem piersi, które wcześniej otrzymały leczenie hormonalne.
alkohol benzylowy, benzylu benzoesan, etanol, fulwestrant, hormon luteinizujący, lek antyestrogenowy, menopauza, miejscowo zaawansowana choroba, nowotwór piersi, okres okołomenopauzalny, palbocyklib, progresja choroby, przerzut, rak piersi, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, rozsiany rak piersi, supresja hormonalna, terapia hormonalna - Leksykon chorób i schorzeń
Dysfunkcja seksualna kobiet – Epidemiologia
Dysfunkcja seksualna kobiet (FSD) stanowi istotny problem zdrowia publicznego o wieloczynnikowej etiologii, obejmującej aspekty anatomiczne, fizjologiczne, medyczne, psychologiczne i społeczne. Epidemiologiczne dane wskazują, że FSD dotyka około 40-50% kobiet w wieku reprodukcyjnym, z około 12% doświadczających istotnego cierpienia związanego z tymi zaburzeniami. Według klasyfikacji DSM-5, FSD dzieli się na trzy główne kategorie: zaburzenia pożądania i podniecenia, zaburzenia orgazmu oraz zaburzenia bólowe narządów płciowych i penetracji, z objawami utrzymującymi się co najmniej 6 miesięcy i występującymi w 75-100% kontaktów seksualnych. Częstość występowania poszczególnych typów dysfunkcji w badaniach populacyjnych wynosi: zaburzenia pożądania 22-45,3%, podniecenia 14-37,5%, problemy z lubrykacją 21-41,2%, zaburzenia orgazmu 10-42%, dyspareunia/ból 7-42,5%, a waginizm 4-6%. Szczególnie wysokie wskaźniki FSD obserwuje się u kobiet w okresie menopauzy (około 52,4%) oraz u kobiet w ciąży (50-80%) i po porodzie (83%).
atrofia narządów płciowych, choroba sercowo-naczyniowa, choroba zapalna miednicy, choroby neurologiczne, choroby przenoszone drogą płciową, choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, depresja, dysfunkcja seksualna kobiet, dyspareunia, nadciśnienie, nietrzymanie moczu, niskie pożądanie seksualne, nowotwór jajnika, nowotwór macicy, nowotwór piersi, nowotwór szyjki macicy, przedwczesna niewydolność jajników, przewlekła niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, stwardnienie rozsiane, uszkodzenie rdzenia kręgowego, waginizm, zaburzenia erekcji, zaburzenia pożądania seksualnego, zespół genitourinarny menopauzy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lametta 2,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa letrozolu wykazały niski stopień toksyczności ostrej u gryzoni przy dawkach do 2000 mg/kg mc oraz umiarkowaną toksyczność u psów przy 100 mg/kg mc. Długoterminowe badania toksyczności przewlekłej (do 12 miesięcy) na szczurach i psach ustaliły NOAEL na poziomie 0,3 mg/kg mc. Letrozol wpływał negatywnie na rozrodczość samic szczurów, powodując zmniejszenie liczby kryć, rzadsze ciąże oraz zwiększoną utratę ciąży przed implantacją. Badania mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały potencjału genotoksycznego leku, co potwierdza jego bezpieczeństwo genetyczne. W badaniach rakotwórczości (104 tygodnie) u samców szczurów i myszy nie stwierdzono wzrostu nowotworów, natomiast u samic szczurów zaobserwowano zmniejszenie częstości nowotworów piersi, a u samic myszy zwiększenie łagodnych guzów warstwy ziarnistej osłonki jajników, co wiązano z farmakologicznym mechanizmem działania letrozolu i podwyższonym stężeniem LH.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie mutagenności, badanie przedkliniczne, biosynteza estrogenu, hormon luteinizujący, inhibitor aromatazy, konwersja androgenów do estrogenów, kopulasta głowa, nowotwór piersi, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wada rozwojowa płodu, zrośnięcie kręgów - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ovulan
Stosowanie preparatu Ovulan zawierającego dezogestrel w dawce 75 mikrogramów wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez lekarza prowadzącego oraz ścisłej współpracy z pacjentką. Konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia, zwłaszcza w przypadku pojawienia się lub nasilenia czynników ryzyka, co może wymagać modyfikacji lub przerwania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zwiększenie ryzyka rozwoju raka piersi, które jest związane z wiekiem pacjentki w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej, a nie z czasem jej stosowania. Zwiększone ryzyko zanika stopniowo w ciągu 10 lat po zakończeniu terapii.
antykoncepcja hormonalna, czynnik ryzyka, dezogestrel, hormonalny środek antykoncepcyjny, laktoza jednowodna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór piersi, progestagenowy środek antykoncepcyjny, rak piersi, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożona antykoncepcja doustna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Logest 0,075 mg + 0,02 mg
Produkt leczniczy Logest, zawierający 0,075 mg gestodenu i 0,02 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, który wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości. Najistotniejszym zagrożeniem są powikłania zakrzepowo-zatorowe, w tym zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego oraz udar mózgu, które występują rzadko, ale mogą mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Często obserwuje się bóle głowy, nudności, bóle brzucha, nastrój depresyjny, zmiany nastroju oraz dolegliwości ze strony gruczołów piersiowych, takie jak ból i tkliwość. Zaburzenia metaboliczne obejmują zatrzymanie płynów (niezbyt często) oraz zmiany masy ciała – zwiększenie masy ciała występuje często, a zmniejszenie rzadko. Ponadto, lek może wpływać na gospodarkę węglowodanową, modyfikując insulinooporność i tolerancję glukozy.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból piersi, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, hipertriglicerydemia, hormonalne środki antykoncepcyjne, insulinooporność, kamica żółciowa, migrena, nadciśnienie tętnicze, nastrój depresyjny, nowotwór piersi, nudności, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak szyjki macicy, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tkliwość piersi, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymioty, wysypka, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon chorób i schorzeń
Inwazyjny rak zrazikowy – Epidemiologia
Inwazyjny rak zrazikowy (ILC) stanowi 10-15% wszystkich przypadków raka piersi, z roczną zapadalnością w USA na poziomie 43 000-47 500 nowych diagnoz. Choroba ta dotyka głównie kobiety po 60. roku życia (68% przypadków), z wyższym średnim wiekiem diagnozy o około 3 lata w porównaniu do raka przewodowego. ILC wykazuje silną zależność od ekspozycji na hormony żeńskie, co potwierdza wyższe ryzyko u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą (MHT) – względne ryzyko przekracza 2,0 w porównaniu do 1,5 dla IDC. Mutacje genu CDH1, obecne w 65% przypadków, zwiększają ryzyko rozwoju ILC do około 50%. Epidemiologicznie ILC częściej występuje u kobiet rasy białej, jednak pacjentki rasy czarnej mają gorsze rokowanie, co wiąże się z wyższym odsetkiem guzów o wysokim stopniu złośliwości (G3). Czynniki takie jak spożycie alkoholu, otyłość oraz niski status społeczno-ekonomiczny również wpływają na charakterystykę i przebieg choroby.
badanie fizykalne piersi, dziedziczny rozlany rak żołądka, gęsta tkanka piersi, hormonalna terapia zastępcza, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, leczenie oszczędzające pierś, mammografia, medycyna spersonalizowana, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, mutacja BRCA1, mutacja BRCA2, mutacja CDH1, mutacja germinalna, nawrót miejscowy, nowotwór piersi, operacja oszczędzająca pierś, przerzuty nowotworowe, rak piersi, rak przewodowy, rezonans magnetyczny, terapia endokrynna, ultrasonografia piersi, wieloogniskowość nowotworu - Leksykon chorób i schorzeń
Ból piersi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekły ból po leczeniu raka piersi (PPBCT) dotyka około 50-59% pacjentek w pierwszym roku po diagnozie, z wyraźnym podziałem na ból przejściowy (TP) i przetrwały (PP). Kluczowym narzędziem prognostycznym jest marker podatności psychospołecznej, łączący parametry poznawcze, emocjonalne, jakość życia oraz czynniki socjalne, który pozwala na wczesną identyfikację pacjentek z wysokim ryzykiem rozwoju przewlekłego bólu (wyniki: PP 0,12 ± 0,36 vs TP -0,14 ± 0,26, p < 0,001). Czynniki predykcyjne ostrego bólu pooperacyjnego obejmują przewlekły ból przedoperacyjny (OR 3,18, 95% CI 1,45-6,99), bardziej inwazyjne zabiegi pachowe oraz niską odporność psychologiczną (OR dla bólu spoczynkowego 0,63, 95% CI 0,48-0,82; dla bólu ruchowego 0,71, 95% CI 0,54-0,93). W 7. dniu po operacji umiarkowany do silnego ból spoczynkowy zgłasza 41% pacjentek, a ból ruchowy 50%.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Soyfem Forte
Soyfem Forte to preparat zawierający wyciąg z nasion soi (Glycine max L. semen) z zespołem izoflawonów, przeliczonym na 60 mg genisteiny na tabletkę, przy dawce ekstraktu suchego 230,8 mg (stosunek ekstrakcji 100-400:1) z użyciem etanolu 60-70% V/V jako rozpuszczalnika. Lek ma charakterystyczną białą, podłużną formę, z linią podziału ułatwiającą przełamanie, jednak nie służącą do dzielenia dawki. Soyfem Forte zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na jednostkę dawkowania, co czyni go bezpiecznym dla pacjentek na diecie niskosodowej, w tym z nadciśnieniem tętniczym i chorobami układu sercowo-naczyniowego.
Podczas stosowania Soyfem Forte należy zachować szczególną ostrożność u kobiet z historią nowotworów piersi oraz przerostu endometrium ze względu na potencjalną estrogenopodobną aktywność izoflawonów sojowych. Przed rozpoczęciem terapii wskazana jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka oraz systematyczne monitorowanie pacjentek w trakcie leczenia. Te środki ostrożności mają na celu minimalizację ryzyka niepożądanych efektów związanych z wpływem izoflawonów na tkanki hormonozależne.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Lesinelle 3 mg + 0,02 mg
Lesinelle, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, sklasyfikowanych według częstości występowania zgodnie z MedDRA. Do często występujących należą m.in. ból głowy, trądzik, ból piersi, powiększenie i tkliwość piersi, a także zaburzenia miesiączkowania, takie jak bolesne miesiączkowanie i krwawienia międzymiesiączkowe. Niezbyt często obserwuje się nadciśnienie tętnicze, migreny, żylaki oraz zaburzenia psychiczne, w tym depresję i zmniejszenie libido. Rzadkie, ale poważne działania obejmują zakrzepowo-zatorowe powikłania tętnicze i żylne (ATE, VTE), w tym zator płucny, a także reakcje alergiczne, obrzęk naczynioruchowy, rumień guzowaty i rumień wielopostaciowy. Lek zawiera również 44 mg laktozy jednowodnej, co może mieć znaczenie u pacjentek z nietolerancją laktozy.
bolesne miesiączkowanie, brak miesiączki, choroba Leśniowskiego-Crohna, chwiejność emocjonalna, drospirenon i etynyloestradiol, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, egzema, kandydoza, kandydoza pochwy, krwotok miesiączkowy, laktoza jednowodna, łysienie, mięśniak macicy, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, nowotwór piersi, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przemijający atak niedokrwienny, reakcja alergiczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skurcz dodatkowy, świąd, tachykardia, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trądzik, udar mózgu, uderzenia gorąca, vertigo, wirus opryszczki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gardła, zapalenie pęcherza moczowego, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylaki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sidretella 20 3 mg + 0,02 mg
Sidretella 20, zawierająca 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym przeciwwskazanym do stosowania w czasie ciąży. W przypadku potwierdzenia ciąży u pacjentki stosującej ten preparat, należy natychmiast przerwać jego podawanie, co wynika z braku wskazań do stosowania hormonalnej antykoncepcji w tym okresie, a nie z udokumentowanego działania teratogennego. Dane epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych u dzieci kobiet stosujących COC przed ciążą ani działania teratogennego przy niezamierzonym stosowaniu we wczesnej ciąży. Jednakże badania na modelach zwierzęcych wskazują na potencjalne działania niepożądane w ciąży i laktacji, a dostępne dane kliniczne dotyczące Sidretella 20 w ciąży są ograniczone i nie pozwalają na jednoznaczne wnioski dotyczące wpływu na przebieg ciąży, zdrowie płodu czy noworodka. W okresie poporodowym decyzja o wznowieniu stosowania powinna uwzględniać zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie istotne w tym czasie.
bolesne miesiączkowanie, brak miesiączki, czynnik ryzyka zakrzepicy, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, krwawienie z odstawienia, krwotok maciczny, laktacja, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, nowotwór piersi, potencjał teratogenny, steroid antykoncepcyjny, tabletka powlekana, torbiel jajnika, wada wrodzona, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zatorowość płucna, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmiana włóknisto-torbielowata piersi, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Etiologia i przyczyny
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki nowotwór piersi, stanowiący 1-4% wszystkich przypadków raka piersi, najczęściej diagnozowany u pacjentów powyżej 50. roku życia (średni wiek 57 lat). Etiologia pozostaje nie do końca poznana, z dwoma głównymi teoriami: epidermotropiczna, zakładająca migrację komórek z podstawowego raka przewodowego in situ (DCIS) do brodawki, oraz teoria transformacji wewnątrznaskórkowej, sugerująca niezależną złośliwą transformację komórek keratynocytów lub gruczołów apokrynowych. W 80-90% przypadków choroba Pageta współistnieje z DCIS lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u około połowy pacjentów obecny jest palpacyjny guz za brodawką. Czynniki ryzyka są zbieżne z innymi typami raka piersi i obejmują m.in. wiek >50 lat, mutacje BRCA1/BRCA2, ekspozycję na promieniowanie oraz historię rodzinną raka piersi lub jajnika.
atypowy rozrost, BRCA1, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, DNA mitochondrialne, ekspozycja na promieniowanie, inwazyjny rak przewodowy, karcynogen, komórka Pageta, mammografia, mutacja genu, nowotwór piersi, otoczka brodawki sutkowej, przerzut do węzłów chłonnych, rak jajnika, rak piersi, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, teoria epidermotropiczna, terapia hormonalna zastępcza, tkanka piersi, transformacja wewnątrznaskórkowa, utrata heterozygotyczności, węzeł chłonny, wyprysk, złośliwa transformacja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Risperidon Vipharm 3 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne rysperydonu wykazały dawkozależne efekty na układ rozrodczy i gruczoły piersiowe u niedojrzałych płciowo szczurów i psów, związane ze wzrostem stężenia prolaktyny w surowicy, wynikającym z antagonizmu receptorów dopaminergicznych D2. Nie stwierdzono działania teratogennego u szczurów i królików, jednak obserwowano zaburzenia reprodukcyjne, takie jak zmniejszenie masy urodzeniowej i przeżywalności potomstwa oraz deficyty funkcji poznawczych u dorosłych zwierząt po ekspozycji prenatalnej. W badaniach na młodych szczurach odnotowano zwiększoną śmiertelność i opóźnienie rozwoju fizycznego, a u młodych psów po 40 tygodniach terapii dawką 3,6-krotnie wyższą niż maksymalna ekspozycja u ludzi (1,5 mg/dobę) nie zaobserwowano wpływu na wzrost kości długich, natomiast dawka 15-krotna wywoływała opóźnienie dojrzewania płciowego i zaburzenia wzrostu kości.
antagonista dopaminy, arytmia serca, dojrzewanie płciowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, funkcja poznawcza, gruczoł mleczny, gruczolak przysadki, gruczolak trzustki, hiperprolaktynemia, model zwierzęcy, nowotwór piersi, potencjał genotoksyczny, prolaktyna, receptor dopaminergiczny D2, rysperydon, toksyczność przewlekła, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Livial
Livial (tibolon 2,5 mg) jest wskazany do leczenia objawów menopauzy jedynie w sytuacjach, gdy symptomy te znacząco obniżają jakość życia pacjentki. Terapia powinna być monitorowana regularnie, co najmniej raz w roku, z oceną stosunku korzyści do ryzyka. Kontynuacja leczenia jest uzasadniona wyłącznie wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne zagrożenia. Przed i w trakcie terapii konieczna jest indywidualna ocena ryzyka poważnych zdarzeń, takich jak udar mózgu, rak piersi oraz rak błony śluzowej trzonu macicy, zwłaszcza u kobiet z zachowaną macicą.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tamoxifen Sandoz 20 mg
Tamoxifen Sandoz, zawierający 20 mg tamoksyfenu (w postaci 30,4 mg cytrynianu tamoksyfenu), jest wskazany do leczenia uzupełniającego (adiuwantowego) raka piersi po zakończeniu pierwotnej terapii oraz do leczenia paliatywnego zaawansowanego raka piersi z przerzutami u pacjentek z dodatnim statusem receptorów estrogenowych (ER+). Lek działa jako selektywny modulator receptora estrogenowego (SERM), blokując receptory estrogenowe i hamując wzrost guza. Terapia uzupełniająca powinna trwać około 5 lat, co pozwala na zmniejszenie ryzyka nawrotu i wydłużenie przeżycia, natomiast w leczeniu paliatywnym stosuje się tamoksyfen do progresji choroby lub wystąpienia działań niepożądanych. Preparat zawiera również laktozę (144,4 mg laktozy jednowodnej i laktozy), co jest istotne u pacjentek z nietolerancją laktozy.
blokowanie receptora estrogenowego, cytrynian tamoksyfenu, ekspresja receptora estrogenowego, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2D6, laktoza jednowodna, leczenie adiuwantowe, leczenie paliatywne, menopauza, nietolerancja laktozy, nowotwór piersi, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przerzut odległy, rak endometrium, rak piersi z przerzutami, receptor estrogenowy, receptor hormonalny, rozrost endometrium, selektywny modulator receptora estrogenowego, tamoksyfen, terapia pierwszego rzutu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Azalia 75 mcg
Lek Azalia zawiera 75 mikrogramów dezogestrelu w postaci tabletek powlekanych i posiada szereg przeciwwskazań, które muszą być starannie zweryfikowane przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na dezogestrel lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (52,34 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentek z nietolerancją laktozy. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentek z aktywnymi zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi żył (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) oraz u osób z ciężką chorobą wątroby, jeśli parametry czynnościowe nie powróciły do normy. Konieczne jest dokładne zebranie wywiadu dotyczącego tych schorzeń oraz monitorowanie funkcji wątroby podczas terapii.
ciężka choroba wątroby, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, hepatopatia, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja laktozy, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, parametry czynności wątroby, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, preparat hormonalny, progestagen, rak endometrium, rak jajnika, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Varel 3 mg + 0,03 mg
Preparat Varel, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne przeciwwskazania. Główne przeciwwskazania dotyczą ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, zarówno żylnych (VTE), jak i tętniczych (ATE). Lek nie powinien być stosowany u pacjentek z aktywną lub przebytą żylną chorobą zakrzepowo-zatorową, w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną, a także u osób z dziedziczną lub nabytą predyspozycją do VTE, taką jak oporność na aktywne białko C, niedobory antytrombiny III, białka C lub białka S. Ponadto, przeciwwskazaniem jest planowany rozległy zabieg operacyjny z długotrwałym unieruchomieniem oraz wysokie ryzyko VTE wynikające z kumulacji czynników ryzyka.
antykoagulant toczniowy, ciężka choroba wątroby, ciężka dyslipoproteinemia, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dławica piersiowa, guz wątroby, hiperhomocysteinemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, migrena z aurą, nadwrażliwość na drospirenon, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, oporność na aktywne białko C, predyspozycja dziedziczna, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak szyjki macicy, rozległy zabieg operacyjny, ryzyko zakrzepowo-zatorowe, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Daylette 3 mg + 0,02 mg
Daylette, zawierający drospirenon i etynyloestradiol, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane, w tym poważne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe żył i tętnic, takie jak zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego oraz udar mózgu. W trakcie terapii obserwuje się również ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz rzadkich nowotworów wątroby. Występują także objawy ze strony układu rozrodczego i piersi, takie jak ból piersi, krwotok maciczny, kandydozy pochwy czy zmiany w cyklu miesiączkowym. Warto podkreślić, że rak piersi jest diagnozowany nieznacznie częściej u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne, choć związek przyczynowy nie jest jednoznaczny. Monitorowanie parametrów wątrobowych jest kluczowe, zwłaszcza przy objawach takich jak żółtaczka czy ból w prawym podżebrzu.
atrofia endometrium, ból głowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, drospirenon, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, etynyloestradiol, hiperkaliemia, hiponatremia, kandydoza pochwy, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedokrwistość, nowotwór piersi, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, polip szyjki macicy, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, reakcja alergiczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tachykardia, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trombocytemia, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe żył, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie spojówek, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylak, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Megalia 40 mg/ml
Octan megestrolu, będący substancją czynną leku Megalia 40 mg/ml w formie zawiesiny doustnej, jest syntetycznym steroidem o silnych właściwościach progestagennych, antyestrogenowych oraz antygonadotropowych, klasyfikowanym w grupie leków przeciwnowotworowych i immunomodulujących (kod ATC: L02AB01). Mechanizm jego działania przeciwnowotworowego, szczególnie w raku piersi, prawdopodobnie opiera się na hamowaniu wydzielania gonadotropin przez przysadkę, co prowadzi do zahamowania owulacji. Lek ten jest stosowany w terapii hormonalnej nowotworów piersi i endometrium. Zawiesina Megalia zawiera zmikronizowany octan megestrolu o stężeniu 40 mg/ml, co zwiększa biodostępność substancji, a także substancje pomocnicze, w tym płynny maltitol (300 mg/ml), który składa się głównie z maltitolu, sorbitolu oraz uwodornionych oligo- i polisacharydów.
AIDS, biodostępność, choroba nowotworowa, działanie przeciwnowotworowe, gonadotropina, hamowanie owulacji, kacheksja, lek przeciwnowotworowy i immunomodulujący, maltitol, Megalia, nowotwór endometrium, nowotwór piersi, octan megestrolu, poprawa łaknienia, postać zmikronizowana, progestagen, przyrost masy ciała, rak hormonozależny, rak piersi, substancja pomocnicza, terapia hormonalna, utrata masy ciała, wyniszczenie organizmu, zawiesina doustna - Leksykon substancji czynnych
Megestrolu octan – Właściwości farmakodynamiczne
Megestrolu octan jest syntetycznym progestagenem o silnym działaniu hamującym owulację, stosowanym przede wszystkim w terapii hormonalnej nowotworów piersi i endometrium (kod ATC: L02AB01). Jego mechanizm przeciwnowotworowy nie jest w pełni poznany, jednak przypuszcza się, że polega na hamowaniu wydzielania gonadotropin przez przysadkę, co prowadzi do zmian hormonalnych wpływających na proliferację komórek nowotworowych. Substancja ta wykazuje również działanie anaboliczne, zwiększając masę ciała poprzez poprawę łaknienia oraz wzrost masy tkanki tłuszczowej i mięśniowej, co jest szczególnie istotne w leczeniu anoreksji i kacheksji towarzyszących chorobom przewlekłym.
anoreksja, anoreksja i kacheksja, dysfagia, działanie gestagenne, gonadotropiny przysadkowe, hamowanie owulacji, kacheksja nowotworowa, mechanizm przeciwnowotworowy, megestrol octan, nowotwór endometrium, nowotwór piersi, progestagen, przyrost masy ciała, rak piersi, środek przeciwnowotworowy, syntetyczny steroid, terapia hormonalna, tkanka mięśniowa, tkanka tłuszczowa, zawiesina doustna, zespół wyniszczenia - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lutezin 100 mg
Tabletki dopochwowe Lutezin 100 mg zawierające progesteron są przeciwwskazane u pacjentek z nadwrażliwością na progesteron lub składniki pomocnicze, w tym 84,88 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne przy nietolerancji laktozy. Nie należy stosować leku przy niezdiagnozowanym krwawieniu z narządów płciowych, zatrzymanym poronieniu, ciąży pozamacicznej oraz w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby i guzów wątroby (łagodnych i złośliwych). Przeciwwskazaniem są także nowotwory narządów płciowych i piersi, choroby zakrzepowo-zatorowe (w tym zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna), przebyty krwotok mózgowy oraz porfiria. Lek wymaga ostrożności u pacjentek z czynnikami ryzyka zakrzepicy, otyłością (BMI > 30 kg/m²), długotrwałym unieruchomieniem oraz rozległymi żylakami kończyn dolnych.
badanie cytologiczne, choroba zakrzepowo-zatorowa, ciąża pozamaciczna, guz wątroby, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, krwawienie menstruacyjne, krwawienie z narządów płciowych, krwotok mózgowy, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na progesteron, niewydolność wątroby, nowotwór narządów płciowych, nowotwór piersi, porfiria, poronienie zatrzymane, progesteron, rak endometrium, rak jajnika, rak szyjki macicy, stłuszczenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył siatkówki, zatorowość płucna - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Leczenie
Guzy skórne, w większości przypadków łagodne i niekancerogenne, nie wymagają rutynowego leczenia, jednak konieczna jest ich obserwacja pod kątem zmian w rozmiarze, kolorze czy konsystencji. Wskazania do konsultacji lekarskiej obejmują guz utrzymujący się ponad 2 tygodnie, szybki wzrost, ból, twardość, objawy ogólne jak gorączka czy niezamierzona utrata masy ciała. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, ultrasonografii oraz biopsji, co pozwala na różnicowanie między łagodnymi zmianami (lipomy, torbiele) a nowotworami złośliwymi. Leczenie zachowawcze obejmuje obserwację, stosowanie zimnych lub ciepłych okładów, farmakoterapię (antybiotyki, NLPZ, kortykosteroidy) oraz mniej inwazyjne procedury takie jak aspiracja igłowa, krioterapia, elektrokoagulacja, liposukcja czy terapia laserowa. W przypadku guzów złośliwych stosuje się chirurgię, radioterapię, chemioterapię, terapię hormonalną i immunoterapię, podkreślając znaczenie wczesnej diagnozy i leczenia.
antybiotyk, aspiracja igłowa, biopsja, biopsja wycinająca, blizna keloidowa, chemioterapia, choroba Dupuytrena, drenaż chirurgiczny, elektrokoagulacja, fibroadenoma, fosfatydylocholina, guz skórny, guz złośliwy, immunoterapia, iniekcja kortykosteroidowa, krioterapia, lipom, liposukcja, lumpektomia, mastektomia, nerwiak Mortona, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór piersi, radioterapia, seroma, terapia hormonalna, terapia laserowa, torbiel, torbiel ganglionowa, torbiel piersi, USG, wycięcie chirurgiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Menopur 75 j.m. FSH + 75 j.m. LH
Menopur, zawierający 75 IU FSH i 75 IU LH w postaci menotropiny, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Do głównych należą nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze oraz obecność nowotworów przysadki mózgowej lub podwzgórza. U kobiet dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie Menopuru w ciąży, okresie laktacji, przy obecności torbieli jajników niezwiązanych z PCOS, krwawieniach z dróg rodnych o nieustalonej etiologii oraz nowotworach narządów rozrodczych i gruczołów piersiowych (w tym nowotworów macicy, jajników i piersi). U mężczyzn przeciwwskazaniem są nowotwory gruczołu krokowego oraz jąder.
gonadotropina menopauzalna, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, krwawienie z dróg rodnych, Menopur, menotropina, nowotwór jądra, nowotwór jajnika, nowotwór macicy, nowotwór piersi, nowotwór podwzgórza, nowotwór przysadki mózgowej, nowotwór układu rozrodczego, pierwotna niewydolność jajników, powiększenie jajnika, przeciwwskazanie do stosowania leku, rak gruczołu krokowego, torbiel jajnika, wada rozwojowa narządu płciowego, włókniakomięśniak macicy, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metoclopramidum Polpharma
Metoklopramid, stosowany w preparacie Metoclopramidum Polpharma, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z jego mechanizmem działania dopaminergicznym. Szczególnie narażone są dzieci, młodzież oraz pacjenci przyjmujący wysokie dawki, u których mogą pojawić się objawy pozapiramidowe, zwykle na początku terapii, nawet po jednorazowym podaniu. W przypadku ich wystąpienia konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku oraz ewentualne leczenie objawowe (benzodiazepiny u dzieci, leki antycholinergiczne u dorosłych). Długotrwałe stosowanie powyżej 3 miesięcy może prowadzić do dyskinez późnych, potencjalnie nieodwracalnych, zwłaszcza u osób starszych. Ponadto, metoklopramid może wywołać złośliwy zespół neuroleptyczny, nasilać objawy choroby Parkinsona oraz powodować methemoglobinemię, wymagającą natychmiastowego odstawienia leku i leczenia, np. błękitem metylenowym.
akatyzja, aldosteron, błękit metylenowy, bradykardia, choroba Parkinsona, dyskineza późna, hipokaliemia, marskość wątroby, methemoglobinemia, niedobór laktazy, niedobór reduktazy NADH cytochromu b5, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nowotwór piersi, objawy pozapiramidowe, powolny bolus, prolaktyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie przewodzenia serca, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zapaść krążeniowa, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Octan megestrolu – Właściwości farmakodynamiczne
Octan megestrolu, będący syntetycznym steroidem o silnych właściwościach progestagennych, antyestrogenowych oraz antygonadotropowych, jest stosowany przede wszystkim w terapii nowotworów piersi i endometrium. Jego mechanizm przeciwnowotworowy nie jest w pełni poznany, jednak przypuszcza się, że polega na hamowaniu produkcji gonadotropin przez przysadkę mózgową. Preparat Megalia zawiera zmikronizowany octan megestrolu w stężeniu 40 mg/ml w formie zawiesiny doustnej, co zapewnia dobrą biodostępność i ułatwia podawanie pacjentom z trudnościami w połykaniu.
anoreksja, anoreksja i kacheksja, dysfagia, działanie antyestrogenowe, działanie antygonadotropowe, hamowanie owulacji, kacheksja, łaknienie, lek przeciwnowotworowy, masa mięśniowa, nowotwór endometrium, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, progestagen, przysadka mózgowa, receptor progesteronowy, syntetyczny steroid, terapia hormonalna, utrata masy ciała - Leksykon leków
Interakcje leku – Letrozole Accord 2,5 mg
Letrozol, metabolizowany częściowo przez enzymy CYP2A6 i CYP3A4 układu cytochromu P450, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają znaczenie kliniczne. Cymetydyna, słaby inhibitor CYP450, nie wpływa znacząco na stężenie letrozolu, natomiast silne inhibitory CYP450 mogą potencjalnie zwiększać jego stężenie, choć brak jest dokładnych danych. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania letrozolu z tamoksyfenem, innymi lekami antyestrogenowymi oraz preparatami zawierającymi estrogeny, ze względu na znaczące zmniejszenie stężenia letrozolu w osoczu i osłabienie jego działania farmakologicznego. Letrozol hamuje również izoenzymy CYP2A6 i w umiarkowanym stopniu CYP2C19, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez te enzymy, takich jak fenytoina i klopidogrel, ze względu na ryzyko toksyczności lub zmniejszenia skuteczności terapii.
CYP2A6, CYP2C19, CYP3A4, działanie przeciwpłytkowe, estrogeny, farmakokinetyka leku, fenytoina, indeks terapeutyczny, inhibitory CYP450, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, izoenzym CYP2A6, klopidogrel, lek antyestrogenowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpłytkowy, letrozol, nowotwór piersi, prolek, receptor estrogenowy, stężenie leku w osoczu, stężenie leku w surowicy, tamoksyfen - Leksykon leków
Działania niepożądane – Systen Sequi 1. Systen 50: 3,2 mg, 2. Systen Conti: 3,2 mg + 11,2 mg
Produkt leczniczy Systen Sequi to terapia hormonalna menopauzalna składająca się z dwóch systemów transdermalnych: Systen 50, uwalniającego 50 µg estradiolu/24h (3,2 mg estradiolu półwodnego), oraz Systen Conti, uwalniającego 50 µg estradiolu i 170 µg noretysteronu octanu/24h (3,2 mg estradiolu półwodnego i 11,2 mg noretysteronu octanu). W badaniach klinicznych na 165 pacjentkach najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były reakcje w miejscu podania (14,6%), ból głowy (7,9%), ból piersi (6,1%) oraz depresja (5,5%). Działania niepożądane obejmują szeroki zakres objawów, od zaburzeń psychicznych, neurologicznych, naczyniowych, po zmiany skórne i zaburzenia układu rozrodczego, z różną częstością występowania, od bardzo często do bardzo rzadko. Dodatkowo, terapia hormonalna wiąże się z podwyższonym ryzykiem nowotworów, w tym raka piersi, endometrium i jajnika, a także zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz udaru niedokrwiennego, szczególnie w pierwszym roku stosowania i u kobiet powyżej 60 roku życia.
aminotransferaza, bezsenność, ból głowy, ból piersi, choroba niedokrwienna serca, choroba pęcherzyka żółciowego, chwiejność emocjonalna, depresja, drożdżyca, dyspepsja, estradiol półwodny, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent mózgowo-naczyniowy, kamica żółciowa, kołatanie serca, miastenia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie, nadwrażliwość, noretysteronu octan, nowotwór piersi, padaczka, plamica naczyniowa, polip wewnątrzszyjkowy, rak endometrium, reakcja w miejscu podania, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, Systen Sequi, torbiel jajowodu, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Systen Conti 3,2 mg + 11,2 mg
Produkt leczniczy Systen Conti to system transdermalny o powierzchni 16 cm², zawierający 3,2 mg estradiolu półwodnego oraz 11,2 mg noretysteronu octanu, uwalniający odpowiednio 50 µg estradiolu i 170 µg noretysteronu octanu na dobę. Bezpieczeństwo preparatu oceniono u 196 pacjentek w trzech badaniach klinicznych, gdzie najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były reakcje w miejscu podania (11,7%), zaburzenia miesiączkowania (7,1%), ból głowy (8,2%) oraz ból piersi (5,1%). Dodatkowo, stosowanie HTZ skojarzonej wiąże się z podwyższonym ryzykiem rozwoju raka piersi (współczynnik ryzyka do 1,8 po 10 latach terapii) oraz raka endometrium przy stosowaniu samych estrogenów bez progestagenu. Ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej jest zwiększone 1,3-3-krotnie, szczególnie w pierwszym roku terapii, a ryzyko udaru niedokrwiennego wzrasta do 1,5-krotnie niezależnie od wieku i czasu leczenia.
bolesne miesiączkowanie, choroba niedokrwienna serca, drożdżyca, dysfagia, estradiol półwodny, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent mózgowo-naczyniowy, kamica żółciowa, kołatanie serca, krwawienie z macicy, miastenia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie, nadwrażliwość, noretysteronu octan, nowotwór piersi, ostuda, padaczka, parestezje, plamica naczyniowa, polip szyjki macicy, rak endometrium, rak jajnika, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, system transdermalny, Systen Conti, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, upławy, zaburzenia miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, zmniejszone libido, żółtaczka cholestatyczna, żylaki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Dawkowanie i sposób podawania
Tamoksyfen jest stosowany głównie w terapii raka piersi, z dawkowaniem standardowym wynoszącym 20 mg/dobę, co w większości przypadków zapewnia odpowiednią skuteczność terapeutyczną. W zaawansowanych stadiach choroby dawkę można zwiększyć do 30-40 mg/dobę, nie przekraczając maksymalnej dawki 40 mg/dobę. Lek podaje się doustnie, podczas posiłków, w formie jednej dawki dziennej lub podzielonej na dwie. Terapia jest długotrwała, zwłaszcza w leczeniu adjuwantowym raka piersi z dodatnim receptorem hormonalnym, gdzie zaleca się stosowanie tamoksyfenu przez minimum 5 lat. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek nie wymaga się modyfikacji dawki. Stosowanie u dzieci jest przeciwwskazane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
dawka jednorazowa, dawka podzielona, działanie niepożądane, leczenie adjuwantowe, lekarz onkolog, nowotwór piersi, odpowiedź terapeutyczna, przerzut do kości, przewód pokarmowy, rak piersi z dodatnim receptorem hormonalnym, receptor hormonalny, tamoksyfen, terapia adjuwantowa, wczesne stadium raka piersi, zaawansowana choroba nowotworowa, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Megestrol – Właściwości farmakodynamiczne
Megestrol octan, syntetyczny steroid o działaniu gestagennym, jest stosowany klinicznie głównie jako lek przeciwnowotworowy w terapii hormonozależnych nowotworów piersi i endometrium. Jego mechanizm działania przeciwnowotworowego nie jest w pełni poznany, jednak przypuszcza się, że efekt terapeutyczny wynika z hamowania produkcji gonadotropin przez przysadkę mózgową. Substancja ta, dostępna w postaci zawiesiny doustnej Megace o stężeniu 40 mg/ml, wykazuje również zdolność do hamowania owulacji, co jest istotne w kontekście jej działania hormonalnego. Zmikronizowana forma megestrolu octanu wpływa korzystnie na biodostępność i farmakodynamikę leku.
AIDS, anoreksja i kacheksja, anoreksja nowotworowa, biodostępność, działanie gestagenne, hamowanie owulacji, kacheksja, leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące, mechanizm działania przeciwnowotworowego, megestrol octan, nowotwór endometrium, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, progestagen, przysadka mózgowa, środek przeciwnowotworowy, układ hormonalny, zawiesina doustna, zespół wyniszczenia - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Axia Plus 3 mg + 0,02 mg
Axia Plus, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, nie jest wskazany do stosowania w okresie ciąży i należy natychmiast przerwać jego stosowanie w przypadku zajścia w ciążę. Dotychczasowe badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych w ciąży, jednak dane dotyczące drospirenonu i etynyloestradiolu są ograniczone. Po porodzie decyzja o wznowieniu stosowania Axia Plus powinna uwzględniać zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), szczególnie u kobiet z czynnikami ryzyka takimi jak otyłość, palenie tytoniu czy unieruchomienie. Stosowanie Axia Plus w okresie laktacji nie jest zalecane ze względu na możliwość zmniejszenia ilości i zmiany składu mleka oraz przenikanie steroidów do mleka, co może wpływać na dziecko karmione piersią.
amenorrhea, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, kandydoza pochwy, krwotok maciczny, menorrhagia, mlekotok, nadmierne krwawienie miesiączkowe, nowotwór piersi, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, środek zawierający progestagen, steroid antykoncepcyjny, suplementacja kwasem foliowym, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, torbiel jajnika, torbiel piersi, udar mózgu, wada wrodzona, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał serca, złożony doustny środek antykoncepcyjny, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Ból piersi – Objawy
Ból piersi (mastalgia) dotyka około 70% kobiet i może mieć charakter cykliczny lub niecykliczny. Cykliczny ból, stanowiący około 75% przypadków, jest związany z cyklem menstruacyjnym i zmianami hormonalnymi, objawia się tępych, przeszywających dolegliwościami, obrzękiem i uczuciem pełności, najczęściej w obu piersiach, nasilając się przed miesiączką. Niecykliczny ból, stanowiący około 25% przypadków, jest niezależny od cyklu, zwykle dotyczy jednej piersi i może mieć charakter stały lub przerywany, często występuje u kobiet po menopauzie. Przyczyny bólu piersi obejmują zmiany hormonalne (około 75% przypadków), zmiany fibrocystyczne, zapalenie piersi (mastitis), torbiele, urazy oraz wpływ leków, takich jak doustne środki antykoncepcyjne, terapia zastępcza hormonami (HRT) czy SSRI. Rak piersi jest rzadką przyczyną bólu, jednak niektóre typy, jak rak zapalny, mogą powodować przewlekły ból i inne objawy, takie jak guzki, obrzęk czy wydzielina z brodawki sutkowej, co wymaga pilnej diagnostyki.
ból kłujący, cykliczny ból piersi, hormonalna terapia zastępcza, ibuprofen, łagodne zmiany piersi, leki hormonalne, mastalgia, mastitis, niecykliczny ból piersi, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nowotwór piersi, olej z wiesiołka, przewody mleczne, rak piersi, SSRI, tamoksyfen, torbiel piersi, uraz piersi, wahania hormonalne, witamina E, wydzielina z brodawki sutkowej, zapalny rak piersi, zmiany fibrocystyczne, zmiany hormonalne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Menopur 150 IU FSH + 150 IU LH
Lek Menopur, zawierający 150 IU FSH i 150 IU LH, posiada liczne przeciwwskazania, które wykluczają jego stosowanie zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na menotropinę lub substancje pomocnicze oraz obecność nowotworów przysadki mózgowej lub podwzgórza. U kobiet dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie w ciąży i laktacji, przy obecności torbieli jajników lub powiększonych jajników niezwiązanych z PCOS, krwawieniach z dróg rodnych o nieznanej etiologii oraz nowotworach hormonozależnych macicy, jajników lub piersi. U mężczyzn przeciwwskazaniem są nowotwory gruczołu krokowego i jąder ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu guza przez gonadotropiny.
gonadotropina, krwawienie z dróg rodnych, Menopur, menotropina, nadwrażliwość, niepłodność, nowotwór jąder, nowotwór jajnika, nowotwór macicy, nowotwór piersi, nowotwór przysadki mózgowej, pierwotna niewydolność jajników, podwzgórze, powiększenie jajników, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, torbiel jajnika, wada rozwojowa narządów płciowych, włókniakomięśniak macicy, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Remifemin 0,018 – 0,026 ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Remifemin, zawierającego izopropanolowy wyciąg z kłącza pluskwicy groniastej (Cimicifugae racemosae rhizomae extractum), obejmują toksyczność przewlekłą, potencjalny wpływ na nowotwory oraz genotoksyczność. W 6-miesięcznym badaniu toksyczności przewlekłej na samicach szczurów ustalono dawkę NOEL na poziomie 21,06 mg/kg masy ciała. Badania farmakologiczne in vitro i in vivo nie wykazały wpływu wyciągu na rozwój nowotworów piersi, choć niektóre wyniki in vitro były sprzeczne. W modelu transgenicznych myszy z guzami nowotworowymi, przy dawce odpowiadającej 40 mg korzenia i kłącza, zaobserwowano zwiększoną liczbę przerzutów do płuc, bez wzrostu pierwotnego guza piersi, co nie pozwala na całkowite wykluczenie wpływu preparatu na nowotwory zależne od hormonów.
badanie farmakologiczne, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie rakotwórcze, ekstrakt z pluskwicy groniastej, genotoksyczność, mysz transgeniczna, NOEL, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, przerzutowy nowotwór płuc, test Amesa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wyciąg z pluskwicy groniastej - Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub opóźniona dojrzewanie – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognoza w zaburzeniach czasu dojrzewania, zarówno w przypadku opóźnionego, jak i przedwczesnego dojrzewania, jest ściśle uzależniona od etiologii oraz wczesnego rozpoznania i odpowiedniego leczenia. Opóźnione dojrzewanie definiuje się jako brak oznak dojrzewania u chłopców do 14. roku życia (brak rozwoju jąder do objętości ≥4 ml lub długości ≥2,5 cm) oraz u dziewcząt do 13. roku życia (brak rozwoju piersi). Najczęstszą przyczyną jest konstytucjonalne opóźnienie wzrostu i dojrzewania (CPDG), które zwykle rokuje dobrze, a dojrzewanie rozpoczyna się przed 18. rokiem życia. Leczenie hormonalne, w tym terapia hormonem wzrostu (GH) u pacjentów z izolowanym niedoborem GH, może przyspieszyć początek dojrzewania, co potwierdzają korelacje statystyczne (chłopcy: r=0,427, p<0,0001; dziewczęta: r=0,302, p<0,05). Przedwczesne dojrzewanie, definiowane jako pojawienie się cech płciowych przed 8. rokiem życia u dziewcząt i przed 9. rokiem życia u chłopców, wymaga wczesnej diagnostyki i leczenia, które pozwala na osiągnięcie prawidłowego wzrostu i rozwoju psychospołecznego. W obu przypadkach kluczowe jest wielospecjalistyczne podejście oraz uwzględnienie aspektów psychospołecznych, w tym wsparcia psychologicznego.
centralne przedwczesne dojrzewanie, depresja, dojrzałość płciowa, endokrynolog, hormon uwalniający gonadotropinę, hormon wzrostu, interdyscyplinarny zespół, konstytucjonalne opóźnienie wzrostu i dojrzewania, lęk, menarche, niedobór hormonu wzrostu, nowotwór piersi, objętość jąder, opóźnione dojrzewanie, przedwczesne dojrzewanie, rak piersi, stres psychologiczny, terapia hormonalna, testosteron, thelarche, wskaźnik masy ciała, zaburzenia odżywiania - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Menopur 1200 IU
Menopur, zawierający wysoce oczyszczoną menotropinę (hMG), jest stosowany w leczeniu niepłodności, jednak jego podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań ze względu na bezpieczeństwo pacjentek. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nowotwory przysadki mózgowej, podwzgórza, jajników, macicy i piersi, ciążę oraz laktację, krwawienia z dróg rodnych o nieznanej etiologii, nadwrażliwość na menotropinę oraz obecność torbieli jajników lub powiększonych jajników niezwiązanych z zespołem policystycznych jajników. Stosowanie Menopuru w tych stanach może prowadzić do nasilenia wzrostu guzów, ryzyka zespołu hiperstymulacji jajników oraz innych powikłań. Preparaty Menopur dostępne są w dawkach 600 IU i 1200 IU, co należy uwzględnić przy ustalaniu schematu dawkowania.
gonadotropina kosmówkowa, gonadotropina menopauzalna, hormon luteinizujący, implantacja zarodka, krwawienie z dróg rodnych, Menopur, menotropina, nadwrażliwość na substancję czynną, niepłodność, niewydolność jajników, nowotwór jajnika, nowotwór macicy, nowotwór piersi, nowotwór podwzgórza, nowotwór przysadki mózgowej, powiększenie jajników, stymulacja gonadotropinami, stymulacja hormonalna, torbiel jajnika, wada rozwojowa narządów płciowych, włókniakomięśniak macicy, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Axia 0,02 mg + 3 mg
Lek Axia, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentek z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym laktozę jednowodną (44 mg/tabletka). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), obejmujące aktywną lub przebytą zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, dziedziczne lub nabyte deficyty antykoagulacyjne (np. oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C i S), a także stany po rozległych operacjach z długotrwałym unieruchomieniem. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z wysokim ryzykiem VTE wynikającym z obecności wielu czynników ryzyka.
cukrzyca z objawami naczyniowymi, dławica piersiowa, drospirenon, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z pochwy, laktoza jednowodna, migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność nerek, nowotwór narządów płciowych, nowotwór piersi, oporność na aktywowane białko C, przeciwciała antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, udar, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lesiplus 3 mg + 0,02 mg
Lesiplus, jako złożony doustny środek antykoncepcyjny, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania, klasyfikowane zgodnie z MedDRA. Najczęściej obserwuje się działania takie jak nudności, ból brzucha, ból głowy, chwiejność emocjonalna, brak miesiączki, krwotok maciczny oraz ból piersi (częstość ≥1/100 do <1/10). Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują m.in. zawroty głowy, depresja, nerwowość, trądzik, świąd, wysypka, ból pleców i kończyn. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą pojawić się poważniejsze objawy, takie jak zapalenie spojówek, tachykardia, zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostuda, rumień wielopostaciowy, a także zakrzepowo-zatorowe zaburzenia żylne i tętnicze. Wśród działań niepożądanych o częstości nieznanej wymienia się m.in. reakcje alergiczne, nadciśnienie tętnicze, nowotwory piersi i wątroby oraz zaburzenia miesiączkowania i funkcji wątroby.
biegunka, choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, hiperkaliemia, hiponatremia, kandydoza, krwotok maciczny, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedokrwistość, nowotwór piersi, nowotwór wątroby, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, polip szyjki macicy, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, przepuklina rozworu przełykowego, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tachykardia, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trądzik, trombocytoza, udar, wrodzony obrzęk naczynioruchowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie spojówek, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zawał serca, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół suchego oka, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Menopur 1200 IU FSH + 1200 IU LH
Produkt leczniczy Menopur, zawierający 1200 IU FSH oraz 1200 IU LH (wysoko oczyszczoną menotropinę), posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjentów do terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na menotropinę lub substancje pomocnicze, obecność nowotworów przysadki mózgowej lub podwzgórza, a także u kobiet – ciążę, laktację, torbiele jajników (niezwiązane z PCOS), krwawienia z dróg rodnych o nieznanej etiologii oraz nowotwory macicy, jajników lub piersi. U mężczyzn przeciwwskazaniem jest rak gruczołu krokowego oraz nowotwory jąder, ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu komórek nowotworowych hormonozależnych. Wskazane jest również unikanie terapii u pacjentek z pierwotną niewydolnością jajników, wadami rozwojowymi narządów płciowych uniemożliwiającymi rozwój ciąży oraz dużymi włókniakomięśniakami macicy, które mogą uniemożliwiać implantację zarodka.
gonadotropina menopauzalna, guz przysadki mózgowej, krwawienie z dróg rodnych, menotropina, nowotwór hormonozależny, nowotwór jądra, nowotwór jajnika, nowotwór macicy, nowotwór piersi, nowotwór podwzgórza, nowotwór przysadki mózgowej, pierwotna niewydolność jajników, powiększenie jajników, rak gruczołu krokowego, torbiel jajnika, wada rozwojowa narządów płciowych, włókniakomięśniak macicy, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Objawy
Guzy definiuje się jako nieprawidłowe zgrubienia lub obrzęki na skórze lub podskórnie, które mogą mieć różną konsystencję, rozmiar i lokalizację. Większość guzów jest łagodna, szczególnie te miękkie, przesuwalne i zmieniające kształt przy dotyku, takie jak tłuszczaki (lipomy) o rozmiarach od 1 cm do 5-10 cm, torbiele czy włókniaki piersi. Charakterystyczne cechy guzów łagodnych to powolny wzrost, lokalizacja powierzchowna, ból nasilający się podczas aktywności i ustępujący w spoczynku. W przeciwieństwie do nich guzy złośliwe często mają rozmiar powyżej 5 cm, są twarde, nieprzesuwalne, o nieregularnych krawędziach, szybko rosną i mogą towarzyszyć im objawy systemowe, takie jak utrata masy ciała, gorączka czy nocne poty. Szczególną uwagę należy zwrócić na guzy w piersi, jądrach, szyi oraz powiększone węzły chłonne, które mogą wskazywać na nowotwory takie jak rak piersi, rak jąder, chłoniaki czy mięsaki tkanek miękkich.
chłoniak, droga oddechowa, dysfagia, fibroadenoma, guz, guz jądra, guz łagodny, guz nowotworowy, guz piersi, guz szyi, mięsak tkanek miękkich, nowotwór jądra, nowotwór piersi, objaw B, objawy grypopodobne, poty nocne, powiększony węzeł chłonny, progresja guza, różnicowanie guzów, struna głosowa, tkanka tłuszczowa, tłuszczak, torbiel, utrata wagi, węzeł limfatyczny, włókniak, zmiana włóknisto-torbielowata - Leksykon substancji czynnych
Chlormadynon octan – Działania niepożądane
Chlormadynon octan, syntetyczny progestagen stosowany w połączeniu z 0,03 mg etynyloestradiolu w doustnych środkach antykoncepcyjnych (np. Madinette, Symbella), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych. Najczęściej (>20%) obserwuje się krwawienia śródcykliczne i plamienia, ból głowy oraz dyskomfort w piersiach, które zwykle ustępują przy kontynuacji terapii. Inne działania niepożądane o różnej częstości obejmują infekcje pochwy (kandydoza), zaburzenia nastroju (depresja, nerwowość), zawroty głowy, nudności, trądzik, upławy, zmęczenie oraz łagodne zmiany w piersiach (gruczolako-włókniaki). Rzadziej występują reakcje alergiczne, zmiany lipidów (hipertrójglicerydemia), migrena, zaburzenia widzenia, nadciśnienie tętnicze, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa oraz nowotwory wątroby (zarówno łagodne, jak i złośliwe).
bolesne miesiączkowanie, brak miesiączki, chlormadynon octan, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, gruczolako-włókniak piersi, hipertrójglicerydemia, induktor enzymatyczny, kandydoza pochwy, krwawienie do jamy brzusznej, krwawienie śródcykliczne, krwotok miesiączkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na lek, nastrój depresyjny, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja soczewek kontaktowych, nowotwór piersi, nowotwór szyjki macicy, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, plamienie, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, syntetyczny progestagen, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia wątrobowe, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył, zapalenie pochwy, zapalenie spojówek, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół napięcia przedmiesiączkowego, zmniejszenie libido - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Remifemin
Podczas stosowania leku Remifemin, zawierającego wyciąg z kłącza pluskwicy groniastej, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentek z chorobami wątroby. Monitorowanie funkcji wątroby jest wskazane ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Należy zwrócić uwagę na objawy sugerujące uszkodzenie wątroby, takie jak zmęczenie niewspółmierne do aktywności, utrata apetytu, żółtaczka, silny ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty oraz ciemne zabarwienie moczu, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii i konsultacji lekarskiej. Ponadto, w przypadku krwawień z dróg rodnych lub innych niepokojących symptomów, leczenie powinno zostać przerwane, a pacjentka powinna zostać poddana diagnostyce ginekologicznej.
choroba wątroby, gospodarka hormonalna, hepatotoksyczność, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z dróg rodnych, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, pluskwica groniasta, preparat estrogenowy, uszkodzenie wątroby, wyciąg z pluskwicy groniastej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka