steroid antykoncepcyjny
Steroid antykoncepcyjny to syntetyczny hormon steroidowy stosowany w antykoncepcji hormonalnej. Najczęściej są to pochodne estrogenów i progestagenów, które hamują owulację poprzez wpływ na podwzgórze i przysadkę mózgową, blokując wydzielanie hormonów gonadotropowych.
Mechanizm działania steroidów antykoncepcyjnych opiera się również na zagęszczaniu śluzu szyjkowego, co utrudnia penetrację plemników, oraz zmianie struktury endometrium, co uniemożliwia implantację zarodka. Najpopularniejsze steroidy antykoncepcyjne to etynyloestradiol (syntetyczny estrogen) oraz różne progestageny jak lewonorgestrel, dezogestrel czy drospirenon.
Steroidy antykoncepcyjne są dostępne w różnych formach: tabletki doustne (jednoskładnikowe zawierające tylko progestagen lub dwuskładnikowe zawierające estrogen i progestagen), plastry transdermalne, pierścienie dopochwowe oraz implanty podskórne. Skuteczność metod opartych na steroidach antykoncepcyjnych przy prawidłowym stosowaniu wynosi 99-99,7%.
Oprócz działania antykoncepcyjnego, preparaty zawierające steroidy mogą wykazywać dodatkowe korzyści terapeutyczne, takie jak regulacja cyklu miesiączkowego, zmniejszenie obfitości krwawień, łagodzenie objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego oraz leczenie endometriozy czy trądziku hormonalnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sidretella 20 3 mg + 0,02 mg
Sidretella 20, zawierająca 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym przeciwwskazanym do stosowania w czasie ciąży. W przypadku potwierdzenia ciąży u pacjentki stosującej ten preparat, należy natychmiast przerwać jego podawanie, co wynika z braku wskazań do stosowania hormonalnej antykoncepcji w tym okresie, a nie z udokumentowanego działania teratogennego. Dane epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych u dzieci kobiet stosujących COC przed ciążą ani działania teratogennego przy niezamierzonym stosowaniu we wczesnej ciąży. Jednakże badania na modelach zwierzęcych wskazują na potencjalne działania niepożądane w ciąży i laktacji, a dostępne dane kliniczne dotyczące Sidretella 20 w ciąży są ograniczone i nie pozwalają na jednoznaczne wnioski dotyczące wpływu na przebieg ciąży, zdrowie płodu czy noworodka. W okresie poporodowym decyzja o wznowieniu stosowania powinna uwzględniać zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie istotne w tym czasie.
bolesne miesiączkowanie, brak miesiączki, czynnik ryzyka zakrzepicy, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, krwawienie z odstawienia, krwotok maciczny, laktacja, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, nowotwór piersi, potencjał teratogenny, steroid antykoncepcyjny, tabletka powlekana, torbiel jajnika, wada wrodzona, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zatorowość płucna, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zmiana włóknisto-torbielowata piersi, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Axia Forte Plus 3 mg + 0,03 mg
Produkt leczniczy Axia Forte Plus zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 3 mg drospirenonu i jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym. Nie jest wskazany do stosowania u kobiet w ciąży, a w przypadku potwierdzenia ciąży podczas terapii należy natychmiast przerwać jego stosowanie. Badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych przy stosowaniu przed ciążą ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu we wczesnej ciąży, jednak dane dotyczące wpływu na przebieg ciąży i zdrowie płodu są ograniczone. Po porodzie należy uwzględnić zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) przed wznowieniem terapii. Preparat może wpływać na laktację, zmniejszając ilość i zmieniając skład mleka, dlatego nie zaleca się stosowania podczas karmienia piersią. Niewielkie ilości substancji czynnych mogą przenikać do mleka, potencjalnie oddziałując na dziecko.
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresyjny nastrój, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, kandydoza pochwy i sromu, krwawienie z odstawienia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedosłuch, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, steroid antykoncepcyjny, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Daylette 3 mg + 0,02 mg
Preparat Daylette, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu w 24 aktywnych tabletkach oraz 4 tabletki placebo, nie jest wskazany do stosowania w okresie ciąży. W przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania preparatu, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani działania teratogennego przy niezamierzonym stosowaniu w wczesnej ciąży, jednak dane z badań na zwierzętach sugerują potencjalne ryzyko, które nie może być całkowicie wykluczone. W okresie poporodowym należy uwzględnić zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej przy ponownym włączeniu antykoncepcji hormonalnej. Preparat może negatywnie wpływać na laktację, zmniejszając ilość mleka i zmieniając jego skład, dlatego stosowanie Daylette nie jest zalecane do zakończenia karmienia piersią. Niewielkie ilości steroidów i metabolitów przenikają do mleka, co może wpływać na dziecko.
alergia na soję, antykoncepcja hormonalna, ciąża, drospirenon i etynyloestradiol, dysfagia, działanie teratogenne, laktacja, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, placebo, steroid antykoncepcyjny, tabletka powlekana, wada wrodzona, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółcień pomarańczowa FCF, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vixpo 3 mg + 0,02 mg
Produkt leczniczy Vixpo, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, jest przeciwwskazany w okresie ciąży i należy natychmiast przerwać jego stosowanie w przypadku jej potwierdzenia. Dotychczasowe badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych (COC) we wczesnej ciąży, jednak dane dotyczące Vixpo są ograniczone i nie pozwalają na jednoznaczne wnioski dotyczące wpływu na przebieg ciąży i zdrowie płodu. Badania na modelach zwierzęcych wskazały na potencjalne działania niepożądane w ciąży i laktacji, co wymaga ostrożności, mimo braku potwierdzenia takich efektów u ludzi.
- Leksykon substancji czynnych
Chlormadynon octan – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Chlormadynon octan w dawce 2 mg w połączeniu z 0,03 mg etynyloestradiolu stanowi składnik złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych (np. Madinette, Symbella). Preparaty te są bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży oraz w okresie karmienia piersią ze względu na potencjalne działanie toksyczne na płód oraz wpływ na laktację, w tym zmniejszenie ilości i zmianę składu mleka. Dane kliniczne, obejmujące ponad 330 kobiet, nie potwierdzają teratogenności chlormadynonu octanu, jednak konieczne jest wykluczenie ciąży przed rozpoczęciem terapii i natychmiastowe odstawienie leku w przypadku jej wystąpienia. Po porodzie decyzja o wznowieniu stosowania powinna uwzględniać zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w okresie poporodowym.
amenorrhea, antykoncepcja hormonalna, chlormadynon octan, dysmenorrhea, działanie teratogenne, estrogen, etynyloestradiol, galaktorrhea, induktor enzymatyczny, krwawienie śródcykliczne, krwotok miesiączkowy, przemijający napad niedokrwienny, steroid antykoncepcyjny, toksyczność płodowa, toksyczność reprodukcyjna, udar, upławy, zakrzepica żylna, zakrzepica żylna i tętnicza, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół napięcia przedmiesiączkowego, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ovulastan Forte 0,15 mg + 0,03 mg
Produkt leczniczy Ovulastan Forte, zawierający 0,15 mg dezogestrelu oraz 0,03 mg etynyloestradiolu, jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży, a w przypadku jej potwierdzenia należy natychmiast przerwać terapię. Dane epidemiologiczne nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani działanie teratogenne przy niezamierzonym stosowaniu leku we wczesnej ciąży. Warto również uwzględnić obecność 68,54 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce, co może mieć znaczenie u pacjentek z nietolerancją laktozy.
antykoncepcja poporodowa, dezogestrel, działanie teratogenne, etynyloestradiol, karmienie naturalne, laktacja, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, Ovulastan Forte, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, steroid antykoncepcyjny, wada wrodzona, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Axia Plus 3 mg + 0,02 mg
Axia Plus, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, nie jest wskazany do stosowania w okresie ciąży i należy natychmiast przerwać jego stosowanie w przypadku zajścia w ciążę. Dotychczasowe badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych w ciąży, jednak dane dotyczące drospirenonu i etynyloestradiolu są ograniczone. Po porodzie decyzja o wznowieniu stosowania Axia Plus powinna uwzględniać zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), szczególnie u kobiet z czynnikami ryzyka takimi jak otyłość, palenie tytoniu czy unieruchomienie. Stosowanie Axia Plus w okresie laktacji nie jest zalecane ze względu na możliwość zmniejszenia ilości i zmiany składu mleka oraz przenikanie steroidów do mleka, co może wpływać na dziecko karmione piersią.
amenorrhea, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, kandydoza pochwy, krwotok maciczny, menorrhagia, mlekotok, nadmierne krwawienie miesiączkowe, nowotwór piersi, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, środek zawierający progestagen, steroid antykoncepcyjny, suplementacja kwasem foliowym, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, torbiel jajnika, torbiel piersi, udar mózgu, wada wrodzona, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał serca, złożony doustny środek antykoncepcyjny, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Daylette 3 mg + 0,02 mg
Daylette, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie ważne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu HCV, takimi jak ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir/pibrentaswir oraz sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir, które mogą powodować ponad pięciokrotny wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT). W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do Daylette jest możliwy dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Induktory enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą zwiększać metabolizm hormonów, co skutkuje ryzykiem krwawień śródcyklicznych i obniżoną skutecznością antykoncepcyjną; w przypadku krótkotrwałego leczenia konieczne jest stosowanie dodatkowej metody barierowej przez cały okres terapii i 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy terapii długotrwałej rekomendowana jest zmiana na niehormonalną metodę antykoncepcji.
antagonista aldosteronu, cyklosporyna, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, fibrynoliza, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, hormonalna antykoncepcja, indukcja enzymatyczna, induktory enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwdrgawkowy, leki przeciwwirusowe, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ombitaswir parytaprewir rytonawir dazabuwir, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, steroid antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, teofilina, tyzanidyna, wzrost aktywności aminotransferaz, zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Sidretella 30 3 mg + 0,03 mg
Sidretella 30 to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, przeciwwskazany w ciąży. W przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania leku należy natychmiast przerwać terapię. Dane epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych przy stosowaniu COC przed ciążą ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu we wczesnym okresie ciąży, jednak brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa Sidretella 30 w ciąży. Po porodzie decyzja o ponownym zastosowaniu leku powinna uwzględniać zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz indywidualny profil ryzyka pacjentki zgodnie z zaleceniami Charakterystyki Produktu Leczniczego.
antidotum, ból piersi, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, infekcja pochwy, kandydoza pochwy i sromu, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z odstawienia, popęd płciowy, steroid antykoncepcyjny, tabletka powlekana, tkliwość piersi, upławy, wada wrodzona, wydzielina z piersi, zaburzenie miesiączkowania, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Nebbud 0,25 mg/2 ml
Budezonid, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol (200 mg/dobę), rytonawir, sakwinawir, erytromycyna i klarytromycyna, mogą powodować nawet czterokrotne zwiększenie stężenia budezonidu w osoczu, co znacząco podnosi ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych leków z Nebbudem lub, jeśli jest to konieczne, zachowanie maksymalnej przerwy między dawkami, rozważenie redukcji dawki budezonidu oraz ścisłe monitorowanie pacjenta. Produkty zawierające kobicystat również zwiększają ryzyko działań niepożądanych i powinny być stosowane ostrożnie lub unikać kojarzenia z budezonidem.
antybiotyk makrolidowy, budezonid, cymetydyna, cytochrom P450, czynność nadnerczy, działanie niepożądane glikokortykosteroidu, efekt immunosupresyjny, erytromycyna, estrogen, hamowanie czynności nadnerczy, inhibitor izoenzymu CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, kobicystat, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, niedoczynność przysadki, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rytonawir, sakwinawir, steroid antykoncepcyjny, test stymulacji ACTH, zawiesina do nebulizacji