Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Gestoden

Wpływ gestodenu na płodność, ciążę i laktację

Gestoden jest syntetycznym progestagenem powszechnie stosowanym w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych w połączeniu z etynyloestradiolem. Produkty lecznicze zawierające gestoden (takie jak Artilla, Logest, Lindynette, Milvane, Sylvie czy Vines) są stosowane głównie w celu zapobiegania ciąży. Jako lekarz prowadzący pacjentkę stosującą preparaty zawierające gestoden, należy przekazać szczegółowe informacje dotyczące wpływu tej substancji na płodność, ciążę oraz okres karmienia piersią.^{1 2}

Stosowanie gestodenu w czasie ciąży

Preparaty zawierające gestoden są przeciwwskazane u kobiet w ciąży i nie powinny być stosowane w tym okresie.^{1 3} W przypadku, gdy pacjentka zajdzie w ciążę podczas stosowania produktów zawierających gestoden, należy niezwłocznie przerwać ich przyjmowanie.^{1 3 4}

Istotną informacją, którą należy przekazać pacjentce, jest fakt, że obszerne badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka występowania wad wrodzonych u dzieci matek, które stosowały złożone doustne środki antykoncepcyjne przed zajściem w ciążę.⁵ Ponadto, w badaniach tych nie stwierdzono działania teratogennego, jeżeli złożone doustne środki antykoncepcyjne były przyjmowane nieumyślnie we wczesnym okresie ciąży.^{1 2}

Z analiz klinicznych wynika, że w przeciwieństwie do dietylostilbestrolu, wyniki licznych badań epidemiologicznych pozwalają aktualnie wykluczyć ryzyko wad wrodzonych spowodowanych podawaniem na początku ciąży estrogenów w monoterapii, jak i w skojarzeniu z progestagenami.⁶ Ponadto, ryzyko zaburzeń związanych z różnicowaniem płci płodów, które opisano dla starszych progestagenów o silnych właściwościach androgennych, nie dotyczy obecnie stosowanych progestagenów, takich jak gestoden, które wykazują znacznie słabsze właściwości androgenne lub nie wykazują ich wcale.⁶

Stosowanie gestodenu w okresie poporodowym

Podejmując decyzję o ponownym rozpoczęciu stosowania preparatów zawierających gestoden po porodzie, należy wziąć pod uwagę zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u kobiet w okresie poporodowym.^{5 1 2 6}

Wpływ gestodenu na karmienie piersią

Jako lekarz musisz poinformować pacjentkę, że złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające gestoden mogą wpływać na laktację poprzez:^{5 1}

• zmniejszenie ilości wydzielanego mleka
• zmianę składu pokarmu kobiecego

^{4 2}

Z tego powodu zasadniczo nie zaleca się stosowania tych preparatów w okresie karmienia piersią, do momentu całkowitego odstawienia dziecka od piersi.^{5 6}

Należy również poinformować pacjentkę, że niewielkie ilości steroidów antykoncepcyjnych zawartych w preparatach z gestodenem i/lub ich metabolitów mogą przenikać do mleka matki.^{5 4 1}

W literaturze opisano pojedyncze przypadki działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią przez matki stosujące doustne środki antykoncepcyjne – odnotowano m.in. żółtaczkę i powiększenie piersi.⁴ Jednakże dla większości preparatów zawierających gestoden, w tym Milvane i Sylvie, nie wykazano niekorzystnego wpływu tych substancji na zdrowie dziecka karmionego piersią.^{2 3}

Wpływ gestodenu na płodność

Produkty lecznicze zawierające gestoden są stosowane głównie w celu zapobiegania ciąży.^{1 2} Po zaprzestaniu stosowania tych preparatów następuje powrót płodności, co jest szczegółowo opisane w charakterystykach poszczególnych produktów leczniczych.^{1 2}

Zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania gestodenu u pacjentek w ciąży i podczas karmienia piersią

Postępowanie w przypadku ciąży

Jako lekarz, w przypadku zdiagnozowania ciąży u pacjentki stosującej preparaty zawierające gestoden, powinieneś:^{1 3}

• Natychmiast zalecić przerwanie stosowania preparatu
• Poinformować pacjentkę, że badania nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych u dzieci matek, które stosowały złożone doustne środki antykoncepcyjne przed ciążą lub nieumyślnie we wczesnym okresie ciąży
• Zapewnić odpowiednią opiekę położniczą podczas ciąży

^{5 2}

Zalecenia dotyczące karmienia piersią

W przypadku pacjentek karmiących piersią, jako lekarz powinieneś:⁶

• Poinformować pacjentkę, że preparaty zawierające gestoden nie są zalecane w okresie karmienia piersią ze względu na ich wpływ na laktację (zmniejszenie ilości i zmiana składu mleka)
• Wyjaśnić, że niewielkie ilości steroidów antykoncepcyjnych mogą przenikać do mleka matki
• Zaproponować alternatywne metody antykoncepcji, które są bezpieczne podczas karmienia piersią
• W przypadku, gdy pacjentka decyduje się na stosowanie antykoncepcji hormonalnej, zalecić rozpoczęcie jej stosowania dopiero po całkowitym odstawieniu dziecka od piersi

^{5 4}

Ponowne rozpoczęcie stosowania preparatów zawierających gestoden po porodzie

Planując ponowne włączenie preparatów zawierających gestoden po porodzie, należy:^{5 4}

• Ocenić indywidualne ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentki
• Wziąć pod uwagę, że ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest zwiększone w okresie poporodowym
• Rozważyć opóźnienie włączenia terapii do czasu zmniejszenia tego ryzyka
• W przypadku kobiet karmiących piersią, rozważyć inne metody antykoncepcji do czasu zakończenia karmienia piersią

^{3 7}