Dawkowanie i sposób podawania
Gestoden

Dawkowanie i sposób podawania gestodenu

Gestoden jest syntetycznym progestagenem trzeciej generacji, który występuje w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych (COC) w połączeniu z etynyloestradiolem. Prawidłowe dawkowanie ma kluczowe znaczenie dla utrzymania odpowiedniej skuteczności antykoncepcyjnej, która przy właściwym stosowaniu wynosi około 1% ryzyka zajścia w ciążę rocznie. Nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania może znacząco zwiększyć to ryzyko.¹²

Schematy dawkowania gestodenu w preparatach jednofazowych

Gestoden w preparatach jednofazowych występuje najczęściej w dawce 0,075 mg w połączeniu z etynyloestradiolem w dawce 0,02 mg lub 0,03 mg. Tabletki przyjmuje się doustnie, codziennie o tej samej porze, popijając niewielką ilością wody. Schemat dawkowania obejmuje przyjmowanie tabletek przez 21 dni, a następnie 7-dniową przerwę, podczas której występuje krwawienie z odstawienia.³⁴

Krwawienie z odstawienia zwykle rozpoczyna się po 2-3 dniach od przyjęcia ostatniej tabletki i może nie zakończyć się przed rozpoczęciem kolejnego opakowania.⁵

Schematy dawkowania gestodenu w preparatach wielofazowych

Niektóre preparaty zawierające gestoden występują w schemacie wielofazowym, jak w przypadku produktu Milvane, gdzie dawkowanie jest następujące:⁶

• 6 beżowych tabletek: 0,05 mg gestodenu i 0,03 mg etynyloestradiolu
• 5 ciemnobrązowych tabletek: 0,07 mg gestodenu i 0,04 mg etynyloestradiolu
• 10 białych tabletek: 0,10 mg gestodenu i 0,03 mg etynyloestradiolu

⁷

Istnieją również preparaty z tabletkami placebo, jak Vines, gdzie opakowanie zawiera 24 żółte aktywne tabletki (60 µg gestodenu i 15 µg etynyloestradiolu) oraz 4 zielone tabletki placebo.⁸ W takim przypadku wszystkie 28 tabletek przyjmuje się kolejno, bez przerwy między opakowaniami.⁹

Rozpoczęcie stosowania preparatów z gestodenem

Pierwsze zastosowanie antykoncepcji hormonalnej

Stosowanie preparatów zawierających gestoden należy rozpocząć w pierwszym dniu naturalnego cyklu miesiączkowego (pierwszy dzień krwawienia). Dopuszczalne jest również rozpoczęcie między 2. a 5. dniem cyklu, jednak w takim przypadku konieczne jest stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez pierwsze 7 dni przyjmowania tabletek.¹⁰¹¹

Zmiana z innego złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego

Stosowanie preparatu z gestodenem powinno się rozpocząć najlepiej w pierwszym dniu po przyjęciu ostatniej tabletki zawierającej substancje czynne poprzedniego złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego, ale nie później niż po zwykłej przerwie w stosowaniu tabletek aktywnych lub po okresie stosowania tabletek placebo.¹²¹³

W przypadku stosowania antykoncepcyjnych systemów transdermalnych, przyjmowanie preparatu z gestodenem najlepiej rozpocząć w dniu usunięcia systemu, a najpóźniej w dniu, w którym powinien być założony kolejny system.¹⁴

Zmiana z metody antykoncepcyjnej zawierającej tylko progestagen

Przy zmianie z produktów zawierających tylko progestagen (minitabletki, implant, wstrzyknięcia lub system wewnątrzmaciczny IUS), można zastosować następujący schemat:¹⁵

• Minitabletka – zmiana możliwa w dowolnym dniu cyklu
• Implant lub system IUS – zmiana w dniu usunięcia
• Iniekcje – zmiana w dniu planowanego kolejnego wstrzyknięcia

¹⁶

We wszystkich przypadkach konieczne jest stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez pierwsze 7 dni przyjmowania preparatu z gestodenem.¹⁷

Po poronieniu w pierwszym trymestrze ciąży

Stosowanie preparatu z gestodenem można rozpocząć natychmiast po poronieniu w pierwszym trymestrze ciąży. W takim przypadku nie jest konieczne stosowanie dodatkowych metod antykoncepcyjnych.¹⁸¹⁹

Po porodzie lub poronieniu w drugim trymestrze ciąży

Zaleca się rozpoczęcie stosowania preparatu z gestodenem między 21. a 28. dniem po porodzie lub poronieniu w drugim trymestrze ciąży. W przypadku późniejszego rozpoczęcia stosowania produktu, konieczne jest stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji mechanicznej przez pierwszych 7 dni przyjmowania tabletek.²⁰²¹

Jeśli przed rozpoczęciem stosowania preparatu doszło do stosunku płciowego, konieczne jest wykluczenie ciąży lub odczekanie do pierwszego krwawienia miesiączkowego.²²²³

Postępowanie w przypadku pominięcia tabletki

Opóźnienie przyjęcia tabletki o mniej niż 12 godzin

Jeśli od planowanego przyjęcia tabletki upłynęło mniej niż 12 godzin, ochrona antykoncepcyjna nie jest zmniejszona. Pominiętą tabletkę należy przyjąć natychmiast po przypomnieniu sobie o niej, a kolejne tabletki przyjmować o zwykłej porze.²⁴²⁵

Opóźnienie przyjęcia tabletki o więcej niż 12 godzin

Jeśli od planowanego przyjęcia tabletki upłynęło więcej niż 12 godzin, ochrona antykoncepcyjna może być zmniejszona. Należy wówczas przestrzegać dwóch podstawowych zasad:

1. Przyjmowanie tabletek nie powinno być nigdy przerywane na dłużej niż 7 dni
2. Do osiągnięcia właściwego zahamowania osi podwzgórze-przysadka-jajnik konieczny jest 7-dniowy okres nieprzerwanego stosowania tabletek

²⁶²⁷

W zależności od tygodnia cyklu, w którym doszło do pominięcia tabletki, zaleca się następujące postępowanie:

Tydzień 1.

Należy przyjąć ostatnią pominiętą tabletkę natychmiast po przypomnieniu sobie o tym, nawet jeśli oznacza to jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek. Następnie tabletki przyjmuje się o zwykłej porze. Dodatkowo przez kolejnych 7 dni należy stosować mechaniczne metody antykoncepcji, takie jak prezerwatywa. Jeśli w ciągu poprzednich 7 dni doszło do stosunku płciowego, należy rozważyć możliwość zajścia w ciążę.²⁸²⁹

Ryzyko ciąży zwiększa się wraz z liczbą pominiętych tabletek i im bliżej przerwy w stosowaniu.³⁰³¹

Tydzień 2.

Należy przyjąć ostatnią pominiętą tabletkę natychmiast po przypomnieniu sobie o tym, nawet jeśli oznacza to jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek. Następnie tabletki przyjmuje się o zwykłej porze. Jeżeli w ciągu 7 dni poprzedzających pominięcie tabletki produkt był przyjmowany prawidłowo, nie jest konieczne stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji. W przeciwnym przypadku lub jeśli pominięto więcej niż jedną tabletkę, zaleca się stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji przez 7 dni.³²³³

Tydzień 3.

Ze względu na zbliżającą się przerwę w stosowaniu tabletek istnieje wysokie ryzyko obniżenia skuteczności antykoncepcji. Możliwe są dwa schematy postępowania:³⁴

1. Ostatnią pominiętą tabletkę należy przyjąć natychmiast po przypomnieniu sobie o tym, nawet jeśli oznacza to jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek. Następnie tabletki przyjmuje się o zwykłej porze. Kolejne opakowanie należy rozpocząć natychmiast po przyjęciu wszystkich tabletek z poprzedniego opakowania, bez przerwy między opakowaniami. Krwawienie z odstawienia wystąpi prawdopodobnie dopiero po zakończeniu drugiego opakowania, ale w trakcie przyjmowania tabletek może wystąpić plamienie lub krwawienie międzymiesiączkowe.³⁵³⁶

2. Można również przerwać stosowanie tabletek z bieżącego opakowania. Należy zrobić przerwę w stosowaniu tabletek, nie dłuższą niż 7 dni, włącznie z dniami, w których tabletki zostały pominięte, a następnie rozpocząć przyjmowanie tabletek z kolejnego opakowania.³⁷³⁸

Jeżeli tabletki były stosowane prawidłowo przez 7 dni poprzedzających pominięcie tabletki, nie jest konieczne stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji. W przeciwnym razie, należy wybrać pierwszą opcję i stosować dodatkowe metody antykoncepcji przez 7 dni.³⁹

Jeśli po pominięciu tabletek w pierwszej normalnej przerwie w stosowaniu nie wystąpi krwawienie z odstawienia, należy rozważyć możliwość zajścia w ciążę.⁴⁰⁴¹

Postępowanie w przypadku zaburzeń żołądkowo-jelitowych

W przypadku ciężkich zaburzeń żołądkowo-jelitowych wchłanianie substancji czynnych może ulec zmniejszeniu i konieczne jest stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji.⁴²⁴³

Jeśli w ciągu 3-4 godzin po przyjęciu tabletki wystąpią wymioty, należy zastosować postępowanie właściwe dla pominięcia przyjęcia tabletki. Aby nie zmieniać zwykłego schematu stosowania tabletek, można przyjąć dodatkową tabletkę z innego, zapasowego opakowania.⁴⁴⁴⁵

Przesunięcie lub opóźnienie terminu krwawienia z odstawienia

Opóźnienie krwawienia

Aby opóźnić wystąpienie krwawienia z odstawienia, należy kontynuować przyjmowanie tabletek z kolejnego opakowania preparatu, bez przerwy w stosowaniu. Wydłużenie cyklu można kontynuować według potrzeby, aż do wyczerpania tabletek z drugiego opakowania. W tym czasie może wystąpić krwawienie międzymiesiączkowe lub plamienie. Po 7-dniowej przerwie w stosowaniu, należy wznowić regularne przyjmowanie preparatu.⁴⁶⁴⁷

Przesunięcie krwawienia na inny dzień tygodnia

Aby przesunąć termin wystąpienia krwawienia z odstawienia na inny dzień tygodnia niż wynikający z aktualnego schematu, należy skrócić przerwę w stosowaniu tabletek o pożądaną liczbę dni. Im krótsza przerwa, tym większe ryzyko braku krwawienia z odstawienia i wystąpienia krwawienia międzymiesiączkowego lub plamienia w trakcie przyjmowania tabletek z drugiego opakowania (podobnie jak w przypadku opóźniania terminu krwawienia).⁴⁸⁴⁹

Szczegółowy schemat dawkowania leków zawierających gestoden