progestagen trzeciej generacji
Progestageny trzeciej generacji to grupa syntetycznych hormonów progestagenowych, które zostały wprowadzone do praktyki klinicznej w latach 80. XX wieku. Do tej grupy zaliczamy przede wszystkim dezogestrel, gestoden i norgestimat. Charakteryzują się one wysoką selektywnością działania progestagenowego przy zmniejszonej aktywności androgennej w porównaniu z progestagenami wcześniejszych generacji.
Progestageny trzeciej generacji są powszechnie stosowane jako składniki doustnych środków antykoncepcyjnych, zarówno w preparatach złożonych (w połączeniu z estrogenami), jak i w pigułkach jednoskładnikowych. Dzięki niższej aktywności androgennej wykazują korzystniejszy profil metaboliczny, rzadziej powodują trądzik, hirsutyzm czy zaburzenia lipidowe w porównaniu z progestagenami drugiej generacji.
Należy jednak pamiętać, że stosowanie progestagenów trzeciej generacji wiąże się z wyższym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu z preparatami zawierającymi lewonorgestrel (progestagen drugiej generacji). Z tego względu przy wyborze antykoncepcji hormonalnej istotna jest indywidualna ocena czynników ryzyka pacjentki, szczególnie pod kątem chorób zakrzepowo-zatorowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mercilon 0,15 mg + 0,02 mg
Mercilon to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,15 mg dezogestrelu (progestagen trzeciej generacji) oraz 0,02 mg etynyloestradiolu (syntetyczny estrogen) w każdej tabletce. Preparat dostępny jest w formie okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek o średnicy 6 mm. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu owulacji, zwiększeniu gęstości śluzu szyjkowego oraz zmianach w endometrium, co łącznie zmniejsza ryzyko zapłodnienia i implantacji. Niska dawka etynyloestradiolu (0,02 mg) czyni Mercilon odpowiednim wyborem dla kobiet wymagających minimalizacji ekspozycji na estrogeny. Produkt zawiera również laktozę jednowodną w ilości poniżej 80 mg jako substancję pomocniczą.
antykoncepcja hormonalna, czynniki ryzyka, dezogestrel, doustna antykoncepcja, endometrium, estrogen syntetyczny, etynyloestradiol, implantacja zarodka, laktoza jednowodna, owulacja, progestagen trzeciej generacji, ryzyko zakrzepowo-zatorowe, śluz szyjkowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Gestoden – Dawkowanie i sposób podawania
Gestoden, syntetyczny progestagen trzeciej generacji, jest stosowany w złożonych doustnych środkach antykoncepcyjnych (COC) w połączeniu z etynyloestradiolem. Standardowe dawki w preparatach jednofazowych to 0,075 mg gestodenu z 0,02 lub 0,03 mg etynyloestradiolu, przyjmowane przez 21 dni, po których następuje 7-dniowa przerwa wywołująca krwawienie z odstawienia. Preparaty wielofazowe, takie jak Milvane, zawierają zmienne dawki gestodenu (0,05–0,10 mg) i etynyloestradiolu (0,03–0,04 mg) w trzech fazach, natomiast preparaty z tabletkami placebo, np. Vines, stosują 24 dni aktywnych tabletek (60 µg gestodenu i 15 µg etynyloestradiolu) oraz 4 dni placebo, przyjmowane bez przerwy. Skuteczność antykoncepcyjna przy prawidłowym stosowaniu wynosi około 1% ryzyka ciąży rocznie, a nieprzestrzeganie schematu dawkowania znacząco ją obniża.
antykoncepcja hormonalna, antykoncepcja mechaniczna, antykoncepcja progestagenowa, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, gestoden, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z odstawienia, minitabletka, oś podwzgórze-przysadka-jajnik, plamienie, poronienie w drugim trymestrze, poronienie w pierwszym trymestrze, preparat jednofazowy, progestagen trzeciej generacji, skuteczność antykoncepcyjna, system transdermalny, system wewnątrzmaciczny, tabletka placebo, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zajście w ciążę, złożony doustny środek antykoncepcyjny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg
Marvelon jest dwuskładnikowym doustnym środkiem antykoncepcyjnym zawierającym 0,15 mg dezogestrelu (progestagen trzeciej generacji) oraz 0,03 mg etynyloestradiolu (syntetyczny estrogen). Tabletki mają postać okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek o średnicy 6 mm, zawierających również laktozę jednowodną (<80 mg), co należy uwzględnić u pacjentek z nietolerancją laktozy. Preparat jest wskazany do stosowania u kobiet wymagających skutecznej antykoncepcji hormonalnej, po przeprowadzeniu dokładnej oceny indywidualnego ryzyka, zwłaszcza ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ).
dezogestrel, doustna antykoncepcja hormonalna, dwuskładnikowy preparat antykoncepcyjny, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, progestagen trzeciej generacji, receptor progesteronowy, syntetyczny estrogen, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Gestoden – Wskazania do stosowania
Gestoden, progestagen trzeciej generacji, jest stosowany w skojarzeniu z etynyloestradiolem w doustnych złożonych środkach antykoncepcyjnych, przeznaczonych dla kobiet w wieku rozrodczym. Preparaty zawierające gestoden, takie jak Artilla (0,075 mg gestodenu/0,020 mg etynyloestradiolu), Lindynette (75 μg/30 μg), Logest (0,075 mg/0,02 mg), Milvane (trójfazowy: 0,05-0,10 mg gestodenu/0,03-0,04 mg etynyloestradiolu), Sylvie 20 (75 μg/20 μg), Sylvie 30 (75 μg/30 μg) oraz Vines (60 μg/15 μg), różnią się dawkami i formą farmaceutyczną, co umożliwia indywidualizację terapii. Dostępne są preparaty jednofazowe, trójfazowe oraz z wydłużonym cyklem (np. Vines z 24 tabletkami aktywnymi i 4 placebo). Niższe dawki etynyloestradiolu (15-20 μg) mogą być korzystne u pacjentek z nietolerancją estrogenów, jednak wymagają precyzyjnego stosowania dla zachowania skuteczności antykoncepcyjnej.
antykoncepcja doustna, Artilla, doustny złożony środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol, gestoden, Lindynette, Logest, Milvane, preparat jednofazowy, preparat trójfazowy, progestagen trzeciej generacji, Sylvie 20, Sylvie 30, Vines, zakrzepica, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Logest 0,075 mg + 0,02 mg
Logest to złożony hormonalny środek antykoncepcyjny zawierający 0,075 mg gestodenu (progestagen III generacji) oraz 0,02 mg etynyloestradiolu (syntetyczny estrogen) w postaci tabletek powlekanych. Preparat jest wskazany do doustnej antykoncepcji, szczególnie u kobiet planujących rodzinę, młodych pacjentek rozpoczynających terapię hormonalną oraz preferujących dwuskładnikową antykoncepcję. Przy wyborze Logestu konieczna jest indywidualna ocena ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), uwzględniająca historię medyczną, czynniki genetyczne, styl życia oraz porównanie profilu bezpieczeństwa z innymi preparatami hormonalnymi. Tabletki zawierają także substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (37,16 mg) i sacharoza (19,66 mg), co ma znaczenie kliniczne u pacjentek z nietolerancją laktozy lub cukrzycą.
antykoncepcja doustna, antykoncepcja hormonalna, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, czynnik ryzyka zakrzepicy, dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna, etynyloestradiol, gestodon, hormonalny środek antykoncepcyjny, nadciśnienie, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, progestagen trzeciej generacji, syntetyczny estrogen, zaburzenie krzepnięcia krwi, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vines 60 mcg + 15 mcg
Lek Vines to jednofazowy doustny środek antykoncepcyjny zawierający 60 μg gestodenu i 15 μg etynyloestradiolu w 24 żółtych tabletkach aktywnych oraz 4 zielone tabletki placebo, stosowany w 28-dniowym cyklu. Preparat należy do grupy hormonów płciowych (ATC: G03AA10) i wykazuje wysoką skuteczność antykoncepcyjną, potwierdzoną wskaźnikiem Pearla bez korekty na poziomie 0,24 (95% CI: 0,04–0,57) w oparciu o 21 521 cykli. Mechanizm działania opiera się na trzech synergistycznych efektach: supresji osi podwzgórze-przysadka prowadzącej do zahamowania owulacji, zmianie właściwości śluzu szyjkowego uniemożliwiającej penetrację plemników oraz modyfikacji endometrium, które staje się nieprzyjazne dla implantacji zarodka.
compliance pacjenta, doustny środek antykoncepcyjny, działanie antygonadotropowe, endometrium, etynyloestradiol, gestodon, hormony płciowe, implantacja zarodka, modulatory układu płciowego, oś podwzgórze-przysadka, oś podwzgórze-przysadka-jajnik, pęcherzyk jajnikowy, progestagen trzeciej generacji, progestageny i estrogeny, śluz szyjkowy, supresja gonadotropin, syntetyczny estrogen, wskaźnik Pearla, zahamowanie owulacji