koszmary nocne

Koszmary nocne to zaburzenia snu charakteryzujące się występowaniem intensywnych, przerażających marzeń sennych, które często powodują przebudzenie. Stanowią one podtyp parasomnii, czyli nieprawidłowych zachowań lub doznań podczas snu. W odróżnieniu od lęków nocnych, po koszmarze pacjent jest w pełni świadomy i pamięta treść marzenia sennego.

Epizody koszmarów nocnych występują głównie w fazie REM snu, najczęściej w drugiej połowie nocy, gdy ta faza jest dłuższa. Z perspektywy neurofizjologicznej, wiążą się one ze wzmożoną aktywnością układu limbicznego i obszarów kory przedczołowej przy jednoczesnym obniżeniu aktywności regionów odpowiedzialnych za racjonalne myślenie.

W praktyce klinicznej koszmary nocne mogą występować jako objaw zaburzeń psychicznych, szczególnie zespołu stresu pourazowego (PTSD), zaburzeń lękowych czy depresji. Mogą być również skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków (zwłaszcza beta-blokerów, antydepresantów, leków przeciwparkinsonowskich) lub odstawienia substancji psychoaktywnych. Przewlekłe koszmary nocne mogą prowadzić do bezsenności z lęku przed zaśnięciem oraz pogorszenia funkcjonowania pacjenta w ciągu dnia.

Leczenie koszmarów nocnych obejmuje zarówno interwencje niefarmakologiczne, jak i farmakoterapię. Skuteczne metody niefarmakologiczne to terapia obrazowania (IRT – Imagery Rehearsal Therapy) oraz techniki poznawczo-behawioralne. W przypadkach wymagających farmakoterapii stosuje się prazosyn, który wykazuje skuteczność szczególnie w koszmarach związanych z PTSD, oraz niekiedy leki z grupy benzodiazepin czy niskie dawki leków przeciwpsychotycznych.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl