żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) to schorzenie obejmujące zakrzepicę żył głębokich (ZŻG) oraz jej powikłanie – zatorowość płucną (ZP). Jest to trzecia co do częstości choroba układu krążenia, stanowiąca istotny problem kliniczny i epidemiologiczny.
Patofizjologia ŻChZZ opiera się na triadzie Virchowa: zastoju żylnym, uszkodzeniu śródbłonka naczyniowego oraz nadkrzepliwości krwi. Czynniki ryzyka obejmują unieruchomienie, zabiegi operacyjne, urazy, nowotwory, ciążę, stosowanie antykoncepcji hormonalnej, otyłość oraz wrodzone i nabyte trombofilie.
Diagnostyka ŻChZZ opiera się na ocenie klinicznej, badaniach obrazowych (USG żył kończyn dolnych, angio-TK tętnic płucnych) oraz oznaczeniach D-dimerów. Leczenie obejmuje stosowanie antykoagulantów: heparyn drobnocząsteczkowych, antagonistów witaminy K oraz doustnych antykoagulantów niebędących antagonistami witaminy K (NOAC).
Profilaktyka ŻChZZ jest kluczowym elementem opieki nad pacjentami z grupy ryzyka. Obejmuje wczesne uruchamianie, stosowanie farmakoprofilaktyki (heparyny drobnocząsteczkowe, NOAC) oraz metody mechaniczne (pończochy uciskowe, przerywana kompresja pneumatyczna). Właściwa profilaktyka zmniejsza ryzyko powikłań i śmiertelność związaną z ŻChZZ.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Sianta 75 mg
Dabigatran eteksylat (Sianta 75 mg) jest doustnym antykoagulantem stosowanym w profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). W badaniach klinicznych obejmujących 6684 pacjentów stosujących dawki 150 mg lub 220 mg na dobę, najczęstszym działaniem niepożądanym były krwawienia, występujące u około 14% pacjentów, z dużymi krwawieniami poniżej 2%. Krwawienia z błon śluzowych (układ pokarmowy, moczowo-płciowy) były częstsze niż przy stosowaniu antagonistów witaminy K. Ryzyko krwawień wzrasta u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek, stosujących leki wpływające na hemostazę lub silne inhibitory P-glikoproteiny. Typowe objawy powikłań krwotocznych to osłabienie, bladość, zawroty głowy, ból głowy, obrzęk, duszność i wstrząs. Wśród powikłań zgłaszano m.in. zespół ciasnoty międzypowięziowej i ostrą niewydolność nerek. W badaniach u dzieci i młodzieży (328 pacjentów) profil bezpieczeństwa był podobny do dorosłych, z 2,1% dużych krwawień i 22,9% małych krwawień, częstszych w starszych grupach wiekowych.
agranulocytoza, antagonista witaminy K, dabigatran eteksylat, dysfagia, hemostaza chirurgiczna, hiperbilirubinemia, idarucyzumab, inhibitor P-glikoproteiny, koncentrat czynników krzepnięcia, krwawienie z rany, krwiomocz, krwioplucie, krwotok przewodu pokarmowego, krwotok wewnątrzczaszkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, nefropatia związana z leczeniem przeciwzakrzepowym, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, rekombinowany czynnik VIIa, wrzód żołądka, zapalenie żołądka, zespół ciasnoty międzypowięziowej, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Grindeks 15 mg
Lenalidomid jest stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaka z komórek płaszcza, jednak jego profil bezpieczeństwa jest zróżnicowany i zależy od wskazania oraz schematu terapii. W leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych u pacjentów ze szpiczakiem mnogim najczęstsze działania niepożądane to neutropenia (60,8-79%), trombocytopenia (23,5-72,3%), biegunka (38,9-54,5%) oraz zapalenie płuc (5,7-10,6%). W schemacie RVd obserwowano wysoką częstość neuropatii obwodowej (71,8%), zmęczenia (73,7%) i hipokalcemii (50%). U pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi dominowały neutropenia 3./4. stopnia (76,8%) i trombocytopenia (46,4%), a u chorych na chłoniaka z komórek płaszcza – neutropenia (50,9%), niedokrwistość (28,7%) i biegunka (22,8%). W badaniu MCL-002 odnotowano zwiększone ryzyko wczesnych zgonów (20% vs 7% w grupie kontrolnej) u pacjentów z dużym rozmiarem guza.
alergiczne zapalenie skóry, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, bortezomib, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, dysfagia, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, lenalidomid, leukopenia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, rytuksymab, szpiczak mnogi, trombocytopenia, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit
Podczas terapii arypiprazolem (Aribit) poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach, co wymaga ścisłego nadzoru medycznego w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. przebyty zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), chorobami naczyń mózgowych oraz u osób z ryzykiem niedociśnienia tętniczego lub nadciśnienia tętniczego. Arypiprazol może wiązać się z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego konieczne jest zidentyfikowanie i monitorowanie czynników ryzyka. W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem tego zaburzenia. Należy monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, zwłaszcza u młodzieży, oraz być czujnym na potencjalne wystąpienie Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), napadów drgawkowych i reakcji nadwrażliwości.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, dziedziczna nietolerancja galaktozy, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar mózgu, uzależnienie od hazardu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Daroxomb 150 mg
Dabigatran eteksylat, substancja czynna leku Daroxomb 150 mg, był oceniany w badaniach klinicznych u około 64 000 pacjentów, z czego 35 000 otrzymało ten lek. Działania niepożądane występowały u 22% pacjentów z migotaniem przedsionków leczonych do 3 lat, 14% pacjentów z żylna chorobą zakrzepowo-zatorową (ŻChZZ) oraz 15% w prewencji ŻChZZ. Najczęstszym działaniem niepożądanym były krwawienia, które dotyczyły 16,6% pacjentów z migotaniem przedsionków oraz 14,4% pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) lub zatorowości płucnej (ZP). W badaniach RE-MEDY i RE-SONATE odsetek krwawień wynosił odpowiednio 19,4% i 10,5%. Dabigatran wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawień z błon śluzowych, zwłaszcza u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek, przyjmujących leki wpływające na hemostazę lub silne inhibitory P-glikoproteiny (P-gp). Objawy powikłań krwotocznych obejmują osłabienie, bladość, zawroty głowy, ból głowy, obrzęk, duszność i wstrząs. W przypadku niekontrolowanego krwawienia dostępny jest swoisty czynnik odwracający – idarucyzumab.
agranulocytoza, antagonista witaminy K, czynnik odwracający, dabigatran eteksylat, dysfagia, hemostaza, hiperbilirubinemia, idarucyzumab, inhibitor P-glikoproteiny, krwawienie, krwawienie z błon śluzowych, krwiomocz, krwotok wewnątrzczaszkowy, leczenie przeciwzakrzepowe, małopłytkowość, mechanizm farmakologiczny, migotanie przedsionków, nefropatia przeciwzakrzepowa, neutropenia, niedokrwistość, ostra niewydolność nerek, powikłanie krwotoczne, refluks żołądkowo-przełykowy, udar zakrzepowo-zatorowy, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żołądka i przełyku, zatorowość płucna, zespół ciasnoty międzypowięziowej, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Testosteron – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Testosteron jest podstawowym androgenem stosowanym w terapii zastępczej u pacjentów z potwierdzonym hipogonadyzmem (hiper- lub hipogonadotropowym), u których występują wyraźne objawy kliniczne, takie jak zanik drugorzędowych cech płciowych, osłabienie, zmniejszenie libido czy zaburzenia erekcji. Diagnoza wymaga potwierdzenia dwoma oznaczeniami stężenia testosteronu w surowicy, wykonywanymi w tym samym laboratorium, z uwzględnieniem fizjologicznego spadku poziomu hormonu wraz z wiekiem. Monitorowanie terapii obejmuje regularne oznaczanie stężenia testosteronu w celu utrzymania poziomu eugonadalnego, kontrolę hemoglobiny i hematokrytu (w celu wykrycia policytemii), funkcji wątroby oraz profilu lipidowego. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie raka gruczołu krokowego poprzez badanie per rectum i oznaczenie PSA, które należy powtarzać co najmniej raz w roku, a u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka – dwa razy w roku.
androgenizacja, badanie per rectum, bezdech senny, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie tętnicze, drugorzędowe cechy płciowe, funkcja wątroby, globulina wiążąca tyroksynę, hematokryt, hemoglobina, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hipogonadyzm, łagodny rozrost gruczołu krokowego, migrena, nadciśnienie, niewydolność serca, nowotwór wątroby, padaczka, plamica wątrobowa, policytemia, poziom eugonadalny, profil lipidowy, PSA, rak gruczołu krokowego, steroidy anaboliczno-androgenne, stężenie testosteronu, trójjodotyronina, trombofilia, tyroksyna całkowita, wirylizacja, wrażliwość na insulinę, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie erekcji, zakrzepica oka, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fragmin 12 500 j.m. a.Xa/0,5 ml
Fragmin (dalteparyna sodowa) to heparyna drobnocząsteczkowa o działaniu przeciwzakrzepowym, wyrażanym w j.m. anty-Xa, dostępna w stężeniach od 2 500 do 18 000 j.m. anty-Xa na dawkę (od 0,2 ml do 0,72 ml). Wskazania do stosowania obejmują leczenie ostrej zakrzepicy żył głębokich, niestabilnej choroby wieńcowej (w tym dławicy piersiowej spoczynkowej i zawału mięśnia sercowego bez załamka Q), przewlekłe leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów onkologicznych, profilaktykę przeciwzakrzepową w okresie okołooperacyjnym oraz u pacjentów unieruchomionych z dodatkowymi czynnikami ryzyka (np. wiek >75 lat, otyłość, choroba nowotworowa). Dalteparyna jest także stosowana w zapobieganiu krzepnięciu w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy i hemofiltracji u chorych z niewydolnością nerek. Lek podaje się najczęściej podskórnie, a w wybranych sytuacjach dożylnie, z koniecznością monitorowania aktywności anty-Xa u pacjentów z ryzykiem powikłań krwotocznych lub zaburzeniami czynności nerek.
aktywność anty-Xa, choroba nowotworowa, dalteparyna sodowa, dławica piersiowa, hemodializa i hemofiltracja, heparyna drobnocząsteczkowa, jednostka anty-Xa, krążenie pozaustrojowe, krzepnięcie krwi, leczenie przeciwzakrzepowe, monitorowanie parametrów krzepnięcia, niestabilna choroba wieńcowa, niewydolność nerek, ostra choroba reumatyczna, ostra choroba zapalna jelit, ostra niewydolność oddechowa, ostra zakrzepica żył głębokich, ostre zakażenie, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, proksymalna zakrzepica żył głębokich, ryzyko krwawienia, upośledzona funkcja nerek, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie szyjki kości udowej – Zapobieganie i profilaktyka
Złamania szyjki kości udowej, szczególnie u osób powyżej 65. roku życia, stanowią istotne wyzwanie kliniczne ze względu na wysokie ryzyko utraty mobilności, zależności oraz zwiększonej śmiertelności. Profilaktyka opiera się na zapobieganiu upadkom poprzez modyfikacje środowiska domowego (usunięcie przeszkód, zabezpieczenie dywanów, instalacja poręczy i mat antypoślizgowych) oraz poprawę siły mięśniowej i równowagi za pomocą regularnej aktywności fizycznej, w tym ćwiczeń wzmacniających nogi, Tai Chi, treningu siłowego i pływania. Kluczowe jest także monitorowanie czynników ryzyka, takich jak przegląd leków, badania wzroku i słuchu oraz stosowanie odpowiedniego obuwia i pomocy do chodzenia. Osteoporoza, będąca głównym czynnikiem ryzyka, wymaga diagnostyki densytometrycznej u kobiet po menopauzie i mężczyzn po 70. roku życia oraz suplementacji wapnia (1000-1500 mg/dobę) i witaminy D (800 IU/dobę). Leczenie bisfosfonianami jest wskazane u pacjentów po złamaniu szyjki kości udowej niezależnie od densytometrii, o ile nie ma przeciwwskazań.
bisfosfonian, cefazolina, ćwiczenie z obciążeniem, densytometria, fondaparynuks, gęstość mineralna kości, gronkowiec złocisty, heparyna drobnocząsteczkowa, ochraniacz biodra, odleżyna, osteoporoza, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rehabilitacja, suplementacja wapnia, suplementacja witaminy D, tai chi, trening siłowy, udar mózgu, warfaryna, zakażenie dróg moczowych, zakrzepica, zapalenie płuc, złamanie kruchości, złamanie nadgarstka, złamanie szyjki kości udowej, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Estradiol – Przeciwwskazania stosowania
Estradiol, jako kluczowy hormon steroidowy z grupy estrogenów, jest szeroko stosowany w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet z objawami menopauzalnymi oraz w leczeniu niedoborów estrogenów. Jednakże jego stosowanie jest obarczone licznymi przeciwwskazaniami, które wynikają z potencjalnych zagrożeń onkologicznych, zakrzepowo-zatorowych, wątrobowych oraz innych schorzeń metabolicznych. Absolutnym przeciwwskazaniem jest obecność lub podejrzenie raka piersi oraz innych estrogenozależnych nowotworów, takich jak rak endometrium, a także nieleczona hiperplazja endometrium. Ponadto, przebyta lub aktywna żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zaburzenia trombofilne (np. niedobór białka C, S, antytrombiny, mutacje czynnika V Leiden lub genu protrombiny), a także choroby zakrzepowo-zatorowe tętnic (np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, TIA) stanowią istotne przeciwwskazania do terapii estradiolem. Warto podkreślić, że ryzyko zakrzepicy dotyczy wszystkich form podania estradiolu, w tym tabletek, systemów transdermalnych, aerozoli przezskórnych oraz preparatów dopochwowych.
autoimmunologiczna choroba wątroby, biosynteza hemu, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dusznica bolesna, dyslipoproteinemia, gruźlica skóry, grzybica, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, migrena z aurą, monoterapia estrogenowa, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, nadwrażliwość na estradiol, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór jajnika, nowotwór wątroby, ostra choroba wątroby, ostra niewydolność nerek, poalkoholowa choroba wątroby, porfiria, przemijający atak niedokrwienny, rak endometrium, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, trądzik różowaty, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aboxoma 2,5 mg
Profil bezpieczeństwa apiksabanu (Aboxoma 2,5 mg) został oceniony w 7 badaniach klinicznych fazy III obejmujących ponad 21 000 pacjentów w trzech głównych wskazaniach: zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po protezoplastyce stawu biodrowego lub kolanowego (ponad 5 000 pacjentów, średni czas ekspozycji 20 dni), leczenie niezastawkowego migotania przedsionków (NVAF) (ponad 11 000 pacjentów, średni czas ekspozycji 1,7 roku) oraz leczenie zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz zapobieganie ich nawrotom (ponad 4 000 pacjentów, średni czas ekspozycji 221 dni). Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były krwawienia, w tym stłuczenia, krwawienia z nosa i krwiaki. Częstość działań niepożądanych związanych z krwawieniem wynosiła odpowiednio: 11% w profilaktyce ŻChZZ, 24,3% (w porównaniu z warfaryną) i 9,6% (w porównaniu z ASA) w NVAF oraz 15,6% i 13,3% w leczeniu ZŻG/ZP. Ciężkie krwawienia z przewodu pokarmowego według kryteriów ISTH występowały z częstością 0,76% rocznie, a poważne krwawienia wewnątrzgałkowe 0,18% rocznie.
apiksaban, enoksaparyna, ISTH, krew w kale, krwawienie wewnątrzgałkowe, krwawienie z dziąseł, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak pourazowy, krwiomocz, krwioplucie, krwotok do oka, krwotok miesiączkowy, krwotok mięśniowy, krwotok mózgowy, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok spojówkowy, krwotok wewnątrzbrzuszny, krwotok z dróg oddechowych, krwotok z dróg rodnych, krwotok z jamy ustnej, krwotok z odbytnicy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, niedociśnienie, niedokrwistość, nieprawidłowe testy wątrobowe, niezastawkowe migotanie przedsionków, obrzęk alergiczny, reakcja anafilaktyczna, warfaryna, zaburzenia hemostazy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zwiększona aktywność AlAT, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bevimlar 15 mg; 20 mg
Bevimlar, zawierający rywaroksaban w dawkach 15 mg i 20 mg, jest lekiem przeciwzakrzepowym o dobrze udokumentowanym profilu bezpieczeństwa, jednakże jego stosowanie wiąże się z ryzykiem krwawień, które stanowią najczęstsze działania niepożądane. Najczęściej obserwowane krwawienia to epistaksja (4,5%) oraz krwotok z przewodu pokarmowego (3,8%). W porównaniu z antagonistami witaminy K, rywaroksaban częściej powoduje krwawienia z błon śluzowych oraz niedokrwistość pokrwotoczną. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym oraz u osób stosujących jednocześnie inne leki wpływające na hemostazę. U kobiet może wystąpić nasilenie i wydłużenie krwawień menstruacyjnych. Objawy powikłań krwotocznych obejmują osłabienie, bladość, zawroty głowy, duszność oraz wstrząs, a w cięższych przypadkach mogą pojawić się objawy niedokrwienia mięśnia sercowego oraz powikłania takie jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych czy nefropatia antykoagulantowa.
alergiczne zapalenie skóry, antagonista witaminy K, cholestaza, eozynofilowe zapalenie płuc, hemostaza, krwawienie, krwawienie domięśniowe, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwioplucie, krwotok mózgowy, krwotok oczny, krwotok podspojówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadpłytkowość, nefropatia związana z antykoagulantami, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość pokrwotoczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, profilaktyka ŻChZZ, reakcja anafilaktyczna, rywaroksaban, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wylew krwi do stawu, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Logest 0,075 mg + 0,02 mg
Lek Logest, zawierający 0,075 mg gestodenu i 0,02 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność lub ryzyko żylnej (VTE) i tętniczej (ATE) choroby zakrzepowo-zatorowej, a także występowanie nowotworów hormonozależnych narządów płciowych i piersi. Przed zastosowaniem preparatu należy wykluczyć nadwrażliwość na składniki aktywne oraz substancje pomocnicze, w tym 37,16 mg laktozy jednowodnej i 19,66 mg sacharozy, co jest istotne u pacjentek z nietolerancją tych cukrów. Krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej etiologii wymagają diagnostyki przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w skojarzeniu z określonymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii WZW typu C, takimi jak ombitaswir, parytaprewir, rytonawir, dazabuwir, glekaprewir, pibrentaswir, sofosbuwir, welpataswir i woksylaprewir, ze względu na ryzyko zaburzeń czynności wątroby.
antykoncepcja hormonalna, choroba niedokrwienna serca, czynność wątroby, gestoden i etynyloestradiol, glekaprewir, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nietolerancja cukrów, nowotwór hormonozależny, nowotwór narządów płciowych, ombitaswir, otyłość, sofosbuwir, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby typu C, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fragmin 2500 j.m. a.Xa/0,2 ml
Fragmin (dalteparyna sodowa) jest heparyną drobnocząsteczkową stosowaną głównie podskórnie w dawkach dostosowanych do masy ciała pacjenta, wyrażonych w międzynarodowych jednostkach anty-Xa. Standardowa dawka profilaktyczna wynosi 200 j.m./kg mc. raz na dobę, nie przekraczając 18 000 j.m., z możliwością podania alternatywnego 100 j.m./kg mc. dwa razy na dobę. Monitorowanie aktywności anty-Xa nie jest rutynowo wymagane, jednak zaleca się je u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, małopłytkowością indukowaną chemioterapią oraz u dzieci, gdzie docelowe stężenia anty-Xa w osoczu powinny mieścić się w zakresie 0,5-1,0 j.m./ml. W hemodializie i hemofiltracji Fragmin podaje się dożylnie lub do linii tętniczej dializatora, stosując dawki bolusowe 5 000 j.m. lub 30-40 j.m./kg mc. z możliwością kontynuacji wlewu dożylnego, dostosowując dawkę do efektu klinicznego i monitorując stężenia anty-Xa (0,2-0,4 j.m./ml). W profilaktyce powikłań zakrzepowo-zatorowych po zabiegach chirurgicznych stosuje się dawki od 2 500 do 5 000 j.m. podskórnie, przez okres do 5 tygodni, w zależności od ryzyka i masy ciała pacjenta.
aktywność anty-Xa, antagonista witaminy K, chemioterapia, choroba nowotworowa, dalteparyna sodowa, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa i hemofiltracja, kompleks protrombiny, krzepnięcie krwi, kwas acetylosalicylowy, małopłytkowość, niestabilna choroba wieńcowa, ostra niewydolność nerek, pacjent onkologiczny, powikłania zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przewlekła niewydolność nerek, stężenie kreatyniny, wstrzyknięcie podskórne, zabieg ortopedyczny, zakrzepica żył głębokich, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lenalidomide Fresenius Kabi
Lenalidomid Fresenius Kabi, będący pochodną talidomidu, wykazuje silne działanie teratogenne, co wymaga ścisłego przestrzegania programu zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym oraz stosowania prezerwatyw przez mężczyzn podczas i po terapii. Kobiety muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji co najmniej 4 tygodnie przed, w trakcie oraz 4 tygodnie po zakończeniu leczenia, a także poddawać się regularnym testom ciążowym o czułości ≥25 mIU/mL. Lek wiąże się z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, szczególnie w skojarzeniu z deksametazonem, co wymaga monitorowania i profilaktyki przeciwzakrzepowej u pacjentów z czynnikami ryzyka. Ponadto, lenalidomid może powodować poważne hematologiczne działania niepożądane, takie jak neutropenia i trombocytopenia stopnia 3. i 4., co wymaga regularnej kontroli morfologii krwi – co tydzień przez pierwsze 8 tygodni, a następnie co miesiąc, z częstszą obserwacją u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza i grudkowym. W przypadku wystąpienia neutropenii zaleca się rozważenie stosowania czynników wzrostu i natychmiastowe zgłaszanie gorączki.
agenezja macicy, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, cholestatyczne zapalenie wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa tętnic, cytolityczne zapalenie wątroby, epizod naczyniowo-mózgowy, gorączka neutropeniczna, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra białaczka szpikowa, postępująca leukoencefalopatia wieloogniskowa, Program Zapobiegania Ciąży, przedwczesna niewydolność jajników, reakcja anafilaktyczna, reaktywacja zakażenia wirusowego, szpiczak mnogi, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne zapalenie wątroby, trombocytopenia, wirus półpaśca, wirus zapalenia wątroby typu B, zaburzenia czynności tarczycy, zaćma, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół mielodysplastyczny, zespół nadwrażliwości polekowej, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Turnera, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Grindeks 7,5 mg
Lenalidomid, stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaków, wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazania i schematu terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są hematologiczne: neutropenia (42,2–83,3%), trombocytopenia (21,5–72,3%) oraz niedokrwistość (21,0–70,7%), które mogą wymagać modyfikacji dawki lub przerwania leczenia. W badaniach klinicznych odnotowano także częste niehematologiczne działania niepożądane, takie jak biegunka (22,8–54,5%), zaparcia (17,4–56,1%), zmęczenie (18,1–73,7%), skurcze mięśni (16,7–33,4%) oraz wysypka (16,2–31,7%). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, występującej często w terapii szpiczaka i zespołów mielodysplastycznych, co wymaga profilaktyki przeciwzakrzepowej i ścisłego monitorowania pacjentów. Wskazano również na zwiększone ryzyko wczesnych zgonów u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza z dużym rozmiarem guza (20% w ciągu 20 tygodni).
W badaniach klinicznych, takich jak IFM 2005-02, CALGB 100104, SWOG S0777 czy MCL-002, odnotowano specyficzne działania niepożądane związane z różnymi schematami leczenia, w tym ciężkie infekcje dróg oddechowych (zapalenie płuc do 10,6%), gorączkę neutropeniczną (do 6,0%), neuropatię obwodową (71,8% w skojarzeniu z bortezomibem) oraz zaburzenia elektrolitowe (hipokalcemia 50,0%). Profil bezpieczeństwa lenalidomidu wymaga indywidualizacji terapii i regularnego monitorowania parametrów hematologicznych oraz objawów klinicznych, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Wskazane jest dostosowanie dawki zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, aby minimalizować ryzyko powikłań i poprawić bezpieczeństwo terapii onkohematologicznej.
alergiczne zapalenie skóry, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, biegunka, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, ciężkie działanie niepożądane, dysfagia, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, lek immunomodulujący, lenalidomid, leukopenia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, perystaltyka jelit, profil bezpieczeństwa, profilaktyka przeciwzakrzepowa, skurcz mięśni, szpiczak mnogi, trombocytopenia, wskazanie onkohematologiczne, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ApoTiapina PR
ApoTiapina PR (kwetiapina) wykazuje skuteczność i bezpieczeństwo głównie w monoterapii u dorosłych pacjentów z ciężkimi epizodami depresyjnymi, natomiast brak jest danych dotyczących długoterminowego stosowania w leczeniu wspomagającym oraz u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. U młodszych pacjentów obserwowano częstsze działania niepożądane, takie jak zwiększone łaknienie, hiperprolaktynemię, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, a także podwyższone ciśnienie tętnicze i zmiany czynności tarczycy. Leczenie kwetiapiną wiąże się z ryzykiem wystąpienia objawów pozapiramidowych (EPS), akatyzji, niedociśnienia ortostatycznego, senności, a także poważnych działań niepożądanych, takich jak złośliwy zespół neuroleptyczny, ciężka neutropenia (neutrofile < 0,5 x 10⁹/L), hiperglikemia, zaburzenia metaboliczne (w tym zmiany masy ciała, stężenia glukozy i lipidów), a także rzadkie, ale ciężkie reakcje skórne (SCAR). Zaleca się monitorowanie parametrów metabolicznych, hematologicznych oraz ścisłą kontrolę pacjentów, zwłaszcza tych z grup podwyższonego ryzyka, w tym młodych dorosłych poniżej 25 lat, u których ryzyko zachowań samobójczych jest zwiększone (np. 3,0% vs 0% w badaniach klinicznych).
agranulocytoza, akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, ciężka neutropenia, ciężki epizod depresyjny, ciśnienie tętnicze krwi, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dyskineza późna, eozynofilia, gruczoł tarczowy, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktor enzymów wątrobowych, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia, kwasica ketonowa, kwetiapina, limfadenopatia, neutrofilia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, polidypsja, polifagia, poliuria, prolaktyna, przerost gruczołu krokowego, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, śpiączka, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie maniakalne, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zespół bezdechu sennego, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hastina 21 0,02 mg + 3 mg
Hastina 21, zawierająca 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentek z nadwrażliwością na składniki leku, w tym laktozę jednowodną (44 mg/tabletka). Przeciwwskazania obejmują aktywną lub przebyte żylne i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (VTE i ATE), w tym zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu oraz stany prodromalne jak dławica piersiowa czy TIA. Szczególne znaczenie mają genetyczne predyspozycje, takie jak oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C i S, hiperhomocysteinemia oraz obecność przeciwciał antyfosfolipidowych. Dodatkowo, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z migreną z aurą, ciężkimi chorobami wątroby, ostrą lub ciężką niewydolnością nerek, nowotworami hormonozależnymi oraz nieustalonym krwawieniem z dróg rodnych. Również stosowanie równoczesne z niektórymi terapiami przeciwwirusowymi (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir/dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem) jest przeciwwskazane.
aktywowane białko C, antykoagulant toczniowy, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, drospirenon, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir/pibrentaswir, guz wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, laktoza jednowodna, migrena bez aury, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, ombitaswir parytaprewir rytonawir, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rispolept
Rysperydon, stosowany w terapii pacjentów, zwłaszcza w podeszłym wieku z otępieniem, wiąże się ze znacznym ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zwiększoną śmiertelnością (4,0% vs. 3,1% placebo, OR 1,21; 95% CI 0,7-2,1) oraz trzykrotnym wzrostem ryzyka incydentów naczyniowo-mózgowych (3,3% vs. 1,2% placebo, OR 2,96; 95% CI 1,34-7,50). Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu furosemidu, gdzie śmiertelność wzrasta do 7,3%. Rysperydon jest przeciwwskazany u pacjentów z otępieniem innym niż choroba Alzheimera i powinien być stosowany wyłącznie w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu, po nieskuteczności metod niefarmakologicznych. Monitorowanie kliniczne jest niezbędne, zwłaszcza w kontekście ryzyka niedociśnienia ortostatycznego, leukopenii, neutropenii, agranulocytozy oraz potencjalnego wydłużenia odstępu QT, szczególnie u pacjentów z chorobami układu krążenia i zaburzeniami elektrolitowymi.
agranulocytoza, atypowy lek przeciwpsychotyczny, bezwzględna liczba neutrofilów, bradykardia, brak owulacji, choroba Parkinsona, fosfokinaza kreatynowa, furosemid, ginekomastia, guz prolaktynozależny, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukocyt, leukopenia, mioglobinuria, mlekotok, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, objaw pozapiramidowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie naczyniowe, otępienie typu mieszanego, otępienie w chorobie Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego, polidypsja, poliuria, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, ryzyko śmiertelności, śpiączka cukrzycowa, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie zachowania, zdarzenie niepożądane naczyniowo-mózgowe, zespół Reye’a, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asduter
Stosowanie arypiprazolu w dawce 10 mg (produkt Asduter) wymaga ścisłej obserwacji klinicznej, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, ze względu na ryzyko opóźnionej poprawy oraz zwiększonego ryzyka zachowań samobójczych, szczególnie u pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju. Produkt należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze), a także u osób z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnego wydłużenia odstępu QT, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, a w przypadku ich wystąpienia rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane to zespół neuroleptyczny złośliwy (NMS) oraz napady drgawkowe, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii i ścisłej kontroli klinicznej.
akatyzja i parkinsonizm, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, epizod manii, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, patologiczny hazard, późna dyskineza, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit
Podczas stosowania arypiprazolu (Aribit) należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko wystąpienia zachowań samobójczych, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjentów z grup wysokiego ryzyka. U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze) konieczne jest zachowanie ostrożności, ze względu na możliwość wystąpienia powikłań, w tym żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT zaleca się ostrożność. Należy monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, a w przypadku ich wystąpienia rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Rzadkie, ale poważne powikłanie, jakim jest Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS), wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Aripiprazol może również zwiększać ryzyko napadów drgawkowych, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami.
akatyzja, arypiprazol, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgu, choroba niedokrwienna, choroba tarczycy, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, mioglobinuria, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, parkinsonizm, późne dyskinezy, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Danazol – Przeciwwskazania stosowania
Danazol, lek o działaniu androgenowym, ma szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (34 mg/tabletkę), co jest istotne u osób z nietolerancją galaktozy. Przeciwwskazania obejmują ciężkie zaburzenia czynności wątroby, nerek i serca, a także porfirię, ze względu na ryzyko ostrej reakcji porfirycznej. Danazol jest również przeciwwskazany w ciąży i laktacji z powodu ryzyka wirylizacji płodów żeńskich oraz przenikania leku do mleka matki. Ponadto, nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi, w tym żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej, zakrzepicy tętniczej i zatorowości płucnej, a także u osób z nowotworami hormonozależnymi stymulowanymi przez androgeny.
całkowity niedobór laktazy, choroba niedokrwienna serca, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności serca, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, danazol, Danazol Polfarmex, dziedziczna nietolerancja galaktozy, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowe krwawienie z dróg rodnych, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, nowotwór hormonozależny, parametry wątrobowe, polimorfizm genetyczny, porfiria, trombofilia nabyta, trombofilia wrodzona, wirylizacja płodu żeńskiego, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie zakrzepowe, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica tętnicza, zatorowość płucna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tiapridal
Tiaprid, lek neuroleptyczny, wiąże się z ryzykiem wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), charakteryzującego się hipertermią, sztywnością mięśni i zaburzeniami wegetatywnymi, a także nietypowymi objawami, takimi jak hipertermia bez sztywności mięśni. W przypadku podejrzenia ZZN lub niewyjaśnionej hipertermii konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Tiapryd może obniżać próg drgawkowy, co wymaga monitorowania pacjentów z padaczką. U pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się zmniejszenie dawki ze względu na ryzyko śpiączki. Lek należy stosować ostrożnie u osób z chorobą Parkinsona, w podeszłym wieku oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT, co może prowadzić do torsade de pointes. Przed terapią wskazane jest wykonanie EKG i monitorowanie rytmu serca, zwłaszcza przy bradykardii (<55 uderzeń/min), hipokaliemii oraz stosowaniu innych leków wpływających na przewodzenie sercowe.
agranulocytoza, bradykardia, choroba Parkinsona, dysfagia, elektrokardiogram, hipertermia, hipertonia, hipokaliemia, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek neuroleptyczny, leukopenia, nagły zgon, neuroleptyk, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, otępienie, padaczka, próg drgawkowy, psychoza związana z otępieniem, śpiączka, sztywność mięśni, tiapryd, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wrodzone wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wegetatywne, zapalenie płuc, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide G.L. 5 mg
Lenalidomid jest stosowany w leczeniu nowotworów hematologicznych, takich jak szpiczak mnogi, zespoły mielodysplastyczne oraz chłoniaki, z profilem bezpieczeństwa zależnym od wskazania i schematu terapeutycznego. Najczęstsze ciężkie działania niepożądane obejmują neutropenię (do 79,0%), trombocytopenię (do 72,3%), zapalenie płuc (do 10,6%), zakażenia dróg oddechowych, gorączkę neutropeniczną oraz żylne zdarzenia zakrzepowo-zatorowe (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna). W badaniach klinicznych obserwowano także częste objawy takie jak biegunka (do 54,5%), zmęczenie (do 73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), wysypka (do 31,7%) oraz skurcze mięśni (do 33,4%). Szczególnie istotne jest monitorowanie hematologiczne ze względu na wysoką częstość ciężkiej neutropenii i trombocytopenii, które mogą prowadzić do poważnych infekcji i gorączki neutropenicznej.
anemia hemolityczna, astenia, biegunka, bradykardia, chłoniak, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, gorączka neutropeniczna, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, leukopenia, martwica kanalików nerkowych, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedokrwistość autoimmunohemolityczna, niewydolność nerek, odwodnienie, pancytopenia, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, skurcz mięśni, szpiczak mnogi, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wysypka, zaćma, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zatorowość płucna, zespół DRESS, zespół lizy guza, zespół mielodysplastyczny, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Yasminelle 3 mg + 0,02 mg
Yasminelle to doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu (w postaci klatratu betadeksu) oraz 3 mg drospirenonu, syntetycznego progestagenu o właściwościach antyandrogennych i przeciwmineralokortykoidowych. Preparat jest wskazany do zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym, które wybrały hormonalną metodę antykoncepcji. Przed przepisaniem konieczna jest szczegółowa ocena czynników ryzyka, zwłaszcza ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), oraz porównanie tego ryzyka z innymi złożonymi środkami hormonalnymi. Tabletki zawierają również 46 mg laktozy, co jest istotne u pacjentek z nietolerancją tego składnika. Zalecane jest rozpoczęcie stosowania w pierwszym dniu cyklu lub zgodnie z indywidualnymi wskazaniami, np. po porodzie czy poronieniu, z uwzględnieniem okresu zwiększonego ryzyka zakrzepicy.
antykoncepcja hormonalna, badanie przedmiotowe, cykl miesiączkowy, czynnik ryzyka zakrzepicy, doustny środek antykoncepcyjny, drospirenon, etynyloestradiol, laktoza jednowodna, nietolerancja laktozy, ocena czynników ryzyka, połóg, retencja płynów, tabletka powlekana, wywiad medyczny, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Luttagen
Produkt leczniczy Luttagen, zawierający progesteron, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentek powyżej 35. roku życia, palących tytoń oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku podejrzenia lub wystąpienia poważnych incydentów naczyniowo-mózgowych, zawału mięśnia sercowego, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zakrzepicy naczyń siatkówki, zaburzeń widzenia, migreny czy obrzęku tarczy nerwu wzrokowego. W przypadku jednoczesnego stosowania Luttagen z estrogenami w ramach hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) należy uwzględnić zwiększone ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz potencjalne, choć niejednoznaczne, ryzyko raka piersi. Progesteron powinien być stosowany wyłącznie w potwierdzonej niedomodze lutealnej, zwłaszcza w kontekście poronień samoistnych, gdzie ponad 50% ma podłoże genetyczne, a inne przyczyny to choroby zakaźne i zaburzenia mechaniczne.
astma, choroba miażdżycowa, choroba nerek, cukrzyca, depresja, hormonalna terapia zastępcza, kontrola glikemii, miażdżyca tętnic, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, niedomoga lutealna, niewydolność serca, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, padaczka, podwójne widzenie, poronienie, poronienie samoistne, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, retencja płynów, retencja sodu, udar, utrata wzroku, wytrzeszcz, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie naczyniowe oka, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zakrzepica naczyń siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiana naczyniowa siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Systen 50 50 mcg/24 h (3,2 mg)
Lek Systen 50, system transdermalny zawierający 3,2 mg estradiolu i uwalniający 50 µg estradiolu na dobę, posiada liczne przeciwwskazania, które należy starannie rozważyć przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na estradiol lub składniki plastra, obecność lub przebyte nowotwory estrogenozależne (w tym rak piersi i rak endometrium), nieleczona atypowa hiperplazja endometrium, niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, ciąża, okres karmienia piersią, ostra lub przebyta choroba wątroby do czasu normalizacji parametrów czynnościowych oraz stany zwiększonego ryzyka zakrzepowo-zatorowego (np. przebyta zakrzepica żył głębokich, trombofilia, incydenty naczyniowo-mózgowe, zawał mięśnia sercowego). Porfiria również stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tego preparatu.
W przypadku pacjentek z wywiadem zaburzeń czynności wątroby konieczne jest odroczenie terapii do czasu pełnej normalizacji parametrów wątrobowych oraz regularny monitoring funkcji wątroby podczas leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet ze zwiększonym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych oraz u tych z podwyższonym ryzykiem nowotworów estrogenozależnych, zwłaszcza raka piersi i endometrium, zwłaszcza przy obciążonym wywiadzie rodzinnym lub zmianach przedrakowych. Przed wdrożeniem terapii u pacjentek z nieprawidłowymi krwawieniami z dróg rodnych wskazana jest pełna diagnostyka w celu wykluczenia patologii. Decyzja o zastosowaniu Systen 50 powinna być oparta na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz świadomej zgodzie pacjentki po omówieniu potencjalnych zagrożeń i korzyści hormonalnej terapii zastępczej.
choroba zakrzepowo-zatorowa tętnic, dławica piersiowa, estradiol, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent naczyniowo-mózgowy, krwawienie z dróg rodnych, nadwrażliwość, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór estrogenozależny, ostra choroba wątroby, porfiria, rak endometrium, rak piersi, system transdermalny, Systen, trombofilia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zwiększone krzepnięcie krwi, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Varenelle 3 mg + 0,02 mg
Stosowanie złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego Varenelle (3 mg drospirenonu + 0,02 mg etynyloestradiolu) wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Szczególnie istotne są poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe, w tym żylne i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, zakrzepicy żylnej oraz zatorowości płucnej. Wśród innych poważnych działań wymienia się nadciśnienie tętnicze oraz rzadkie nowotwory wątroby. Zgłaszano także przypadki ostudy oraz zaburzeń czynności wątroby, które mogą wymagać przerwania terapii. Występuje nieznacznie zwiększone ryzyko rozpoznania raka piersi, jednak bez jednoznacznego potwierdzenia związku przyczynowego. Interakcje z induktorami enzymatycznymi mogą prowadzić do krwawień śródcyklicznych lub obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, drospirenon, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, działanie niepożądane, etynyloestradiol, induktor enzymatyczny, kandydoza, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, mięśniak macicy, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tachykardia, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, udar mózgu, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie wirusem opryszczki, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny produkt antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etiagen XR
Etiagen XR, zawierający kwetiapinę fumaranu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa ze względu na szerokie spektrum zastosowań klinicznych i potencjalne działania niepożądane. Kwetiapina nie jest zalecana u pacjentów poniżej 18. roku życia z powodu zwiększonej częstości działań niepożądanych, takich jak wzrost apetytu, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, zapaść oraz podwyższone ciśnienie krwi. U dorosłych obserwuje się ryzyko objawów pozapiramidowych, akatyzji, senności, niedociśnienia ortostatycznego, a także poważnych powikłań, takich jak złośliwy zespół neuroleptyczny, ciężka neutropenia (neutrofile <0,5 x 10⁹/l), hiperglikemia, zaburzenia lipidowe (wzrost triglicerydów, LDL, cholesterolu całkowitego, spadek HDL) oraz rzadkie, ale ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS). Zaleca się monitorowanie parametrów metabolicznych, hematologicznych oraz kardiologicznych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia, wydłużeniem QT, czy ryzykiem udaru mózgu. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących powikłania, takich jak gorączka, osłabienie, objawy infekcji, czy reakcje skórne, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
agranulocytoza, akatyzja, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba Parkinsona, ciężka neutropenia, ciężki epizod depresyjny, dysfagia, dyskinezy późne, fumaran kwetiapiny, hiperglikemia, hipertermia, kamica żółciowa, kardiomiopatia, kwetiapina, limfadenopatia, myśli samobójcze, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, parkinsonizm, prolaktyna, receptor muskarynowy, remisja, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, triglicerydy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie krążenia mózgowego, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zespół bezdechu sennego, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Axipio 5 mg
Apiksaban jest bezpośrednim, odwracalnym inhibitorem czynnika Xa o wysokiej selektywności, stosowanym doustnie w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy. Jego mechanizm działania polega na hamowaniu zarówno wolnego, jak i związanego z zakrzepem czynnika Xa oraz aktywności protrombinazy, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. Apiksaban nie wymaga obecności antytrombiny III do działania, co odróżnia go od innych antykoagulantów. W dawce 5 mg na tabletkę, lek wykazuje skuteczność w modelach zwierzęcych zakrzepicy tętniczej i żylnej, przy zachowaniu prawidłowej hemostazy. Zmiany parametrów krzepnięcia (PT, INR, aPTT) są niewielkie i zmienne międzyosobniczo, dlatego nie zaleca się ich rutynowego monitorowania. Apiksaban wykazuje liniową zależność działania anty-Xa od stężenia w osoczu, co umożliwia przewidywalność efektu terapeutycznego.
agregacja płytek krwi, antytrombina III, aPTT, czas protrombinowy, czynnik Xa, działanie anty-Xa, efekt przeciwzakrzepowy, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia, laktoza, niezastawkowe migotanie przedsionków, parametry krzepnięcia, protrombinaza, substancja przeciwzakrzepowa, tabletka powlekana, test chromogenny heparyny, test generacji trombiny, trombina, zakrzep, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Mesenteritis stwardniająca – Epidemiologia
Stwardniające zapalenie krezki (SM) to rzadkie, przewlekłe schorzenie zapalno-włóknieniowe obejmujące głównie krezkę jelita cienkiego, charakteryzujące się zapaleniem, martwicą tkanki tłuszczowej i zwłóknieniem. Częstość występowania w badaniach obrazowych waha się od 0,16% do 7,8%, z medianą wieku diagnozy około 65 lat i przewagą mężczyzn (stosunek 2-3:1). Etiologia pozostaje niejasna, choć istotne czynniki ryzyka to wcześniejsze operacje lub urazy jamy brzusznej (28,6-35%), choroby autoimmunologiczne (5,7%) oraz potencjalny związek z chorobą IgG4-zależną. Kontrowersyjny jest związek SM z nowotworami złośliwymi, zwłaszcza chłoniakami, gdzie odsetek współwystępowania w różnych badaniach waha się od 1% do 75%, jednak metaanalizy i badania kohortowe nie potwierdzają jednoznacznie takiego powiązania.
azatiopryna, chłoniak nieziarniczy, choroba autoimmunologiczna, choroba IgG4-zależna, cyklofosfamid, glikokortykoidy, IgG4-zależne stwardniające zapalenie krezki, immunosupresja, kolchicyna, krezka jelita cienkiego, kryteria radiologiczne, martwica tkanki tłuszczowej, mesenteric panniculitis, niedokrwienie jelit, nowotwór złośliwy, potwierdzenie biopsyjne, przewlekłe zapalenie, pseudotorebka, samoograniczający się przebieg, spontaniczna remisja, stwardniające zapalenie krezki, talidomid, tamoksyfen, tomografia komputerowa jamy brzusznej, ultrasonografia, zespół paraneoplastyczny, zwłóknienie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dorin
Produkt leczniczy Dorin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, wymaga szczegółowej oceny stanu pacjentki przed rozpoczęciem terapii oraz regularnego monitorowania podczas stosowania. Istotnym ryzykiem jest zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), które u użytkowniczek Dorin wynosi około 8-11 na 10 000 kobiet rocznie, co jest 1,6-krotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel. Wskazane jest przerwanie terapii w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia ŻChZZ lub tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z migreną, cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, hipertriglicerydemią, chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy) oraz u kobiet z predyspozycjami genetycznymi do zakrzepicy. Należy również monitorować objawy sugerujące incydenty naczyniowo-mózgowe lub zawał serca, a w przypadku ich wystąpienia natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
brak laktazy, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, depresja endogenna, dienogest, dyslipoproteinemia, działanie teratogenne, epilepsja, etynyloestradiol, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, insulinooporność obwodowa, kamień żółciowy, krwotok do jamy brzusznej, leczenie przeciwzakrzepowe, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, nietolerancja galaktozy, noretisteron, norgestymat, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pochodna kumaryny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wada zastawkowa serca, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Losmina 40 mg/0,4 ml (4000 j.m.)
Losmina (enoksaparyna sodowa) jest dostępna w ampułko-strzykawkach o dawkach od 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml do 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml. Dawkowanie zależy od wskazań klinicznych oraz indywidualnego ryzyka zakrzepowo-zatorowego pacjenta. Profilaktyka u pacjentów z umiarkowanym ryzykiem wymaga podania 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę podskórnie, rozpoczynając 2 godziny przed zabiegiem, przez 7-10 dni. U pacjentów z wysokim ryzykiem stosuje się 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę, najlepiej 12 godzin przed zabiegiem, z możliwością przedłużenia profilaktyki do 4-5 tygodni w zależności od rodzaju operacji. W leczeniu zakrzepicy i zatorowości płucnej stosuje się schematy 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę, z czasem terapii około 10 dni i późniejszym wprowadzeniem doustnych leków przeciwzakrzepowych. W świeżym zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST dawka początkowa to 3000 j.m. (30 mg) bolusem dożylnym, następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, z maksymalną dawką 10 000 j.m. (100 mg) dla pierwszych dwóch dawek podskórnych.
antagonista witaminy K, bezpośredni doustny lek przeciwzakrzepowy, bolus dożylny, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, enoksaparyna sodowa, fibrynoliza, hemodializa, klirens kreatyniny, krwiak okołordzeniowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwpłytkowe, lek przeciwzakrzepowy, nakłucie lędźwiowe, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, pierścień fibrynowy, przezskórna interwencja wieńcowa, schyłkowa choroba nerek, tworzenie skrzepów, uniesienie odcinka ST, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg
Marvelon, zawierający 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane, w tym zmiany w charakterystyce krwawień menstruacyjnych (brak, rzadsze, częstsze, ciągłe, bardziej obfite lub skąpe krwawienia), szczególnie w pierwszych miesiącach stosowania. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów zgodnie z MedDRA, z częstością występowania od często (≥1/100 do <1/10) do rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznaną. Istotne są interakcje z induktorami enzymów, które mogą prowadzić do krwawień międzymiesiączkowych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. Najpoważniejszym ryzykiem jest zwiększone ryzyko zakrzepicy żył i tętnic oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, przemijający napad niedokrwienny, zakrzepica żylna i zatorowość płucna.
choroba Leśniowskiego-Crohna, dezogestrel i etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, krwawienie menstruacyjne, krwawienie międzymiesiączkowe, małopłytkowość, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nastrój depresyjny, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka zastoinowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Egolanza
Olanzapina wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko licznych działań niepożądanych, w tym zwiększonej śmiertelności i incydentów naczyniowo-mózgowych u osób starszych (>65 lat), zwłaszcza z otępieniem (śmiertelność 3,5% vs 1,5% placebo; udary 1,3% vs 0,4%). Nie jest zalecana w psychozach związanych z otępieniem ani u pacjentów z chorobą Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i halucynacji. Istotne jest monitorowanie metaboliczne: glikemia przed terapią, po 12 tygodniach i corocznie, oraz lipidogram przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat. Należy obserwować objawy hiperglikemii i kontrolować masę ciała (przed leczeniem, po 4, 8, 12 tygodniach i kwartalnie). Olanzapina może powodować przejściowe wzrosty aminotransferaz, a w przypadku zapalenia wątroby leczenie należy przerwać. Zgłaszano rzadkie przypadki zespołu złośliwego neuroleptycznego, wymagającego natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminergiczny, agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, benzodiazepiny, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, działanie niepożądane, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, granulocyt obojętnochłonny, hipereozynofilia, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odwodnienie, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, polidypsja, poliuria, poziom glikemii, późna dyskineza, przemijający napad niedokrwienny, przerost mięśnia sercowego, przerost prostaty, rabdomioliza, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie lipidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zahamowanie czynności szpiku, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół odstawienny, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Undestor Testocaps
Leczenie preparatem Undestor Testocaps wymaga systematycznego monitorowania stężenia testosteronu, zwłaszcza w pierwszym roku terapii, kiedy badania kontrolne powinny odbywać się co 3 miesiące, a następnie raz w roku. W ramach kontroli należy wykonywać badanie per rectum gruczołu krokowego oraz oznaczenie PSA w celu wykluczenia łagodnego rozrostu lub raka stercza, a także oznaczenia hematokrytu i hemoglobiny w celu wykluczenia czerwienicy. Długoterminowa terapia androgenami wymaga monitorowania hemoglobiny, hematokrytu, testów czynnościowych wątroby oraz profilu lipidowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężką niewydolnością serca, wątroby, nerek, chorobą niedokrwienną serca oraz u osób z ryzykiem zakrzepicy, gdyż leczenie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak obrzęki, zakrzepica żył głębokich czy zatorowość płucna.
badanie per rectum, bezdech senny, choroba niedokrwienna serca, czerwienica, hematokryt i hemoglobina, hiperkalcemia, kostnienie chrząstek nasadowych, lek przeciwcukrzycowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, olej rycynowy, padaczka, pochodne kumaryny, profil lipidowy, rak gruczołu krokowego, steroid anaboliczno-androgenny, stężenie testosteronu, swoisty antygen sterczowy, terapia androgenowa, terapia hormonalna, terapia przeciwzakrzepowa, testy czynnościowe wątroby, trombofilia, zakrzepica oka, zakrzepica żył głębokich, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lenzetto
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem produktu Lenzetto jest wskazana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet z przedwczesną menopauzą, chorobami współistniejącymi (np. mięśniaki macicy, endometrioza, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy) oraz czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowymi i nowotworowymi zależnymi od estrogenów. U kobiet z zachowaną macicą stosowanie wyłącznie estrogenów zwiększa ryzyko rozrostu endometrium i raka endometrium (2-12-krotnie), co można zminimalizować przez dodanie progestagenu. Ryzyko raka piersi wzrasta po 3 latach stosowania HTZ, zwłaszcza skojarzonej estrogenowo-progestagenowej, a po odstawieniu może utrzymywać się do 10 lat. HTZ zwiększa także ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (1,3-3-krotnie), szczególnie w pierwszym roku terapii, oraz ryzyko udaru niedokrwiennego (do 1,5-krotnego). W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak żółtaczka, znaczne nadciśnienie tętnicze, migrena czy ciąża, leczenie należy natychmiast przerwać.
astma, biopsja endometrium, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, mięśniak gładkokomórkowy, mięśniak macicy, migrena, migrenowy ból głowy, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny, objawy pomenopauzalne, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie wątroby, zakrzepica naczyń siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Losmina 80 mg/0,8 ml (8000 j.m.)
Dawkowanie enoksaparyny sodowej (Losmina) jest ściśle uzależnione od wskazań klinicznych, stanu pacjenta oraz indywidualnego ryzyka zakrzepowo-zatorowego. Profilaktyka u pacjentów chirurgicznych z umiarkowanym ryzykiem obejmuje dawkę 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę, rozpoczynając 2 godziny przed zabiegiem i kontynuując przez 7-10 dni. U pacjentów z wysokim ryzykiem stosuje się 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę, z rozpoczęciem 12 godzin przed operacją. W szczególnych przypadkach, takich jak duże zabiegi ortopedyczne lub onkologiczne w obrębie jamy brzusznej, profilaktykę przedłuża się odpowiednio do 5 i 4 tygodni. W leczeniu ostrych schorzeń internistycznych zalecana dawka to 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę przez 6-14 dni. W terapii zakrzepicy i zatorowości stosuje się schematy 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę, w zależności od ryzyka nawrotu i współistniejących schorzeń. W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia ST stosuje się 100 j.m./kg mc. co 12 godzin, a w świeżym zawale z uniesieniem ST – bolus dożylny 3000 j.m. (30 mg) oraz 100 j.m./kg mc. podskórnie co 12 godzin (maksymalnie 10 000 j.m. (100 mg) dla pierwszych dwóch dawek).
choroba nowotworowa, enoksaparyna sodowa, hemodializa, klirens kreatyniny, krążenie pozaustrojowe, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, leczenie trombolityczne, lek przeciwzakrzepowy, niestabilna dławica piersiowa, ostry zespół wieńcowy, przezskórna interwencja wieńcowa, schyłkowa choroba nerek, terapia przeciwpłytkowa, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Rywaroksaban – Dawkowanie i sposób podawania
Rywaroksaban jest doustnym, bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, stosowanym w profilaktyce i leczeniu zakrzepowo-zatorowych powikłań naczyniowych. W profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego zalecana dawka wynosi 10 mg raz na dobę, rozpoczynając leczenie 6-10 godzin po zabiegu, przez 5 tygodni (biodro) lub 2 tygodnie (kolano). W leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) stosuje się początkowo 15 mg dwa razy na dobę przez 3 tygodnie, następnie 20 mg raz na dobę, z możliwością zmniejszenia dawki do 10 mg raz na dobę w przedłużonej profilaktyce. W profilaktyce udaru u pacjentów z migotaniem przedsionków bez wady zastawkowej dawka wynosi 20 mg raz na dobę, z modyfikacją do 15 mg u pacjentów z klirensem kreatyniny 15-49 ml/min. W terapii skojarzonej u chorych z chorobą wieńcową (CAD), tętnic obwodowych (PAD) lub ostrym zespołem wieńcowym (OZW) rywaroksaban podaje się w dawce 2,5 mg dwa razy na dobę wraz z kwasem acetylosalicylowym (75-100 mg/dobę) i ewentualnie klopidogrelem lub tyklopidyną.
alloplastyka stawu biodrowego, alloplastyka stawu kolanowego, antagonista witaminy K, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, hemostaza, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor czynnika Xa, INR, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klopidogrel, koagulopatia, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, miażdżyca, migotanie przedsionków, ostry zespół wieńcowy, profilaktyka udaru, rywaroksaban, terapia przeciwpłytkowa, tyklopidyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Dabigatran – Działania niepożądane
Dabigatran eteksylan, stosowany w prewencji i leczeniu zakrzepicy, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, z których najczęstszym i najpoważniejszym są krwawienia. W badaniach klinicznych odsetek krwawień wynosił od 10,5% do 19,4% w zależności od wskazania i czasu terapii, z najwyższą częstością w prewencji żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (19,4% w badaniu RE-MEDY). Krwawienia mogą mieć charakter zagrażający życiu i prowadzić do trwałego kalectwa lub zgonu. Ponadto obserwowano zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość (≥1/100 do <1/10), spadek hemoglobiny (≥1/100 do <1/10), małopłytkowość (≥1/1000 do <1/100), neutropenię i agranulocytozę (częstość nieznana). Reakcje immunologiczne, w tym nadwrażliwość, wysypka, świąd, reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy, występowały z częstością od rzadkiej do niezbyt częstej.
agranulocytoza, dabigatran eteksylan, duże krwawienie, idarucizumab, inhibitor trombiny, klirens kreatyniny, krwawienie, krwawienie śródczaszkowe, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na lek, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, prewencja udaru, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, spadek hematokrytu, spadek hemoglobiny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie hemostazy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lenalidomide Glenmark 5 mg
Lenalidomid wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych u pacjentów z różnymi hematologicznymi wskazaniami, w tym szpiczakiem mnogim, zespołami mielodysplastycznymi oraz chłoniakiem z komórek płaszcza. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są neutropenia (60,8-79,0% w szpiczaku mnogim, 76,8% w zespołach mielodysplastycznych, 50,9% w chłoniaku z komórek płaszcza), trombocytopenia (23,5-72,3% w szpiczaku mnogim, 46,4% w zespołach mielodysplastycznych) oraz zakażenia, w tym zapalenie płuc (5,7-10,6%). Inne często występujące działania to biegunka (34,8-54,5%), wysypka (16,2-31,7%), zmęczenie, neuropatia obwodowa oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Ciężkie działania niepożądane obejmują gorączkę neutropeniczną, posocznicę, bakteriemię oraz żylne choroby zakrzepowo-zatorowe, zwłaszcza u pacjentów leczonych skojarzeniem lenalidomidu z deksametazonem. W leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) obserwuje się wysoką częstość neutropenii (do 79,0%) i trombocytopenii (do 72,3%).
astenia, autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, bakteriemia, chłoniak grudkowy, chłoniak z komórek płaszcza, gorączka neutropeniczna, hipokalcemia, hipokaliemia, leukopenia, limfopenia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, półpasiec, posocznica, szpiczak mnogi, trombocytopenia, trudność w połykaniu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie żołądka i jelit, zatorowość płucna, zespół mielodysplastyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto-czerwone), 2 mg estradiolu + 10 mg dydrogesteronu (tabletki żółte)
Lek Femoston, zawierający 2 mg estradiolu w tabletkach ceglastoczerwonych oraz 2 mg estradiolu i 10 mg dydrogesteronu w tabletkach żółtych, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki aktywne lub pomocnicze, w tym laktozę jednowodną. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują rozpoznane lub podejrzewane nowotwory estrogenozależne (np. rak piersi, rak endometrium) oraz nowotwory zależne od progestagenów (np. oponiak). Nie należy stosować leku przy niezdiagnozowanych krwawieniach z dróg rodnych oraz nieleczonym rozroście endometrium. Femoston jest również przeciwwskazany u pacjentek z ostrą lub przebyta chorobą wątroby do czasu normalizacji wskaźników czynnościowych, a także u osób z porfirią oraz z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi, w tym z przebytą zakrzepicą żył głębokich, zatorowością płucną, niedoborem białka C, S lub antytrombiny, a także chorobą niedokrwienną serca czy zawałem mięśnia sercowego.
biosynteza hemu, choroba niedokrwienna serca, choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa, dydrogesteron, estradiol, guz estrogenozależny, krwawienie z dróg rodnych, laktoza jednowodna, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór zależny od progestagenów, oponiak, patologia endometrium, porfiria, rak endometrium, rak piersi, rozrost endometrium, terapia hormonalna, wskaźnik czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa