fibroblasty związane z nowotworem
Fibroblasty związane z nowotworem (ang. Cancer-Associated Fibroblasts, CAFs) to wyspecjalizowana populacja komórek mikrośrodowiska guza nowotworowego, które odgrywają kluczową rolę w progresji, inwazji i przerzutowaniu nowotworów złośliwych. W przeciwieństwie do normalnych fibroblastów, CAF-y wykazują zmieniony fenotyp, charakteryzujący się zwiększoną ekspresją białek takich jak α-SMA (alpha-smooth muscle actin), FAP (fibroblast activation protein) oraz wimentyna.
CAF-y powstają głównie w wyniku aktywacji rezydujących fibroblastów przez czynniki wydzielane przez komórki nowotworowe, takie jak TGF-β, PDGF czy FGF. Mogą również wywodzić się z innych źródeł, w tym z komórek mezenchymalnych, komórek nabłonkowych (poprzez EMT – przejście nabłonkowo-mezenchymalne) czy komórek szpiku kostnego. Po aktywacji CAF-y wydzielają szereg cytokin, chemokin, czynników wzrostu i enzymów degradujących macierz pozakomórkową.
Klinicznie, obecność dużej liczby CAF-ów w guzie nowotworowym często koreluje z gorszym rokowaniem dla pacjentów. Fibroblasty te promują wzrost guza poprzez wydzielanie czynników wzrostu, stymulują angiogenezę poprzez produkcję VEGF, ułatwiają inwazję tkanek poprzez remodeling macierzy pozakomórkowej oraz przyczyniają się do supresji odpowiedzi immunologicznej w mikrośrodowisku guza. Z uwagi na ich kluczową rolę w progresji nowotworów, CAF-y stanowią obiecujący cel dla nowych strategii terapeutycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór jamy ustnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nowotwór jamy ustnej charakteryzuje się złożonym rokowaniem zależnym od stadium choroby, grubości guza, marginesów chirurgicznych, inwazji okołonerwowej i naczyniowej oraz zajęcia węzłów chłonnych. Statystyki 5-letniego przeżycia różnią się znacząco w zależności od stadium: Stadium I – >85%, Stadium II – ~70%, Stadium III – >55%, Stadium IV – 35%. W przypadku inwazji kości 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 50%, z resekcją chirurgiczną dającą 47%, a chemioterapią 56%. Nowoczesne modele prognostyczne, takie jak model accelerated failure time, oraz narzędzia typu Oral Cancer Survival Calculator uwzględniają współistniejące schorzenia i oferują bardziej precyzyjne przewidywania niż tradycyjne modele Coxa. Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują również lokalizację guza, zróżnicowanie histopatologiczne oraz obecność nacieku okołonerwowego i extracapsular extension w węzłach chłonnych.
analiza radiomiczna, biomarker molekularny, fibroblasty związane z nowotworem, głębokie uczenie, grubość guza, historia medyczna, inwazja naczyniowa, inwazja okołonerwowa, limfocyty naciekające guz, margines chirurgiczny, metylacja DNA, mikrośrodowisko guza, naciekanie pozatorebkowe, nowotwór jamy ustnej, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przerzut do kości, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla choroby, przeżycie wolne od progresji, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, resekcja chirurgiczna, stadium nowotworu, zajęcie węzłów chłonnych, zróżnicowanie guza