klasyczny zespół Ehlersa-Danlosa
Klasyczny zespół Ehlersa-Danlosa (cEDS) to rzadka choroba genetyczna tkanki łącznej, charakteryzująca się nadmierną elastycznością skóry, hipermobilnością stawów oraz kruchością tkanek. Jest jednym z 13 podtypów zespołu Ehlersa-Danlosa, dziedziczonym głównie w sposób autosomalny dominujący, spowodowanym mutacjami w genach COL5A1, COL5A2 lub rzadziej COL1A1.
W obrazie klinicznym dominuje hiperelastyczność skóry, która po rozciągnięciu wraca do pierwotnego kształtu, skłonność do powstawania szerokich blizn atroficznych (tzw. blizny papirusowe) oraz podwyższona podatność na siniaczenie. Pacjenci doświadczają również hipermobilności stawów, która może prowadzić do nawracających podwichnięć i zwichnięć, zwłaszcza stawów barkowych, biodrowych i skokowych.
Diagnostyka klasycznego zespołu Ehlersa-Danlosa opiera się na kryteriach klinicznych, które obejmują występowanie trzech głównych objawów: hiperelastyczności skóry, szerokich blizn atroficznych oraz hipermobilności stawów. Rozpoznanie potwierdzają badania molekularne identyfikujące mutacje w genach kodujących kolagen typu V. Leczenie ma charakter objawowy i wymaga multidyscyplinarnego podejścia, obejmującego fizykoterapię, leczenie ortopedyczne oraz odpowiednią pielęgnację skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ehlersa-danlosa – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Ehlersa-Danlosa (ZED) to grupa dziedzicznych zaburzeń tkanki łącznej charakteryzujących się nadmierną ruchomością stawów, rozciągliwością skóry oraz kruchością tkanek. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu fizykalnym, w tym ocenie nadmiernej ruchomości stawów za pomocą 9-punktowej skali Beightona, gdzie wynik ≥5 punktów wskazuje na uogólnioną hipermobilność. Kluczowe jest zebranie wywiadu rodzinnego oraz ocena cech klinicznych, takich jak rozciągliwość skóry, blizny o charakterze bibułki papierosowej, skłonność do siniaków i złe gojenie ran. Testy genetyczne, w tym sekwencjonowanie nowej generacji (NGS), potwierdzają diagnozę większości typów ZED z wyjątkiem hipermobilnego (hZED), dla którego diagnoza opiera się wyłącznie na kryteriach klinicznych. W przypadku naczyniowego ZED (nZED) istotna jest analiza genu COL3A1, a testy genetyczne wykrywają 98% mutacji odpowiedzialnych za ten typ.
badanie biochemiczne, badanie fizykalne, badanie przewodnictwa nerwowego, biopsja skóry, blizna zanikowa, diagnostyka prenatalna, echokardiogram, elektromiografia, hipermobilny zespół Ehlersa-Danlosa, klasyczny zespół Ehlersa-Danlosa, kolagen typu V, kruchość tkanek, kyfoza, multidyscyplinarny zespół, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, nadmierna ruchomość stawów, pęknięcie tętnicy, poradnictwo rodzinne, rezonans magnetyczny, rozciągliwość skóry, ruchomość stawów, sekwencjonowanie nowej generacji, siniaczenie, skala Beightona, skolioza, test funkcji płuc, test genetyczny, tomografia komputerowa, ultrasonografia, wywiad medyczny, zaburzenie tkanki łącznej, zespół Ehlersa-Danlosa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ehlersa-danlosa – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Ehlersa-Danlosa (ZED) to heterogenna grupa dziedzicznych zaburzeń tkanki łącznej, wynikających z mutacji w co najmniej 20 genach, głównie kodujących kolagen i białka macierzy pozakomórkowej. Klasyczny ZED (cZED) jest najczęściej związany z mutacjami w genach COL5A1 i COL5A2, prowadzącymi do haploinsuficjencji kolagenu typu V, co skutkuje hipermobilnością stawów, nadmierną elastycznością skóry i kruchością tkanek. Naczyniowy ZED (vZED), spowodowany mutacjami w COL3A1, charakteryzuje się ryzykiem pęknięcia dużych tętnic i innych poważnych powikłań naczyniowych, a jego patogeneza obejmuje zaburzenia szlaku sygnałowego PLC/IP3/PKC/ERK. Hipermobilny ZED (hZED), stanowiący 80-90% przypadków, pozostaje bez jednoznacznie zidentyfikowanego podłoża genetycznego, choć niedawno wykryto warianty w genie KLK15 z rodziny Kalikrein, co otwiera nowe perspektywy diagnostyczne i terapeutyczne.
autofagia, celiprolol, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczenie autosomalne recesywne, elastyna, fibroblast, fibronektyna, gen COL5A1, haploinsuficjencja, hipermobilność stawów, hipermobilny zespół Ehlersa-Danlosa, indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste, integryna, klasyczny zespół Ehlersa-Danlosa, kolagen, kolagen typu III, macierz pozakomórkowa, mutacja de novo, mutacje genów, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, nieprawidłowo sfałdowane białka, pęknięcie tętnicy, przetoka tętniczo-żylna, retikulum endoplazmatyczne, rozwarstwienie tętnicy, sekwencjonowanie całego eksomu, stres retikulum endoplazmatycznego, tętniak wewnątrzczaszkowy, tkanka łączna, zaburzenia tkanki łącznej, zespół Ehlersa-Danlosa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ehlersa-danlosa – Epidemiologia
Zespół Ehlersa-Danlosa (ZED) to heterogenna grupa genetycznych zaburzeń tkanki łącznej charakteryzująca się nadmierną ruchomością stawów, rozciągliwością skóry i kruchością tkanek. Częstość występowania ZED jest trudna do precyzyjnego określenia ze względu na zróżnicowanie kliniczne i niedodiagnozowanie, jednak nowsze badania wskazują na wyższą niż dotychczas szacowano częstość, sięgającą około 1 na 3100 osób. Hipermobilny ZED (hZED) stanowi 80-90% przypadków, z częstością 1:3100 do 1:20 000, klasyczny ZED (kZED) występuje rzadziej (1:20 000–1:40 000), a naczyniowy ZED (nZED) jest najrzadszy (1:50 000–1:200 000) i wiąże się z poważnymi powikłaniami naczyniowymi oraz skróconą długością życia. Występuje przewaga kobiet (70%) w populacji zdiagnozowanych, a choroba dotyka wszystkie rasy, choć niektóre podtypy, jak dermatosparaksja, są częstsze w określonych grupach etnicznych (np. 1:248 u Żydów aszkenazyjskich). Diagnostyka jest opóźniona średnio o 10 lat od pojawienia się objawów, co podkreśla potrzebę wczesnego rozpoznania i multidyscyplinarnego podejścia do opieki.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, badanie gęstości kości, dwuenergetyczna absorpcjometria rentgenowska, echokardiogram, hipermobilny zespół Ehlersa-Danlosa, klasyczny zespół Ehlersa-Danlosa, kruchość naczyń krwionośnych, kruchość tkanek, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, nadmierna ruchomość stawów, obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, pęknięcie macicy, podejście multidyscyplinarne, poradnictwo genetyczne, powikłanie naczyniowe, powikłanie oczne, powikłanie sercowo-naczyniowe, rozciągliwość skóry, skolioza, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zaburzenie tkanki łącznej, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół hipermobilności stawów