tomografia komputerowa
Tomografia komputerowa (TK) to nieinwazyjna technika diagnostyczna wykorzystująca promieniowanie rentgenowskie do tworzenia szczegółowych obrazów przekrojowych ciała pacjenta. Metoda polega na wykonaniu serii zdjęć rentgenowskich z różnych kątów, które następnie są przetwarzane przez komputer w celu uzyskania trójwymiarowego obrazu narządów wewnętrznych.
W badaniu TK stosuje się wiązkę promieniowania przechodzącą przez ciało pacjenta, a detektory mierzą stopień jej osłabienia przez tkanki o różnej gęstości. Nowoczesne tomografy wielorzędowe umożliwiają szybkie skanowanie dużych obszarów ciała z wysoką rozdzielczością przestrzenną, co pozwala na wykrywanie nawet niewielkich zmian patologicznych.
Tomografia komputerowa znajduje zastosowanie w diagnostyce chorób nowotworowych, urazów, patologii naczyniowych, schorzeń neurologicznych oraz chorób płuc. Często stosuje się środki kontrastowe podawane dożylnie, doustnie lub doodbytniczo w celu lepszej wizualizacji naczyń krwionośnych i tkanek. Należy pamiętać, że badanie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące, co wymaga właściwej oceny stosunku korzyści do ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Diagnostyka i diagnoza
Rak płuca pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie, głównie z powodu późnego rozpoznania. Pięcioletnie przeżycie w stadium I wynosi 88%, podczas gdy w stadium IV spada do 19%. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak RTG, TK, PET-TK oraz MRI, które umożliwiają ocenę lokalizacji, wielkości i zaawansowania guza. Badania laboratoryjne, w tym morfologia krwi, biochemia oraz cytologia plwociny, dostarczają dodatkowych informacji, jednak potwierdzenie rozpoznania wymaga biopsji (bronchoskopia, biopsja igłowa, EBUS, mediastinoskopia, torakoskopia). Nowoczesne metody diagnostyki molekularnej pozwalają na identyfikację mutacji EGFR, ALK, KRAS, ekspresji PD-L1 i innych biomarkerów, co umożliwia personalizację terapii celowanej i immunoterapii. Biopsja płynna stanowi nieinwazyjną alternatywę do monitorowania choroby i wykrywania mutacji.
badania biochemiczne, badania molekularne, badanie obrazowe, biopsja, biopsja igłowa, biopsja płynna, bronchoskopia, cfDNA, chirurg klatki piersiowej, ctDNA, cytologia plwociny, ekspresja PD-L1, LDCT, mediastinoskopia, medycyna precyzyjna, morfologia krwi, mutacja EGFR, mutacja KRAS, nowotwór, onkolog kliniczny, patolog, PET, pięcioletnie przeżycie, pulmonolog, radiolog, radioterapeuta, rak płuca, rearanżacja ALK, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, sztuczna inteligencja w medycynie, tomografia komputerowa, torakocenteza, torakoskopia, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel jajnika – Diagnostyka i diagnoza
Torbiel jajnika to płynowa zmiana w obrębie jajnika, najczęściej łagodna i bezobjawowa, jednak wymagająca dokładnej diagnostyki w celu wykluczenia złośliwości. Podstawą diagnostyki jest badanie ginekologiczne oraz ultrasonografia przezpochwowa, która pozwala ocenić wielkość, lokalizację i charakter torbieli. Cechy ultrasonograficzne sugerujące złośliwość to m.in. wielkość powyżej 10 cm, struktura wielokomorowa, obecność wyrośli brodawkowatych, grube przegrody, nieregularny kształt, wodobrzusze oraz zwiększone unaczynienie w dopplerowskim badaniu USG. W diagnostyce uzupełniającej stosuje się rezonans magnetyczny (MRI) z dokładnością 88-93% w różnicowaniu zmian łagodnych od złośliwych oraz oznaczenie markera CA-125, którego poziom powyżej 35 U/ml u kobiet po menopauzie w połączeniu z nieprawidłowym obrazem USG wskazuje na konieczność konsultacji onkologicznej. Test ciążowy jest obligatoryjny u kobiet w wieku rozrodczym z dolegliwościami bólowymi.
badanie ginekologiczne, badanie obrazowe, ciąża pozamaciczna, endometrioza, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, indeks ryzyka złośliwości, laparoskopia, marker CA-125, mięśniak macicy, pęknięcie torbieli, rezonans magnetyczny, skręt jajnika, tomografia komputerowa, torbiel ciałka żółtego, torbiel czynnościowa, torbiel dermoidalna, torbiel endometrialna, torbiel jajnika, torbiel złożona, ultrasonografia miednicy, USG przezpochwowe, wodobrzusze - Leksykon chorób i schorzeń
Cholesteatoma – Diagnostyka i diagnoza
Cholesteatoma to łagodny, ale potencjalnie niebezpieczny rozrost nabłonka płaskiego i złogów keratyny w uchu środkowym i wyrostku sutkowatym, który wymaga wczesnej diagnostyki i leczenia operacyjnego. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu otoskopowym (w tym wideo-otoskopii i endoskopii), oraz badaniach audiologicznych, takich jak audiometria tonalna i tympanometria, które najczęściej wykazują niedosłuch przewodzeniowy. Kluczową rolę odgrywają badania obrazowe: wysokorozdzielcza tomografia komputerowa (HRCT) kości skroniowej pozwala na ocenę ubytków kostnych i rozległości zmiany, natomiast rezonans magnetyczny (MR) z sekwencjami dyfuzyjnymi (zwłaszcza non-EPI DWI i PROPELLER DWI) umożliwia różnicowanie cholesteatoma od innych zmian oraz wykrywanie nawrotów i powikłań, takich jak zapalenie opon mózgowych czy ropień. W badaniu TK typowe cechy to obecność nieprzepuszczalnej tkanki miękkiej, erozja kosteczek słuchowych i poszerzenie aditus ad antrum.
audiometria tonalna, badanie histopatologiczne, błona bębenkowa, cholesteatoma, elektronystagmografia, kanał półkolisty boczny, kieszonka retrakcyjna, nabłonek płaski, niedosłuch odbiorczy, niedosłuch przewodzeniowy, otoskopia, perforacja błony bębenkowej, porażenie nerwu twarzowego, przetoka błędnikowa, przewlekła infekcja ucha środkowego, rezonans magnetyczny, ropień mózgu, sekwencja dyfuzyjna, słuchowe potencjały wywołane, tomografia komputerowa, tympanometria, ucho środkowe, wyrostek sutkowaty, zakrzepica zatoki esowatej, zapalenie opon mózgowych - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba castlemana – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Castlemana (CD) to rzadkie limfoproliferacyjne schorzenie o niejasnej etiologii, wymagające kompleksowej diagnostyki obejmującej badania kliniczne, obrazowe, laboratoryjne oraz histopatologiczne. Kluczowym badaniem jest biopsja wycinająca węzła chłonnego, umożliwiająca ocenę charakterystycznej architektury węzła, niezbędnej do rozpoznania. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie chłoniaków, chorób autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty, choroba IgG4-zależna) oraz infekcji (HIV, HHV-8, EBV). Badania obrazowe (CT, PET, MRI, USG) pozwalają na ocenę rozległości i typu choroby (unicentryczna vs. multicentryczna). Typowe parametry laboratoryjne to m.in. podwyższone CRP, OB, niedokrwistość, trombocytopenia lub trombocytoza, hipergammaglobulinemia, hipoalbuminemia oraz często podwyższone stężenie IL-6, szczególnie w MCD. W 2017 roku wprowadzono międzynarodowe kryteria diagnostyczne dla idiopatycznej wieloogniskowej choroby Castlemana (iMCD), wymagające obecności charakterystycznych cech histopatologicznych i powiększonych węzłów chłonnych ≥1 cm w co najmniej dwóch stacjach, a także spełnienia kryteriów klinicznych i laboratoryjnych.
badanie ultrasonograficzne, białko C-reaktywne, biopsja węzła chłonnego, biopsja wycinająca, chłoniak, choroba Castlemana, choroba IgG4-zależna, cytokiny prozapalne, hepatomegalia, HHV-8, hipergammaglobulinemia, hipoalbuminemia, idiopatyczna wieloogniskowa choroba Castlemana, interleukina-6, kiła, małopłytkowość, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi, nadpłytkowość, niedokrwistość, OB, organomegalia, pozytonowa tomografia emisyjna, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, schorzenie limfoproliferacyjne, splenomegalia, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, trombocytopenia, trombocytoza, unicentryczna choroba Castlemana, wieloogniskowa choroba Castlemana, włóknienie szpiku, wodobrzusze, zakażenie EBV, zakażenie HIV, zespół POEMS, zespół TAFRO - Leksykon substancji czynnych
Tiadyd technetu – Właściwości farmakodynamiczne
Tiadyd technetu (99mTc), klasyfikowany pod kodem ATC V09CA03, jest radiofarmaceutykiem diagnostycznym stosowanym w obrazowaniu funkcji nerek. Preparat Renoscint MAG3 zawiera 1 mg betiatydu znakowanego technetem-99m, który po dożylnym podaniu jest wychwytywany przez komórki kanalików nerkowych i wydalany do moczu. Technet-99m, izotop promieniotwórczy o półokresie rozpadu około 6 godzin, umożliwia rejestrację aktywności promieniotwórczej nad nerkami, co pozwala na ocenę przepływu nerkowego krwi, wewnątrznerkowego czasu przejścia produktu oraz wydalania przez drogi odpływu. Substancja nie wykazuje farmakodynamicznych skutków ubocznych w dawkach diagnostycznych, co zapewnia brak wpływu na fizjologiczne funkcje nerek i układu moczowego.
betiatyd, czynność nerek, diagnostyka nerkowa, diagnostyka obrazowa nerek, funkcja nerek, iniekcja dożylna, izotop promieniotwórczy, kanalik nerkowy, medycyna nuklearna, odpływ moczu, półokres rozpadu, przepływ nerkowy, przepływ nerkowy krwi, radiofarmaceutyk diagnostyczny, technet-99m, tiadyd technetu, tomografia komputerowa, transport cewkowy, układ moczowy, zaburzenie funkcjonalne - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybiec pierścieniowy – Diagnostyka i diagnoza
Grzybiec pierścieniowy (Granuloma annulare, GA) to łagodne, niezakaźne ziarniniakowe schorzenie skóry, charakteryzujące się obrączkowatymi zmianami rumieniowymi lub cielistymi, najczęściej lokalizowanymi na grzbietowych i bocznych powierzchniach rąk i stóp. Diagnostyka opiera się głównie na ocenie klinicznej, z uwzględnieniem braku łuszczenia się naskórka, co odróżnia GA od grzybicy i innych łuszczących się dermatoz. W przypadkach niejednoznacznych wskazana jest biopsja skóry, która wykazuje obecność ziarniniaków palisadowych, degenerację kolagenu, złogi mucyny oraz naciek limfohistiocytarny. Barwienia koloidalne żelazem lub błękitem acianowym uwidaczniają zwiększoną ilość mucyny, co jest cechą diagnostyczną odróżniającą GA od innych ziarniniakowych chorób skóry, takich jak sarkoidoza czy necrobiosis lipoidica.
badanie histopatologiczne, biopsja skóry, czynnik reumatoidalny, degeneracja kolagenu, granuloma annulare, grzybica skóry, grzybiec pierścieniowy, guzek reumatoidalny, immunofluorescencja, liszaj płaski, morfologia krwi, naciek limfohistiocytarny, przeciwciała anty-Ro, przeciwciała przeciwjądrowe, rezonans magnetyczny, sarkoidoza, toczeń rumieniowaty podostry skórny, tomografia komputerowa, wskaźnik opadania erytrocytów, ziarniniak grzybiasty - Leksykon chorób i schorzeń
Przemijający atak niedokrwienny – Zapobieganie i profilaktyka
Przemijający atak niedokrwienny (TIA) to krótkotrwały epizod niedokrwienia mózgu, rdzenia kręgowego lub siatkówki, bez trwałego uszkodzenia tkanki, stanowiący istotny czynnik ryzyka udaru mózgu. Ryzyko udaru po TIA wynosi 10-20% w ciągu 90 dni, z połową przypadków w pierwszych 48 godzinach. Wczesna interwencja, najlepiej w ciągu 24-48 godzin, obejmuje natychmiastowe podanie kwasu acetylosalicylowego (160 mg nasycająco), statyn oraz leków przeciwnadciśnieniowych, co może zmniejszyć ryzyko udaru nawet o 80-90%. Leczenie przeciwpłytkowe (kwas acetylosalicylowy 80-325 mg/dobę, klopidogrel 75 mg/dobę lub połączenie ASA z dipirydamolem) jest podstawą profilaktyki wtórnej, a u pacjentów z wysokim ryzykiem zaleca się podwójną terapię ASA (81 mg/dobę) i klopidogrelem (75 mg/dobę) przez 21 dni. W przypadku TIA z migotaniem przedsionków wskazane jest leczenie przeciwzakrzepowe NOAC lub warfaryną (INR 2-3).
angioplastyka tętnicy szyjnej, antagonista witaminy K, blaszka miażdżycowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, deficyt neurologiczny, dipirydamol, diuretyk, doustny antykoagulant, dysfunkcja śródbłonka, endarterektomia tętnicy szyjnej, etiologia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor PCSK9, klopidogrel, krwawienie śródczaszkowe, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwpłytkowe, leczenie przeciwzakrzepowe, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków, mini-udar, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgu, nowy doustny antykoagulant, podwójna terapia przeciwpłytkowa, przemijający atak niedokrwienny, stenoza, stentowanie, terapia hipolipemizująca, terapia przeciwzakrzepowa, tomografia komputerowa, udar mózgu, warfaryna, wskaźnik masy ciała, zwężenie tętnicy szyjnej - Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy – Objawy
Ból głowy jest jednym z najczęstszych objawów zgłaszanych w praktyce lekarskiej, dotykającym około 75% populacji przynajmniej raz w roku. Wyróżniamy bóle pierwotne, takie jak napięciowe (trwające od 30 minut do 7 dni, o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, obustronne, tępe i uciskające), migrenę (trwającą 4-72 godziny, jednostronną, pulsującą, z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami, fotofobią i fonofobią) oraz klasterowe bóle głowy (15 minut do 3 godzin, bardzo intensywne, jednostronne, z objawami autonomicznymi). Nowy codzienny uporczywy ból głowy (NDPH) charakteryzuje się nagłym początkiem i utrzymywaniem się codziennie przez ponad 3 miesiące. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz, w razie potrzeby, badaniach obrazowych (MRI, CT) i innych testach (punkcja lędźwiowa, badania krwi). Kluczowe jest rozróżnienie bólu pierwotnego od wtórnego, który może być objawem poważnych schorzeń, takich jak krwotok podpajęczynówkowy, zapalenie opon mózgowych czy pourazowe uszkodzenia mózgu.
aura migrenowa, ból głowy piorunujący, ból głowy z nadużywania leków, ból napięciowy, drętwienie, dziennik bólu, faza aury, faza bólu głowy, faza postdromalna, faza prodromalna, fonofobia, fotofobia, hemikrania ciągła, klasterowy ból głowy, krwotok podpajęczynówkowy, migrena, napięciowy ból głowy, nowy codzienny uporczywy ból głowy, pierwotny ból głowy, pourazowy ból głowy, przewlekła migrena, ptoza, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, wtórny ból głowy, zapalenie opon mózgowych, zapalenie zatok, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół post-polio – Diagnostyka i diagnoza
Zespół post-polio (PPS) to schorzenie neurologiczne manifestujące się nowymi objawami nerwowo-mięśniowymi u pacjentów po przebytym poliomyelitis, zwykle po okresie stabilnej funkcji trwającym co najmniej 15 lat. Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych Halsteada (1991) zatwierdzonych przez EFNS, obejmujących potwierdzenie wcześniejszego uszkodzenia neuronów ruchowych, stopniowe pojawienie się nowego osłabienia mięśni, utrzymujące się co najmniej rok, oraz wykluczenie innych przyczyn neurologicznych, medycznych i ortopedycznych. Kluczowe badania wspomagające diagnostykę to elektromiografia (EMG) wykazująca zmiany denerwacyjne, badania przewodnictwa nerwowego, MRI i CT w celu wykluczenia innych patologii, ultrasonografia mięśni oraz badania laboratoryjne i płynu mózgowo-rdzeniowego, które służą głównie do wykluczenia innych schorzeń. EMG potwierdza uszkodzenie neuronów ruchowych, ale nie jest testem specyficznym dla PPS. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. ALS, miastenię, choroby demielinizacyjne, zapalenia mięśni, choroby reumatyczne, zaburzenia psychiczne oraz schorzenia metaboliczne i ortopedyczne.
atrofia mięśni, badanie elektromiograficzne, biopsja mięśni, choroba demielinizacyjna, choroba zwyrodnieniowa stawów, dysfagia, elektromiografia, fibromialgia, miastenia, miopatia, neuron ruchowy, neuropatia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja zimna, objaw depresyjny, objawy nerwowo-mięśniowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, polineuropatia, poliomyelitis, potencjał jednostki ruchowej, przewodnictwo nerwowe, radikulopatia, rezonans magnetyczny, schorzenie neurologiczne, skolioza, stenoza kanału kręgowego, stwardnienie zanikowe boczne, tomografia komputerowa, ultrasonografia mięśni, wentylacja mechaniczna, wirus polio, zaburzenie poznawcze, zapalenie mięśni, zapalenie stawów, zespół post-polio, zespół przewlekłego zmęczenia - Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy przy kaszlu – Objawy
Ból głowy przy kaszlu (cough headache) to ból o nagłym początku, wywołany przez kaszel lub inne manewry zwiększające ciśnienie wewnątrzczaszkowe, trwający od kilku sekund do maksymalnie 2 godzin. Wyróżnia się ból pierwotny, zwykle samoograniczający się, występujący u osób powyżej 40. roku życia, bez patologii strukturalnych mózgu, oraz wtórny, związany z patologiami układu nerwowego, najczęściej malformacją Chiari typu I, który może trwać dłużej i wymagać interwencji chirurgicznej. Charakterystyczne cechy to ból ostry, kłujący, obustronny, nasilający się przy manewrach Valsalvy, często z tępnym bólem utrzymującym się kilka godzin po epizodzie. Diagnostyka powinna obejmować badania obrazowe (TK, MRI) w celu wykluczenia wtórnych przyczyn.
badanie obrazowe mózgu, ból głowy przy kaszlu, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, defekacja, drętwienie twarzy, drgawki, gorączka, kaszel, malformacja Chiari typu I, manewr Valsalvy, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, migrena, nudności, omdlenie, pierwotny ból głowy przy kaszlu, podwójne widzenie, rezonans magnetyczny, sztywność karku, szumy uszne, tomografia komputerowa, tylna jama czaszki, układ nerwowy, utrata słuchu, wtórny ból głowy przy kaszlu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, wymioty, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Atelektaza – Diagnostyka i diagnoza
Atelektaza, definiowana jako częściowy lub całkowity zapad płuca lub jego fragmentu, jest powszechnym powikłaniem oddechowym, szczególnie w okresie pooperacyjnym. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, gdzie obserwuje się osłabione szmery oddechowe, stłumienie odgłosu opukowego oraz zmniejszone drżenie głosowe, a także na badaniach obrazowych. Standardowym badaniem jest RTG klatki piersiowej, które wykazuje miejscowe zacienienia, przemieszczanie szczelin międzypłatowych, pociąganie tchawicy i uniesienie przepony. W przypadku wątpliwości diagnostycznych stosuje się tomografię komputerową (TK), która pozwala na dokładniejszą ocenę utraty objętości płuca, przyczyn atelektazy (np. guz, ciało obce) oraz charakterystyczny objaw „ogona komety” w atelektazie okrągłej. Ultrasonografia klatki piersiowej, szczególnie u pacjentów w stanie krytycznym, umożliwia różnicowanie atelektazy od konsolidacji i wysięku opłucnowego, a bronchoskopia fiberoskopowa pełni rolę zarówno diagnostyczną, jak i terapeutyczną, umożliwiając usunięcie przeszkód i pobranie materiału do badań histopatologicznych.
atelektaza, atelektaza okrągła, atelektaza pooperacyjna, badanie cytologiczne, badanie fizykalne, bronchogram powietrzny, bronchoskopia fiberoskopowa, czop śluzowy, drżenie głosowe, gazometria krwi tętniczej, hipoksemia, międzybłoniak opłucnej, niewydolność oddechowa, odgłos opukowy, odma opłucnowa, pulsoksymetria, rtg klatki piersiowej, saturacja krwi, szmery oddechowe, tomografia komputerowa, ultrasonografia klatki piersiowej, wysięk opłucnowy, zaburzenia oddechowe, zapalenie płuc, zasadowica oddechowa, znieczulenie ogólne - Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Diagnostyka i diagnoza
Kostochondryt to zapalenie chrząstki łączącej żebra z mostkiem, manifestujące się bólem ściany klatki piersiowej nasilającym się przy palpacji stawów żebrowo-mostkowych (szczególnie II-V żebra) oraz podczas ruchów klatki piersiowej i głębokiego oddychania. Rozpoznanie jest kliniczne i opiera się na wywiadzie oraz badaniu fizykalnym, w tym manewrach prowokacyjnych takich jak „pianie koguta” czy przywiedzenie ręki do klatki piersiowej. Brak jest specyficznych badań laboratoryjnych lub obrazowych potwierdzających kostochondryt, dlatego diagnostyka polega głównie na wykluczeniu innych poważnych przyczyn bólu w klatce piersiowej, takich jak zawał mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zatorowość płucna czy rozwarstwienie aorty. Zalecane jest wykonanie EKG oraz zdjęcia RTG klatki piersiowej u pacjentów powyżej 35 roku życia lub z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
atak paniki, badanie elektrokardiograficzne, badanie fizykalne, badanie funkcji płuc, ból klatki piersiowej, ból ściany klatki piersiowej, bolesność uciskowa, choroba refluksowa przełyku, chrząstka żebrowo-mostkowa, elektrokardiogram, kostochondryt, marker zapalny, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, niewydolność serca, odma opłucnowa samoistna, połączenie żebrowo-mostkowe, próba prowokacyjna, przerost kości, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, staw żebrowo-mostkowy, tomografia komputerowa, wywiad medyczny, zapalenie błony maziowej, zapalenie kości, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół SAPHO - Leksykon chorób i schorzeń
Ameloblastoma – Diagnostyka i diagnoza
Ameloblastoma to rzadki, łagodny, lecz miejscowo agresywny guz odontogenny, stanowiący około 1% wszystkich guzów szczęki i 11-13% guzów odontogennych. Najczęściej lokalizuje się w tylnej części żuchwy (około 80% przypadków), manifestując się jako wolno rosnący, bezbolesny guz, często wykrywany dopiero w zaawansowanym stadium. Diagnostyka opiera się na badaniach klinicznych, obrazowych (RTG, TK, MRI) oraz histopatologicznych, z wykorzystaniem biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) o czułości 86,6% i swoistości 100%. Obraz radiologiczny może przyjmować formę wielokomorową („bańka mydlana”) lub jednokomorową, a nowoczesne metody, takie jak CBCT, oferują czułość 77,33% i swoistość 90%. Kluczowe jest różnicowanie ameloblastoma z innymi zmianami, zwłaszcza rogowaciejącą torbielą zębopochodną, co wspomagają zaawansowane techniki obrazowania i algorytmy oparte na sieciach neuronowych (dokładność 90,36%, AUC=0,946).
ameloblastoma, ameloblastoma konwencjonalny, badanie histopatologiczne, biopsja, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja incyzyjna, dabrafenib, dysplazja włóknista, guz odontogenny, kostniakomięsak, mutacja genu, rak ameloblastyczny, rezonans magnetyczny, rogowaciejąca torbiel zębopochodna, sieć neuronowa konwolucyjna, śluzak zębopochodny, stożkowa tomografia komputerowa, terapia molekularna, tomografia komputerowa, torbiel tętniakowa kości, torbiel zawiązkowa, trametynib, wemurafenib, ząb trzonowy, zdjęcie pantomograficzne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Diagnostyka i diagnoza
Rak piersi u mężczyzn (MBC) stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków raka piersi, z około 2800 diagnozami rocznie w USA. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania fizykalnego, ze zwróceniem uwagi na czynniki ryzyka, takie jak historia rodzinna raka piersi/jajnika oraz mutacje BRCA1/2. Badanie kliniczne obejmuje ocenę guzków, zmian skórnych, brodawki sutkowej oraz węzłów chłonnych pachowych. Podstawowymi badaniami obrazowymi są mammografia (czułość ~92%, swoistość ~90%), USG piersi (szczególnie u mężczyzn <25 r.ż.) oraz MRI jako badanie uzupełniające. Biopsja gruboigłowa (CNB) jest preferowaną metodą potwierdzenia rozpoznania, umożliwiającą ocenę architektury tkanki i ewentualnego nacieku. Biopsja węzłów chłonnych, zwłaszcza węzła wartowniczego, pozwala na ocenę rozsiewu nowotworu.
badanie fizykalne, badanie genetyczne, badanie kliniczne piersi, badanie obrazowe, badanie ultrasonograficzne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, biopsja piersi, biopsja węzła wartowniczego, biopsja węzłów chłonnych, brodawka sutkowa, ginekomastia, guzek piersi, mammografia diagnostyczna, mutacja genu BRCA, potrójnie ujemny rak piersi, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut odległy, rak in situ, rak piersi u mężczyzn, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, receptor progesteronowy, rezonans magnetyczny piersi, samobadanie piersi, scyntygrafia kości, status HER2, system TNM, tomografia komputerowa, węzły chłonne pachowe, wskaźnik Ki-67 - Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie z nosa – Diagnostyka i diagnoza
Krwawienie z nosa (epistaxis) jest powszechnym stanem nagłym w laryngologii, dotykającym do 60% populacji, z około 6% dorosłych wymagających leczenia. Wyróżnia się krwawienia przednie (90-95% przypadków), pochodzące z splotu Kiesselbacha, oraz krwawienia tylne, trudniejsze do opanowania i częstsze u osób starszych. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad dotyczący częstotliwości, nasilenia, okoliczności krwawienia, chorób współistniejących, stosowanych leków (szczególnie przeciwpłytkowych i przeciwkrzepliwych) oraz badanie fizykalne z oceną stanu ogólnego, ciśnienia tętniczego, tętna i objawów zaburzeń krzepnięcia. Kluczowe jest badanie endoskopowe nosa, zwłaszcza przy krwawieniach nawracających lub tylnych, umożliwiające lokalizację źródła krwawienia i wykluczenie patologii. W cięższych przypadkach wskazane są badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, PT/INR, aPTT, czas krwawienia, próby wątrobowe oraz badania obrazowe (TK, MRI) i angiografia w wybranych sytuacjach.
badanie genetyczne, badanie przesiewowe, badanie układu krzepnięcia, choroba von Willebranda, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, diagnostyka molekularna, dziedziczna teleangiektazja krwotoczna, edukacja pacjenta, endoskopia nosa, epistaxis, kortykosteroid donosowy, krwawienie przednie, krwawienie tylne, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, rezonans magnetyczny, rynoskopia przednia, skala nasilenia krwawienia z nosa, splot Kiesselbacha, tomografia komputerowa, wstrząs hipowolemiczny, zaburzenie krzepnięcia, zakażenie SARS-CoV-2 - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ultravist 370 768,86 mg/ml
Ultravist 370, zawierający 768,86 mg jopromidu (370 mg jodu/ml), jest środkiem kontrastowym o wysokim stężeniu jodu, zalecanym szczególnie do badań wymagających intensywnego kontrastowania, takich jak aortografia piersiowa (50-80 ml) oraz angiokardiografia komór serca (40-60 ml) i tętnic wieńcowych (5-8 ml). Dawkowanie dobiera się indywidualnie, uwzględniając masę ciała, wiek pacjenta oraz rodzaj badania, z zaleceniem nieprzekraczania 1,5 g jodu/kg masy ciała. U noworodków dawka jodu wynosi 1,2 g/kg mc. (3,2 ml/kg mc.), u niemowląt 1,0 g/kg mc. (2,7 ml/kg mc.), a u dzieci 0,5 g/kg mc. (1,4 ml/kg mc.). Podanie odbywa się dożylnie, najlepiej automatyczną strzykawką, z prędkością 8-12 ml/s do żyły łokciowej lub 10-20 ml/s do żyły głównej, często z zastosowaniem techniki bolus tracking dla optymalizacji akwizycji obrazu. Środek należy ogrzać do temperatury ciała, co zmniejsza lepkość (10,0 mPa·s w 37°C) i poprawia tolerancję.
angiokardiografia, angiokardiografia tętnic wieńcowych, aortografia piersiowa, artrografia, bolus, bolus tracking, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, histerosalpingografia, jod, jopromid, lepkość, mammografia ze wzmocnieniem kontrastowym, miąższ nerki, miedniczka nerkowa, nefron, niewydolność nerek, osmolalność, środek kontrastowy, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa czaszki, urografia dożylna, uszkodzenie nerek, warunki hemodynamiczne, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Częściowo nieprawidłowe spływanie żył płucnych – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Częściowo nieprawidłowe spływanie żył płucnych (PAPVC) to wrodzona wada serca, w której jedna lub więcej żył płucnych uchodzi nieprawidłowo do prawego przedsionka lub żył systemowych, zamiast do lewego przedsionka. Wada ta może występować izolowanie lub współistnieć z innymi anomaliami serca. Lokalizacja anomalii jest kluczowa dla rokowania: około 90% przypadków dotyczy prawostronnego PAPVC, 7% lewostronnego, a 2% obustronnego. Izolowany PAPVC, choć dawniej uważany za łagodny, może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nadciśnienie płucne i poszerzenie prawej komory. Nawet pojedyncze lub podwójne nieprawidłowe połączenia żył płucnych mogą skutkować istotnymi zaburzeniami hemodynamicznymi, co wymaga regularnej kontroli echokardiograficznej oraz zaawansowanych badań obrazowych (MRI, CT) w celu monitorowania funkcji serca i ciśnienia w tętnicy płucnej.
anomalia wrodzona, badanie echokardiograficzne, ciśnienie w tętnicy płucnej, częściowo nieprawidłowe spływanie żył płucnych, implantacja stymulatora serca, korekcja chirurgiczna, lewy przedsionek, MRI serca, nadciśnienie płucne, niedrożność żył płucnych, niewydolność prawokomorowa, poszerzenie prawej komory, prawy przedsionek, przegroda międzyprzedsionkowa, przepływ płucny, przerost prawej komory, tomografia komputerowa, wrodzona wada serca, zaburzenia rytmu serca, zespół Scimitar, zwężenie żył płucnych - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Diagnostyka i diagnoza
Guzy to zmiany o różnej konsystencji (miękkie, twarde, sprężyste), które mogą występować w dowolnej lokalizacji ciała i mieć charakter łagodny lub złośliwy. Diagnostyka guzów opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych takich jak USG, TK, MRI, mammografia i PET-CT, które pozwalają ocenić lokalizację, rozmiar, strukturę i unaczynienie zmiany. Biopsje (cienkoigłowa, gruboigłowa, chirurgiczna) stanowią złoty standard w potwierdzeniu charakteru guza i umożliwiają ocenę histopatologiczną, w tym typ komórek i stopień zróżnicowania. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się cechy kliniczne i obrazowe sugerujące łagodność (np. powolny wzrost, dobrze odgraniczone brzegi) lub złośliwość (szybki wzrost, nieregularne granice, objawy systemowe). Markery nowotworowe (CEA, AFP, hCG, PSA, CA 15-3, CA 125) wspomagają diagnostykę, ale nie są specyficzne.
alfa-fetoproteina, antygen karcynoembrionalny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja chirurgiczna, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja nacinająca, chemioterapia, dysfagia, gonadotropina kosmówkowa, guz łagodny, guz tkanki miękkiej, hormonoterapia, immunoterapia, limfadenopatia, mammografia, marker nowotworowy, nowotwór złośliwy, orchidektomia, patomorfolog, radioterapia, rak jajnika, rak piersi, rak prostaty, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, ropień, swoisty antygen sterczowy, terapia celowana, tomografia komputerowa, torbiel, ultrasonografia, węzeł chłonny regionalny - Leksykon chorób i schorzeń
Ból zatokowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ból zatokowy jest wynikiem zapalenia i obrzęku błon śluzowych zatok przynosowych, manifestującym się tępy bólem w okolicach czoła, policzków, za nosem i wokół oczu, nasilającym się przy pochylaniu lub leżeniu. Etiologia obejmuje infekcje wirusowe, bakteryjne, alergie, polipy nosowe, skrzywienie przegrody oraz zmiany ciśnienia atmosferycznego. Diagnostyka różnicowa jest kluczowa, gdyż aż 90% przypadków samodiagnozowanych jako ból zatokowy to migrena, która może imitować objawy zatokowe, ale wymaga odmiennego leczenia. W diagnostyce stosuje się wywiad, badanie fizykalne (opukiwanie zatok), badania obrazowe (RTG, CT, MRI), endoskopię oraz testy alergiczne. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje NLPZ, paracetamol, leki zmniejszające przekrwienie, mukolityki, kortykosteroidy donosowe lub doustne, przeciwhistaminowe oraz antybiotyki wyłącznie w bakteryjnym zapaleniu zatok. Domowe metody wspomagające to inhalacje, płukanie nosa solą fizjologiczną, kompresy oraz odpowiednie nawodnienie i odpoczynek.
alergiczne zapalenie zatok, bakteryjne zapalenie zatok, balonoplastyka zatok, ból zatokowy, endoskopia nosa, endoskopowa operacja zatok, infekcja wirusowa, inhalacja, kortykosteroid, lek mukolityczny, lek przeciwhistaminowy, lek zmniejszający przekrwienie, migrena, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk błony śluzowej, płukanie nosa, polipy nosowe, przewlekłe zapalenie zatok, rezonans magnetyczny, skrzywienie przegrody nosowej, steroid donosowy, tępy ból, test alergiczny, tomografia komputerowa, uczucie pełności, zapalenie błony śluzowej, zapalenie zatok, zapalenie zatok przynosowych, zatoki przynosowe - Leksykon chorób i schorzeń
Mikrocefalia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mikrocefalia to wrodzony lub nabyty stan neurologiczny charakteryzujący się obwodem głowy mniejszym o ponad 2 odchylenia standardowe poniżej średniej dla wieku i płci dziecka, z częstością występowania 2-12/10 000 żywych urodzeń. Stan ten wiąże się z nieprawidłowym rozwojem mózgu i może prowadzić do różnego stopnia niepełnosprawności intelektualnej oraz powikłań takich jak drgawki, opóźnienia rozwojowe, dysfagia czy zaburzenia napięcia mięśniowego. Diagnostyka mikrocefalii obejmuje prenatalne USG w II-III trymestrze oraz regularne pomiary obwodu głowy noworodków i niemowląt do 18 miesiąca życia, z wykorzystaniem aktualnych, kulturowo i etnicznie odpowiednich wykresów wzrostu. W przypadku podejrzenia współistniejących zaburzeń neurologicznych wskazane są konsultacje neurologiczne, genetyczne oraz badania obrazowe, zwłaszcza przy podejrzeniu kraniosynostozy wymagającej interwencji chirurgicznej.
badanie neurologiczne, badanie ultrasonograficzne, drgawki, dysfagia, funkcje motoryczne, genetyk, indywidualny plan edukacyjny, kraniosynostoza, mikrocefalia, motoryka duża, motoryka mała, neurolog dziecięcy, niepełnosprawność intelektualna, nieprawidłowe napięcie mięśniowe, obwód głowy, okulista, opóźnienie rozwojowe, pediatra rozwojowy, poradnictwo genetyczne, sonda żywieniowa, specjalista chorób zakaźnych, stan neurologiczny, terapia fizyczna, terapia mowy, terapia zajęciowa, tomografia komputerowa, wada wrodzona, wczesna interwencja - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak stawowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mięsak stawowy (synovial sarcoma) to agresywny nowotwór tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się w okolicach kończyn, zwłaszcza przy stawach nadgarstka i kostki, z charakterystyczną translokacją t(X;18) i powstaniem białka fuzyjnego SS18:SSX. Średni wiek diagnozy to około 30 lat, a około 1/3 przypadków dotyczy pacjentów poniżej 20 roku życia. Leczenie wymaga multidyscyplinarnego podejścia w wyspecjalizowanych ośrodkach, obejmującego radykalną chirurgię z marginesem 1-3 cm, radioterapię neoadjuwantową lub adjuwantową oraz w wybranych przypadkach chemioterapię. Radioterapia wykorzystuje nowoczesne techniki minimalizujące uszkodzenia tkanek zdrowych, co jest szczególnie istotne u dzieci. Chemioterapia stosowana jest głównie w dużych guzach, przerzutach lub nawrotach, jednak jej rola i schematy nie są jednoznacznie ustalone. Kluczowe jest staranne planowanie leczenia i wykonanie pierwszej operacji przez doświadczony zespół, gdyż wpływa to na rokowanie pacjenta.
amputacja, białko fuzyjne, brachyterapia, chemioterapia, chirurg onkologiczny, dół podkolanowy, ekstrawazacja, fuzja genowa, immunoterapia, leczenie adjuwantowe, leczenie neoadjuwantowe, małopłytkowość, mięsak maziówkowy, mięsak stawowy, mięsak tkanek miękkich, neutropenia, onkolog radioterapeuta, operacja oszczędzająca kończynę, pielęgniarka onkologiczna, podejście multidyscyplinarne, powikłania zakrzepowo-zatorowe, przerzut nowotworowy, radioterapia, reakcja skórna, resekcja guza, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, translokacja chromosomalna - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ucha zewnętrznego – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie ucha zewnętrznego (otitis externa) to stan zapalny kanału słuchowego zewnętrznego, najczęściej o etiologii bakteryjnej lub grzybiczej, manifestujący się zaczerwienieniem, obrzękiem, złuszczaniem naskórka oraz obecnością wysięku. Diagnoza opiera się na badaniu klinicznym z użyciem otoskopu, gdzie obserwuje się charakterystyczną bolesność przy poruszaniu małżowiną uszną oraz stopień niedrożności kanału słuchowego (łagodne, umiarkowane, ciężkie). W niepowikłanych przypadkach rutynowe badania mikrobiologiczne nie są konieczne, jednak przy nawracających, ciężkich lub przewlekłych infekcjach wskazane jest pobranie wydzieliny do posiewu celem identyfikacji patogenu i oceny wrażliwości na antybiotyki. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. zapalenie ucha środkowego, egzemy, łuszczycę oraz złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego, które wymaga dodatkowych badań obrazowych (MRI, CT) w celu oceny zajęcia kości i tkanek otaczających.
antybiotyk, badanie fizykalne, badanie otoskopowe, błona bębenkowa, kanał słuchowy zewnętrzny, kontaktowe zapalenie skóry, krople do uszu, laryngolog, łuszczyca, małżowina uszna, otorynolaryngologia, otoskop, płyn wysiękowy, rezonans magnetyczny, środek przeciwgrzybiczny, steroid, tamponada, tomografia komputerowa, ucho pływaka, zapalenie kości i szpiku, zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha zewnętrznego, złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiele trzustki – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Torbiele trzustki to wypełnione płynem struktury, które mogą mieć charakter łagodny lub przedrakowy, z częstością występowania 10-20% u osób powyżej 60. roku życia. Najczęściej spotykane typy to torbiele surowicze (SCN) o charakterze łagodnym oraz śródprzewodowe brodawkowate nowotwory śluzowe (IPMN) i torbielakogruczolaki śluzowe (MCN), które mogą ulegać przemianie nowotworowej. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak CT, MRI z MRCP oraz endoskopowej ultrasonografii (EUS) z biopsją cienkoigłową (EUS-FNA). Kluczowe czynniki ryzyka złośliwości to rozmiar torbieli >3 cm, obecność litych komponentów, rozszerzenie przewodu trzustkowego, guzki na ścianach oraz szybki wzrost. Postępowanie zależy od tych cech i obejmuje nadzór, drenaż lub leczenie chirurgiczne, przy czym nadzór jest zalecany dla torbieli niskiego ryzyka, z kontrolą obrazową co 6 miesięcy do 2 lat zgodnie z wytycznymi Fukuoka.
badanie fizykalne, biomarker, biopsja cienkoigłowa, ból brzucha, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, drenaż chirurgiczny, drenaż endoskopowy, drenaż przezskórny, droga żółciowa, endoskopowa ultrasonografia, ostre zapalenie trzustki, pęknięcie torbieli, przewód trzustkowy, pseudotorbiel trzustki, rak trzustki, rezonans magnetyczny, śródprzewodowy brodawkowaty nowotwór śluzowy, tomografia komputerowa, torbiel surowicza, torbiel trzustki, torbiel zapalna, zapalenie trzustki, żółtaczka, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hipoplastycznego lewego serca – Diagnostyka i diagnoza
Zespół hipoplastycznego lewego serca (HLHS) to ciężka wrodzona wada serca charakteryzująca się niedorozwojem lewej komory, zastawki mitralnej, aortalnej oraz aorty wstępującej, co prowadzi do zaburzeń przepływu krwi i bez leczenia skutkuje śmiercią. Diagnostyka prenatalna, głównie za pomocą echokardiografii płodowej wykonywanej między 18 a 22 tygodniem ciąży, pozwala na wczesne wykrycie cech HLHS, takich jak hipoplazja lewej komory, zastawki i aorty, oraz ocenia stopień zaawansowania wady przy pomocy wartości Z-score, w tym stosunku RV/LV ≥1,28 jako predyktora rozwoju jednokomorowego serca. Po urodzeniu rozpoznanie opiera się na badaniu fizykalnym, pulsoksymetrii, echokardiografii, EKG i zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej, a w wybranych przypadkach na cewnikowaniu serca, rezonansie magnetycznym lub tomografii komputerowej. Badania genetyczne, takie jak analiza wolnego płodowego DNA, amniocenteza oraz kariotyp i mikroarray, są istotne dla identyfikacji powiązanych zespołów genetycznych (np. Turner, DiGeorge, Down), które wpływają na rokowanie i przebieg leczenia.
amniocenteza, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne ciąży, cewnikowanie serca, diagnostyka poporodowa, diagnostyka prenatalna, echokardiografia płodowa, elektrokardiogram, kardioangiografia, kariotyp, koarktacja aorty, leczenie farmakologiczne, lewa komora serca, niedorozwój lewej strony serca, niewydolność serca, prostaglandyna E1, przerost prawej komory, przerwany łuk aorty, przewód tętniczy, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny serca, rtg klatki piersiowej, test genetyczny, tomografia komputerowa, wolne płodowe DNA, Z-score, zaburzenie chromosomalne, zespół DiGeorge’a, zespół Downa, zespół hipoplastycznego lewego serca, zespół Turnera, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki płucnej – Diagnostyka i diagnoza
Choroba zastawki płucnej wpływa na przepływ krwi z prawej komory serca do tętnicy płucnej, co może prowadzić do niedotlenienia tkanek. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, w tym osłuchiwaniu charakterystycznych szmerów sercowych, oraz wywiadzie obejmującym objawy takie jak duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej i omdlenia. Kluczowe badania obrazowe to echokardiografia przezklatkowa, umożliwiająca ocenę stopnia zwężenia zastawki na podstawie gradientu przezzastawkowego (ciężkie zwężenie: ≥64 mmHg, umiarkowane: 36-64 mmHg, łagodne: ≤36 mmHg według ESC 2020), rezonans magnetyczny serca (CMR) jako złoty standard w ocenie niedomykalności oraz tomografia komputerowa (CT) do oceny anatomicznej. Dodatkowo stosuje się EKG, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, cewnikowanie serca (rzadziej w diagnostyce, częściej w terapii) oraz próbę wysiłkową. Diagnostyka prenatalna echokardiografią płodową umożliwia wczesne wykrycie wady i planowanie leczenia.
ból w klatce piersiowej, cewnikowanie serca, choroba zastawki płucnej, duszność, echokardiografia, echokardiografia płodowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiogram, elektrokardiogram, gradient przezzastawkowy, kardiologia dziecięca, niedomykalność zastawki, niedomykalność zastawki płucnej, niewydolność serca, próba wysiłkowa, przerost mięśnia prawej komory, rentgen klatki piersiowej, rezonans magnetyczny serca, sinica, szmer sercowy, tomografia komputerowa, turbulentny przepływ krwi, walwotomia, walwuloplastyka, zwężenie tętnicy płucnej, zwężenie zastawki, zwężenie zastawki płucnej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Diagnostyka i diagnoza
Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna (CD) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), stanowią wyzwanie diagnostyczne ze względu na brak pojedynczego testu potwierdzającego rozpoznanie. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, laboratoryjnej (morfologia, CRP, OB, albuminy, markery niedoborów żywieniowych), badaniach kału (kalprotektyna, laktoferyna, krew utajona, wykluczenie patogenów), endoskopii (kolonoskopia z ileoskopią, sigmoidoskopia, gastroskopia, endoskopia kapsułkowa, enteroskopia, chromoendoskopia) oraz histopatologii biopsji z wielu segmentów przewodu pokarmowego. Charakterystyczne cechy różnicujące CD i UC obejmują lokalizację, charakter zmian (skip lesions vs. ciągłe), głębokość zapalenia (transmuralne vs. błona śluzowa i podśluzowa), obraz endoskopowy i histologiczny (ziarniniaki nieserowaciejące w CD, ropnie krypt w UC) oraz powikłania. Badania obrazowe (TK, MR, USG) uzupełniają diagnostykę, szczególnie w ocenie jelita cienkiego i powikłań. Markery serologiczne (pANCA, ASCA) mają ograniczone zastosowanie i nie są zalecane rutynowo.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, białko C-reaktywne, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, chromoendoskopia, endoskopia kapsułkowa, enterografia MR, enterografia TK, enteroskopia, gastroskopia, kalprotektyna kałowa, kolonoskopia, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, laktoferyna kałowa, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, morfologia krwi, niedokrwienne zapalenie jelita, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór jelita grubego, odczyn Biernackiego, przeciwciała ASCA, przeciwciała pANCA, przetoka okołoodbytnicza, przewlekła biegunka, rezonans magnetyczny, ropień krypty, sigmoidoskopia, toksyczne rozdęcie okrężnicy, tomografia komputerowa, ultrasonografia jelitowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik zapalny, zapalenie żołądka i jelit, zespół jelita drażliwego, ziarniniak nieserowaciejący - Leksykon chorób i schorzeń
Galaktocele lub laktoreja – Zapobieganie i profilaktyka
Galaktocela, definiowana jako niekarmieniowy wyciek mleka z piersi, jest najczęściej związana z hiperprolaktynemią, często wtórną do zaburzeń hormonalnych lub innych schorzeń podstawowych. Kluczowe w profilaktyce i leczeniu jest unikanie nadmiernej stymulacji brodawek sutkowych i piersi, ograniczenie samobadania do maksymalnie raz w miesiącu oraz stosowanie odpowiedniej, nieuciskającej odzieży. Leki podnoszące poziom prolaktyny, takie jak niektóre antydepresanty, uspokajające czy przeciwnadciśnieniowe, powinny być zastąpione, jeśli to możliwe. W przypadku hiperprolaktynemii objawowej, zwłaszcza związanej z prolaktynoma przysadki, leczeniem z wyboru są agoniści dopaminy, przede wszystkim kabergolina w dawce 0,5 mg tygodniowo, która normalizuje prolaktynę u 83% pacjentów i powoduje ustąpienie galaktoceli u 86%. Monitorowanie echokardiograficzne jest zalecane przy dawkach powyżej 2 mg tygodniowo.
agonista dopaminy, badanie funkcji tarczycy, brodawka sutkowa, bromokryptyna, choroba tarczycy, echokardiogram, galaktocela, gospodarka hormonalna, gruczoł mleczny, gruczolak przysadki, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, kabergolina, mikroprolaktynoma, niedoczynność tarczycy, nieprawidłowość zastawki serca, prolaktynoma, rezonans magnetyczny, tkanka piersiowa, tomografia komputerowa, wydzielanie prolaktyny, zaburzenie hormonalne, zapalenie piersi, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meprelon 1000 mg
Lek Meprelon, zawierający metyloprednizolon w postaci sodu bursztynianu, jest wskazany do stosowania w stanach zagrożenia życia oraz ostrych stanach wymagających natychmiastowej interwencji medycznej. Wskazania obejmują wstrząs anafilaktyczny (jako terapia uzupełniająca po adrenalinie), obrzęk mózgu z potwierdzonym podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym (np. guz mózgu, ropień, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych (ARDS) w fazie pourazowej, ciężki ostry atak astmy oporny na standardowe leczenie, zespół Waterhouse’a i Friderichsena (ostre niewydolności nadnerczy w przebiegu posocznicy meningokokowej), przełomy immunologiczne po przeszczepieniu narządu oraz toksyczny obrzęk płuc po inhalacji gazu drażniącego. Meprelon stosowany jest zawsze w połączeniu z odpowiednim leczeniem podstawowym, w tym uzupełnieniem objętości płynów, terapią sercowo-naczyniową, antybiotykami i innymi interwencjami medycznymi. W przypadku zespołu Waterhouse’a i Friderichsena zaleca się równoczesne podawanie mineralokortykosteroidów w celu uzupełnienia niedoboru aldosteronu.
adrenalina, ARDS, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, bronchodylator, ciśnienie śródczaszkowe, guz mózgu, metyloprednizolon, metyloprednizolonu sodu bursztynian, mineralokortykosteroid, niedobór aldosteronu, obrzęk mózgu, odrzucanie przeszczepu, ostra niewydolność nadnerczy, ostry atak astmy, płuco wstrząsowe, posocznica meningokokowa, przełom immunologiczny, ropień mózgu, stwardnienie rozsiane, toksyczny obrzęk płuc, tomografia komputerowa, wstrząs anafilaktyczny, zabieg neurochirurgiczny, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych, zespół Waterhouse’a-Friderichsena - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie gruczołu krokowego – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie gruczołu krokowego (prostatitis) obejmuje cztery typy wg klasyfikacji NIH: Typ I – ostre bakteryjne zapalenie prostaty, Typ II – przewlekłe bakteryjne zapalenie prostaty, Typ III – przewlekłe zapalenie prostaty/zespół przewlekłego bólu miednicy (CP/CPPS) z podtypami zapalnym i niezapalnym, oraz Typ IV – bezobjawowe zapalenie prostaty. Diagnostyka ostrego zapalenia opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym (w tym DRE, z zachowaniem ostrożności ze względu na ryzyko bakteriemii) oraz badaniach laboratoryjnych: leukocyturii, bakteriurii, podwyższonej liczbie leukocytów i CRP. Posiewy krwi są wskazane przy gorączce >38,4°C lub podejrzeniu sepsy. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić zakażenia przenoszone drogą płciową, BPH, raka prostaty i kamicę. Badania obrazowe (TRUS, CT, MRI) stosuje się głównie do wykluczenia powikłań, np. ropnia prostaty. W ostrym zapaleniu PSA może być przejściowo podwyższone, jednak nie jest zalecane rutynowe jego oznaczanie.
badania biochemiczne, badania urodynamiczne, badanie per rectum, bakteriemia, bakteriuria, bezobjawowe zapalenie prostaty, biopsja prostaty, Chlamydia trachomatis, cystoskopia, dyssynergia wypieraczowo-zwieraczowa, leukocyturia, morfologia krwi, Neisseria gonorrhoeae, ostre bakteryjne zapalenie prostaty, posiew moczu, posocznica, powiększenie prostaty, przewlekłe bakteryjne zapalenie prostaty, rezonans magnetyczny, ropień prostaty, swoisty antygen sterczowy, tomografia komputerowa, urografia dożylna, USG przezodbytnicze, wieloparametryczny rezonans magnetyczny, zapalenie gruczołu krokowego, zespół przewlekłego bólu miednicy - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak – Diagnostyka i diagnoza
Naczyniak niemowlęcy to najczęstszy łagodny nowotwór okresu niemowlęcego, wynikający z proliferacji komórek śródbłonka naczyniowego, charakteryzujący się szybkim wzrostem w pierwszych 6-9 miesiącach życia (faza proliferacji) i powolną inwolucją. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, uwzględniającym wiek wystąpienia (90% do 6 miesiąca życia), charakterystyczny kolor (różowy do czerwonego dla naczyniaków powierzchownych, niebieskawy dla głębokich) oraz lokalizację (60% głowa i szyja). Wskazane jest wykonanie badań obrazowych, takich jak USG z Dopplerem (czułość do 97% dla naczyniaków wątroby), MRI (czułość 92-100%, swoistość 85,7-99,4%) oraz CT z kontrastem, zwłaszcza w przypadku głębokich lub segmentalnych zmian, podejrzenia powikłań lub różnicowania z innymi guzami. Biopsja i badanie immunohistochemiczne z markerem GLUT-1 są zarezerwowane dla wątpliwych przypadków diagnostycznych, gdyż GLUT-1 jest specyficzny dla naczyniaków niemowlęcych.
angiosarcoma, badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie kliniczne, badanie obrazowe, faza inwolucji, faza proliferacji, malformacja naczyniowa, naczyniak, naczyniak naczyniówki oka, naczyniak niemowlęcy, naczyniak powierzchowny, naczyniak wątroby, niedoczynność tarczycy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia, tomografia komputerowa, ultrasonografia, ultrasonografia kontrastowa, zaburzenia krzepnięcia, zespół PHACE - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór jamy ustnej – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka nowotworu jamy ustnej opiera się na wieloetapowym procesie, rozpoczynającym się od szczegółowego badania klinicznego obejmującego ocenę warg, policzków, języka, dna jamy ustnej, dziąseł oraz podniebienia, ze zwróceniem uwagi na zmiany takie jak leukoplakia czy erytroplakia. Kluczową rolę odgrywa biopsja, w tym biopsja wycinkowa, aspiracyjna cienkoigłowa, cytologia złuszczeniowa oraz biopsja szczoteczkowa, które umożliwiają potwierdzenie obecności komórek nowotworowych i ocenę obecności wirusa HPV. Diagnostyka obrazowa, w tym tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MRI), pozytonowa tomografia emisyjna (PET-CT), zdjęcia rentgenowskie oraz ultrasonografia, pozwala na precyzyjne określenie lokalizacji, wielkości guza oraz ewentualnego zajęcia węzłów chłonnych i kości. Endoskopia (laryngoskopia, faryngoskopia, ezofagoskopia, bronchoskopia, panendoskopia) umożliwia ocenę rozległości zmian i wykrycie ewentualnych synchronicznych nowotworów.
analiza genomowa, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja płynna, biopsja szczoteczkowa, biopsja wycinkowa, bronchoskopia, chirurg szczękowo-twarzowy, cytologia złuszczeniowa, ezofagoskopia, gruczoł ślinowy, laryngoskopia, leukoplakia, naciekanie okołonerwowe, nowotwór jamy ustnej, panendoskopia, pozytonowa tomografia emisyjna, rak płaskonabłonkowy, rezonans magnetyczny, system TNM, sztuczna inteligencja w medycynie, tomografia komputerowa, węzły chłonne szyi, wirus HPV - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Diagnostyka i diagnoza
Rak zapalny piersi (IBC) to rzadki (1-5% przypadków) i agresywny nowotwór piersi, klasyfikowany jako T4d w systemie TNM, charakteryzujący się szybkim początkiem objawów (rumień, obrzęk, „skórka pomarańczy”) trwających do 6 miesięcy i zajęciem co najmniej 1/3 powierzchni piersi. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, obrazowym (mammografia o czułości ~68%, USG, MRI z czułością do 98-100%) oraz biopsji (gruboigłowa, skóry, węzłów chłonnych). Typowe cechy histopatologiczne to zatory nowotworowe w naczyniach limfatycznych skóry, choć ich brak nie wyklucza rozpoznania. IBC jest zwykle diagnozowany w stadium co najmniej III (IIIB, IIIC lub IV), z około 33% pacjentek mających przerzuty odległe przy rozpoznaniu. Kompleksowa ocena zaawansowania obejmuje badania laboratoryjne, CT, scyntygrafię kości i PET/CT.
antracykliny, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, biopsja gruboigłowa, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia neoadjuwantowa, docetaksel, hormonoterapia, inhibitory aromatazy, klasyfikacja AJCC, klasyfikacja TNM, leczenie chirurgiczne, limfadenektomia, lumpektomia, mammografia, mastektomia, morfologia krwi, obrzęk, paklitaksel, PET-CT, potrójnie ujemny rak piersi, radioterapia, rak inwazyjny, rak zapalny piersi, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, rumień, scyntygrafia kości, skórka pomarańczowa, status HER2, taksany, tamoksyfen, terapia celowana, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia, zapalenie piersi, zator nowotworowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie clostridioides difficile – Diagnostyka i diagnoza
Zakażenie Clostridioides difficile (CDI) jest główną przyczyną biegunek związanych z opieką zdrowotną, z około 500 000 przypadków i 15 000 zgonów rocznie w USA. Diagnostyka powinna być prowadzona wyłącznie u pacjentów z objawami klinicznymi, tj. ≥3 luźne stolce w ciągu 24 godzin o konsystencji typów 5-7 w skali Bristol, bez innych przyczyn biegunki. Metody diagnostyczne obejmują testy przesiewowe na dehydrogenazę glutaminianową (GDH) o czułości 90-100%, testy immunoenzymatyczne (EIA) na toksyny A/B o swoistości 95-100% i czułości 53-94%, oraz testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) z czułością 90-95% i swoistością 94-98%. Zalecane są algorytmy wieloetapowe łączące testy o wysokiej czułości (GDH lub NAAT) z testami o wysokiej swoistości (EIA), co pozwala na precyzyjne rozróżnienie zakażenia od nosicielstwa i ogranicza nadrozpoznawalność. Próbki kału powinny być transportowane do laboratorium natychmiast lub przechowywane w lodówce, aby uniknąć degradacji toksyn w ciągu 2 godzin od pobrania.
amplifikacja kwasów nukleinowych, biegunka szpitalna, dehydrogenaza glutaminianowa, hipoalbuminemia, hipotensja, Infectious Diseases Society of America, kolonoskopia, kontrola zakażeń, kwasica mleczanowa, megacolon toxicum, nawrót zakażenia, niedrożność jelita grubego, nosicielstwo bezobjawowe, PCR, perforacja jelita, pogrubienie ściany jelita, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sigmoidoskopia, skala Bristol, test immunoenzymatyczny, test neutralizacji cytotoksyczności komórkowej, toksyna C. difficile, tomografia komputerowa, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zakażenie Clostridioides difficile - Leksykon chorób i schorzeń
Niedomykalność zastawki aortalnej – Diagnostyka i diagnoza
Niedomykalność zastawki aortalnej (NZA) charakteryzuje się wstecznym przepływem krwi z aorty do lewej komory podczas rozkurczu, co prowadzi do przeciążenia objętościowego i potencjalnego uszkodzenia mięśnia sercowego. Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu i badania fizykalnego, gdzie kluczowym objawem jest szmer wczesnorozkurczowy przy lewej krawędzi mostka, z dodatnim wskaźnikiem wiarygodności 9,9 dla rozpoznania NZA o nasileniu co najmniej łagodnym. Echokardiografia przezklatkowa (TTE) pozostaje złotym standardem diagnostycznym, oferując niemal 100% czułość i swoistość, umożliwiając ocenę etiologii, stopnia ciężkości oraz wizualizację fali zwrotnej. Kluczowe parametry echokardiograficzne to czas połowicznego spadku ciśnienia, vena contracta, objętość fali zwrotnej (RVol), efektywne pole powierzchni ujścia fali zwrotnej (EROA) oraz odwrócenie przepływu w aorcie zstępującej z prędkością końcoworozkurczową ≥20 cm/s. Frakcja niedomykalności ≥50% wskazuje na ciężką postać choroby. Diagnostyka uzupełniająca obejmuje rezonans magnetyczny serca (CMR) w przypadkach niejednoznacznych wyników echokardiografii oraz tomografię komputerową (CT) do oceny strukturalnej zastawki i aorty.
aortografia, badanie fizykalne, cewnikowanie serca, choroba zastawkowa serca, ciśnienie tętna, dwupłatkowa zastawka aortalna, echokardiografia, echokardiografia dopplerowska, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrokardiogram, frakcja niedomykalności, frakcja wyrzutowa lewej komory, niedomykalność zastawki aortalnej, objętość fali zwrotnej, przerost lewej komory, rezonans magnetyczny serca, test wysiłkowy, tomografia komputerowa, vena contracta, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Zwichnięcie rzepki – Leczenie
Zwichnięcie rzepki to boczne przemieszczenie rzepki poza rowek kłykciowy stawu kolanowego, najczęściej spowodowane urazem zewnętrznym. Objawia się bólem, blokadą ruchu i niestabilnością kolana. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (RTG, TK, MRI) w celu oceny uszkodzeń chrząstki i więzadeł, zwłaszcza więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego (MPFL). Leczenie pierwszorazowego zwichnięcia jest zazwyczaj zachowawcze i obejmuje unieruchomienie (2-4 tygodnie), odciążenie kończyny, stosowanie zasady RICE, NLPZ (np. ibuprofen) oraz fizjoterapię ukierunkowaną na wzmocnienie mięśnia czworogłowego uda, mięśni bioder i poprawę propriocepcji. Wskazane jest stosowanie ortez stabilizujących rzepkę, takich jak Tru-Pull Lite lub DonJoy Tru-Pull Advanced System, aby zapobiec nawrotom. Powrót do aktywności fizycznej następuje zwykle po 3-6 tygodniach, zależnie od stopnia urazu i postępów rehabilitacji.
artroskopia kolana, aspiracja stawu, kąt Q, leczenie zachowawcze, leki przeciwzapalne, mięsień czworogłowy, mięsień półścięgnisty, mięśnie kulszowo-goleniowe, nastawienie rzepki, niestabilność rzepki, orteza kolana, rehabilitacja pooperacyjna, rekonstrukcja MPFL, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, uszkodzenie chrząstki stawowej, uwolnienie boczne, więzadło rzepkowo-udowe przyśrodkowe, zamknięta repozycja, zasada RICE, zdjęcie rentgenowskie, zwichnięcie rzepki - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i torbiele szczęk – Patofizjologia i mechanizm
Guzy i torbiele szczęk stanowią heterogeniczną grupę zmian patologicznych, najczęściej o charakterze łagodnym, rozwijających się w kościach szczęk lub tkankach miękkich jamy ustnej i twarzy. Podział obejmuje zmiany zębopochodne (odontogenne) oraz niezębopochodne (nieodontogenne). Patogeneza torbieli przebiega w trzech etapach: inicjacji, tworzenia i powiększania, z udziałem mechanizmów osmotycznych, proliferacji komórek nabłonkowych oraz mediatorów zapalnych i resorpcyjnych, takich jak prostaglandyna-2 i interleukina-1. Torbiele korzeniowe, najczęstsze torbiele zębopochodne, powstają w wyniku przewlekłego zakażenia i aktywacji RANKL, co prowadzi do patologicznej resorpcji kości. Charakterystyczne mutacje genetyczne, m.in. w genach BRAF (w 63% ameloblastom), PTCH (torbiele zębopochodne rogowaciejące) oraz mutacje w genach ameloblastyny, KRAS, FHIT i P53, odgrywają kluczową rolę w rozwoju guzów i torbieli zębopochodnych. Molekularna dysregulacja szlaku MAPK jest istotna w patogenezie ameloblastomy, a obecność komórek macierzystych nabłonkowych wpływa na agresywność i progresję zmian, takich jak centralny włókniak zębopochodny (COF).
ameloblastoma, badanie histopatologiczne, blaszka zębowa, guzy i torbiele szczęk, komórki macierzyste, martwica miazgi, mutacja genetyczna, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak płaskonabłonkowy, rak śluzowo-naskórkowy, resorpcja korzenia, resztki nabłonkowe Malasseza, rezonans magnetyczny, śluzak zębopochodny, szlak sygnałowy kinazy, szlak sygnałowy Sonic hedgehog, teoria osmotyczna, tomografia komputerowa, torbiel korzeniowa, zmiany niezębopochodne, zmiany zębopochodne - Leksykon chorób i schorzeń
Trudności w połykaniu – Diagnostyka i diagnoza
Dysfagia, definiowana jako trudności w przesuwaniu pokarmów lub płynów z jamy ustnej do żołądka, wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania instrumentalne. Kluczowe jest określenie fazy połykania (ustna, gardłowa, przełykowa) oraz charakteru trudności (pokarmy stałe, płynne lub oba). Badania przesiewowe, takie jak test połykania wody czy kliniczna ocena połykania, mają ograniczoną czułość, zwłaszcza w wykrywaniu cichej aspiracji, która występuje u 40-70% pacjentów. Złotym standardem diagnostycznym jest wideofluoroskopowa ocena połykania (VFSS), umożliwiająca ocenę koordynacji faz połykania, obecności aspiracji oraz efektywności technik terapeutycznych. Alternatywnie, fiberoskopowa endoskopowa ocena połykania (FEES) pozwala na bezpośrednią wizualizację struktur gardła i krtani, z wysoką czułością w wykrywaniu aspiracji (PPV około 90%). Dodatkowo, ezofagogastroduodenoskopia (EGD) i manometria wysokiej rozdzielczości (HRM) są niezbędne w diagnostyce organicznych i motorycznych przyczyn dysfagii przełykowej.
achalazja, aspiracja, badanie fizykalne, badanie pH-metryczne, choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, cicha aspiracja, dysfagia, dysfagia przełykowa, dysfagia ustno-gardłowa, dystrofia mięśniowa, EndoFLIP, eozynofilowe zapalenie przełyku, ezofagogastroduodenoskopia, manometria przełyku, manometria wysokiej rozdzielczości, miastenia, pierścień przełykowy, pierścień Schatzkiego, rezonans magnetyczny, scyntygrafia, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, tomografia komputerowa, twardzina, uchyłek Zenkera, udar mózgu, wywiad medyczny, zachłystowe zapalenie płuc, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Rak oka – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka raka oka opiera się na szczegółowym badaniu okulistycznym, w tym badaniu przedniego odcinka oka lampą szczelinową, oftalmoskopii po rozszerzeniu źrenicy, ocenie ruchomości gałki ocznej oraz pomiarze ciśnienia wewnątrzgałkowego. W przypadku podejrzenia nowotworu, szczególnie czerniaka błony naczyniowej, stosuje się zaawansowane metody obrazowe: ultrasonografię oka (USG), angiografię fluoresceinową, optyczną koherentną tomografię (OCT), tomografię komputerową (CT), rezonans magnetyczny (MRI) oraz pozytonową tomografię emisyjną (PET/CT). Biopsja, choć rzadko wykonywana ze względu na ryzyko rozsiewu komórek nowotworowych, może być wskazana w diagnostyce różnicowej lub do badań molekularnych. Diagnostyka genetyczna, zwłaszcza analiza mutacji w chromosomach 1, 3, 6 i 8 oraz genu RB1, jest kluczowa dla oceny ryzyka przerzutów i planowania leczenia, szczególnie w czerniaku błony naczyniowej i siatkówczaku.
angiografia fluoresceinowa, badanie cytogenetyczne, badanie dna oka, badanie okulistyczne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja płynna, czerniak błony naczyniowej, lampa szczelinowa, leukokoria, mutacja genetyczna, naczyniak naczyniówki, nowotwór oka, odwarstwienie siatkówki, oftalmoskopia, optyczna koherentna tomografia, pozytonowa tomografia emisyjna, rak oka, rezonans magnetyczny, siatkówczak, system TNM, tomografia komputerowa, ultrasonografia oka, zapalenie błony naczyniowej, znamię naczyniówki - Leksykon chorób i schorzeń
Złamana noga – Diagnostyka i diagnoza
Złamania kości nogi, obejmujące kość udową, rzepkę, piszczelową lub strzałkową, stanowią poważne urazy wymagające natychmiastowej diagnostyki i leczenia. Klasyfikacja złamań uwzględnia m.in. złamania otwarte, zamknięte, kompletne, niekompletne, przemieszone oraz typu „zielonej gałązki”. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, ocenie funkcji naczyń i nerwów oraz szerokim spektrum badań obrazowych: RTG, TK, MR, scyntygrafii kości oraz ultrasonografii i angiografii w wybranych przypadkach. Szczególną uwagę zwraca się na wykrywanie złamań przeciążeniowych i powikłań takich jak zespół przedziału powięziowego, uszkodzenia naczyń i nerwów, a także na ocenę gęstości mineralnej kości (BMD) u pacjentów z podejrzeniem osteoporozy. Wczesna i precyzyjna diagnoza jest kluczowa dla zapobiegania powikłaniom, takim jak brak zrostu, martwica naczyniowa czy zapalenie kości i stawów.
angiografia, badanie fizykalne, badanie obrazowe, brak zrostu, chirurg ortopeda, gęstość mineralna kości, kość piszczelowa, kość strzałkowa, kość udowa, martwica naczyniowa, nastawienie złamania, rezonans magnetyczny, rzepka, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zapalenie kości i stawów, zdjęcie rentgenowskie, zespół przedziału powięziowego, złamana noga, złamanie kompletne, złamanie kości, złamanie osteoporotyczne, złamanie otwarte, złamanie przeciążeniowe, złamanie przemieszczone, złamanie typu zielonej gałązki, złamanie zamknięte, zrost opóźniony - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak wątroby – Epidemiologia
Naczyniak wątroby jest najczęstszym łagodnym guzem wątroby, o częstości występowania w populacji ogólnej od 0,4% do 20%, zależnie od metody diagnostycznej. Najczęściej diagnozowany jest u dorosłych w wieku 30-50 lat, z wyraźną przewagą u kobiet (stosunek 4,5-5:1). Naczyniaki dzieli się na małe (<3 cm), średnie (3-10 cm) i olbrzymie (>10 cm), przy czym większość zmian jest bezobjawowa i stabilna. Czynniki hormonalne, zwłaszcza ekspozycja na estrogeny (ciąża, terapia hormonalna, doustne środki antykoncepcyjne), zwiększają ryzyko wzrostu naczyniaków, szczególnie olbrzymich. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych: USG, CEUS, TK i MRI, z CEUS wykazującą skuteczność porównywalną do TK i MRI. U pacjentów bez chorób wątroby i zmian <3 cm, USG jest wystarczające do diagnozy i nie wymaga dalszego monitorowania.
badanie autopsyjne, badanie ultrasonograficzne, czas protrombinowy, doustny środek antykoncepcyjny, embolizacja przeztętnicza, enukleacja, hipofibrynogenemia, łagodny guz wątroby, małopłytkowość, marskość wątroby, MRI z kontrastem, naczyniak jamisty, naczyniak olbrzymi, naczyniak wątroby, naczyniak włośniczkowy, niedokrwistość hemolityczna, olbrzymi naczyniak wątroby, resekcja, rezonans magnetyczny, stłuszczeniowa choroba wątroby, terapia ablacyjna, tomografia komputerowa, ultrasonografia z kontrastem, zespół Kasabacha-Merritta