metoda Ponseti
Metoda Ponseti to nieinwazyjny sposób leczenia wrodzonej stopy końsko-szpotawej (łac. pes equinovarus congenitus), opracowany przez hiszpańskiego ortopedę Ignacio Ponseti w latach 50. XX wieku. Polega na sekwencyjnej, manipulacyjnej korekcji deformacji stopy połączonej z serią gipsowań.
Protokół leczenia obejmuje początkowo cotygodniowe manipulacje i wymiany gipsów (zwykle 5-8 gipsów), a następnie wykonanie przezskórnej tenotomii ścięgna Achillesa (w około 80% przypadków) oraz stosowanie szyny odwodzącej stopę przez okres około 3-4 lat. Kluczową zasadą jest odpowiednia sekwencja korekcji poszczególnych elementów deformacji – najpierw przodostopia, a dopiero na końcu korekcja equinusu.
Skuteczność metody Ponseti sięga 95-98% w rękach doświadczonych specjalistów, przy znacznie mniejszym odsetku powikłań niż w przypadku leczenia operacyjnego. Obecnie uznawana jest za złoty standard w leczeniu stopy końsko-szpotawej na całym świecie, zastępując bardziej inwazyjne metody chirurgiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Stopa końsko-szpotawa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognozowanie wyników leczenia idiopatycznej stopy końsko-szpotawej (pes equinovarus) jest kluczowe dla optymalizacji terapii. Metoda Ponseti, stosowana u ponad 85% pacjentów, wykazuje około 95% skuteczności w korekcji deformacji, jednak wskaźnik nawrotu wynosi od 37% do 47%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są początkowy wynik w skali Piraniego (średnia 4,5 przed gipsowaniem, OR = 1,95 dla ryzyka operacji), liczba zmian opatrunków gipsowych (6-8 zmian zwiększa ryzyko operacji 2,9-krotnie, a ≥9 zmian aż 11,9-krotnie) oraz stopień ciężkości deformacji oceniany skalami Piraniego i Dimeglio (próg 5,75 i 17,5 odpowiednio, z czułością nawrotów 91,7% i 66,7%). Wczesne rozpoczęcie leczenia, przestrzeganie protokołu oraz stosowanie ortezy odwodzącej stopę (FAB) są istotne dla zmniejszenia ryzyka nawrotu i poprawy wyników funkcjonalnych.