czynnik wzrostu kolonii granulocytów i makrofagów
Czynnik wzrostu kolonii granulocytów i makrofagów (GM-CSF, granulocyte-macrophage colony-stimulating factor) jest glikoproteiną należącą do rodziny cytokin hematopoetycznych, która odgrywa kluczową rolę w regulacji produkcji i funkcjonowania komórek mieloidalnych, w tym granulocytów, makrofagów i komórek dendrytycznych.
GM-CSF stymuluje proliferację i różnicowanie progenitorowych komórek hematopoetycznych, przyspieszając produkcję neutrofili, eozynofili, bazofilów i monocytów/makrofagów. Dodatkowo wzmacnia funkcje efektorowe dojrzałych komórek mieloidalnych, zwiększając ich aktywność fagocytarną, cytotoksyczność, produkcję cytokin oraz ekspresję cząsteczek adhezyjnych.
W praktyce klinicznej rekombinowany GM-CSF (sargramostim) stosowany jest w celu przyspieszenia odnowy hematologicznej po chemioterapii mieloablacyjnej, w mobilizacji komórek macierzystych do krwi obwodowej przed przeszczepem, w leczeniu neutropenii oraz w terapii niektórych zespołów niewydolności szpiku kostnego. Wykazuje również właściwości immunomodulujące, co sprawia, że jest badany jako potencjalny adiuwant w immunoterapii nowotworów.
Zaburzenia osi GM-CSF i jego receptora wiązane są z patogenezą niektórych chorób autoimmunologicznych oraz z proteinozą pęcherzyków płucnych – rzadką chorobą charakteryzującą się gromadzeniem surfaktantu w pęcherzykach płucnych na skutek dysfunkcji makrofagów płucnych. Nadmierna produkcja GM-CSF może z kolei przyczyniać się do rozwoju niektórych chorób zapalnych i nowotworów.