drugorzędowa cecha płciowa
Drugorzędowe cechy płciowe to zmiany fizyczne pojawiające się w okresie dojrzewania, które różnicują mężczyzn i kobiety, ale nie są bezpośrednio związane z reprodukcją. Ich rozwój jest stymulowany przez hormony płciowe – estrogeny u kobiet i androgeny (głównie testosteron) u mężczyzn.
U kobiet drugorzędowe cechy płciowe obejmują: rozwój piersi, poszerzenie bioder, pojawienie się owłosienia łonowego i pachowego, zmianę rozkładu tkanki tłuszczowej oraz zmiany w strukturze głosu. U mężczyzn natomiast są to: pojawienie się zarostu na twarzy, rozwój owłosienia ciała (klatka piersiowa, pachy, okolice łonowe), pogłębienie głosu, rozwój umięśnienia oraz poszerzenie ramion.
Rozwój drugorzędowych cech płciowych może być zaburzony w przypadku dysfunkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego, chorób genetycznych czy niektórych terapii (np. hormonalnych). Ocena ich prawidłowego rozwoju stanowi ważny element badania endokrynologicznego, szczególnie u osób z podejrzeniem zaburzeń dojrzewania płciowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Agenezja pochwy – Epidemiologia
Agenezja pochwy, czyli zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera (MRKH), to rzadkie wrodzone zaburzenie charakteryzujące się brakiem rozwoju pochwy i często macicy, występujące u około 1 na 4500-5000 żywych urodzeń płci żeńskiej. Stan ten jest drugą najczęstszą przyczyną pierwotnej amenorrhea, odpowiadającą za około 10% przypadków. Diagnoza zwykle następuje w okresie dojrzewania, gdy brak pierwszej miesiączki współistnieje z prawidłowym rozwojem cech płciowych wtórnych. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, MRI, ultrasonografii oraz procedurach inwazyjnych jak laparoskopii czy histeroskopii. Współistniejące wady rozwojowe, zwłaszcza układu moczowego (około 30%) i szkieletu (około 12%), są powszechne, co wymaga kompleksowej oceny pacjentek. Agenezja pochwy klasyfikowana jest w ramach anomalii przewodów Müllera, a u około 90% pacjentek występuje klasyczny zespół MRKH z brakiem macicy i szyjki macicy oraz możliwymi wadami nerek, słuchu i kręgosłupa.
agenezja pochwy, amenorrhea pierwotna, anomalia Müllerowska, anomalia przewodów Müllera, anomalia szkieletowa, aplazja przewodów Müllera, badanie cytologiczne, badanie fizykalne, drugorzędowa cecha płciowa, dysgenezja gonad, histerosalpingografia, histeroskopia, infekcja przenoszona drogą płciową, laparoskopia, neowagina, pierwotny brak miesiączki, przeszczep macicy, rezonans magnetyczny, technika chirurgiczna, tożsamość płciowa, ultrasonografia, wrodzona wada rozwojowa, zespół Mayera-Rokitansky’ego-Küstera-Hausera, zespół niewrażliwości na androgeny - Leksykon chorób i schorzeń
Przedwczesne dojrzewanie płciowe – Leczenie
Leczenie przedwczesnego dojrzewania płciowego (PDP) ma na celu zahamowanie lub odwrócenie rozwoju cech płciowych, spowolnienie dojrzewania kostnego oraz optymalizację wzrostu końcowego, a także złagodzenie problemów psychospołecznych. W przypadku gonadotropinozależnego PDP (centralnego) standardem terapii są analogi gonadoliberyny (GnRH), które poprzez ciągłą stymulację przysadki prowadzą do zahamowania wydzielania LH, FSH oraz hormonów płciowych w ciągu około 4 tygodni. Dostępne preparaty to m.in. leuprorelina (dawki 7,5–45 mg, podawana co 1–6 miesięcy), tryptorelina (również w formie do podawania co 6 miesięcy) oraz histrelina (implant podskórny 50 mg uwalniający 50-65 μg/dobę przez 12 miesięcy). Leczenie skutecznie hamuje rozwój cech płciowych, spowalnia tempo wzrastania do poziomu przedpokwitaniowego i opóźnia dojrzewanie kostne. Monitorowanie terapii obejmuje ocenę kliniczną, pomiary antropometryczne, ocenę wieku kostnego oraz oznaczenia hormonalne co 3-6 miesięcy.
analog gonadoliberyny, anastrozol, centralne przedwczesne dojrzewanie płciowe, dojrzewanie kostne, drugorzędowa cecha płciowa, flutamid, glikokortykosteroid, gonadotropinoniezależne przedwczesne dojrzewanie płciowe, gonadotropinozależne przedwczesne dojrzewanie płciowe, histrelina, hormon gonadotropowy, hormon płciowy, hormon wzrostu, inhibitor aromatazy, letrozol, leuprorelina, obwodowe przedwczesne dojrzewanie płciowe, przedwczesne dojrzewanie płciowe, selektywny modulator receptora estrogenowego, spironolakton, stężenie testosteronu, tamoksyfen, tryptorelina, wiek kostny, wrodzony przerost nadnerczy, zespół McCune’a-Albrighta, zespół policystycznych jajników