gen fuzyjny BCR-ABL1

Gen fuzyjny BCR-ABL1 powstaje w wyniku translokacji chromosomowej t(9;22)(q34;q11), prowadzącej do powstania chromosomu Philadelphia. Jest to genetyczna anomalia, w której dochodzi do połączenia genu BCR (Breakpoint Cluster Region) z chromosomu 22 z genem ABL1 (Abelson tyrosine kinase) z chromosomu 9.

Białko kodowane przez gen fuzyjny BCR-ABL1 charakteryzuje się konstytutywną aktywnością kinazy tyrozynowej, co prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek. Jest to kluczowa zmiana molekularna w patogenezie przewlekłej białaczki szpikowej (CML), występująca u około 95% pacjentów z tym schorzeniem. Gen BCR-ABL1 wykrywany jest również w 25-30% przypadków ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) u dorosłych oraz w 2-4% przypadków ALL u dzieci.

Identyfikacja genu fuzyjnego BCR-ABL1 ma istotne znaczenie diagnostyczne, prognostyczne i terapeutyczne. Stanowi ona marker molekularny wykorzystywany w diagnostyce, monitorowaniu minimalnej choroby resztkowej oraz ocenie odpowiedzi na leczenie inhibitorami kinazy tyrozynowej, takimi jak imatynib, nilotynib czy dasatynib. Poziom ekspresji BCR-ABL1 jest regularnie monitorowany metodą ilościowej PCR u pacjentów poddawanych terapii celowanej.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Diagnostyka i diagnoza

Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się zwłóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, laboratoryjnej i histopatologicznej, w tym badaniu morfologii krwi obwodowej (często niedokrwistość, leukocytoza ≥11 x 10^9/L, leukoerytroblastoza), biopsji szpiku z oceną stopnia zwłóknienia (reticulina i kolagen stopnia 2-3 w skali 0-3), oraz badaniach molekularnych wykrywających mutacje JAK2 V617F (50-60% pacjentów), CALR (25-30%) i MPL (5-10%). Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie innych nowotworów mieloproliferacyjnych, zespołów mielodysplastycznych oraz reaktywnego zwłóknienia szpiku. Kluczowe jest także zastosowanie kryteriów WHO 2016, które wymagają obecności rozrostu i atypii megakariocytów, zwłóknienia szpiku oraz mutacji klonalnych lub wykluczenia reaktywnego zwłóknienia.
allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, anemia, aspiracja szpiku kostnego, badania cytogenetyczne, biopsja szpiku kostnego, chromosom Philadelphia, czerwienica prawdziwa, dehydrogenaza mleczanowa, gen fuzyjny BCR-ABL1, hepatomegalia, krwiotworzenie pozaszpikowe, Międzynarodowy System Prognostyczny, mielofibroza, mielofibroza potrójnie negatywna, morfologia krwi obwodowej, mutacja JAK2 V617F, nadpłytkowość samoistna, nowotwór szpiku kostnego, objawy konstytucyjne, osteoskleroza, ostra białaczka szpikowa, prefibrotyczna mielofibroza, przewlekła białaczka szpikowa, rozmaz krwi obwodowej, sekwencjonowanie nowej generacji, splenomegalia, suchy aspirat, trepanobiopsja szpiku kostnego, zespół mielodysplastyczny, zwłóknienie szpiku, zwłóknienie szpiku kostnego
Leksykon chorób i schorzeń
Ostre białaczka limfocytowa – Diagnostyka i diagnoza

Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) to złośliwy nowotwór prekursorowych limfocytów B lub T, charakteryzujący się proliferacją niedojrzałych blastów, które zastępują prawidłowe elementy szpiku kostnego. Diagnostyka ALL opiera się na badaniach morfologicznych krwi obwodowej, gdzie często obserwuje się niedokrwistość (Hb <5 g/dl), małopłytkowość, zmienną liczbę leukocytów, obecność blastów oraz neutropenię. Kluczowym badaniem jest biopsja szpiku kostnego, potwierdzająca obecność ≥20% limfoblastów (wg WHO) lub ≥25% u dzieci. Immunofenotypowanie metodą cytometrii przepływowej pozwala na klasyfikację podtypów ALL (B lub T) oraz identyfikację markerów takich jak CD19, CD20, CD22 dla linii B oraz CD1a, CD2, CD3, CD4, CD5, CD7, CD8 dla linii T. Diagnostyka molekularna i cytogenetyczna, w tym kariotypowanie, FISH, PCR i NGS, umożliwia wykrycie aberracji genetycznych, w tym chromosomu Filadelfia (BCR-ABL1) u około 25% dorosłych, co ma istotne znaczenie terapeutyczne.
aspiracja szpiku kostnego, badanie cytogenetyczne, biopsja szpiku kostnego, chemioterapia dokanałowa, chromosom Filadelfia, dehydrogenaza mleczanowa, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gen fuzyjny BCR-ABL1, immunofenotypowanie, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka blastyczna, limfoblast, małopłytkowość, minimalna choroba resztkowa, morfologia krwi, nakłucie lędźwiowe, neutropenia, niedokrwistość, nowotwór układu krwiotwórczego, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, przewlekła białaczka szpikowa, punkcja lędźwiowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, rozmaz krwi obwodowej, sekwencjonowanie nowej generacji, szpik kostny, węzeł chłonny, wywiad medyczny
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Stada 100 mg

Dasatinib Stada jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Filadelfia (ALL Ph+) u dorosłych i dzieci. U dorosłych wskazany jest w monoterapii w przypadku oporności lub nietolerancji na wcześniejsze lecowanie, natomiast u dzieci stosowany jest wyłącznie w skojarzeniu z chemioterapią w pierwszej linii terapii nowo rozpoznanej ALL Ph+. Kluczowym kryterium kwalifikacji do terapii jest potwierdzenie obecności translokacji t(9;22) prowadzącej do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1, będącego celem molekularnym dazatynibu. Dawkowanie leku jest indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała, wskazania oraz tolerancji leczenia.
chromosom Filadelfia, dazatynib, gen fuzyjny BCR-ABL1, kinaza tyrozynowa, laktoza jednowodna, lek przeciwnowotworowy, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja terapii, niewydolność serca, nowotwory hematologiczne, oporność na terapię, ostra białaczka limfoblastyczna Ph+, pierwsza linia leczenia, tabletka powlekana, translokacja chromosomowa, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon chorób i schorzeń
Białaczka – Etiologia i przyczyny

Białaczka to złośliwy nowotwór układu krwiotwórczego, charakteryzujący się niekontrolowanym rozrostem i zaburzeniem dojrzewania komórek krwi, głównie w szpiku kostnym i układzie limfatycznym. Etiologia białaczki jest wieloczynnikowa, obejmująca mutacje genetyczne, aberracje chromosomalne (np. chromosom Philadelphia w CML z genem fuzyjnym BCR::ABL1) oraz zaburzenia regulacji proliferacji i różnicowania komórek. W ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) postulowana jest teoria dwuetapowa, gdzie pierwszy etap to powstanie przedbiałaczkowego klonu komórkowego w życiu płodowym, a drugi to nabyte wtórne mutacje prowadzące do pełnoobjawowej choroby. Czynniki genetyczne predysponujące obejmują m.in. zespół Downa, Fanconiego, Li-Fraumeni oraz inne zespoły genetyczne, a dziedziczne mutacje odpowiadają za około 5% przypadków.
Do istotnych czynników środowiskowych zwiększających ryzyko białaczki należą ekspozycja na promieniowanie jonizujące (np. po wybuchach bomb atomowych, radioterapii), kontakt z benzyną, benzenem, formaldehydem, herbicydem Agent Orange oraz pestycydami. Palenie tytoniu podnosi ryzyko AML o około 30%. Leczenie przeciwnowotworowe z użyciem leków alkilujących i inhibitorów topoizomerazy II zwiększa ryzyko białaczki wtórnej, szczególnie w okresie 5-9 lat po terapii. Zaburzenia hematologiczne, takie jak zespoły mielodysplastyczne (ryzyko progresji do AML do 30%) i nowotwory mieloproliferacyjne, również predysponują do transformacji białaczkowej. Infekcje wirusowe (HTLV-1, EBV, HIV) mogą uczestniczyć w patogenezie poprzez ingerencję genetyczną lub immunosupresję. Mimo znanych czynników ryzyka, u wielu pacjentów nie identyfikuje się jednoznacznej przyczyny, co podkreśla złożoność leukemogenezy i potrzebę dalszych badań nad mechanizmami molekularnymi oraz rozwojem terapii celowanych.
aberracja chromosomalna, ataksja-teleangiektazja, białaczka T-komórkowa, białaczka wtórna, chromosom Philadelphia, czerwienica prawdziwa, fuzja genowa, gen fuzyjny BCR-ABL1, hiperdiploidia, inhibitor topoizomerazy II, lek alkilujący, nadpłytkowość samoistna, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nowotwór mieloproliferacyjny, nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka limfocytowa, przewlekła białaczka szpikowa, szpik kostny, transformacja białaczkowa, translokacja chromosomowa, wirus Epsteina-Barr, zespół Blooma, zespół Downa, zespół Fanconiego, zespół Klinefeltera, zespół Li-Fraumeni, zespół mielodysplastyczny, zespół Shwachmana-Diamonda
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Objawy

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to hematologiczny nowotwór charakteryzujący się niekontrolowaną proliferacją granulocytów, związany z obecnością chromosomu Philadelphia i genu fuzyjnego BCR::ABL1 kodującego konstytutywnie aktywną kinazę tyrozynową. Choroba przebiega w trzech fazach: przewlekłej (<10% komórek blastycznych), akceleracji (10-19% blastycznych) oraz blastycznej (≥20% blastycznych), z narastającym nasileniem objawów i pogarszającą się odpowiedzią na leczenie. Typowe objawy to anemia, leukopenia, trombocytopenia lub trombocytoza z dysfunkcją płytek, zmęczenie, utrata masy ciała, nocne poty, gorączka, powiększenie śledziony, bóle kości i stawów oraz zwiększona podatność na infekcje i krwawienia. Diagnostyka opiera się na morfologii krwi, badaniu szpiku i testach genetycznych, a wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla skutecznego leczenia.
anemia, badanie fizykalne, badanie genetyczne, badanie krwi, badanie szpiku kostnego, białe krwinki, chromosom Philadelphia, czerwone krwinki, elementy morfotyczne krwi, faza akceleracji, faza blastyczna, faza przewlekła, gen fuzyjny BCR-ABL1, infekcja bakteryjna, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, komórki blastyczne, kryzys blastyczny, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, plamica, płytki krwi, powiększona śledziona, priapizm, przewlekła białaczka szpikowa, remisja bez leczenia, szpik kostny, translokacja chromosomowa, trombocytopenia, trombocytoza
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Diagnostyka i diagnoza

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to nowotwór hematopoetyczny charakteryzujący się nadmierną proliferacją granulocytów w szpiku i krwi obwodowej. Diagnostyka opiera się na morfologii krwi obwodowej z rozmazem, biopsji szpiku kostnego oraz badaniach genetycznych, w tym wykrywaniu chromosomu Philadelphia (t(9;22)(q34;q11.2)) i genu fuzyjnego BCR-ABL1. Kluczowe metody to cytogenetyka, FISH oraz ilościowa PCR (qRT-PCR), umożliwiające wykrycie minimalnej choroby resztkowej. Diagnostyka pozwala na określenie fazy choroby (przewlekła, przyspieszona, blastyczna) oraz oceny ryzyka za pomocą wskaźników takich jak Sokal, Hasford czy EUTOS, co jest niezbędne do wyboru odpowiedniej terapii inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI). Monitorowanie odpowiedzi na leczenie obejmuje ocenę hematologiczną, cytogenetyczną i molekularną (MMR: redukcja transkryptu BCR-ABL1 o ≥3 log, ≤0,1% według skali międzynarodowej).
aberracja chromosomowa, aspiracja szpiku, bazofile i eozynofile, biopsja szpiku kostnego, całkowita odpowiedź hematologiczna, chromosom Philadelphia, faza akceleracji CML, faza przewlekła CML, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gen fuzyjny BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka macierzysta szpiku kostnego, komórki blastyczne, krew obwodowa, leukocyty, minimalna choroba resztkowa, morfologia krwi z rozmazem, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź molekularna, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja granulocytów, przewlekła białaczka szpikowa, qRT-PCR, reakcja łańcuchowa polimerazy, rezonans magnetyczny, splenomegalia, tomografia komputerowa, translokacja chromosomowa, ultrasonografia jamy brzusznej, wskaźnik EUTOS, wskaźnik Hasforda, wskaźnik Sokala
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Epidemiologia

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) stanowi około 15% białaczek u dorosłych i charakteryzuje się obecnością chromosomu Philadelphia oraz genu fuzyjnego BCR-ABL1. Roczna zachorowalność globalnie wynosi 0,7-1,3/100 000, z wyższymi wskaźnikami w USA (1,4-2,2/100 000) i regionach takich jak Pernambuco w Brazylii (3,4/100 000). Mediana wieku diagnozy w Europie to 57-60 lat, a w USA 64-66 lat, z wyraźnym wzrostem zachorowalności wraz z wiekiem i przewagą mężczyzn (stosunek 1,2-1,7:1). Chorobowość szacowana jest na 10-15/100 000, a dzięki inhibitorom kinazy tyrozynowej (TKI) pięcioletnie przeżycie wzrosło z 30-40% do 70-90%. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu mutacji BCR-ABL1, a monitoring molekularny (RQ-PCR) jest standardem w ocenie odpowiedzi na leczenie i wykrywaniu nawrotów. Większość pacjentów diagnozowana jest w fazie przewlekłej, z łagodnym przebiegiem, natomiast fazy akceleracji i blastyczna charakteryzują się agresywnym przebiegiem i gorszym rokowaniem.
badania kliniczne, bazofile i eozynofile, biomarker prognostyczny, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza blastyczna, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gen BCR-ABL, gen fuzyjny BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, leukocytoza, nieprawidłowość cytogenetyczna, nowotwór krwi, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, remisja molekularna, splenomegalia, szpik kostny, transkrypt BCR-ABL1, zachorowalność
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Etiologia i przyczyny

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem hematologicznym charakteryzującym się niekontrolowaną proliferacją komórek linii granulocytarnej, spowodowaną obecnością chromosomu Philadelphia (Ph) w ponad 90-95% przypadków. Translokacja t(9;22)(q34;q11.2) prowadzi do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1, kodującego konstytutywnie aktywną kinazę tyrozynową, która zaburza szlaki sygnałowe komórkowe, zwiększając proliferację, zmniejszając apoptozę i powodując niestabilność genomową. Postęp choroby wiąże się z dodatkowymi aberracjami genetycznymi, takimi jak trisomia 8, izochromosom 17 czy duplikacja chromosomu Philadelphia, które mogą indukować oporność na inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI). CML najczęściej diagnozuje się u osób w wieku 40-60 lat, z przewagą mężczyzn, a głównym udokumentowanym czynnikiem ryzyka jest ekspozycja na wysokie dawki promieniowania jonizującego. Inne potencjalne czynniki ryzyka to długotrwała ekspozycja na benzen i chemikalia przemysłowe, podczas gdy dziedziczność, palenie tytoniu, dieta i infekcje nie wykazują istotnego wpływu na rozwój choroby.
apoptoza, benzen, chromosom Philadelphia, cykl komórkowy, czynnik ryzyka, deregulacja cyklu komórkowego, duplikacja chromosomu, ekspansja klonalna, faza akceleracji, gen BCR-ABL, gen fuzyjny BCR-ABL1, hematopoeza, inhibitor kinazy tyrozynowej, izochromosom 17, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, komórka białaczkowa, mutacja punktowa, niestabilność genomowa, oporność na leczenie, proliferacja komórkowa, promieniowanie jonizujące, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, radioterapia, szpik kostny, translokacja chromosomowa, trisomia 8
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Epidemiologia

Przewlekła białaczka szpikowa (PBSz) to nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się niekontrolowaną proliferacją granulocytów, stanowiący około 15% białaczek u dorosłych. Roczna zapadalność wynosi 0,7-1,3/100 000 mieszkańców, z medianą wieku diagnozy około 57-66 lat i przewagą zachorowań u mężczyzn (wskaźniki w USA: 2,5 u mężczyzn i 1,5 u kobiet na 100 000). Choroba jest rzadka u dzieci (1/1 000 000 poniżej 18 r.ż.). Wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI) znacząco poprawiło przeżywalność, obecnie porównywalną z populacją ogólną, choć względna przeżywalność u pacjentów >70 lat pozostaje obniżona. Wskaźniki zapadalności rosną średnio o 1,0% rocznie (2013-2022), a umieralności spadają o 0,7% rocznie (2014-2023). PBSz definiuje obecność chromosomu Philadelphia i genu fuzyjnego BCR-ABL1, kluczowych dla diagnostyki i terapii TKI.
badanie przesiewowe, chorobowość, chromosom Philadelphia, ekspozycja na promieniowanie, gen fuzyjny BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, komórka białaczkowa, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, nadzór epidemiologiczny, nowotwór krwi, nowotwór mieloproliferacyjny, odpowiedź molekularna, oporność na leczenie, populacja pediatryczna, proliferacja granulocytów, przewlekła białaczka szpikowa, śmiertelność, status społeczno-ekonomiczny, szpik kostny, translokacja chromosomowa, wskaźnik zapadalności