mielofibroza
Mielofibroza to rzadka, przewlekła choroba szpiku kostnego, należąca do nowotworów mieloproliferacyjnych. Charakteryzuje się postępującym włóknieniem szpiku, które prowadzi do niewydolności hematopoezy i wytwarzania krwinek poza szpikiem (hematopoeza pozaszpikowa), głównie w śledzionie i wątrobie.
W patogenezie mielofibrozy kluczową rolę odgrywają mutacje somatyczne, najczęściej w genach JAK2, CALR i MPL. Prowadzą one do niekontrolowanej proliferacji komórek macierzystych szpiku i nadmiernej produkcji cytokin prozapalnych i profibrotycznych, które stymulują włóknienie szpiku.
Obraz kliniczny obejmuje splenomegalię, zmęczenie, utratę masy ciała, nocne poty, świąd skóry oraz objawy wynikające z cytopenii. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się niedokrwistość, leukocytozę lub leukopenię, nadpłytkowość lub małopłytkowość oraz charakterystyczne zmiany morfologiczne w rozmazie krwi obwodowej, takie jak obecność erytroblastów, leukoerytroblastoza i dakryocyty.
Rozpoznanie mielofibrozy opiera się na kryteriach WHO, obejmujących badanie histopatologiczne szpiku kostnego, oznaczenie mutacji oraz wykluczenie innych przyczyn włóknienia szpiku. Leczenie jest zindywidualizowane i może obejmować inhibitory JAK (ruksolitynib, fedratynib), leki immunomodulujące, hydroksymocznik, androgeny, kortykosteroidy oraz przetoczenia preparatów krwi. Jedyną metodą potencjalnie prowadzącą do wyleczenia jest allogeniczny przeszczep szpiku kostnego.
Rokowanie w mielofibrozie jest zróżnicowane i zależy od czynników prognostycznych uwzględnianych w skalach takich jak IPSS, DIPSS czy MIPSS. Mediana przeżycia waha się od kilku do kilkunastu lat. Choroba może ulec transformacji w ostrą białaczkę szpikową, co wiąże się z bardzo niekorzystnym rokowaniem.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Diagnostyka i diagnoza
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się zwłóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, laboratoryjnej i histopatologicznej, w tym badaniu morfologii krwi obwodowej (często niedokrwistość, leukocytoza ≥11 x 10^9/L, leukoerytroblastoza), biopsji szpiku z oceną stopnia zwłóknienia (reticulina i kolagen stopnia 2-3 w skali 0-3), oraz badaniach molekularnych wykrywających mutacje JAK2 V617F (50-60% pacjentów), CALR (25-30%) i MPL (5-10%). Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie innych nowotworów mieloproliferacyjnych, zespołów mielodysplastycznych oraz reaktywnego zwłóknienia szpiku. Kluczowe jest także zastosowanie kryteriów WHO 2016, które wymagają obecności rozrostu i atypii megakariocytów, zwłóknienia szpiku oraz mutacji klonalnych lub wykluczenia reaktywnego zwłóknienia.
allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, anemia, aspiracja szpiku kostnego, badania cytogenetyczne, biopsja szpiku kostnego, chromosom Philadelphia, czerwienica prawdziwa, dehydrogenaza mleczanowa, gen fuzyjny BCR-ABL1, hepatomegalia, krwiotworzenie pozaszpikowe, Międzynarodowy System Prognostyczny, mielofibroza, mielofibroza potrójnie negatywna, morfologia krwi obwodowej, mutacja JAK2 V617F, nadpłytkowość samoistna, nowotwór szpiku kostnego, objawy konstytucyjne, osteoskleroza, ostra białaczka szpikowa, prefibrotyczna mielofibroza, przewlekła białaczka szpikowa, rozmaz krwi obwodowej, sekwencjonowanie nowej generacji, splenomegalia, suchy aspirat, trepanobiopsja szpiku kostnego, zespół mielodysplastyczny, zwłóknienie szpiku, zwłóknienie szpiku kostnego - Leksykon substancji czynnych
Busulfan – Dawkowanie i sposób podawania
Busulfan jest stosowany w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego, podawany głównie w postaci dożylnej w dawce 0,8 mg/kg mc. co 6 godzin przez 4 dni (łącznie 16 dawek), z następowym podaniem cyklofosfamidu 60 mg/kg mc./dobę przez 2 dni, rozpoczynając co najmniej 24 godziny po ostatniej dawce busulfanu. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, z dawkami od 0,8 do 1,2 mg/kg mc. w zależności od przedziału wagowego. Alternatywnie stosuje się schematy BuCy4 (cyklofosfamid 50 mg/kg mc. w 4 cyklach) lub BuMel (melfalan 140 mg/m² pc. w pojedynczej dawce). W schemacie FB busulfan podaje się w dawce 3,2 mg/kg mc. w 3-godzinnym wlewie po fludarabinie (30-40 mg/m²), jednak bezpieczeństwo tego schematu u dzieci nie jest ustalone. Busulfan dożylny podaje się we wlewie 2-godzinnym przez wkłucie centralne, nie stosując bolusów ani podań do żył obwodowych. Monitorowanie stężenia busulfanu jest zalecane w trakcie terapii.
benzodiazepiny, cyklofosfamid, czerwienica prawdziwa, leczenie kondycjonujące, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwymiotny, masa ciała pacjenta, mielofibroza, monitorowanie stężenia leku, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, nadzór lekarski, pacjent otyły, pacjent w podeszłym wieku, przeszczepienie komórek progenitorowych, przewlekła białaczka szpikowa, roztwór do infuzji, tabletka powlekana, wkłucie centralne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Glenmark
Leczenie anagrelidem wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego, ze szczególnym uwzględnieniem układu sercowo-naczyniowego oraz funkcji wątroby i nerek. Przed rozpoczęciem terapii należy wykonać pełną morfologię krwi, ocenę enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT), stężenia kreatyniny i mocznika oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń). Anagrelid jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnością aminotransferaz przekraczającą 5-krotnie górną granicę normy oraz wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami czynności nerek. Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi w ciągu 4 dni, z powrotem do wartości wyjściowej w 10-14 dni, co zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. Pacjenci powinni być edukowani w zakresie rozpoznawania objawów zakrzepicy i konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
aminotransferaza, aminotransferazy, anagrelid, arytmia komorowa, biopsja szpiku kostnego, częstoskurcz komorowy, działanie chronotropowe, działanie inotropowe, echokardiografia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor fosfodiesterazy, kardiomegalia, kardiomiopatia, kreatynina, mielofibroza, mocznik, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Policytemia vera (PV) to przewlekły nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się klonalną proliferacją erytroidalną, mieloidalną i megakariocytową, najczęściej spowodowaną mutacją JAK2 V617F (obecną u około 95% pacjentów). Klinicznie manifestuje się podwyższonym poziomem hemoglobiny, hematokrytu (powyżej 45% u mężczyzn i 42% u kobiet) oraz liczby płytek krwi, co prowadzi do nadlepkości krwi i zwiększonego ryzyka powikłań zakrzepowych i krwawień. Diagnostyka opiera się na kryteriach WHO, obejmujących morfologię krwi, obniżony poziom erytropoetyny, badania genetyczne oraz biopsję szpiku kostnego. Stratyfikacja ryzyka (wiek >60 lat i/lub historia zakrzepów) determinuje intensywność terapii, która obejmuje flebotomię, niskodawkową aspirynę (40-100 mg/dobę) oraz terapię cytoredukcyjną (hydroksymocznik, interferon, ruksolitynib) u pacjentów wysokiego ryzyka lub nietolerujących flebotomii.
allopurinol, biopsja szpiku kostnego, dna moczanowa, epizod zakrzepowy, erytropoetyna, flebotomia, fototerapia, hiperkomórkowość, hiperurykemia, hipotonia ortostatyczna, hydroksymocznik, interferon, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwhistaminowy, mielofibroza, morfologia krwi, mutacja chromosomalna, mutacja JAK2, ostra białaczka, panmieloza, ropeginterferon alfa-2b, ruksolitynib, splenomegalia, świąd skóry, terapia cytoredukcyjna, upust krwi, zakrzepica, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Objawy
Policytemia vera (PV) to przewlekła mieloproliferacyjna neoplazja charakteryzująca się nadprodukcją erytrocytów, często z towarzyszącą leukocytozą i trombocytozą. Choroba rozwija się zwykle po 50. roku życia, a średni wiek diagnozy to około 60 lat. Wczesne objawy są niespecyficzne i obejmują zmęczenie, bóle głowy, świąd skóry (zwłaszcza po ciepłej kąpieli), zawroty głowy oraz objawy związane z nadlepkością krwi. Charakterystyczne dla PV są także powiększenie śledziony (splenomegalia) u około 75% pacjentów, co manifestuje się uczuciem pełności w lewym górnym kwadrancie brzucha. Bez leczenia choroba prowadzi do poważnych powikłań, przede wszystkim zakrzepicy (występującej u 15-60% pacjentów), która jest główną przyczyną zgonów (10-40% przypadków), a także do krwawień (15-35% pacjentów). Progresja choroby może prowadzić do mielofibrozy (10-20% w ciągu 20 lat) oraz transformacji do ostrej białaczki szpikowej (3-5% w ciągu 10 lat). Czynniki ryzyka progresji to m.in. wiek >60 lat, leukocytoza, wysoki poziom allelu JAK2 V617F, obecność włóknienia szpiku i splenomegalia.
allel JAK2 V617F, anemia, biała krwinka, białaczka szpikowa, czerwona krwinka, dna moczanowa, duszność, flebotomia, hematokryt, hemoglobina, hydroksymocznik, inhibitor JAK, krew obwodowa, kwas acetylosalicylowy, lek cytoredukcyjny, leukocytoza, mielofibroza, niedokrwistość, nieprawidłowość chromosomalna, nieprawidłowy kariotyp, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, płytka krwi, powiększona śledziona, rozmaz krwi obwodowej, splenomegalia, świąd skóry, szpik kostny, udar mózgu, upust krwi, włóknienie szpiku kostnego, zakrzep krwi, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał serca, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Busulfan – Wskazania do stosowania
Busulfan jest lekiem alkilującym stosowanym głównie w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT). W postaci dożylnej (koncentrat 6 mg/ml) stosowany jest u dorosłych w schematach BuCy2 (busulfan + cyklofosfamid) oraz FB (busulfan + fludarabina) – odpowiednio w intensywnym kondycjonowaniu mieloablacyjnym oraz w kondycjonowaniu o zredukowanej intensywności (RIC). U dzieci i młodzieży busulfan podawany jest w schematach BuCy4 (busulfan + cyklofosfamid) lub BuMel (busulfan + melfalan) przed standardowym przeszczepieniem komórek progenitorowych szpiku. Wybór schematu zależy od wieku pacjenta, wskazań do przeszczepienia oraz ogólnego stanu zdrowia, z uwzględnieniem chorób współistniejących i ryzyka powikłań.
cyklofosfamid, czerwienica prawdziwa, fludarabina, hydroksymocznik, immunosupresja, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon, kondycjonowanie mieloablacyjne, kondycjonowanie o zredukowanej intensywności, leczenie kondycjonujące, leczenie paliatywne, lek alkilujący, melfalan, mielofibroza, mielosupresja, nadpłytkowość, nadpłytkowość samoistna, przeszczepienie komórek macierzystych, przeszczepienie szpiku kostnego, przewlekła białaczka szpikowa, schemat BuCy2, schemat BuMel, schemat FB, schorzenie hematologiczne, zaburzenie mieloproliferacyjne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Grenalvon
Anagrelid, stosowany w leczeniu zaburzeń hematologicznych, wymaga szczegółowej oceny ryzyka i korzyści przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Lek nie jest zalecany przy aktywności aminotransferaz przekraczającej 5-krotnie górną granicę normy, a u pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest monitorowanie stężenia kreatyniny i mocznika. Nagłe odstawienie anagrelidu może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi, co zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. W okresie po zakończeniu terapii obserwuje się efekt „odbicia” z możliwym przekroczeniem wartości wyjściowych liczby trombocytów, co wymaga częstych kontroli morfologii krwi. Monitorowanie powinno obejmować pełną morfologię, parametry wątrobowe (AlAT, AspAT), nerkowe (kreatynina, mocznik) oraz elektrolity (potas, magnez, wapń).
biopsja szpiku kostnego, częstoskurcz komorowy, działanie chronotropowe, działanie inotropowe, echokardiografia, elektrokardiografia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kreatynina, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, substancja pomocnicza, torsade de pointes, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół wydłużonego odstępu QTc, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Diagnostyka i diagnoza
Nadpłytkowość definiowana jest jako liczba płytek krwi przekraczająca 450 000/μl, choć niektóre źródła podają wartość graniczną 600 000/μl. Diagnostyka obejmuje morfologię krwi, rozmaz, badania genetyczne (mutacje JAK2 V617F, CALR, MPL), ocenę poziomu żelaza, markery stanu zapalnego oraz biopsję szpiku kostnego. Kluczowe jest odróżnienie samoistnej trombocytemii (ET) od reaktywnej trombocytozy, gdyż ET jest klonalnym nowotworem mieloproliferacyjnym z charakterystyczną proliferacją megakariocytów i obecnością mutacji genetycznych. Kryteria WHO 2016 do rozpoznania ET wymagają liczby płytek ≥450 × 10⁹/L, typowych cech w biopsji szpiku, wykluczenia innych nowotworów mieloproliferacyjnych oraz obecności mutacji JAK2, CALR lub MPL lub braku reaktywnej trombocytozy.
anagrelid, białko C-reaktywne, biopsja szpiku kostnego, chromosom Philadelphia, epizod zakrzepowy, hydroksykarbamid, hydroksymocznik, interferon alfa, leki cytoredukcyjne, leki przeciwpłytkowe, leukocytoza, markery stanu zapalnego, mielofibroza, morfologia krwi, mutacja CALR, mutacja JAK2, mutacja JAK2 V617F, mutacja MPL, nabyty zespół von Willebranda, nadpłytkowość, nadpłytkowość pierwotna, nadpłytkowość reaktywna, nowotwór mieloproliferacyjny, odczyn Biernackiego, ostra białaczka, płytki krwi, powikłania zakrzepowe, przewlekła białaczka szpikowa, sekwencjonowanie nowej generacji, trombafereza, zakrzepica tętnicza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Myleran 2 mg
Myleran (busulfan) w formie tabletek powlekanych 2 mg stosowany jest w różnych schematach dawkowania, dostosowanych do wskazań klinicznych i grupy pacjentów. W leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych u dorosłych zaleca się dawkę 1 mg/kg mc. co 6 godzin przez 4 dni, rozpoczynając 7 dni przed przeszczepem, z jednoczesnym podawaniem cyklofosfamidu 60 mg/kg mc./dobę przez 2 dni po zakończeniu busulfanu. U dzieci dawka skumulowana wynosi 480-600 mg/m² pc., podawana co 6 godzin przez 4 dni. W terapii przewlekłej białaczki szpikowej dawka indukcyjna wynosi 0,06 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 4 mg/dobę), z monitorowaniem morfologii krwi co najmniej raz w tygodniu i przerwaniem leczenia przy spadku WBC do 15-25 x 10⁹/L. Leczenie podtrzymujące stosuje się w dawce 0,5-2 mg/dobę, z celem utrzymania WBC w zakresie 10-15 x 10⁹/L i kontrolą co 4 tygodnie. W czerwienicy prawdziwej dawka wynosi 4-6 mg/dobę przez 4-6 tygodni, a w mielofibrozie i nadpłytkowości samoistnej 2-4 mg/dobę, z koniecznością bardzo starannej kontroli parametrów morfologii krwi.
aplazja szpiku kostnego, busulfan, chromosom Philadelphia, cyklofosfamid, czerwienica prawdziwa, indukcja remisji, komórki macierzyste układu krwiotwórczego, kondycjonowanie przed przeszczepieniem, krwinki białe, krwioupust, leczenie podtrzymujące, lek cytotoksyczny, mielofibroza, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, należna masa ciała, płytki krwi, pole powierzchni ciała, przewlekła białaczka granulocytowa, przewlekła białaczka szpikowa, stężenie leku we krwi, szpik kostny, tabletka powlekana - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się postępującym włóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy i objawów takich jak niedokrwistość, splenomegalia, zmęczenie oraz objawy konstytucjonalne. Choroba dotyka głównie osoby w wieku 60-70 lat i może mieć przebieg od powolnego do agresywnego. Kompleksowa opieka wymaga wielodyscyplinarnego zespołu, w skład którego wchodzą hematolog, pielęgniarka onkologiczna, farmaceuta kliniczny, pracownik socjalny oraz lekarz medycyny paliatywnej. Kluczowe jest regularne monitorowanie stanu pacjenta, w tym stratyfikacja ryzyka za pomocą skal DIPSS/DIPSS Plus, ocena objawów (MPN-SAF TSS), badania morfologii krwi (CBC) oraz kontrola wielkości śledziony. Leczenie obejmuje inhibitory kinazy JAK (ruksolitynib, fedratynib, pacritynib, momelotynib), które wymagają monitorowania działań niepożądanych, takich jak pogłębienie niedokrwistości i małopłytkowości, ryzyko zakażeń (np. półpasiec) oraz przyrost masy ciała. Niedokrwistość, często występująca u pacjentów, wymaga transfuzji, stosowania ESA, androgenów, kortykosteroidów i leków immunomodulujących, a także edukacji pacjenta w zakresie radzenia sobie z objawami.
allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, AML, badanie krwi, biopsja szpiku kostnego, ból kostny, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, czerwienica prawdziwa, fedratynib, GVHD, hematolog, hydroksymocznik, inhibitor JAK, kompleksowa ocena geriatryczna, krew obwodowa, leczenie farmakologiczne, lek stymulujący erytropoezę, lenalidomid, małopłytkowość, medycyna paliatywna, mielofibroza, momelotynib, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość, nocne poty, nowotwór krwi, nowotwór mieloproliferacyjny, opieka paliatywna, opieka pielęgniarska, ostra białaczka szpikowa, pacritynib, pielęgniarka onkologiczna, pierwotna mielofibroza, polipragmazja, pomalidomid, powiększenie śledziony, ruksolitynib, splenomegalia, stratyfikacja ryzyka, świąd skóry, talidomid, transfuzja krwi, włóknienie szpiku kostnego, wynik laboratoryjny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Vipharm
Stosowanie anagrelidu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, zwłaszcza gdy aktywność aminotransferaz przekracza 5-krotnie górną granicę normy. Nagłe przerwanie terapii jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi i powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. Konieczne jest regularne monitorowanie pełnej morfologii krwi, czynności wątroby (AlAT, AspAT), nerek (kreatynina, mocznik) oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko sercowo-naczyniowe, w tym torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, kardiomiopatię i zastoinową niewydolność serca, zwłaszcza u pacjentów z wydłużonym odstępem QT lub przyjmujących inhibitory CYP1A2, które mogą zwiększać stężenie anagrelidu i jego metabolitu 3-hydroksy anagrelidu.
aminotransferazy, anagrelid, badanie echokardiograficzne, badanie elektrokardiograficzne, biopsja szpiku kostnego, częstoskurcz komorowy, czynność wątroby, dysfagia, efekt odbicia, elektrolity, enzymy wątrobowe, hipokalemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kreatynina, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, płytki krwi, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Epidemiologia
Policytemia vera (PV) jest rzadką, przewlekłą chorobą mieloproliferacyjną charakteryzującą się nadprodukcją erytrocytów, często z leukocytozą i trombocytozą. Epidemiologia PV wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne, demograficzne i etniczne. Chorobowość w USA wynosi od 44 do 57 przypadków na 100 000 osób, z około 148 000 pacjentów żyjących z PV, a zapadalność roczna waha się od 0,01 do 2,61 na 100 000 osób. W Europie i Niemczech zapadalność wynosi odpowiednio 0,4-2,8 oraz 3,3 na 100 000, a chorobowość w Niemczech to 28,6 na 100 000 dorosłych. Mediana wieku diagnozy to 60-65 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek 1,2-2,2:1). Kluczowym markerem diagnostycznym jest mutacja JAK2 V617F, obecna u 95-97% pacjentów. Czynniki ryzyka obejmują niemodyfikowalne: wiek >60 lat, płeć męską, rasę białą i pochodzenie europejskie, oraz modyfikowalne: palenie, otyłość, nadciśnienie, cukrzycę i ekspozycję na petrochemikalia i promieniowanie jonizujące.
choroba mieloproliferacyjna, chorobowość, czerwienica, czerwienica wtórna, hydroksymocznik, kwas acetylosalicylowy, leczenie cytoredukujące, leukocytoza, marker diagnostyczny, mielofibroza, mutacja JAK2, nadciśnienie tętnicze, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, policytemia vera, powikłania zakrzepowo-zatorowe, transformacja białaczkowa, transformacja blastyczna, trombocytoza, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapadalność, zespół klinicystów, zespół mielodysplastyczny, zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Sandoz
Stosowanie anagrelidu wymaga ścisłego nadzoru klinicznego, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, gdzie konieczna jest ocena stosunku ryzyka do korzyści. Lek jest przeciwwskazany przy aktywności aminotransferaz przekraczającej 5-krotność górnej granicy normy. Monitorowanie terapii obejmuje regularne badania morfologii krwi (w tym hemoglobiny, leukocytów i płytek), czynności wątroby (AlAT, AspAT), nerek (kreatynina, mocznik) oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń). Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczby płytek, zwiększając ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu, dlatego pacjentów należy edukować w zakresie wczesnego rozpoznawania objawów tych powikłań. Po odstawieniu leku obserwuje się efekt odbicia liczby płytek, który zaczyna się zwykle w ciągu 4 dni i może trwać do 10-14 dni, co wymaga intensywnego monitorowania hematologicznego.
aktywność aminotransferaz, aminotransferazy wątrobowe, biopsja szpiku kostnego, częstoskurcz komorowy, echokardiografia, elektrokardiografia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor fosfodiesterazy, kardiomegalia, kardiomiopatia, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, stężenie hemoglobiny, torsade de pointes, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Ostra białaczka szpikowa – Etiologia i przyczyny
Ostra białaczka szpikowa (AML) jest agresywnym nowotworem mieloidalnym charakteryzującym się klonalną proliferacją nieprawidłowych komórek szpiku, co prowadzi do zaburzenia hematopoezy. Patogeneza AML opiera się na akumulacji mutacji genetycznych, które występują w ponad 97% przypadków, obejmując mutacje genów FLT3 (28%), NPM1 (27%), RAS (12%), TP53 (8%) oraz CEBPA (6%). Mutacje NPM1 i CEBPA wiążą się z lepszym rokowaniem. W większości przypadków zmiany te są nabyte, choć istnieją również wrodzone zespoły genetyczne predysponujące do AML, takie jak zespół Downa, anemia Fanconiego, zespół Li-Fraumeni czy mutacje germinalne RUNX1 i DDX41. Wczesne zaburzenia hematologiczne, zwłaszcza zespoły mielodysplastyczne (MDS) z ryzykiem transformacji do AML sięgającym 30%, oraz nowotwory mieloproliferacyjne stanowią istotne czynniki ryzyka rozwoju AML.
anemia aplastyczna, anemia Fanconiego, apoptoza, ataksja-teleangiektazja, benzen, białaczka związana z terapią, czerwienica prawdziwa, dyskeratoza wrodzona, ekspansja klonalna, ekspozycja na promieniowanie, inhibitor topoizomerazy, komórka nowotworowa, lek alkilujący, linia mieloidalna, małopłytkowość, mielofibroza, mutacja FLT3, mutacja genowa, mutacja NPM1, mutacja TP53, nadpłytkowość samoistna, neurofibromatoza, nocna napadowa hemoglobinuria, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, pancytopenia, proliferacja komórek, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka szpikowa, szpik kostny, trisomia 8, zaburzenie różnicowania, zespół Blooma, zespół Downa, zespół Klinefeltera, zespół Kostmanna, zespół Li-Fraumeni, zespół mielodysplastyczny, zespół Shwachmana-Diamonda, zespół Wiskotta-Aldricha - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Objawy
Nadpłytkowość definiuje się jako liczbę płytek krwi >450 000/μl i dzieli na pierwotną (samoistną, ET) oraz wtórną. ET cechuje się wyższym ryzykiem powikłań zakrzepowych, które mogą dotyczyć zarówno naczyń tętniczych, jak i żylnych, z lokalizacją najczęściej w mózgu, kończynach i narządach trzewnych. Objawy mikroangiopatyczne obejmują bóle głowy, parestezje, erytromelalgię i zaburzenia widzenia, natomiast makroangiopatyczne manifestacje to TIA, udar, zawał serca, zatorowość płucna czy zakrzepica żył głębokich. Pomimo nadmiaru płytek, u pacjentów z liczbą >1 000 000/μl może wystąpić skłonność do krwawień, związana z dysfunkcją płytek i niedoborem czynnika von Willebranda. ET może przebiegać z objawami ogólnoustrojowymi (zmęczenie, poty, świąd) oraz powiększeniem śledziony (40-50%) i wątroby (20%). W ciąży ET zwiększa ryzyko poronień, zawałów łożyska i innych powikłań położniczych.
czerwienica prawdziwa, dehydrogenaza mleczanowa, erytromelalgia, hepatomegalia, livedo reticularis, mielofibroza, mutacja MPL, nadpłytkowość, nadpłytkowość samoistna, nadpłytkowość wtórna, niedobór czynnika von Willebranda, niedokrwistość, ostra białaczka szpikowa, płytki krwi, priapizm, przejściowy atak niedokrwienny, splenomegalia, szpik kostny, udar mózgu, zakrzep, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół Budda-Chiariego, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mielofibroza (MF) to heterogenna choroba mieloproliferacyjna, obejmująca pierwotną (pre-PMF i overt-PMF) oraz wtórną (SMF) postać, z medianą przeżycia całkowitego (OS) wynoszącą odpowiednio około 14 lat dla pre-PMF, 7 lat dla overt-PMF i 9 lat dla SMF. Rokowanie zależy od wielu czynników klinicznych, takich jak wiek >65 lat, obecność objawów ogólnych, niedokrwistość, leukocytoza, obecność blastów, potrzeba transfuzji oraz mutacje genetyczne (JAK2, CALR, MPL, ASXL1, EZH2, SRSF2, IDH1/2). Modele prognostyczne, takie jak IPSS, DIPSS, DIPSS-plus, MIPSS70+, MYSEC-PM, GPSS, AIPSS-MF, RR6 i STR-PM, integrują dane kliniczne, cytogenetyczne i molekularne, umożliwiając precyzyjną stratifikację ryzyka i wspierając decyzje terapeutyczne, w tym kwalifikację do allogenicznego przeszczepienia komórek macierzystych (allo-SCT). Obecność dwóch lub więcej mutacji wysokiego ryzyka molekularnego (HMR) wiąże się z najgorszym przeżyciem (mediana 2,6 lat, HR 3,8, 95% CI 2,6-5,7) i skróconym przeżyciem wolnym od białaczki (HR 6,2, 95% CI 3,5-10,7).
allogeniczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych, blasty, choroba mieloproliferacyjna, czerwienica prawdziwa, fedratynib, imetelstat, inhibitor JAK, kariotyp, leukocytoza, małopłytkowość, mediana przeżycia całkowitego, mielofibroza, momelotinib, morfologia krwi obwodowej, mutacja CALR, mutacja genetyczna, nadpłytkowość samoistna, navitoclax, niedokrwistość, objawy ogólne, ostra białaczka, pacritinib, pelabresib, pierwotna mielofibroza, profil molekularny, przeszczep komórek macierzystych, przeszczepienie szpiku kostnego, ruksolitynib, sekwencjonowanie nowej generacji, transformacja białaczkowa, wtórna mielofibroza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Accord
Anagrelid, będący inhibitorem fosfodiesterazy III cAMP, wymaga ścisłego nadzoru klinicznego ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza kardiologicznych, takich jak torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, kardiomiopatia czy zastoinowa niewydolność serca. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest kompleksowa ocena układu krążenia (EKG, echokardiografia) oraz monitorowanie parametrów hematologicznych (morfologia krwi), biochemicznych (AlAT, AspAT, kreatynina, mocznik) i elektrolitów (potas, magnez, wapń). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (przeciwwskazanie przy aktywności aminotransferaz >5x ULN), nerek, hipokalemią, hipomagnezemią oraz u osób przyjmujących inhibitory CYP1A2. Po odstawieniu anagrelidu obserwuje się wzrost liczby płytek krwi w ciągu 4 dni, powrót do wartości wyjściowych w 10-14 dni, co wymaga częstych kontroli hematologicznych.
aktywność aminotransferaz, amrynon, anagrelid, badanie echokardiograficzne, badanie elektrokardiograficzne, biopsja szpiku kostnego, cykliczny adenozynomonofosforan, cylostazol, częstoskurcz komorowy, działanie chronotropowe, działanie inotropowe, enoksymon, hipokalemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kwas acetylosalicylowy, mielofibroza, milrynon, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, olprynon, ostra białaczka szpikowa, stężenie kreatyniny i mocznika, torsade de pointes, wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Leczenie
W terapii nadpłytkowości kluczowe jest rozróżnienie między nadpłytkowością reaktywną a samoistną (esencjalną, ET). W nadpłytkowości reaktywnej leczenie koncentruje się na eliminacji przyczyny pierwotnej, co zwykle prowadzi do normalizacji liczby płytek. Wartości powyżej 1 000 000/μl mogą wymagać wprowadzenia kwasu acetylosalicylowego w małej dawce (75-100 mg/dobę) przy współistniejących czynnikach ryzyka zakrzepicy. W ET, chorobie przewlekłej, leczenie opiera się na stratifikacji ryzyka powikłań zakrzepowych i krwotocznych, uwzględniając wiek (>60 lat), historię zakrzepów, mutacje JAK2/MPL, czynniki sercowo-naczyniowe oraz liczbę płytek (>1 500 000/μl). Terapia obejmuje kwas acetylosalicylowy, leki cytoredukcyjne (głównie hydroksymocznik) oraz alternatywnie interferon alfa lub anagrelid, z indywidualnym doborem w zależności od ryzyka i tolerancji leków.
anagrelid, białaczka, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, działanie teratogenne, fedratynib, heparyna drobnocząsteczkowa, hydroksymocznik, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor JAK, interferon alfa, kwas acetylosalicylowy, leki modyfikujące przebieg choroby, mielofibroza, mutacja JAK2, nadpłytkowość, nadpłytkowość reaktywna, nadpłytkowość samoistna, niedobór żelaza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nowotwór mieloproliferacyjny, objawy naczyniowe, płytkopochodny czynnik wzrostu, powikłania zakrzepowe, progresja do mielofibrozy, ruksolitynib, ryzyko zakrzepicy, suplementacja żelaza, terapia cytoredukcyjna, transformujący czynnik wzrostu, trombocytemia esencjalna, trombocytofereza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelid Aurovitas
Anagrelid (Anagrelid Aurovitas, 0,5 mg) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu sercowo-naczyniowego oraz hematologicznego. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka, a stosowanie leku jest przeciwwskazane przy aktywności aminotransferaz przekraczającej 5-krotnie normę. Nagłe przerwanie terapii może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi, zwiększając ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. Zaleca się regularne badania morfologii krwi, funkcji wątroby (AlAT, AspAT), nerek (kreatynina, mocznik) oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń). Szczególną uwagę należy zwrócić na wydłużenie odstępu QTc i ryzyko arytmii, zwłaszcza u pacjentów z wrodzonym lub nabytym zespołem wydłużonego QT, hipokalemią oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na QTc. Przed i w trakcie leczenia wskazane jest wykonanie EKG i echokardiografii.
anagrelid, biopsja szpiku kostnego, częstoskurcz komorowy, efekt odbicia, hipokalemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kwas acetylosalicylowy, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, przerwanie leczenia, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT - Leksykon chorób i schorzeń
Powiększenie śledziony (splenomegalia) – Patofizjologia i mechanizm
Splenomegalia definiowana jest jako powiększenie śledziony powyżej 12-20 cm długości lub masy przekraczającej 400 g, a masywna splenomegalia to narząd >20 cm lub >1000 g. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują zastój krwi (np. nadciśnienie wrotne), naciekanie przez komórki obce (nowotwory mieloproliferacyjne, choroby spichrzeniowe), nadmierną aktywność immunologiczną (infekcje, choroby autoimmunologiczne) oraz nowotworzenie (chłoniaki). Hiperplazja układu siateczkowo-śródbłonkowego jest najczęstszą przyczyną splenomegalii, szczególnie w infekcjach i stanach immunologicznych. Hipersplenizm, będący skutkiem nadmiernej funkcji śledziony, prowadzi do cytopenii poprzez sekwestrację i destrukcję erytrocytów, leukocytów i płytek krwi, co może skutkować niedokrwistością, zwiększonym ryzykiem infekcji i krwawień. W chorobach wątroby i nadciśnieniu wrotnym zastój żylny powoduje przekrwienie i powiększenie śledziony, a w nowotworach mieloproliferacyjnych dochodzi do pozaszpikowej hematopoezy i naciekania śledziony przez nieprawidłowe komórki. Powiększona śledziona jest podatna na pęknięcie, co stanowi zagrożenie życia z powodu krwawienia wewnętrznego.
białaczka szpikowa, chłoniak strefy brzeżnej śledziony, choroba Gauchera, choroba Niemanna-Picka, choroba spichrzeniowa lipidów, czerwienica prawdziwa, hipersplenizm, inhibitor JAK, leiszmanioza trzewna, masywna splenomegalia, mielofibroza, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, pozaszpikowa hematopoeza, proces nowotworowy, przełom sekwestracyjny, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja immunologiczna, ruksolitynib, splenektomia, splenomegalia, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wstrząs hipowolemiczny, zapalenie wsierdzia, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Zapobieganie i profilaktyka
Nadpłytkowość, definiowana jako liczba płytek krwi >450 000/μl, dzieli się na samoistną (ET) i reaktywną. ET, będąca wynikiem mutacji genetycznych (m.in. JAK2, MPL, CALR), wiąże się z podwyższonym ryzykiem powikłań zakrzepowych i krwotocznych. Kluczowym elementem terapii jest profilaktyka tych powikłań, oparta na stratyfikacji ryzyka za pomocą narzędzi takich jak kalkulator IPSET-thrombosis. Kategorie ryzyka obejmują: bardzo niskie (brak czynników ryzyka), niskie (mutacje JAK2 lub MPL), pośrednie (czynniki sercowo-naczyniowe) oraz wysokie (wiek >60 lat i/lub przebyte epizody zakrzepowe). Podstawą profilaktyki jest modyfikacja odwracalnych czynników ryzyka (np. zaprzestanie palenia, kontrola masy ciała, leczenie nadciśnienia, cukrzycy i dyslipidemii) oraz stosowanie niskodawkowej aspiryny (81-100 mg/dzień), której dawkowanie może wymagać dostosowania do schematu dwukrotnego podania u pacjentów z ET ze względu na zwiększoną produkcję płytek i niedostateczne zahamowanie TxA2 przy dawce jednokrotnej.
anagrelid, aspiryna, białaczka szpikowa, choroba von Willebranda, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, heparyna drobnocząsteczkowa, hydroksymocznik, leukocytoza, mielofibroza, mutacja genetyczna, mutacja JAK2, nadpłytkowość samoistna, nadpłytkowość wtórna, nowotwór mieloproliferacyjny, powikłania zakrzepowe, splenomegalia, stratyfikacja ryzyka, terapia cytoredukcyjna, terapia przeciwpłytkowa, trombafereza, trombocytoza, udar mózgu, zaburzenia naczynioruchowe, zaburzenie genetyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Powiększenie śledziony (splenomegalia) – Epidemiologia
Splenomegalia, definiowana jako powiększenie śledziony powyżej 12-20 cm długości lub masy >400 g (masywna splenomegalia >20 cm lub >1000 g), występuje u około 2% populacji USA, z wyższą częstością w rejonach endemicznych malarii i schistosomatozy (do 80%). Etiologia splenomegalii jest zróżnicowana i obejmuje choroby hematologiczne (39%), choroby wątroby (18%), zakażenia (10%) oraz inne schorzenia (8%). W krajach rozwiniętych dominują przyczyny takie jak marskość wątroby z nadciśnieniem wrotnym, nowotwory mieloproliferacyjne (np. mielofibroza z 90% przypadków splenomegalii), ostre białaczki, chłoniaki, a także zakażenia (mononukleoza, malaria, leiszmanioza). Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, USG, CT, MRI oraz badaniach laboratoryjnych, w tym morfologii krwi i ocenie funkcji wątroby. W splenomegalii obserwuje się często hipersplenizm manifestujący się małopłytkowością, leukopenią i niedokrwistością. U pacjentów z czerwienicą prawdziwą splenomegalia występuje u 36%, a u mielofibrozy nawet u 90% chorych.
chłoniak nieziarniczy, chłoniak strefy brzeżnej śledziony, choroba Gauchera, choroba sierpowatokrwinkowa, czerwienica prawdziwa, hipersplenizm, leiszmanioza, leukopenia, limfocytoza, małopłytkowość, małopłytkowość immunologiczna, marskość wątroby, mielofibroza, mononukleoza, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość, nowotwory mieloproliferacyjne, ostra białaczka, pęknięcie śledziony, przewlekła białaczka limfocytowa, splenektomia, splenomegalia, zakrzepica żyły śledzionowej - Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Erytrocytoza, definiowana jako podwyższony hematokryt i/lub poziom hemoglobiny, ma rokowanie silnie zależne od etiologii. Dziedziczne pierwotne formy erytrocytozy zwykle przebiegają łagodnie, natomiast czerwienica prawdziwa (PV) wymaga dożywotniego leczenia i wiąże się z ryzykiem powikłań zakrzepowych oraz skróconym przeżyciem. Mediana przeżycia u chorych na PV wynosi 13,5 roku przy standardowej terapii (aspiryna, hydroksymocznik), a u osób poniżej 60. roku życia nawet 24 lata. Do czynników niekorzystnych prognostycznie należą wiek >60 lat, historia zakrzepicy, leukocytoza, wysoka ekspresja mutacji JAK2, nieprawidłowy kariotyp oraz współistniejące czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego. Długoterminowe powikłania PV obejmują transformację blastyczną (5,5–18,7% w ciągu 15 lat) oraz progresję do mielofibrozy (6–14%).
cukrzyca, czerwienica prawdziwa, czerwone krwinki, erytrocytoza, erytrocytoza wtórna, flebotomia, hematokryt, hemochromatoza dziedziczna, hemoglobina, hiperlipidemia, kariotyp, kreatynina w surowicy, leukocytoza, lipoproteiny o wysokiej gęstości, mielofibroza, mutacja JAK2, nadciśnienie, ostra białaczka szpikowa, ryzyko sercowo-naczyniowe, udar, włóknienie szpiku, zakrzep krwi, zawał serca, zdarzenie zakrzepowe, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Accord
Anagrelid, inhibitor fosfodiesterazy III cAMP, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu sercowo-naczyniowego, takich jak torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, kardiomiopatia, kardiomegalia oraz zastoinowa niewydolność serca. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań układu krążenia, w tym EKG i echokardiografii, a także ocena funkcji wątroby (AlAT, AspAT) i nerek (kreatynina, mocznik), oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (przeciwwskazane przy aktywności aminotransferaz >5x górnej granicy normy) i nerek, a także u osób z ryzykiem wydłużenia odstępu QT, wrodzonym lub nabytym, hipokalemią oraz przy stosowaniu inhibitorów CYP1A2. Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do efektu odbicia z gwałtownym wzrostem liczby płytek krwi w ciągu 4 dni, co zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu, dlatego konieczne jest częste monitorowanie morfologii krwi.
aminotransferazy, biopsja szpiku kostnego, częstoskurcz komorowy, działanie chronotropowe, działanie inotropowe, echokardiografia, efekt odbicia, elektrokardiografia, hipokalemia, hipomagnezemia, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitory CYP1A2, kardiomegalia, kardiomiopatia, kreatynina i mocznik, kwas acetylosalicylowy, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Erytromelalgia – Etiologia i przyczyny
Erytromelalgia (EM) to rzadka choroba neurowaskularna charakteryzująca się epizodami palącego bólu, zaczerwienienia i uczucia gorąca, głównie w kończynach. Etiologia jest złożona i obejmuje dysfunkcję naczyniową oraz neuropatyczną. Pierwotna erytromelalgia dzieli się na idiopatyczną i dziedziczną, z tą ostatnią związaną z mutacjami genów kanałów sodowych SCN9A, SCN10A i SCN11A, które powodują nadpobudliwość nocyceptorów. Mutacje w genie SCN9A (kodującym Nav1.7) prowadzą do gain-of-function, hiperpolaryzacji aktywacji kanałów i zwiększonej odpowiedzi na bodźce cieplne. Dziedziczna erytromelalgia ma autosomalny dominujący wzór dziedziczenia i odpowiada za około 15% przypadków. Wtórna erytromelalgia jest związana z chorobami mieloproliferacyjnymi (np. nadpłytkowość samoistna, czerwienica prawdziwa, mielofibroza), autoimmunologicznymi, neurologicznymi, naczyniowymi, metabolicznymi, infekcyjnymi oraz nowotworami, a także może być indukowana przez niektóre leki (np. antagoniści kanału wapniowego, statyny, leki przeciwparkinsonowe).
antagonista kanału wapniowego, choroba autoimmunologiczna, choroba mieloproliferacyjna, cukrzyca, czerwienica prawdziwa, dna moczanowa, dysfunkcja naczyniowa, dziedziczenie autosomalne dominujące, erytromelalgia, erytromelalgia idiopatyczna, gen SCN9A, kanał sodowy Nav1.7, kanały sodowe, małe włókna nerwowe, mielofibroza, nadciśnienie tętnicze, nadpłytkowość samoistna, neuropatia obwodowa, niewydolność żylna, nocyceptory, nowotwór mieloproliferacyjny, pierwotna erytromelalgia, pierwotny hiperaldosteronizm, przetoka tętniczo-żylna, reumatoidalne zapalenie stawów, statyna, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, uszkodzenie rdzenia kręgowego, włóknienie szpiku kostnego, wtórna erytromelalgia, zapalenie naczyń, zatrucie rtęcią, zespolenie tętniczo-żylne - Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Patofizjologia i mechanizm
Policytemia vera (PV) to przewlekła choroba mieloproliferacyjna charakteryzująca się niekontrolowanym namnażaniem komórek krwiotwórczych, prowadzącym do erytrocytozy, leukocytozy i trombocytozy (panmieloza). Kluczowym czynnikiem patogenetycznym jest mutacja somatyczna JAK2, najczęściej JAK2V617F (95-97% przypadków) lub rzadziej mutacje w eksonie 12, powodująca konstytutywną aktywację kinazy JAK2 i szlaku JAK-STAT. Ta aberracja sygnalizacyjna skutkuje niezależną od erytropoetyny proliferacją progenitorów erytrocytów, a także aktywacją szlaków MAP kinaz i PI3K/AKT, co zwiększa przeżycie i proliferację komórek hematopoetycznych. Dodatkowe mutacje w genach TET2, ASXL1, DNMT3A i innych wpływają na fenotyp choroby, ryzyko progresji do mielofibrozy lub ostrej białaczki oraz rokowanie. Powikłania zakrzepowe, wynikające z nadlepkości krwi, zaburzeń funkcji płytek i leukocytów oraz aktywacji śródbłonka, stanowią główną przyczynę chorobowości i śmiertelności u pacjentów z PV.
akrocyjanoza, aktywacja konstytutywna, choroba mieloproliferacyjna, cytokina zapalna, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, czynnik von Willebranda, erytrocytoza, erytromelalgia, erytropoetyna, ferroportyna, hepcydyna, homeostaza żelaza, inhibitor deacetylazy histonowej, inhibitor JAK, interferon, kinaza Janusowa, kinaza MAP, kinaza PI3K, komórka hematopoetyczna, komórka krwiotwórcza, komórka progenitorowa, leukocytoza, mielofibroza, mutacja JAK2V617F, mutacja somatyczna, nadkrzepliwość, nadlepkość krwi, neutrofilowa pułapka zewnątrzkomórkowa, niedobór żelaza, ostra białaczka szpikowa, panmieloza, płytka krwi, splenomegalia, śródbłonek naczyniowy, świąd wodny, szlak JAK-STAT, szpik kostny, trombomodulina, trombopoetyną, układ dopełniacza, zakrzepica, zwłóknienie szpiku - Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Objawy
Erytrocytoza charakteryzuje się podwyższoną liczbą erytrocytów, co skutkuje wzrostem hematokrytu i stężenia hemoglobiny, często przekraczającym 60-65% i 18,0 g/dl odpowiednio, co koreluje z nasileniem objawów. Wczesne symptomy są niespecyficzne i obejmują bóle głowy, zawroty, zmęczenie, zaczerwienienie skóry oraz nadciśnienie tętnicze. W miarę progresji dochodzi do zwiększenia lepkości krwi, co predysponuje do powikłań zakrzepowych (udar mózgu, zawał serca, zatorowość płucna) oraz objawów takich jak świąd wodny, erytromelalgia, splenomegalia, zaburzenia krwawienia i dna moczanowa. Czerwienica prawdziwa (PV) cechuje się specyficznymi symptomami, w tym pruritus aquagenic, erytromelalgią i ryzykiem transformacji do mielofibrozy (6-14% w 15 lat) oraz ostrej białaczki szpikowej (5,5-18,7% w 15 lat). Wtórna erytrocytoza wynika z przewlekłego niedotlenienia i manifestuje się objawami związanymi z chorobą podstawową, z mniejszym ryzykiem powikłań zakrzepowych i brakiem transformacji nowotworowej.
bezdech senny, czerwienica prawdziwa, dna moczanowa, erytrocytoza, erytrocytoza pierwotna, erytrocytoza wtórna, erytrocyty, erytromelalgia, erytropoetyna, flebotomia, hematokryt, hemoglobina, hydroksymocznik, methemoglobinemia, mielofibroza, mutacja JAK2, nadciśnienie tętnicze, ostra białaczka szpikowa, splenomegalia, świąd wodny, terapia cytoredukcyjna, udar mózgu, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Vipharm
Anagrelid, będący inhibitorem fosfodiesterazy III cAMP, wymaga ścisłego nadzoru klinicznego ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu sercowo-naczyniowego, takich jak torsade de pointes, częstoskurcz komorowy, kardiomiopatia czy zastoinowa niewydolność serca. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań wyjściowych: EKG, echokardiografii oraz ocena parametrów laboratoryjnych (pełna morfologia krwi, AlAT, AspAT, kreatynina, mocznik, elektrolity – potas, magnez, wapń). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (nie stosować przy aktywności aminotransferaz >5x ULN), nerek oraz u osób z ryzykiem wydłużenia odstępu QT (wrodzony lub nabyty zespół, hipokalemia, leki wydłużające QTc). Monitorowanie liczby płytek krwi jest kluczowe, zwłaszcza po nagłym przerwaniu leczenia, gdyż w ciągu 4 dni liczba płytek może gwałtownie wzrosnąć, przekraczając wartości wyjściowe w ciągu 10-14 dni, co zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu.
aminotransferaza, biopsja szpiku kostnego, cykliczny adenozynomonofosforan, częstoskurcz komorowy, czynność wątroby, echokardiografia, elektrokardiografia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor fosfodiesterazy, kardiomegalia, kardiomiopatia, kreatynina, kwas acetylosalicylowy, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Anagrelid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Anagrelid, stosowany w terapii nadpłytkowości samoistnej, wymaga szczegółowej oceny ryzyka i korzyści, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Nie zaleca się stosowania u osób z aktywnością aminotransferaz przekraczającą 5-krotnie górną granicę normy (GGN). Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów funkcji wątroby (AlAT, AspAT), nerek (kreatynina, mocznik) oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń), szczególnie w początkowym okresie leczenia. Nagłe przerwanie terapii może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi w ciągu 4 dni, z powrotem do wartości wyjściowej w 10-14 dni, co zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. Zaleca się ścisłe monitorowanie morfologii krwi oraz edukację pacjentów w zakresie rozpoznawania objawów zakrzepowych.
aminotransferaza, anagrelid, badanie elektrokardiograficzne, biopsja szpiku kostnego, brak laktazy, cykliczny adenozynomonofosforan, częstoskurcz komorowy, hipokalemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kołatanie serca, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nadpłytkowość samoistna, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Zapobieganie i profilaktyka
Mielofibroza (MF) to przewlekły nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się postępującym zwłóknieniem szpiku kostnego, bez skutecznych metod zapobiegania pierwotnej postaci choroby. Czynniki ryzyka obejmują długotrwałą ekspozycję na benzen i wysokie dawki promieniowania jonizującego. Wczesne rozpoczęcie leczenia, zwłaszcza w ciągu 12 miesięcy od diagnozy, znacząco poprawia przeżycie i zmniejsza objawy, co podkreśla rolę profilaktyki wtórnej. W terapii stosuje się inhibitory JAK2, takie jak ruksolitynib, które redukują splenomegalię i objawy, niezależnie od mutacji JAK2. Prefibrotyczna mielofibroza (pre-PMF) wymaga oceny ryzyka i dostosowania leczenia: obserwacja u pacjentów niskiego ryzyka, leczenie objawowe przy ryzyku pośrednim oraz intensywna terapia przy wysokim ryzyku (mediana przeżycia <5 lat). Profilaktyka powikłań obejmuje stosowanie kwasu acetylosalicylowego lub antykoagulantów oraz hydroksymocznika w przypadku leukocytozy lub małopłytkowości.
allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, benzen, choroba von Willebranda, czerwienica prawdziwa, fedratynib, hydroksymocznik, kortykosteroidy, kwas acetylosalicylowy, leczenie cytoredukcyjne, leukocytoza, małopłytkowość, mielofibroza, mutacja JAK2, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, pierwotna mielofibroza, prefibrotyczna mielofibroza, promieniowanie jonizujące, ruksolitynib, splenomegalia, zaburzenia hematologiczne, zakrzepica, zwłóknienie szpiku kostnego - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Objawy
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór hematologiczny charakteryzujący się włóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy i objawów takich jak anemia, leukopenia, małopłytkowość oraz splenomegalia, obecna u niemal wszystkich pacjentów w momencie diagnozy. Objawy kliniczne obejmują zmęczenie, duszność, ból brzucha związany z powiększoną śledzioną, nocne poty, utratę masy ciała oraz świąd skóry. Przebieg choroby jest zmienny, z możliwością stabilnego przebiegu lub progresji do ciężkiej anemii, powiększenia narządów, infekcji i transformacji w ostrą białaczkę szpikową (AML) u 10-20% pacjentów w ciągu 10 lat. Średni czas przeżycia wynosi około 6 lat, z podziałem na grupy ryzyka prognostycznego, gdzie niskie ryzyko wiąże się ze średnim przeżyciem około 11 lat, a wysokie ryzyko około 2 lat. Kluczowe czynniki prognostyczne to wiek, obecność objawów ogólnoustrojowych, stopień anemii, liczba blastów, leukocytoza lub leukopenia, małopłytkowość oraz mutacje genetyczne (JAK2, CALR, MPL).
amyloidoza, anemia, autoprzeciwciała, encefalopatia wątrobowa, hematopoeza pozaszpikowa, hepatomegalia, komórki blastyczne, krwioplucie, leukocytoza, leukopenia, małopłytkowość, mielofibroza, mutacje genetyczne, nadciśnienie wrotne, nocne poty, nowotwór krwi, ostra białaczka szpikowa, powiększona śledziona, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, splenomegalia, świąd skóry, szpik kostny, trombocytopenia, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylaki przełyku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anagrelide Stada
Anagrelid wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, gdzie konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka oraz regularne monitorowanie parametrów biochemicznych, takich jak aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT), stężenie kreatyniny i mocznika. Przerwanie terapii niesie ryzyko gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi, co może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu; liczba płytek może wzrosnąć już po 4 dniach od zaprzestania leczenia i powrócić do wartości wyjściowych w ciągu 10-14 dni. Monitorowanie pełnej morfologii krwi, elektrolitów (potas, magnez, wapń) oraz funkcji wątroby i nerek jest niezbędne do wczesnego wykrycia działań niepożądanych i dostosowania terapii.
AlAT i AspAT, aminotransferaza, biopsja szpiku kostnego, brak laktazy, cykliczny adenozynomonofosforan, częstoskurcz komorowy, echokardiografia, elektrokardiografia, hipokalemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kreatynina i mocznik, kwas acetylosalicylowy, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Grenalvon
Anagrelid, inhibitor fosfodiesterazy III cAMP, wymaga szczegółowej oceny klinicznej przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Lek jest przeciwwskazany przy aktywności aminotransferaz przekraczającej 5-krotnie górną granicę normy. Nagłe odstawienie anagrelidu może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczby płytek krwi, zwiększając ryzyko powikłań zakrzepowych, w tym udaru mózgu. Wzrost liczby płytek po zaprzestaniu leczenia obserwuje się zwykle w ciągu 4 dni, a powrót do wartości wyjściowych następuje w 10-14 dni, co wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi. Niezbędne jest regularne badanie hemoglobiny, leukocytów, płytek, aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT), stężenia kreatyniny, mocznika oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń).
aktywność aminotransferaz, aminotransferaza, biopsja szpiku kostnego, brak laktazy, cykliczny adenozynomonofosforan, częstoskurcz komorowy, działanie chronotropowe dodatnie, działanie inotropowe dodatnie, echokardiografia, efekt z odbicia, elektrokardiografia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP1A2, inhibitor fosfodiesterazy III, kardiomegalia, kardiomiopatia, kwas acetylosalicylowy, mielofibroza, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka szpikowa, powikłanie zakrzepowe, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Niski poziom białych krwinek – Diagnostyka i diagnoza
Leukopenia definiowana jest jako liczba białych krwinek (WBC) poniżej 4000/μl (4,0 × 10⁹/L), co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem infekcji. Diagnostyka opiera się na morfologii krwi z rozmazem, ze szczególnym uwzględnieniem całkowitej liczby WBC, różnicowania typów leukocytów oraz bezwzględnej liczby neutrofili (ANC), gdzie neutropenia rozpoznawana jest przy ANC <1500/μl. Klasyfikacja leukopenii obejmuje stopnie nasilenia: łagodna (3000-4000/μl), umiarkowana (2000-3000/μl) i ciężka (<2000/μl), natomiast neutropenia dzieli się na łagodną (ANC 1000-1500/μl), umiarkowaną (500-1000/μl) i ciężką (<500/μl), przy czym ANC <500/μl wymaga pilnej interwencji ze względu na wysokie ryzyko poważnych infekcji. Diagnostyka różnicowa obejmuje badania mikrobiologiczne, immunologiczne, genetyczne, obrazowe (USG, CT, MRI, PET) oraz biopsję szpiku kostnego, pozwalające na identyfikację przyczyn takich jak choroby szpiku (anemia aplastyczna, zespoły mielodysplastyczne, białaczki), infekcje wirusowe i bakteryjne, leki, choroby autoimmunologiczne, niedobory witamin i minerałów oraz zaburzenia funkcji narządów (wątroba, śledziona).
anemia aplastyczna, badanie cytogenetyczne, badanie cytologiczne, badanie immunologiczne, białaczka włochatokomórkowa, biopsja szpiku kostnego, chemioterapia, gorączka neutropeniczna, gruźlica, hipersplenizm, immunofenotypowanie, leukopenia, liczba białych krwinek, liczba neutrofili, malaria, marskość wątroby, mielofibroza, mononukleoza, morfologia krwi, neutropenia, niedobór żywieniowy, ostra białaczka megakarioblastyczna, ostra białaczka promielocytowa, posiew krwi, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, rozmaz krwi, sarkoidoza, sepsa, toczeń rumieniowaty układowy, trepanobiopsja, WZW, zakrzepica żyły wrotnej, zapalenie naczyń, zespół mielodysplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Etiologia i przyczyny
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór hematologiczny charakteryzujący się włóknieniem szpiku kostnego, prowadzącym do zaburzeń hematopoezy. Etiologia MF obejmuje mutacje somatyczne w genach JAK2 (50-60%, najczęściej JAK2 V617F), CALR (20-35%) oraz MPL (5-10%), które powodują konstytutywną aktywację szlaku JAK-STAT, skutkującą nadmierną proliferacją komórek krwiotwórczych, zwiększoną produkcją cytokin prozapalnych (m.in. TGF-β, TNF-α, IL-2, IL-6, IL-8, IL-17) oraz zaburzeniami różnicowania i apoptozy. Włóknienie szpiku jest wtórne do klonalnej proliferacji nieprawidłowych megakariocytów, które poprzez wydzielanie cytokin stymulują fibroblasty do nadprodukcji kolagenu i innych składników macierzy pozakomórkowej. Mielofibroza dzieli się na pierwotną (PMF, 60% przypadków) oraz wtórną (SMF), związaną z innymi chorobami hematologicznymi lub autoimmunologicznymi, przy czym AIMF (autoimmunologiczna mielofibroza) cechuje się odmiennym patomechanizmem i lepszym rokowaniem. Średni wiek zachorowania to około 65 lat, a czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na substancje chemiczne (benzen, toluen), promieniowanie jonizujące oraz przewlekły stan zapalny.
cytokiny prozapalne, czerwienica prawdziwa, fibroblast, inhibitor JAK, interleukina, konstytutywna aktywacja, kortykosteroidy, krwiotworzenie pozaszpikowe, limfocyty T CD8+, megakariocyt, mielofibroza, mielofibroza potrójnie negatywna, mutacja JAK2 V617F, mutacja somatyczna, nadpłytkowość samoistna, nowotwór mieloproliferacyjny, pierwotna mielofibroza, szlak JAK-STAT, TGF-β, TNF-α, włóknienie szpiku kostnego, wtórna mielofibroza, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Myleran 2 mg
Myleran, zawierający 2 mg busulfanu w formie tabletek powlekanych, jest stosowany przede wszystkim w onkohematologii, zarówno w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego, jak i w terapii paliatywnej wybranych nowotworów hematologicznych. W leczeniu kondycjonującym busulfan jest podawany w skojarzeniu z cyklofosfamidem u pacjentów kwalifikowanych do transplantacji, co stanowi optymalną strategię przygotowawczą. W terapii paliatywnej busulfan znajduje zastosowanie w przewlekłej fazie przewlekłej białaczki szpikowej (CML), gdzie celem jest kontrola objawów i poprawa jakości życia. Ponadto, Myleran skutecznie indukuje długotrwałą remisję u chorych z czerwienicą prawdziwą (policytemią vera), zwłaszcza u pacjentów z towarzyszącą nadpłytkowością, umożliwiając kontrolę erytrocytów i płytek krwi.
busulfan, choroba mieloproliferacyjna, czerwienica prawdziwa, hematopoeza, krwinki czerwone, laktoza, leczenie kondycjonujące, mielofibroza, nadpłytkowość, nadpłytkowość samoistna, nietolerancja laktozy, płytki krwi, przeszczepienie komórek macierzystych, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, zwłóknienie szpiku kostnego - Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Diagnostyka i diagnoza
Policytemia vera (PV) to przewlekły nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się nadprodukcją erytrocytów, z częstością około 50 przypadków na 100 000 osób. Diagnostyka opiera się na kryteriach WHO z 2022 roku, które uwzględniają podwyższony poziom hemoglobiny (≥16,5 g/dl u mężczyzn, ≥16,0 g/dl u kobiet) lub hematokrytu (≥49% u mężczyzn, ≥48% u kobiet), obecność mutacji JAK2 (V617F lub ekson 12) oraz hiperkomórkowość szpiku z panmielozą i pleomorficznymi megakariocytami. Obniżony poziom erytropoetyny w surowicy stanowi kryterium dodatkowe. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie wtórnej czerwienicy oraz innych nowotworów mieloproliferacyjnych. Badania dodatkowe, takie jak USG jamy brzusznej, badania cytogenetyczne i molekularne, wspomagają ocenę zaawansowania i rokowania choroby.
aberracja chromosomowa, badanie cytogenetyczne, biopsja szpiku kostnego, czerwienica prawdziwa, czerwienica wtórna, epizod zakrzepowy, erytromelalgia, erytropoetyna, flebotomia, hiperkomórkowość, hydroksymocznik, interferon pegylowany, kwas acetylosalicylowy, leczenie cytoredukcyjne, megakariocyt, mielofibroza, morfologia krwi obwodowej, mutacja genu JAK2, mutacja JAK2 V617F, nadpłytkowość samoistna, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, panmieloza, pierwotna mielofibroza, podwyższony hematokryt, policytemia vera, ruksolitynib, szpik kostny, trepanobiopsja, włóknienie szpiku