komórki macierzyste układu krwiotwórczego
Komórki macierzyste układu krwiotwórczego (hematopoetyczne komórki macierzyste, HSC) to multipotencjalne komórki zdolne do samoodnawiania i różnicowania się w kierunku wszystkich linii komórek krwi. Stanowią one podstawę całego układu krwiotwórczego, dając początek zarówno komórkom linii mieloidalnej (erytrocyty, granulocyty, monocyty, megakariocyty), jak i limfoidalnej (limfocyty T, B i komórki NK).
Głównym źródłem hematopoetycznych komórek macierzystych u dorosłych jest szpik kostny, gdzie stanowią one zaledwie 0,01-0,05% wszystkich komórek. Mniejsze ilości HSC występują również we krwi obwodowej oraz krwi pępowinowej. Identyfikacja tych komórek opiera się na obecności markerów powierzchniowych, w tym CD34+, CD38-, CD90+, CD45RA- oraz nieobecności markerów linii zróżnicowanych (Lin-).
Klinicznie komórki macierzyste układu krwiotwórczego wykorzystywane są w transplantacjach szpiku kostnego przy leczeniu nowotworów układu krwiotwórczego (białaczki, chłoniaki), niektórych zaburzeń genetycznych oraz chorób autoimmunologicznych. Mobilizacja HSC ze szpiku do krwi obwodowej, zazwyczaj przy użyciu czynnika wzrostu kolonii granulocytów (G-CSF), umożliwia ich pozyskiwanie poprzez aferezę, co stanowi alternatywę dla bezpośredniego pobierania szpiku.
Badania nad hematopoetycznymi komórkami macierzystymi mają kluczowe znaczenie dla zrozumienia mechanizmów regeneracji tkanek, procesów starzenia oraz patogenezy chorób układu krwiotwórczego. Rozwój metod ekspansji HSC ex vivo oraz kierunkowego różnicowania stanowi obiecujący kierunek badań, mogący w przyszłości znacząco poszerzyć możliwości terapeutyczne w hematologii i transplantologii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne olanzapiny wykazały, że mediana dawki śmiertelnej (LD50) wynosi około 210 mg/kg masy ciała u myszy oraz 175 mg/kg u szczurów, natomiast u psów i małp tolerowane były dawki doustne do 100 mg/kg mc. Toksyczność ostra objawiała się u gryzoni zmniejszeniem aktywności, śpiączką, drżeniami i drgawkami klonicznymi, u psów sedacją, ataksją, tachykardią i dusznością, a u małp prostracją i zaburzeniami świadomości. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do 1 roku u szczurów i psów) obserwowano hamowanie aktywności OUN, objawy antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenie u myszy i szczurów oraz przemijającą neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg mc./dobę. Wysokie dawki powodowały także zmniejszenie wskaźników wzrostu oraz przemijające zmiany w narządach rozrodczych szczurów, związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny.
ataksja, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, komórki macierzyste układu krwiotwórczego, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, parametry hematologiczne, prolaktyna, prostracja, sedacja, szpik kostny, tachykardia, toksyczność hematologiczna, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Myleran 2 mg
Myleran (busulfan) w formie tabletek powlekanych 2 mg stosowany jest w różnych schematach dawkowania, dostosowanych do wskazań klinicznych i grupy pacjentów. W leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych u dorosłych zaleca się dawkę 1 mg/kg mc. co 6 godzin przez 4 dni, rozpoczynając 7 dni przed przeszczepem, z jednoczesnym podawaniem cyklofosfamidu 60 mg/kg mc./dobę przez 2 dni po zakończeniu busulfanu. U dzieci dawka skumulowana wynosi 480-600 mg/m² pc., podawana co 6 godzin przez 4 dni. W terapii przewlekłej białaczki szpikowej dawka indukcyjna wynosi 0,06 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 4 mg/dobę), z monitorowaniem morfologii krwi co najmniej raz w tygodniu i przerwaniem leczenia przy spadku WBC do 15-25 x 10⁹/L. Leczenie podtrzymujące stosuje się w dawce 0,5-2 mg/dobę, z celem utrzymania WBC w zakresie 10-15 x 10⁹/L i kontrolą co 4 tygodnie. W czerwienicy prawdziwej dawka wynosi 4-6 mg/dobę przez 4-6 tygodni, a w mielofibrozie i nadpłytkowości samoistnej 2-4 mg/dobę, z koniecznością bardzo starannej kontroli parametrów morfologii krwi.
aplazja szpiku kostnego, busulfan, chromosom Philadelphia, cyklofosfamid, czerwienica prawdziwa, indukcja remisji, komórki macierzyste układu krwiotwórczego, kondycjonowanie przed przeszczepieniem, krwinki białe, krwioupust, leczenie podtrzymujące, lek cytotoksyczny, mielofibroza, morfologia krwi, nadpłytkowość samoistna, należna masa ciała, płytki krwi, pole powierzchni ciała, przewlekła białaczka granulocytowa, przewlekła białaczka szpikowa, stężenie leku we krwi, szpik kostny, tabletka powlekana - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Busulfan Zentiva 6 mg/ml
Busulfan Zentiva (6 mg/ml) jest stosowany jako lek kondycjonujący przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT) i powinien być podawany wyłącznie pod nadzorem doświadczonego lekarza. U dorosłych w schemacie z cyklofosfamidem zalecana dawka wynosi 0,8 mg/kg mc. podawana w 2-godzinnej infuzji co 6 godzin przez 4 dni (łącznie 16 dawek), po czym podaje się cyklofosfamid 60 mg/kg mc./dobę przez 2 dni, z przerwą minimum 24 godzin między lekami. W schemacie z fludarabiną busulfan podaje się w dawce 3,2 mg/kg mc. raz na dobę w 3-godzinnej infuzji przez 2-3 dni, bezpośrednio po fludarabinie (30 mg/m² lub 40 mg/m² pc.). U dzieci i młodzieży dawkowanie busulfanu zależy od masy ciała i wynosi od 0,8 do 1,2 mg/kg mc., podawany co 6 godzin przez 4 dni (16 dawek), następnie cyklofosfamid 50 mg/kg mc. (BuCy4) lub melfalan 140 mg/m² pc. (BuMel), z zachowaniem 24-godzinnej przerwy między lekami. U pacjentów powyżej 50 lat nie jest konieczna modyfikacja dawki, a u osób powyżej 60 lat dane są ograniczone, jednak zaleca się stosowanie standardowych dawek.
benzodiazepiny, busulfan, cewnik w żyle centralnej, cyklofosfamid, drgawki, fenytoina, fludarabina, infuzja dożylna, komórki macierzyste układu krwiotwórczego, leczenie kondycjonujące, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwymiotny, melfalan, należna masa ciała, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, roztwór do infuzji, wskaźnik masy ciała, wstrzyknięcie dożylne bolus, wydalanie z moczem, żyły obwodowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Thiotepa Fresenius Kabi 100 mg
Thiotepa Fresenius Kabi jest lekiem stosowanym w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT), podawanym wyłącznie pod nadzorem doświadczonego lekarza. Dostępna jest w formie proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 15 mg i 100 mg. Dawkowanie tiotepy jest ściśle uzależnione od rodzaju choroby (np. choroby układu krwiotwórczego, chłoniaki, szpiczak mnogi, guzy lite, rak sutka, rak jajnika, guzy OUN) oraz typu przeszczepu (autologiczny lub allogeniczny). Dawki dobowe wahają się od 120 mg/m² do 481 mg/m² powierzchni ciała (od 3,24 mg/kg do 13 mg/kg masy ciała), podawane przez 1 do 5 dni, z maksymalnymi dawkami łącznymi od 250 mg/m² do 1050 mg/m² powierzchni ciała (od 10 mg/kg do 42 mg/kg masy ciała), w zależności od wskazania i populacji pacjentów (dorośli, dzieci, młodzież).
allogeniczny HPCT, autologiczny HPCT, białaczka, cewnik w żyle centralnej, chłoniak, chłoniak OUN, choroba genetyczna, choroba układu krwiotwórczego, guz lity, guz OUN, guz zarodkowy, infuzja, jałowa woda do wstrzykiwań, komórki macierzyste układu krwiotwórczego, leczenie kondycjonujące, lek chemioterapeutyczny, niedokrwistość sierpowata, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oporna cytopenia, przeszczep komórek macierzystych układu krwiotwórczego, rak jajnika, rak sutka, roztwór chlorku sodu, szpiczak mnogi, talasemia, tiotepa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby