uwypuklenie ciemiączka

Uwypuklenie ciemiączka (bulging fontanelle) to patologiczny stan, w którym ciemiączko przednie noworodka lub niemowlęcia jest wypukłe i napięte, nawet gdy dziecko jest spokojne i znajduje się w pozycji pionowej. W warunkach prawidłowych ciemiączko powinno być płaskie lub lekko zapadnięte podczas gdy dziecko siedzi lub stoi.

Główną przyczyną uwypuklenia ciemiączka jest zwiększone ciśnienie śródczaszkowe, które może wynikać z takich stanów jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wodogłowie, krwawienie śródczaszkowe, guzy mózgu czy uraz głowy. W niektórych przypadkach uwypuklenie może być także objawem ciężkiego odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych lub zatrucia.

Uwypuklenie ciemiączka zawsze wymaga pilnej diagnostyki i interwencji medycznej, szczególnie jeśli towarzyszy mu gorączka, wymioty, senność, drażliwość lub drgawki. Badania diagnostyczne obejmują zazwyczaj badanie przedmiotowe, badania obrazowe (USG przezciemiączkowe, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny) oraz w uzasadnionych przypadkach nakłucie lędźwiowe.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Tetracyclinum TZF 250 mg

Tetracyclinum TZF (chlorowodorek tetracykliny) w dawce 250 mg wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do wtórnych zakażeń niewrażliwymi patogenami, w tym rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego i gronkowcowego zapalenia jelita cienkiego oraz okrężnicy. W zakresie hematologicznym obserwuje się rzadko niedokrwistość hemolityczną, trombocytopenię, leukopenię, eozynofilię oraz porfirię. Reakcje alergiczne mogą mieć charakter od łagodnych wysypek i świądu do zagrażających życiu wstrząsu anafilaktycznego. Często występują również zaburzenia skórne, takie jak fotosensytyzacja, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella). Wśród objawów neurologicznych dominują bóle i zawroty głowy, a także rzadkie przypadki łagodnego nadciśnienia śródczaszkowego z zaburzeniami widzenia. Układ pokarmowy jest szczególnie narażony na nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha oraz zapalenia błon śluzowych, które zwykle ustępują po zakończeniu terapii.
antybiotyk tetracyklinowy, artralgia, chlorowodorek tetracykliny, duszność, dysfagia, eozynofilia, fotosensytyzacja, gronkowcowe zapalenie jelita, hipermocznikowość, leukopenia, mialgia, miastenia, nadciśnienie śródczaszkowe, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie przełyku, plamica anafilaktyczna, pokrzywka, porfiria, przebarwienie szkliwa, przebarwienie tarczycy, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, świąd odbytu, szumy uszne, tachykardia, Tetracyclinum TZF, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, uwypuklenie ciemiączka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie rozwoju zębów, zakażenie wtórne, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelita, zapalenie języka, zapalenie narządów płciowych, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół choroby posurowiczej, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ivoxel 1 mg/g

Mometazonu furoinian w kremie Ivoxel (1 mg/g) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych przy miejscowym stosowaniu, szczególnie istotnych w terapii długotrwałej i na dużych powierzchniach skóry. Do najczęstszych miejscowych efektów należą uczucie pieczenia, mrowienie, świąd oraz miejscowy zanik skóry, który może prowadzić do ścieńczenia naskórka i skóry właściwej. Inne dermatologiczne działania niepożądane to rozstępy, hipopigmentacja, nadmierne owłosienie, zapalenie skóry wokół ust oraz reakcje trądzikopodobne. Rzadziej obserwuje się teleangiektazje, a także nieostre widzenie jako potencjalne działanie ogólnoustrojowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zakażeń wtórnych, takich jak czyraczność, które mogą wystąpić jako powikłania terapii.
czyraczność, działanie niepożądane układowe, hiperkortyzolizm, hipertrychoza, hipopigmentacja, kontaktowe zapalenie skóry, mometazon furoinian, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niewydolność nadnerczy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, pediatria, reakcja trądzikopodobna, rozstępy skórne, teleangiektazja, trądzik różowaty, uwypuklenie ciemiączka, wybroczyna podskórna, zakażenie bakteryjne, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry okołoustne, zespół Cushinga
Leksykon substancji czynnych
Mometazon – Działania niepożądane

Mometazonu furoinian, syntetyczny kortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, stosowany jest miejscowo w dermatologii oraz donosowo w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa. Profil bezpieczeństwa różni się w zależności od postaci farmaceutycznej: aerozole donosowe najczęściej powodują krwawienia z nosa u około 5% pacjentów, co jest mniej lub porównywalne do innych donosowych kortykosteroidów (do 15%). Preparaty dermatologiczne wywołują głównie miejscowe reakcje skórne, takie jak mrowienie, kłucie, kontaktowe zapalenie skóry, hipopigmentację, rozstępy czy zanik skóry. Długotrwałe stosowanie na dużych powierzchniach lub pod opatrunkiem okluzyjnym może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłonięcia i zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga, zaburzeń wzrostu u dzieci oraz nadciśnienia wewnątrzczaszkowego. U dzieci częstość działań niepożądanych donosowych jest porównywalna do placebo, obejmując krwawienie z nosa (6%), bóle głowy (3%) i podrażnienie błony śluzowej nosa (2%).
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, duszność, hipopigmentacja, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kora nadnerczy, kortykosteroid syntetyczny, krwawienie z nosa, mometazonu furoinian, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, owrzodzenie błony śluzowej nosa, parestezja, perforacja przegrody nosowej, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, uwypuklenie ciemiączka, zaburzenia smaku i węchu, zaćma, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie wtórne, zanik skóry, zapalenie gardła, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mózgu – Objawy

Zapalenie mózgu (encephalitis) to zapalny proces w tkance mózgowej, najczęściej o etiologii wirusowej, prowadzący do obrzęku mózgu i szerokiego spektrum objawów neurologicznych oraz psychiatrycznych. Początkowo manifestuje się objawami grypopodobnymi, takimi jak gorączka (często >39°C), ból głowy, nudności, wymioty, sztywność karku i fotofobia, które mogą trwać od kilku dni do tygodni, zależnie od czynnika etiologicznego (np. okres inkubacji japońskiego zapalenia mózgu wynosi 5-15 dni). U niemowląt i małych dzieci objawy mogą być mniej specyficzne, obejmując uwypuklenie ciemiączka, letarg, drażliwość i zaburzenia odżywiania. W fazie ostrej pojawiają się poważne objawy neurologiczne, takie jak splątanie, zaburzenia świadomości, drgawki (występują u około 60% dzieci), niedowłady, ataksja oraz objawy podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego, które mogą prowadzić do zagrożenia życia. Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (AIE) charakteryzuje się wolniejszym przebiegiem, zaburzeniami poznawczymi, dyskinezą, napadami padaczkowymi opornymi na leczenie oraz objawami psychicznymi, takimi jak psychoza i katatonia, szczególnie w przypadku przeciwciał anty-NMDA-R.
afazja, autoimmunologiczne zapalenie mózgu, ciśnienie śródczaszkowe, cyklofosfamid, cytomegalowirus, dysfagia, dyskineza, hemiplegia, immunoglobulina, infekcja wirusowa, japońskie zapalenie mózgu, małopłytkowość, obrzęk mózgu, omam, padaczka, parestezja, stan padaczkowy, urojenie, uwypuklenie ciemiączka, wirus Epsteina-Barr, wirus odry, wirus opryszczki, wirus ospy wietrznej, zaburzenia układu autonomicznego, zapalenie mózgu
Leksykon chorób i schorzeń
Japońskie zapalenie mózgu – Objawy

Japońskie zapalenie mózgu (JE), wywołane przez wirus JEV z rodziny Flaviviridae, jest główną przyczyną wirusowego zapalenia mózgu w Azji, Australii i zachodnim Pacyfiku. Okres inkubacji wynosi 5-15 dni (zakres 2-26 dni). Ponad 99% zakażeń przebiega bezobjawowo lub z łagodnymi objawami grypopodobnymi, takimi jak gorączka 38-41°C, ból głowy, nudności, wymioty, bóle mięśni i stawów oraz zmęczenie. U około 0,4% zakażonych rozwija się ciężkie zapalenie mózgu z objawami neurologicznymi: sztywnością karku, zaburzeniami świadomości, drgawkami, objawami parkinsonowskimi, porażeniem wiotkim i śpiączką. Mediana czasu od pojawienia się objawów do najcięższego stanu wynosi około 5 dni. U dzieci drgawki występują w 85% przypadków, a objawy mogą obejmować również wymioty, bóle brzucha i uwypuklenie ciemiączka. Przebieg choroby dzieli się na cztery stadia: prodromalne, ostre, późne i następstw, a także cztery poziomy ciężkości od łagodnych do gwałtownych objawów.
autoimmunologiczne zapalenie mózgu, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, drgawki, dysfagia, fizjoterapia, Flaviviridae, japońskie zapalenie mózgu, leczenie przeciwwirusowe, leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwgorączkowe, napady padaczkowe, następstwa neurologiczne, niewydolność oddechowa, objawy ogniskowe, oddział intensywnej terapii, okres inkubacji, porażenie wiotkie, powikłania neurologiczne, stadium ostre, stadium prodromalne, sztywność karku, uwypuklenie ciemiączka, wentylacja mechaniczna, wirus japońskiego zapalenia mózgu, wirusowe zapalenie mózgu, zaburzenia poznawcze, zaburzenia ruchowe, zapalenie mózgu, zespół parkinsonowski
Leksykon chorób i schorzeń
Grupa b paciorkowca – Objawy

Streptococcus agalactiae (GBS) jest bakterią kolonizującą przewód pokarmowy i dolne drogi moczowo-płciowe u 10-35% dorosłych, w tym 10-25% kobiet w wieku rozrodczym. U noworodków zakażenie GBS manifestuje się w dwóch formach: wczesnej (early-onset disease, EOD) występującej w pierwszych 6 dniach życia (mediana 1 godzina) oraz późnej (late-onset disease, LOD) pojawiającej się między 7. a 89. dniem życia (mediana 37 dni). EOD charakteryzuje się głównie posocznicą, zapaleniem płuc i niedociśnieniem, z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych w 5-10% przypadków, natomiast LOD cechuje się wyższym odsetkiem zapalenia opon (około 30%). Profilaktyka antybiotykowa u kobiet w ciąży z kolonizacją GBS, wykonywana rutynowo między 36. a 37. tygodniem ciąży, obniżyła częstość EOD z 1,7 do 0,22 przypadków na 1000 żywych urodzeń. Czynniki ryzyka zakażenia noworodków to m.in. wcześniactwo (<37 tyg.), przedwczesne pęknięcie błon płodowych (>18-24h), gorączka porodowa oraz dodatni posiew moczu u matki.
bakteriemia, bakteriuria, bradykardia, drgawki, hipoglikemia, hipotermia, letarg, martwicze zapalenie jelit, mózgowe porażenie dziecięce, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odmiedniczkowe zapalenie nerek, paciorkowiec grupy B, posocznica, późna postać choroby, późna postać zakażenia, profilaktyka antybiotykowa, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, sepsa, sepsa noworodkowa, sinica, Streptococcus agalactiae, tachykardia, tachypnea, uwypuklenie ciemiączka, wczesna postać choroby, wczesna postać zakażenia, zakażenie układu moczowego, zapalenie błon płodowych, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie kości, zapalenie krążków międzykręgowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie stawów, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół potłuczonego niemowlęcia – Objawy

Zespół potłuczonego niemowlęcia (ZPN), zwany także abusive head trauma (AHT), to poważny uraz głowy u dzieci do 5 roku życia, najczęściej poniżej 2 lat, spowodowany gwałtownym potrząsaniem. Mechanizm urazu polega na niekontrolowanym ruchu głowy, prowadzącym do stłuczenia mózgu, obrzęku, krwawień podtwardówkowych oraz wylewów do siatkówki, co skutkuje wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego i uszkodzeniem tkanki nerwowej. Kluczową triadę diagnostyczną stanowią: krwiak podtwardówkowy, wylewy do siatkówki (obecne w 60-85% przypadków) oraz obrzęk mózgu. Objawy neurologiczne obejmują zmieniony poziom świadomości, drgawki, nieprawidłowe napięcie mięśniowe, a także zaburzenia układu oddechowego i krążenia, takie jak bradykardia czy bezdech. Występują również problemy z karmieniem, wymioty i zmiany w zachowaniu dziecka. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki, zatrzymania krążenia i śmierci.
abusive head trauma, bezdech, bradykardia, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, drgawki, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie podtwardówkowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie wewnątrzmózgowe, krwiak podtwardówkowy, letarg, nieprawidłowe napięcie mięśniowe, nierówne źrenice, niewystarczający przyrost masy ciała, obrzęk mózgu, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, odwarstwienie siatkówki, padaczka, porażenie mózgowe, śpiączka, stłuczenie mózgu, tarcza zastoinowa, triada objawów, uszkodzenie tkanki mózgowej, uwypuklenie ciemiączka, wgłobienie mózgu, zatrzymanie krążenia, zespół dziecka potrząsanego, zespół potłuczonego niemowlęcia, złamanie czaszki, złamanie żeber, zmieniony poziom świadomości
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – Objawy

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to stan zapalny opon mózgowo-rdzeniowych o etiologii wirusowej, bakteryjnej lub grzybiczej, wymagający pilnej interwencji medycznej. Klasyczna triada objawów (gorączka, silny ból głowy, sztywność karku) występuje u 44-46% przypadków bakteryjnego zapalenia, natomiast około 95% pacjentów manifestuje co najmniej dwa z czterech objawów: gorączkę, ból głowy, sztywność karku lub zaburzenia świadomości. Bakteryjne zapalenie opon charakteryzuje się nagłym początkiem i szybkim pogorszeniem stanu, z możliwością rozwoju śpiączki i zgonu w ciągu 24-48 godzin bez leczenia. Objawy dodatkowe to nudności, wymioty, fotofobia, splątanie, drgawki (występują u około 30% dzieci), wysypka (szczególnie w meningokokowym zapaleniu), a u niemowląt mogą wystąpić nietypowe symptomy, takie jak uwypuklenie ciemiączka czy wiotkość mięśni. Wczesne objawy ostrzegawcze obejmują gorączkę z zimnymi kończynami, bladość skóry, przyspieszone oddychanie oraz wysypkę, która nie blednie pod naciskiem (test szklanki).
bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, czynnik etiologiczny, drgawki, fotofobia, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, infekcja górnych dróg oddechowych, krwotok do nadnerczy, meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, obrzęk mózgu, posocznica, sepsa, splątanie, sztywność karku, test szklanki, uszkodzenie nerwów czaszkowych, uwypuklenie ciemiączka, wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wodogłowie, wstrząs septyczny, zaburzenia świadomości, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zespół Waterhouse’a-Friderichsena
Leksykon chorób i schorzeń
Rdzeniak zarodkowy – Objawy

Rdzeniak zarodkowy (medulloblastoma) jest najczęstszym złośliwym nowotworem mózgu u dzieci, lokalizującym się w móżdżku i manifestującym się objawami wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, takimi jak poranne bóle głowy, nudności, wymioty, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (papilledema) oraz zaburzenia widzenia. Charakterystyczne są również zaburzenia funkcji móżdżku, prowadzące do ataksji, niestabilności chodu, trudności z motoryką precyzyjną oraz zawrotów głowy. U niemowląt mogą wystąpić makrocefalia, objaw zachodzącego słońca oraz opóźnienia rozwojowe. Rdzeniak cechuje się szybkim wzrostem i możliwością rozsiewu przez płyn mózgowo-rdzeniowy, co może skutkować przerzutami do rdzenia kręgowego i objawami neurologicznymi, takimi jak ból pleców, osłabienie kończyn i zaburzenia funkcji pęcherza oraz jelit.
ataksja, ból głowy, ciśnienie śródczaszkowe, diplopia, drętwienie kończyn, makrocefalia, medulloblastoma, móżdżek, napad padaczkowy, objaw zachodzącego słońca, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, oczopląs, płyn mózgowo-rdzeniowy, podtyp molekularny, przerzutowanie, radioterapia, rdzeniak zarodkowy, utrata słuchu, uwypuklenie ciemiączka, wodogłowie, wymioty, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie koncentracji, zaburzenie poznawcze
Leksykon chorób i schorzeń
Rumień nagły – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Rumień nagły (exanthem subitum) to łagodna, wirusowa choroba wieku niemowlęcego i wczesnodziecięcego, wywoływana głównie przez HHV-6, rzadziej HHV-7. Charakteryzuje się nagłą, wysoką gorączką sięgającą 39,5-40,5°C, trwającą 3-5 dni, po której ustąpieniu pojawia się różowa, nieświądząca wysypka na tułowiu, rozprzestrzeniająca się na szyję, twarz i kończyny. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i wykluczeniu innych chorób wysypkowych. Leczenie jest objawowe, z zastosowaniem paracetamolu lub ibuprofenu w dawkach dostosowanych do wieku i masy ciała, przy jednoczesnym unikaniu aspiryny ze względu na ryzyko zespołu Reye’a. Wysypka ustępuje samoistnie w ciągu 1-3 dni, a choroba zwykle nie wymaga leczenia przeciwwirusowego, z wyjątkiem pacjentów z immunosupresją, u których rozważa się gancyklowir lub foskarnet.
badanie fizykalne, choroba wirusowa zakaźna, dezynfekcja powierzchni, drgawki gorączkowe, droga kropelkowa, exanthem subitum, faza gorączkowa, faza wysypkowa, foskarnet, gancyklowir, ibuprofen, odwodnienie, paracetamol, płyn nawadniający, powiększone węzły chłonne, przeszczep szpiku kostnego, reakcja alergiczna, rumień nagły, szósta choroba, uwypuklenie ciemiączka, wysoka gorączka, zapalenie mózgu, zapalenie płuc, zespół Reye’a
Leksykon leków
Działania niepożądane – Elitasone 1 mg/g

Mometazonu furoinian, składnik leku Elitasone (roztwór na skórę 1 mg/g), może wywoływać różnorodne działania niepożądane, głównie miejscowe reakcje skórne. Najczęściej obserwuje się zmiany skórne w miejscu aplikacji, takie jak mrowienie, kłucie, zapalenie mieszków włosowych, uczucie pieczenia, świąd, zmiany trądzikopodobne oraz zmiany zanikowe skóry (częstość rzadka: ≥1/10 000 do <1/1 000). Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) występują podrażnienia, zapalenie skóry wokół ust, kontaktowe zapalenia skóry, zanik barwnika, nadmierne owłosienie, rozstępy, maceracja skóry oraz potówki. Zakażenia wtórne w miejscu aplikacji również pojawiają się niezbyt często. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić teleangiektazje. Długotrwałe stosowanie na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkami okluzyjnymi może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłaniania mometazonu, skutkującego potencjalnym zahamowaniem czynności kory nadnerczy oraz innymi objawami charakterystycznymi dla systemowego stosowania kortykosteroidów.
Elitasone, hiperglikemia, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, maceracja skóry, mometazonu furoinian, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadmierne owłosienie, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, opatrunek okluzyjny, potówka, reakcja skórna, rozstęp, ścieńczenie naskórka, teleangiektazja, uwypuklenie ciemiączka, wchłanianie ogólnoustrojowe, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie wtórne, zanik barwnika, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zmiana trądzikopodobna