Działania niepożądane
Mometazon

Działania niepożądane mometazonu

Mometazonu furoinian to syntetyczny kortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, stosowany miejscowo w leczeniu chorób skóry, a także donosowo w terapii alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Jak każdy lek, mometazon może powodować działania niepożądane, które różnią się w zależności od drogi podania, czasu stosowania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.¹

Ogólne informacje o działaniach niepożądanych

Profil bezpieczeństwa mometazonu różni się w zależności od postaci farmaceutycznej. W przypadku preparatów donosowych (aerozole do nosa) najczęściej występującym działaniem niepożądanym jest krwawienie z nosa (około 5% pacjentów), które zazwyczaj ustępuje samoistnie i ma niewielkie nasilenie. Częstość tego działania niepożądanego jest jednak mniejsza lub porównywalna do innych kortykosteroidów stosowanych donosowo, gdzie może sięgać nawet 15%.²

W przypadku preparatów dermatologicznych (krem, maść, roztwór) działania niepożądane dotyczą przede wszystkim miejscowych reakcji skórnych. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić również działania ogólnoustrojowe, szczególnie przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, w fałdach skórnych, długotrwale lub pod opatrunkiem okluzyjnym.^{3 4}

Należy podkreślić, że wszystkie działania niepożądane, które mogą wystąpić po ogólnoustrojowym podaniu kortykosteroidów, w tym zahamowanie czynności kory nadnerczy, mogą również pojawić się po miejscowym zastosowaniu mometazonu, jeśli dojdzie do jego wchłonięcia do krążenia ogólnego.⁵

Szczegółowe działania niepożądane przy stosowaniu donosowym

Przy stosowaniu mometazonu w postaci aerozolu do nosa odnotowano następujące działania niepożądane:⁶

• Często (≥1/100 do <1/10):
  • Zapalenie gardła
  • Zakażenie górnych dróg oddechowych
  • Krwawienie z nosa
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):
  • Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli i duszność
  • Ból głowy
  • Zaburzenia oka: jaskra, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zaćma, nieostre widzenie
  • Uczucie pieczenia w nosie
  • Podrażnienie błony śluzowej nosa
  • Owrzodzenie błony śluzowej nosa
  • Perforacja przegrody nosowej
  • Podrażnienie gardła
  • Zaburzenia smaku i węchu

⁷

Szczegółowe działania niepożądane przy stosowaniu miejscowym na skórę

Przy stosowaniu mometazonu w postaci kremu, maści lub roztworu na skórę zgłaszano następujące działania niepożądane:^{8 9}

• Zakażenia i zarażenia pasożytnicze:
  • Bardzo rzadko: zapalenie mieszków włosowych
  • Częstość nieznana: zakażenia wtórne, czyraki
• Zaburzenia układu nerwowego:
  • Bardzo rzadko: uczucie pieczenia
  • Częstość nieznana: parestezje (zaburzenia czucia)
• Zaburzenia oka:
  • Częstość nieznana: nieostre widzenie, jaskra
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej:
  • Często: mrowienie, kłucie
  • Niezbyt często: powstawanie grudek, krosty
  • Bardzo rzadko: świąd
  • Częstość nieznana: kontaktowe zapalenie skóry, niedobór barwnika skóry (hipopigmentacja), nadmierne owłosienie, rozstępy, zmiany trądzikopodobne, zanik skóry, podrażnienie, zapalenie skóry wokół ust, maceracja skóry, potówki, teleangiektazje (rozszerzenie naczyń włosowatych)
• Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania:
  • Częstość nieznana: ból w miejscu aplikacji, reakcje w miejscu podania

<sup data-drug="Mometaxon" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymieniono poniżej w tabeli zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA oraz zmniejszającą się częstością zdefiniowaną następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (10 ¹¹

Działania niepożądane ogólnoustrojowe

W przypadku długotrwałego stosowania mometazonu na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym, bądź stosowania wysokich dawek donosowo przez dłuższy czas, może dojść do wchłonięcia leku do krążenia ogólnego i wystąpienia następujących działań niepożądanych:¹²

• Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
• Zespół Cushinga
• Zwiększone ryzyko zakażeń
• Zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci
• Nadciśnienie wewnątrzczaszkowe (u dzieci)

¹³

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Dzieci i młodzież są bardziej narażone na wystąpienie działań niepożądanych ogólnoustrojowych ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy ciała. U tych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko zahamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga oraz zaburzeń wzrostu i rozwoju.¹⁴

U dzieci leczonych miejscowo kortykosteroidami opisywano także przypadki nadciśnienia wewnątrzczaszkowego, które objawiało się:¹⁵

• Uwypukleniem ciemiączka
• Bólem głowy
• Obustronnym obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego

U dzieci częstość występowania działań niepożądanych odnotowanych w badaniach klinicznych przy stosowaniu mometazonu donosowo była porównywalna do placebo i obejmowała krwawienie z nosa (6%), bóle głowy (3%), podrażnienie błony śluzowej nosa (2%) i kichanie (2%).¹⁶

Tabela działań niepożądanych mometazonu

Poniższa tabela przedstawia zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych w związku ze stosowaniem mometazonu, z uwzględnieniem częstości występowania i specyfiki dla poszczególnych dróg podania.

<sup data-drug="Eztom" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane przedstawiono w Tabeli 1 według klasyfikacji układów i narządów MedDRA, ze zmniejszającą się częstością występowania, którą określa się jako: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), Bardzo rzadko (17 ^{18 19}

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie mometazonu wiąże się z potencjalnymi zagrożeniami, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarzy i pacjentów. Poniżej omówiono najważniejsze niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi tej substancji.

Zaburzenia widzenia

Stosowanie kortykosteroidów, w tym mometazonu, może prowadzić do poważnych zaburzeń narządu wzroku, takich jak jaskra, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zaćma oraz nieostre widzenie. Są to powikłania potencjalnie groźne, które mogą prowadzić do trwałego upośledzenia funkcji wzroku, a w skrajnych przypadkach nawet do ślepoty, jeśli nie zostaną wcześnie rozpoznane i leczone.^{20 21}

Perforacja przegrody nosowej

Przy stosowaniu mometazonu w postaci aerozolu do nosa istnieje ryzyko wystąpienia perforacji przegrody nosowej. Jest to poważne powikłanie anatomiczne, które może być trudne do leczenia i powodować długotrwałe problemy z drożnością nosa, powstawaniem strupów oraz krwawieniami.²²

Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza

Długotrwałe stosowanie mometazonu, szczególnie w dużych dawkach lub na rozległe powierzchnie skóry, może prowadzić do zahamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Jest to poważne zaburzenie hormonalne, które może skutkować: niewydolnością nadnerczy, zaburzeniami gospodarki elektrolitowej, zmniejszoną odpornością na stres oraz zakażenia.²³

Zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci

Dzieci stosujące mometazon, zwłaszcza długotrwale, są narażone na ryzyko zaburzeń wzrostu i rozwoju. Może to prowadzić do nieodwracalnych zaburzeń rozwojowych i niższego wzrostu końcowego. Dodatkowo u dzieci może wystąpić nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, objawiające się bólem głowy, uwypukleniem ciemiączka i obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego.^{24 25}

Reakcje nadwrażliwości

W rzadkich przypadkach po zastosowaniu mometazonu mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli i duszność. Są to stany zagrażające życiu, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.²⁶

Zanik skóry i dermatologiczne działania niepożądane

Miejscowe stosowanie mometazonu może prowadzić do zmian zanikowych skóry, które mogą być trwałe. Pojawić się mogą także rozstępy, niedobór barwnika skóry i nadmierne owłosienie. Te działania niepożądane mogą być szczególnie problematyczne przy stosowaniu preparatu na twarz i w okolicach wyprzeniowych.²⁷

Zakażenia wtórne

Kortykosteroidy, w tym mometazon, mogą maskować, nasilać lub sprzyjać rozwojowi zakażeń skórnych. W przypadku aplikacji miejscowej na skórę mogą występować zakażenia wtórne, czyraki oraz zapalenie mieszków włosowych. Jest to szczególnie niebezpieczne przy dłuższym stosowaniu preparatu.²⁸

Ze względu na wymienione powyżej potencjalne niebezpieczeństwa, mometazon powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami lekarza, w najmniejszej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas konieczny do uzyskania kontroli objawów. Pacjenci, a zwłaszcza dzieci, wymagają regularnego monitorowania pod kątem wystąpienia działań niepożądanych.