gen SNCA
Gen SNCA (synukleinę alfa) koduje białko alfa-synukleinę, które znajduje się głównie w neuronach, szczególnie w zakończeniach presynaptycznych. Jest to stosunkowo mały gen zlokalizowany na chromosomie 4q21.3-q22, który składa się z siedmiu eksonów.
Mutacje w genie SNCA są związane z dziedziczną formą choroby Parkinsona, szczególnie z jej wczesnym początkiem. Najlepiej poznane mutacje punktowe to A53T, A30P i E46K, które prowadzą do produkcji nieprawidłowego białka alfa-synukleiny, mającego tendencję do agregacji i tworzenia złogów w neuronach.
Duplikacje i triplikacje całego locus SNCA również powodują chorobę Parkinsona, przy czym ciężkość choroby koreluje z liczbą kopii genu – triplikacje prowadzą do cięższego fenotypu niż duplikacje. Polimorfizmy w regionie promotora SNCA mogą wpływać na poziom ekspresji genu i stanowić czynnik ryzyka sporadycznej choroby Parkinsona.
Nieprawidłowe złogi alfa-synukleiny są głównym składnikiem ciał Lewy’ego, charakterystycznych inkluzji patologicznych występujących w chorobie Parkinsona, otępieniu z ciałami Lewy’ego i innych synukleinopatiach. Zrozumienie funkcji genu SNCA i jego patologicznych wariantów ma kluczowe znaczenie dla opracowania strategii terapeutycznych ukierunkowanych na choroby neurodegeneracyjne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Demencja ciałek lewy’ego – Etiologia i przyczyny
Demencja ciałek Lewy’ego (DLB) stanowi 5-10% wszystkich przypadków demencji i jest neurodegeneracyjną chorobą charakteryzującą się obecnością patologicznych złogów alfa-synukleiny (ciałek Lewy’ego) w neuronach, szczególnie w płatach czołowych, skroniowych, zakręcie obręczy oraz wyspie. Patologia ta prowadzi do zaburzeń funkcji poznawczych, motorycznych, behawioralnych i autonomicznych, wynikających z deficytu acetylocholiny i dopaminy. DLB wykazuje istotne podobieństwa patofizjologiczne do choroby Parkinsona i Alzheimera, co manifestuje się współistnieniem zmian amyloidowych i neurofibrylarnych oraz objawów parkinsonowskich. Czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat (szczególnie 60-85 lat), płeć męską, zaburzenia zachowania w fazie snu REM, chorobę Parkinsona, zaburzenia węchu, depresję oraz czynniki metaboliczne i naczyniowe, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i hiperlipidemia.
acetylocholina, agregaty neuronalne, alfa-synukleina, biomarker, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, ciałka Lewy’ego, cukrzyca, demencja ciałek Lewy’ego, demencja naczyniowa, dopamina, drżenie, dysfunkcja mitochondriów, gen APOE4, gen GBA, gen SNCA, hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze, neurodegeneracja, objawy parkinsonowskie, otępienie w chorobie Parkinsona, płaty mózgu, płytki amyloidowe, splątki neurofibrylarne, stres oksydacyjny, sztywność mięśni, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia snu REM, zaburzenia węchu - Leksykon chorób i schorzeń
Atrofia wieloukładowa – Patofizjologia i mechanizm
Atrofia wieloukładowa (MSA) to neurodegeneracyjna synukleinopatia charakteryzująca się obecnością cytoplazmatycznych inkluzji glialnych (GCI) złożonych z patologicznie złożonej α-synukleiny w oligodendrocytach, co odróżnia ją od innych chorób α-synukleinopatycznych. Patogeneza MSA obejmuje nieprawidłowe fałdowanie i agregację α-synukleiny, prawdopodobnie wynikającą z reaktywacji ekspresji genu SNCA lub przenikania białka z neuronów do oligodendrocytów. Dysfunkcja mitochondrialna, w tym mutacje w genie COQ2 prowadzące do obniżenia poziomu koenzymu Q10, oraz zaburzenia degradacji białek (autofagia, proteoliza) odgrywają kluczową rolę w neurodegeneracji. Dodatkowo, obserwuje się aktywację mikrogleju i astrocytów oraz zaburzenia homeostazy żelaza, co potęguje stres oksydacyjny i stan zapalny. Wczesne zmiany obejmują relokację białka p25 (TPPP) i dysfunkcję mieliny, prowadząc do demielinizacji i wtórnej neurodegeneracji, co tłumaczy szybki przebieg choroby i brak odpowiedzi na L-DOPA.
alfa-synukleina, ataksja móżdżkowa, atrofia wieloukładowa, choroba Parkinsona, choroba prionowa, degradacja białek, demielinizacja, dysfunkcja autonomiczna, dysfunkcja mitochondrialna, ferroportyna, ferrytyna, gen SNCA, koenzym Q10, komórki glejowe, neuroinflammacja, oligodendrocyt, oligonukleotydy antysensowne, otępienie z ciałami Lewy’ego, parkinsonizm, przeciwciało monoklonalne, stres oksydacyjny, zaburzenia autofagii - Leksykon chorób i schorzeń
Otępienie z ciałami lewy’ego – Etiologia i przyczyny
Otępienie z ciałami Lewy’ego (DLB) stanowi 5-10% wszystkich przypadków otępienia i jest drugą co do częstości przyczyną po chorobie Alzheimera. Patologicznie charakteryzuje się obecnością wewnątrzkomórkowych eozynofilowych inkluzji – ciał Lewy’ego, zbudowanych głównie z nieprawidłowo sfałdowanego białka alfa-synukleiny, lokalizujących się w korze mózgowej (szczególnie w płatach czołowych i skroniowych), pniu mózgu oraz innych strukturach. Patogeneza DLB obejmuje dysfunkcję mitochondriów, stres oksydacyjny oraz zaburzenia funkcji lizosomów, co prowadzi do agregacji alfa-synukleiny, uszkodzenia neuronów dopaminergicznych i cholinergicznych oraz ostatecznej neurodegeneracji. Klinicznie DLB manifestuje się wczesnym pogorszeniem funkcji poznawczych, zaburzeniami ruchowymi podobnymi do choroby Parkinsona, halucynacjami wzrokowymi oraz zaburzeniami zachowania w fazie snu REM. Średni wiek zachorowania wynosi około 75 lat, a mężczyźni chorują częściej niż kobiety. Współwystępowanie patologii charakterystycznych dla choroby Alzheimera (blaszki amyloidowe, splątki neurofibrylarne) jest częste, zwłaszcza u osób powyżej 80. roku życia, co komplikuje obraz kliniczny i przyspiesza progresję choroby.
acetylocholina, alfa-synukleina, biomarker diagnostyczny, blaszka amyloidowa, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, choroba z ciałami Lewy’ego, ciało Lewy’ego, dopamina, dysfunkcja mitochondriów, funkcja poznawcza, gen APOE, gen GBA, gen SNCA, halucynacja wzrokowa, hipokamp, jądro zębate móżdżku, kora mózgowa, lek neuroleptyczny, nadciśnienie tętnicze, neuroprzekaźnik, nieprawidłowe fałdowanie białka, objaw parkinsonowski, objaw ruchowy, otępienie mieszane, otępienie w chorobie Parkinsona, otępienie z ciałami Lewy’ego, pień mózgu, splątki neurofibrylarne, stres oksydacyjny, zaburzenie poznawcze, zaburzenie węchu, zaburzenie zachowania w fazie snu REM, zmiana patologiczna, zwoje podstawy