agregaty neuronalne

Agregaty neuronalne stanowią skupiska nieprawidłowo złożonych białek, które gromadzą się w komórkach nerwowych, prowadząc do ich dysfunkcji i śmierci. Są one charakterystycznym elementem patofizjologicznym wielu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera, Parkinsona, Huntingtona czy stwardnienie zanikowe boczne (ALS).

Mechanizm powstawania agregatów neuronalnych wiąże się z zaburzeniami w procesie fałdowania białek oraz niewydolnością systemów ich degradacji. W warunkach fizjologicznych nieprawidłowo złożone białka są rozpoznawane przez białka opiekuńcze (chaperony) i kierowane do degradacji w systemie ubikwityna-proteasom lub poprzez autofagię. Gdy te systemy zawodzą, dochodzi do akumulacji agregatów.

Różne choroby neurodegeneracyjne charakteryzują się specyficznymi typami agregatów: w chorobie Alzheimera są to płytki amyloidowe (złogi beta-amyloidu) oraz splątki neurofibrylarne (złogi białka tau), w chorobie Parkinsona – ciała Lewy’ego (agregaty alfa-synukleiny), a w chorobie Huntingtona – inkluzje zawierające zmutowane białko huntingtyny.

Badania nad agregatami neuronalnymi koncentrują się obecnie na opracowaniu strategii terapeutycznych mających na celu zapobieganie ich tworzeniu, wspomaganie degradacji już istniejących złogów oraz ochronę neuronów przed toksycznym działaniem tych struktur. Obejmują one m.in. immunoterapię, zastosowanie związków stabilizujących prawidłowe konformacje białek oraz wzmacnianie komórkowych systemów kontroli jakości białek.