grzybica płaska jamy ustnej

Grzybica płaska jamy ustnej, określana również jako kandydoza płaska, to infekcja grzybicza wywoływana najczęściej przez drożdżaki z rodzaju Candida, głównie Candida albicans. Charakteryzuje się obecnością białawych, płaskich nalotów na błonie śluzowej jamy ustnej, które po usunięciu odsłaniają zaczerwienioną, często krwawiącą powierzchnię.

Czynnikami predysponującymi do rozwoju tej formy grzybicy są: zaburzenia odporności, leczenie antybiotykami o szerokim spektrum działania, stosowanie kortykosteroidów, cukrzyca, niedożywienie, kserostomia (suchość jamy ustnej), noszenie protez zębowych oraz zła higiena jamy ustnej. Szczególnie narażeni są pacjenci z HIV/AIDS, po przeszczepach oraz w trakcie chemioterapii.

W diagnostyce grzybicy płaskiej jamy ustnej kluczowe znaczenie ma badanie mikologiczne (hodowla) oraz badanie mikroskopowe pobranego materiału. Leczenie obejmuje miejscowe preparaty przeciwgrzybicze (nystatyna, mikonazol), a w cięższych przypadkach – leki przeciwgrzybicze stosowane ogólnoustrojowo, jak flukonazol czy itrakonazol. Istotne jest również leczenie chorób współistniejących i eliminacja czynników predysponujących.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Diagnostyka i diagnoza

Grzybica płaska (lichen planus) to przewlekła, zapalna choroba autoimmunologiczna o nieznanej etiologii, manifestująca się na skórze, błonach śluzowych, paznokciach i owłosionej skórze głowy. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, gdzie kluczowe są charakterystyczne cechy określane jako „sześć P”: planar (płaskie), purple (fioletowe), polygonal (wieloboczne), pruritic (świąd), papules (grudki) oraz plaques (blaszki), a także obecność siateczkowatych, białawe prążków (objaw Wickhama) widocznych dermatoskopowo. Biopsja punch o średnicy 4 mm jest standardem w przypadkach atypowych, pozwalając na identyfikację histopatologicznych cech takich jak hiperkeratoza, klinowaty hipergranulozę, ząbkowane wyrostki naskórkowe, ciałka Civatte’a, zwyrodnienie wodniczkowe warstwy podstawnej oraz pasmowy naciek limfocytarny. Bezpośrednia immunofluorescencja (DIF) wykazuje złogi IgM i dopełniacza oraz fibrynogenu, co pomaga w różnicowaniu z chorobami pęcherzowymi.
atopowe zapalenie skóry, badanie dermatoskopowe, badanie histopatologiczne, badanie immunofluorescencyjne, bezpośrednia immunofluorescencja, biopsja punch, bliznowaciejące łysienie, błona podstawna, błona śluzowa jamy ustnej, choroba autoimmunologiczna, dermatoskopia, grzybica płaska, grzybica płaska jamy ustnej, grzybica płaska paznokci, hipergranuloza, hiperkeratoza, kandydoza jamy ustnej, kiła wtórna, leukoplakia, lichen planopilaris, łuszczyca, mikroskopia konfokalna refleksyjna, naciek limfocytarny, narząd płciowy, objaw Wickhama, optyczna tomografia koherencyjna, osutka polekowa, pęcherzyca zwykła, pemfigoid, przebarwienia pozapalne, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, skórny toczeń rumieniowaty, test alergiczny, test płatkowy, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty dyskoidalny, warstwa podstawna naskórka, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zapalenie dziąseł złuszczające, złogi fibryny, zwyrodnienie wodniczkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Grzybica płaska (Lichen planus) to przewlekła choroba zapalna skóry i błon śluzowych, manifestująca się czerwono-fioletowymi grudkami na skórze oraz szaro-białymi zmianami w jamie ustnej, często z towarzyszącym świądem i bólem. Najczęściej dotyka kobiety po 50. roku życia i ma podłoże immunologiczne. Rokowanie jest umiarkowanie dobre – remisję uzyskuje około 50% pacjentów w ciągu 9 miesięcy, a 85% w ciągu 18 miesięcy, jednak nawroty występują u około 20%. Leczenie jest objawowe i obejmuje miejscowe kortykosteroidy (np. betametazon 0,1%, klobetazol), inhibitory kalcyneuryny, retinoidy, fototerapię UVB oraz leki immunosupresyjne, takie jak metotreksat, który w badaniach wykazał 93% skuteczność remisji w średnio 14,76 tygodni. Terapia jest dostosowana do lokalizacji zmian – skóra, jama ustna, narządy płciowe, owłosiona skóra głowy i paznokcie – oraz nasilenia objawów. Kluczowa jest także odpowiednia pielęgnacja, obejmująca unikanie drażniących substancji, stosowanie emolientów, oraz edukację pacjenta.
baricitinib, dilatory pochwowe, emolienty, fototerapia, grzybica płaska, grzybica płaska jamy ustnej, hydroksychlorochina, inhibitory JAK, inhibitory kalcyneuryny, kortykosteroidy doustne, kortykosteroidy miejscowe, leki immunosupresyjne, leki przeciwhistaminowe, lichen planopilaris, łysienie bliznowaciejące, metotreksat, mykofenolan mofetylu, objaw Koebnera, owrzodzenia błony śluzowej, promieniowanie UVB, rak płaskonabłonkowy, retinoidy, takrolimus, zmiany skórne narządów płciowych
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Epidemiologia

Grzybica płaska (lichen planus) to choroba o częstości występowania w populacji ogólnej na poziomie 0,2-1%, z wyższą częstością w postaci jamy ustnej (1-4%). Choroba najczęściej dotyka osoby w wieku 30-60 lat, z przewagą kobiet (stosunek 1,5:1), a dzieci stanowią mniej niż 5% przypadków, choć w niektórych regionach, jak Indie, odsetek ten sięga 11,2%. Epidemiologia wykazuje zróżnicowanie geograficzne, z wyższą zapadalnością u Afroamerykanów oraz osób pochodzenia indyjskiego i arabskiego. Zapadalność waha się od 14 do 250 przypadków na 100 000 osobolat, np. w Finlandii u kobiet wynosi 28/100 000 osobolat, a w Anglii i Walii 37/100 000 u kobiet i 32/100 000 u mężczyzn. Istnieje komponent rodzinny (10% krewnych pierwszego stopnia), a choroba często współistnieje z autoimmunologicznymi schorzeniami, takimi jak toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjögrena, choroby tarczycy (Hashimoto), łysienie plackowate, a także z wirusowym zapaleniem wątroby typu C (HCV). Grzybica płaska jamy ustnej jest potencjalnie złośliwa, z ryzykiem transformacji nowotworowej 0,5-2%, a 1-3% pacjentów może rozwinąć raka płaskonabłonkowego jamy ustnej, co podkreśla konieczność regularnej kontroli klinicznej.
bielactwo, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tarczycy, cukrzyca, dyslipidemia, dysplazja, grzybica płaska, grzybica płaska jamy ustnej, łysienie plackowate, metaanaliza, otyłość, rak jamy ustnej, rak języka, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, toczeń rumieniowaty układowy, transformacja nowotworowa, twardzina ograniczona, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tarczycy Hashimoto, zespół metaboliczny, zespół Sjögrena
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Zapobieganie i profilaktyka

Grzybica płaska (Lichen planus) to przewlekła choroba zapalna skóry i błon śluzowych o nieznanej etiologii, wymagająca kompleksowej profilaktyki ukierunkowanej na eliminację czynników wyzwalających, takich jak leki, alergeny, chemikalia oraz infekcje, w tym Candida albicans. Kluczowe jest unikanie urazów mechanicznych skóry (zjawisko Koebnera), zarządzanie stresem oraz stosowanie ochrony przeciwsłonecznej z filtrami SPF30+ i 5-gwiazdkową ochroną, szczególnie w postaciach aktynalnych i pigmentosa. Higiena skóry powinna obejmować delikatne oczyszczanie bez mydła, regularne nawilżanie emolientami oraz stosowanie chłodzących kompresów i preparatów nawilżających paznokcie i skórki. W przypadku grzybicy płaskiej jamy ustnej, ze względu na ryzyko transformacji nowotworowej, zaleca się rygorystyczną higienę jamy ustnej, profesjonalne czyszczenie co 3-4 miesiące, eliminację palenia i alkoholu, modyfikację diety oraz regularne badania stomatologiczne co 6-12 miesięcy.
alergen, biopsja, Candida albicans, czynnik wyzwalający, dermatolog, doustny kortykosteroid, emolient, grzybica płaska, grzybica płaska jamy ustnej, infekcja, inhibitor kalcyneuryny, kamień nazębny, klobetazol, kortykosteroid, narządy płciowe, objaw Koebnera, pimekrolimus, płytka nazębna, świąd, takrolimus, triamcynolon, triamcynolon acetonid, zapalenie, zapalenie błon śluzowych, zmiana nowotworowa
Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Leczenie

Grzybica płaska (Lichen planus) to przewlekła choroba zapalna o podłożu autoimmunologicznym, obejmująca skórę oraz błony śluzowe, z przebiegiem trwającym zwykle 6-24 miesiące dla zmian skórnych, natomiast postać śluzówkowa może być bardziej oporna i długotrwała. Leczenie pierwszego rzutu opiera się na miejscowych kortykosteroidach o wysokiej potencji, takich jak klobetazol 0,05% stosowany 2 razy dziennie przez 2-4 tygodnie, z zastosowaniem preparatów o niższej sile działania na delikatne okolice. W przypadku zmian hiperkeratotycznych stosuje się iniekcje triamcynolonu (5-10 mg/ml) co 4 tygodnie. W cięższych przypadkach wskazane są kortykosteroidy doustne (prednizon 30-60 mg/dzień) z krótkotrwałym schematem. Dodatkowo, leki przeciwhistaminowe, fototerapia UVB (2-3 razy w tygodniu) lub PUVA, miejscowe inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) oraz retinoidy (acytretyna 30 mg/dzień, izotretynoina 10 mg 2x/dzień) stanowią uzupełnienie terapii, szczególnie w opornych lub rozległych postaciach.
acytretyna, aloes vera, apremilast, azatiopryna, baricitynib, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, dapson, dupilumab, grzybica płaska, grzybica płaska jamy ustnej, grzybica płaska paznokci, hydroksychlorochina, inhibitor fosfodiesterazy-4, inhibitor JAK, inhibitor kalcyneuryny, interleukina, izotretynoina, klobetazol, kortykosteroidy, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy systemowe, lek przeciwhistaminowy, lidokaina, metotreksat, metronidazol, mykofenolan mofetylu, nadżerka, pimekrolimus, prednizon, promieniowanie UVB, retinoidy, secukinumab, środek znieczulający, sulfasalazyna, takrolimus, terapia fotodynamiczna, terapia PUVA, transformacja nowotworowa, triamcynolon

grzybica płaska jamy ustnej

Powiązane wpisy

Grzybica płaska – Diagnostyka i diagnoza

Grzybica płaska – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Grzybica płaska – Epidemiologia

Grzybica płaska – Zapobieganie i profilaktyka

Grzybica płaska – Leczenie