metabolizm minimalny
Metabolizm minimalny, znany również jako podstawowa przemiana materii (PPM) lub spoczynkowy wydatek energetyczny (SWE), to minimalna ilość energii potrzebna organizmowi do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych w stanie spoczynku. Obejmuje to energię niezbędną do utrzymania pracy serca, mózgu, wątroby, nerek, oddychania oraz utrzymania prawidłowej temperatury ciała.
Pomiar metabolizmu minimalnego przeprowadza się w ściśle określonych warunkach: pacjent musi być na czczo (minimum 12 godzin), wypoczęty, zrelaksowany, w stanie fizycznego i psychicznego spokoju oraz w komfortowej temperaturze otoczenia. Wartość PPM jest indywidualna i zależy od wielu czynników, takich jak: wiek, płeć, masa ciała, wzrost, skład ciała (szczególnie ilość tkanki mięśniowej), stan hormonalny oraz uwarunkowania genetyczne.
W praktyce klinicznej ocena metabolizmu minimalnego ma istotne znaczenie w planowaniu leczenia żywieniowego, ocenie zaburzeń endokrynologicznych (np. niedoczynności lub nadczynności tarczycy), a także w diagnostyce i monitorowaniu chorób metabolicznych. Obniżony metabolizm minimalny może wskazywać na niedożywienie, niedoczynność tarczycy lub inne zaburzenia metaboliczne, natomiast podwyższony – na nadczynność tarczycy, gorączkę czy stany kataboliczne.