ulipristal
Ulipristal (octan uliprystalu) to syntetyczny modulator receptora progesteronowego, który selektywnie blokuje działanie progesteronu na poziomie receptorowym. Wykazuje wysokie powinowactwo do receptora progesteronowego, przez co znajduje zastosowanie w ginekologii i położnictwie.
W dawce 30 mg jest stosowany jako środek antykoncepcji awaryjnej do 120 godzin (5 dni) po stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku niepowodzenia zastosowanej metody antykoncepcji. Mechanizm działania polega głównie na hamowaniu lub opóźnianiu owulacji poprzez blokowanie szczytu LH.
W dawce 5 mg ulipristal jest wykorzystywany w leczeniu przedoperacyjnym mięśniaków macicy z objawami umiarkowanymi do ciężkich. Poprzez blokowanie receptorów progesteronowych zmniejsza proliferację komórek mięśniaków i indukuje ich apoptozę, co prowadzi do redukcji wielkości mięśniaków i zmniejszenia krwawień miesiączkowych.
Stosowanie ulipristalu wiąże się z potencjalnymi działaniami niepożądanymi, takimi jak bóle głowy, nudności, bóle brzucha oraz nieregularne krwawienia międzymiesiączkowe. W rzadkich przypadkach zgłaszano również uszkodzenie wątroby, co wymaga monitorowania funkcji wątrobowych podczas terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mięśniaki macicy – Leczenie
Mięśniaki macicy, występujące u 70-80% kobiet do 50. roku życia, to łagodne guzy mięśniówki macicy, które często przebiegają bezobjawowo i nie wymagają leczenia. W przypadku objawów takich jak obfite krwawienia miesiączkowe, ból miednicy czy problemy z płodnością, terapia powinna być indywidualizowana, uwzględniając wiek, wielkość, liczbę i lokalizację mięśniaków oraz plany reprodukcyjne pacjentki. Dostępne opcje terapeutyczne obejmują leczenie hormonalne (np. doustne środki antykoncepcyjne, agoniści i antagoniści GnRH, selektywne modulatory receptora progesteronowego), metody małoinwazyjne (embolizacja tętnic macicznych z redukcją objętości mięśniaków o 30-50%, ablacja endometrium, ablacja radiofalowa z redukcją do 66% po roku, MRgFUS) oraz leczenie chirurgiczne (miomektomia z zachowaniem macicy lub histerektomia). Agoniści GnRH mogą zmniejszyć objętość mięśniaków nawet o 50% po 3 miesiącach, jednak ich stosowanie jest ograniczone do 3-6 miesięcy ze względu na ryzyko utraty masy kostnej. Antagoniści GnRH (relugolix, elagolix) oraz selektywne modulatory receptora progesteronowego (ulipristal octan) oferują skuteczną kontrolę objawów z mniejszą liczbą działań niepożądanych.
ablacja endometrium, ablacja radiofalowa, agonista GnRH, anemia, antagonista GnRH, ból miednicy, doustny środek antykoncepcyjny, elagolix, embolizacja tętnic macicznych, goserelina, histerektomia, histerektomia brzuszna, histerektomia laparoskopowa, histerektomia pochwowa, kwas traneksamowy, mięśniak macicy, mięśniak podśluzówkowy, miomektomia, miomektomia brzuszna, miomektomia histeroskopowa, miomektomia laparoskopowa, MRgFUS, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, obfite krwawienie miesiączkowe, obserwacja kliniczna, relugolix, selektywny modulator receptora progesteronowego, SPRM, ulipristal, utrata masy kostnej, watchful waiting, wkładka wewnątrzmaciczna z lewonorgestrelem - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ulipristal Aristo 30 mg
Ulipristal Aristo w dawce 30 mg, podawany doustnie w formie jednej tabletki powlekanej, jest stosowany jako antykoncepcja awaryjna. Lek należy przyjąć jak najszybciej, nie później niż 120 godzin (5 dni) po stosunku bez zabezpieczenia lub po zawodnej metodzie antykoncepcyjnej, niezależnie od fazy cyklu miesiączkowego. W przypadku wymiotów występujących w ciągu 3 godzin od podania, konieczne jest powtórzenie dawki. Przed zastosowaniem leku należy wykluczyć ciążę, zwłaszcza przy opóźnieniu miesiączki lub objawach sugerujących ciążę. Ulipristal Aristo można przyjmować niezależnie od posiłku, co ułatwia stosowanie w praktyce klinicznej.
antykoncepcja awaryjna, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cykl miesiączkowy, metoda antykoncepcji, octan uliprystalu, okres dojrzewania, opóźnienie cyklu miesiączkowego, podawanie doustne, skuteczność terapeutyczna, tabletka powlekana, ulipristal, wiek rozrodczy, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Mięśniaki macicy – Patofizjologia i mechanizm
Mięśniaki macicy (leiomyomata uteri) to najczęstsze łagodne guzy narządu rodnego, występujące u 50-70% kobiet przed menopauzą, z wyższą częstością (do 80%) u kobiet rasy czarnej. Patogeneza mięśniaków jest wieloczynnikowa i obejmuje mutacje somatyczne, głównie w genie MED12 (około 70% przypadków) oraz HMGA2, prowadzące do transformacji pojedynczej komórki macierzystej miometrium w komórkę inicjującą guz (TIC). Hormony płciowe, zwłaszcza progesteron i estrogeny, stymulują proliferację komórek mięśniaka poprzez aktywację receptorów i szlaków sygnałowych (m.in. Wnt/β-katenina, PI3K/AKT/mTOR). Charakterystyczne jest nadmierne odkładanie macierzy pozakomórkowej (ECM), głównie kolagenu typu I, co zwiększa sztywność tkanki i wpływa na funkcję mięśniaka. Procesy zapalne i zaburzenia naczyniowe, takie jak hipoksja i nieprawidłowa angiogeneza, również wspierają rozwój guza. Czynniki ryzyka obejmują wiek, rasę, otyłość, wczesną menarche, czynniki genetyczne, ekspozycję na endokrynne disruptory oraz niedobór witaminy D.
analog GnRH, antagonista GnRH, apoptoza, cytokina prozapalna, czynnik wzrostu, EGF, embolizacja tętnic macicznych, gen MED12, hormon płciowy, hormony steroidowe, IGF, komórka senescencyjna, macierz pozakomórkowa, metylacja DNA, mięsień gładki, mięśniak macicy, miometrium, niedobór witaminy D, otyłość, PDGF, przewlekły stan zapalny, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, SPRM, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Wnt, TGF-β, translokacja chromosomowa, ulipristal, VEGF, włóknienie tkanki