komponent krztuścowy
Komponent krztuścowy (pertussis component) to element szczepionki wieloskładnikowej, zawierający antygeny bakterii Bordetella pertussis, odpowiedzialnej za rozwój krztuśca (koklusz). Może występować w formie pełnokomórkowej (wP) lub bezkomórkowej (aP), przy czym ta druga zawiera oczyszczone antygeny bakteryjne i charakteryzuje się mniejszą reaktogennością.
Komponent krztuścowy jest najczęściej częścią szczepionek skojarzonych, takich jak DTP (błonica-tężec-krztusiec) lub wieloskładnikowych preparatów pięcio- i sześciowalentnych. Skuteczność ochrony poszczepiennej przeciwko krztuścowi zmniejsza się z czasem, co uzasadnia podawanie dawek przypominających u dzieci starszych, młodzieży i dorosłych.
Szczepionki zawierające komponent krztuścowy są elementem obowiązkowego kalendarza szczepień w większości krajów świata, w tym w Polsce. Ich wprowadzenie znacząco zmniejszyło zachorowalność na krztusiec, który przed erą szczepień był jedną z głównych przyczyn zgonów wśród dzieci. Najnowsze rekomendacje uwzględniają także szczepienie kobiet w ciąży, co zapewnia bierną ochronę noworodków przed zachorowaniem.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Toksoid – Przeciwwskazania stosowania
Toksoidy, będące inaktywowanymi formami toksyn bakteryjnych, zachowują właściwości antygenowe przy utracie toksyczności i stanowią kluczowy składnik szczepionek takich jak Pentaxim (zawierającej toksoidy błoniczy i tężcowy). Podstawowym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest potwierdzona nadwrażliwość na toksoidy lub inne składniki preparatu, w tym śladowe ilości substancji używanych w procesie produkcji, takich jak glutaraldehyd, neomycyna, streptomycyna i polimyksyna B. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także wystąpienie zagrażającej życiu reakcji po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej te same antygeny. Ponadto, szczepienia należy odroczyć u pacjentów z ostrymi stanami chorobowymi, w tym gorączką, co ma charakter czasowy i wymaga przełożenia szczepienia do ustąpienia objawów.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, antygen krztuśca, encefalopatia, fenyloalanina, fenyloketonuria, glutaraldehyd, komponent krztuścowy, nadwrażliwość na substancję czynną, neomycyna, ostry stan chorobowy, polimyksyna B, postępująca encefalopatia, reakcja poszczepienna, reakcja zagrażająca życiu, streptomycyna, szczepionka Pentaxim, toksoid, toksoid błoniczy i tężcowy, toksyna bakteryjna, układ immunologiczny, właściwość antygenowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego i nie mniej niz 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana jest przeznaczona do czynnego uodparniania dzieci przeciwko błonicy i tężcowi, szczególnie u pacjentów z przeciwwskazaniami do komponentu krztuścowego szczepionki DTP. Preparat ma postać mlecznej, kremowej zawiesiny, a jedna dawka (0,5 ml) zawiera minimum 30 j.m. toksoidu błoniczego oraz 40 j.m. toksoidu tężcowego, adsorbowanych na wodorotlenku glinu (zawartość glinu ≤ 0,7 mg). Szczepionka jest stosowana zarówno jako szczepienie podstawowe, jak i przypominające, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, zapewniając skuteczną ochronę immunologiczną u dzieci, które nie mogą otrzymać komponentu krztuścowego z powodu reakcji anafilaktycznych, encefalopatii lub ciężkich zaburzeń neurologicznych po wcześniejszym szczepieniu DTP.
błonica, błonica tężec krztusiec, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, czynne uodparnianie, encefalopatia, encefalopatia postępująca, kalendarz szczepień, komponent krztuścowy, laseczka tężca, maczugowiec błonicy, profilaktyka chorób zakaźnych, Program Szczepień Ochronnych, reakcja anafilaktyczna, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka błoniczo-tężcowa, szczepionka DTP, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zaburzenie neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Wirus polio – Przedawkowanie
Wirus polio stosowany w szczepionkach skojarzonych Adacel Polio i Tetraxim występuje w formie inaktywowanej (IPV) w trzech serotypach: typ 1 (Mahoney) – 29 jednostek antygenu D, typ 2 (MEF1) – 7 jednostek antygenu D oraz typ 3 (Saukett) – 26 jednostek antygenu D na dawkę 0,5 ml. Oba preparaty dostarczane są w ampułko-strzykawkach, co minimalizuje ryzyko błędów dawkowania. Charakterystyka Produktu Leczniczego jednoznacznie wskazuje, że kwestia przedawkowania wirusa polio w tych szczepionkach jest klinicznie nieistotna lub nie dotyczy, co wynika z braku zdolności namnażania się inaktywowanego wirusa w organizmie oraz precyzyjnego dawkowania preparatu. Dla lekarzy i personelu medycznego kluczowe jest zrozumienie, że ryzyko przedawkowania inaktywowanego wirusa polio nie zostało zidentyfikowane jako problem bezpieczeństwa klinicznego. Pomimo braku danych dotyczących objawów czy postępowania w przypadku przedawkowania, stosowanie szczepionek zgodnie z zaleceniami producenta jest bezpieczne. Należy jednak pamiętać o konieczności przestrzegania pełnego schematu dawkowania, uwzględniając obecność innych składników aktywnych, takich jak toksoidy błoniczy, tężcowy czy komponenty krztuścowe, które również mogą wpływać na profil bezpieczeństwa preparatu.
- Leksykon substancji czynnych
Wirus poliomyelitis – Przeciwwskazania stosowania
Wirus poliomyelitis, występujący w trzech serotypach (typ 1 – szczep Mahoney, typ 2 – szczep MEF-1, typ 3 – szczep Saukett) i namnażany w komórkach Vero, jest składnikiem inaktywowanych szczepionek stosowanych w profilaktyce choroby Heinego-Medina. Podstawowym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym antybiotyki stosowane w produkcji (neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B). Szczególną ostrożność należy zachować przy szczepionce Pentaxim, zawierającej komponent krztuścowy, gdzie przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na antygeny krztuśca oraz glutaraldehyd. Szczepienie powinno być odroczone u pacjentów z gorączką lub ostrą chorobą, natomiast łagodne infekcje górnych dróg oddechowych nie stanowią przeciwwskazania.
Dultavax, encefalopatia postępująca, fenyloketonuria, glutaraldehyd, infekcja górnych dróg oddechowych, komórki Vero, komponent krztuścowy, neomycyna, Pentaxim, polimyksyna B, poliomyelitis, reakcje poszczepienne, streptomycyna, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, szczepionka inaktywowana, szczepionka wieloskładnikowa, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu, zaburzenia neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Wirus polio – Przeciwwskazania stosowania
Przeciwwskazania do stosowania szczepionek zawierających inaktywowany wirus polio obejmują przede wszystkim potwierdzoną nadwrażliwość na składniki preparatu, w tym na inaktywowany wirus polio oraz substancje pomocnicze i pozostałości procesu produkcyjnego, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B oraz albumina surowicy bydlęcej. Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje alergiczne po wcześniejszych dawkach szczepionek przeciw poliomyelitis. Encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca stanowi przeciwwskazanie do stosowania szczepionek skojarzonych z wirusem polio, a w przypadku preparatu Tetraxim postępująca encefalopatia jest bezwzględnym przeciwwskazaniem. Ponadto, podanie szczepionek należy odroczyć u pacjentów z ostrą ciężką chorobą przebiegającą z gorączką, choć łagodne infekcje bez gorączki nie wykluczają szczepienia.
albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, choroba neurologiczna, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, komponent krztuścowy, nadwrażliwość na składniki preparatu, neomycyna, niepożądany odczyn poszczepienny, ostra ciężka choroba, polimyksyna B, poliomyelitis, postępująca encefalopatia, reakcja alergiczna, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Przeciwwskazania stosowania
Fimbrie typu 2 i 3, obecne w szczepionce Adacel Polio w dawce 5 µg na 0,5 ml, stanowią istotny antygen krztuśca w szczepionkach złożonych. Przeciwwskazania do ich stosowania obejmują nadwrażliwość na antygeny krztuśca, w tym fimbrie, oraz na substancje pomocnicze takie jak fosforan glinu, toksoidy błoniczy i tężcowy, inaktywowane wirusy polio, a także pozostałości procesu produkcyjnego (formaldehyd, glutaraldehyd, antybiotyki: streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. W takich przypadkach należy odstąpić od podania preparatu i rozważyć alternatywne metody immunizacji.
albumina surowicy bydlęcej, antybiotyk, antygen krztuśca, drgawki, encefalopatia o nieznanej etiologii, encefalopatia poszczepienia, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, komponent krztuścowy, nadwrażliwość na szczepionkę, ostra choroba z gorączką, pertaktyna, powikłanie poszczepienne, reakcja alergiczna, szczepionka przeciw błonicy i tężcowi, szczepionka przeciw krztuścowi, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, zaburzenie świadomości - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 3 – Przeciwwskazania stosowania
Poliowirus typ 3 (szczep Saukett) jest składnikiem inaktywowanej szczepionki skojarzonej Boostrix Polio, występującym w dawce 0,5 ml w ilości 32 jednostek antygenu D. Przeciwwskazania do stosowania tej szczepionki obejmują nadwrażliwość na inaktywowany poliowirus lub substancje pomocnicze, takie jak neomycyna, polimyksyna czy formaldehyd, które mogą występować w śladowych ilościach. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także wystąpienie reakcji nadwrażliwości po wcześniejszych szczepieniach przeciw poliomyelitis lub innym składnikom szczepionki skojarzonej (błonica, tężec, krztusiec). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z przejściową trombocytopenią, powikłaniami neurologicznymi po szczepieniach oraz u osób z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi.
antygen krztuśca, choroba układu nerwowego, drgawki, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, immunolog kliniczny, inaktywowany poliowirus, inaktywowany wirus polio, jednostka antygenu D, komponent krztuścowy, nadwrażliwość, neomycyna, ostra choroba z gorączką, polimyksyna, poliomyelitis, poliowirus typ 3, powikłania neurologiczne, przejściowa trombocytopenia, reakcja nadwrażliwości, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka skojarzona, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności