Przeciwwskazania stosowania
Wirus poliomyelitis

Przeciwwskazania stosowania wirusa poliomyelitis. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Wirus poliomyelitis stanowi składnik wielu inaktywowanych szczepionek stosowanych w profilaktyce poliomyelitis (choroby Heinego-Medina). Występuje w postaci trzech serotypów: typ 1 (szczep Mahoney), typ 2 (szczep MEF-1) oraz typ 3 (szczep Saukett), które są namnażane w komórkach Vero. Pomimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, istnieją określone przeciwwskazania i okoliczności, w których należy odradzić pacjentowi stosowanie szczepionek zawierających inaktywowanego wirusa poliomyelitis.^{1 2}

Nadwrażliwość jako główne przeciwwskazanie

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania szczepionek zawierających inaktywowany wirus poliomyelitis jest nadwrażliwość na którykolwiek z komponentów szczepionki. Dotyczy to zarówno substancji czynnych, jak i substancji pomocniczych. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość występowania nadwrażliwości na antybiotyki stosowane w procesie produkcji, takie jak:^{3 4}

• Neomycyna
• Streptomycyna
• Polimyksyna B

^{5 6}

W przypadku szczepionki Pentaxim, która zawiera komponent krztuścowy, przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na szczepionki przeciw krztuścowi (bezkomórkowe lub pełnokomórkowe) oraz na glutaraldehyd stosowany w procesie produkcji.⁷

Ostre choroby i stany gorączkowe

Szczepienie preparatami zawierającymi wirus poliomyelitis powinno być odroczone u pacjentów z:^{8 9}

• Gorączką – niezależnie od jej etiologii
• Ostrą chorobą – szczególnie w ciężkim przebiegu

¹⁰

Warto podkreślić, że łagodne infekcje, takie jak łagodna infekcja górnych dróg oddechowych, nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia. Po ustąpieniu objawów ostrej choroby lub gorączki, szczepienie może być przeprowadzone.¹¹

Reakcje poszczepienne po wcześniejszych dawkach

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania szczepionek zawierających inaktywowany wirus poliomyelitis są ciężkie reakcje poszczepienne, które wystąpiły po podaniu wcześniejszych dawek. Do tych reakcji należą:^{12 13}

• Zagrażające życiu reakcje po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej inaktywowany wirus poliomyelitis
• Nasilone reakcje nadwrażliwości po poprzednich dawkach
• Zaburzenia neurologiczne po wcześniejszym podaniu szczepionki

^{14 15}

Przeciwwskazania neurologiczne

W przypadku szczepionek wieloskładnikowych, takich jak Pentaxim, które zawierają oprócz wirusa poliomyelitis także komponenty krztuścowe, szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z zaburzeniami neurologicznymi. Są to:¹⁶

• Postępująca encefalopatia – stanowi bezwzględne przeciwwskazanie
• Encefalopatia, która wystąpiła w ciągu 7 dni po podaniu poprzedniej dawki szczepionki zawierającej antygeny krztuśca (bezkomórkowe lub pełnokomórkowe)

¹⁷

Szczególne uwagi dotyczące składników szczepionek

Niektóre szczepionki zawierające inaktywowany wirus poliomyelitis zawierają substancje pomocnicze o znanym działaniu, które mogą stanowić przeciwwskazanie dla określonych grup pacjentów:^{18 19 20}

• Fenyloalanina – szczepionki zawierają od 10 μg (Dultavax) do 12,5 μg (Imovax Polio, Pentaxim) fenyloalaniny w dawce, co może być istotne dla pacjentów z fenyloketonurią
• Etanol – Imovax Polio zawiera 2 mg etanolu w dawce
• Wodorotlenek glinu – pełni funkcję adiuwantu w szczepionkach Dultavax (0,35 mg Al³⁺) i Pentaxim (0,3 mg Al³⁺)

^{21 22}

Podsumowanie przeciwwskazań

Przeciwwskazania do stosowania inaktywowanego wirusa poliomyelitis zawartego w szczepionkach można podzielić na:^{23 24 25}

• Przeciwwskazania bezwzględne:
  • Nadwrażliwość na substancje czynne i pomocnicze szczepionki
  • Nadwrażliwość na antybiotyki obecne w śladowych ilościach (neomycynę, streptomycynę, polimyksynę B)
  • Zagrażająca życiu reakcja po poprzedniej dawce szczepionki
  • Postępująca encefalopatia (dla szczepionek z komponentem krztuścowym)
  • Encefalopatia w ciągu 7 dni po poprzedniej dawce szczepionki z antygenami krztuśca (dla szczepionek z komponentem krztuścowym)
• Przeciwwskazania względne (tymczasowe):
  • Gorączka
  • Ostra choroba

^{26 27}

Znajomość pełnego spektrum przeciwwskazań do stosowania szczepionek zawierających inaktywowany wirus poliomyelitis pozwala na odpowiednie kwalifikowanie pacjentów do szczepienia, co zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność szczepień profilaktycznych przeciwko poliomyelitis.^{28 29 30}