Wskazania do stosowania
Wirus poliomyelitis

Wirus poliomyelitis – wskazania do stosowania

Wirus poliomyelitis, będący składnikiem szczepionek przeciwko poliomyelitis (chorobie Heinego-Medina), stanowi kluczowy element profilaktyki tej groźnej choroby zakaźnej. Szczepionki zawierające inaktywowany wirus poliomyelitis (IPV) są stosowane w celu zapobiegania zakażeniom wywoływanym przez trzy typy wirusa: typ 1 (szczep Mahoney), typ 2 (szczep MEF-1) oraz typ 3 (szczep Saukett). Wszystkie te szczepy są namnażane w komórkach VERO i następnie inaktywowane, co zapewnia bezpieczeństwo stosowania przy zachowaniu immunogenności.¹

Szczepienie podstawowe przeciwko poliomyelitis

Wskazania do stosowania szczepionek zawierających wirus poliomyelitis różnią się w zależności od preparatu. Przykładowo, IMOVAX POLIO jest wskazany do stosowania w celu zapobiegania poliomyelitis u niemowląt, dzieci, młodzieży i dorosłych zarówno w szczepieniu podstawowym, jak i jako dawki przypominające. Szczepionkę należy stosować zgodnie z obowiązującymi zaleceniami dotyczącymi kalendarza szczepień.²

W przypadku szczepienia podstawowego niemowląt i małych dzieci często stosowane są szczepionki skojarzone, takie jak PENTAXIM, które oprócz wirusa poliomyelitis zawierają również komponenty przeciwko innym chorobom zakaźnym. PENTAXIM jest wskazany do jednoczesnego zapobiegania błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b u niemowląt od ukończenia 6. tygodnia życia w ramach szczepienia pierwotnego, a także jako szczepienie uzupełniające w drugim roku życia, rok po szczepieniu pierwotnym.³

Należy zauważyć, że PENTAXIM nie zapobiega zakażeniom wywołanym przez inne typy Haemophilus influenzae ani zapaleniom opon mózgowo-rdzeniowych wywoływanym przez inne drobnoustroje.⁴

Dawki przypominające u dzieci starszych i dorosłych

Dla osób, które ukończyły już szczepienie podstawowe, wirus poliomyelitis jest składnikiem szczepionek przypominających. DULTAVAX jest przykładem preparatu wskazanego wyłącznie do stosowania jako dawka przypominająca po szczepieniu podstawowym u dzieci po ukończeniu 6. roku życia, nastolatków i osób dorosłych. Szczepionka ta zawiera komponenty przeciwko błonicy, tężcowi i poliomyelitis, ale jest o zmniejszonej zawartości antygenów, co czyni ją odpowiednią dla osób starszych.⁵

Co istotne, DULTAVAX nie jest przeznaczony do stosowania w szczepieniu podstawowym, a jedynie jako dawka przypominająca u osób, które otrzymały już wcześniej pełny cykl szczepienia podstawowego przeciwko wymienionym chorobom.⁶

Skład i ilości antygenów w szczepionkach zawierających wirus poliomyelitis

Warto zwrócić uwagę na standaryzowane ilości antygenów wirusa poliomyelitis w omawianych szczepionkach. Wszystkie trzy omawiane preparaty zawierają wirusa poliomyelitis w następujących ilościach:

• Typ 1 (szczep Mahoney) – 29 jednostek antygenu D (co odpowiada wcześniej stosowanej wartości 40 jednostek antygenu D)
• Typ 2 (szczep MEF-1) – 7 jednostek antygenu D (co odpowiada wcześniej stosowanej wartości 8 jednostek antygenu D)
• Typ 3 (szczep Saukett) – 26 jednostek antygenu D (co odpowiada wcześniej stosowanej wartości 32 jednostek antygenu D)

^{7 8 9}

Różnice w ilościach wynikają ze zmiany metody immunochemicznej stosowanej do pomiaru zawartości antygenu. Wystarczająca ilość antygenu zapewnia indukcję odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej po podaniu szczepionki.

Stosowanie zgodnie z oficjalnymi zaleceniami

We wszystkich przypadkach podkreśla się konieczność stosowania szczepionek zawierających wirus poliomyelitis zgodnie z oficjalnymi zaleceniami dotyczącymi schematów szczepień.^{10 11} Te zalecenia mogą różnić się w zależności od kraju i mogą być aktualizowane w miarę zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej czy pojawiania się nowych danych naukowych.

Postać farmaceutyczna i właściwości fizyczne

Szczepionki zawierające wirus poliomyelitis są dostępne w różnych postaciach farmaceutycznych:

• IMOVAX POLIO – przejrzysta i bezbarwna zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce¹²
• DULTAVAX – mętna, biaława zawiesina do wstrzykiwań¹³
• PENTAXIM – składa się z mętnej, białawej, jałowej zawiesiny w ampułko-strzykawce i białego proszku w fiolce, które po rekonstytucji tworzą zawiesinę do wstrzykiwań¹⁴

Sytuacje kliniczne wskazujące na stosowanie szczepionek z wirusem poliomyelitis

Wskazania do stosowania szczepionek zawierających wirus poliomyelitis obejmują następujące sytuacje kliniczne:

1. Pierwotna immunizacja niemowląt i dzieci – z wykorzystaniem szczepionek takich jak IMOVAX POLIO (szczepionka monowalentna) lub PENTAXIM (szczepionka skojarzona)^{15 16}
2. Szczepienie uzupełniające w drugim roku życia, rok po szczepieniu pierwotnym – np. przy użyciu szczepionki PENTAXIM¹⁷
3. Dawki przypominające dla dzieci powyżej 6. roku życia, nastolatków i dorosłych – przy użyciu szczepionek takich jak DULTAVAX lub IMOVAX POLIO^{18 19}

Dobór odpowiedniej szczepionki powinien uwzględniać wiek pacjenta, jego historię szczepień oraz aktualne rekomendacje dotyczące profilaktyki poliomyelitis. Należy pamiętać, że wskazania do stosowania konkretnych preparatów mogą się różnić, przykładowo DULTAVAX jest wskazany wyłącznie jako dawka przypominająca i nie powinien być stosowany w szczepieniu podstawowym.²⁰

Profilaktyka inwazyjnych zakażeń

W przypadku szczepionek skojarzonych, takich jak PENTAXIM, wskazaniem jest nie tylko profilaktyka poliomyelitis, ale również zapobieganie inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b, w tym takim powikłaniom jak:

• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• Posocznica
• Zapalenie tkanki łącznej
• Zapalenie stawów
• Zapalenie nagłośni
• Inne inwazyjne zakażenia

²¹

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach szczepionki PENTAXIM, która nie zapobiega zakażeniom wywołanym przez inne typy Haemophilus influenzae ani zapaleniom opon mózgowo-rdzeniowych wywoływanym przez inne patogeny.²²

Podsumowując, inaktywowany wirus poliomyelitis jako składnik różnych szczepionek ma szerokie zastosowanie w profilaktyce choroby Heinego-Medina, zarówno w szczepieniu podstawowym (szczepionki IMOVAX POLIO, PENTAXIM), jak i w dawkach przypominających (wszystkie omawiane szczepionki). Dobór odpowiedniej szczepionki i schemat jej podawania powinny być zgodne z aktualnymi zaleceniami dotyczącymi szczepień ochronnych obowiązującymi w danym kraju.