fenotyp acetylacji

Fenotyp acetylacji odnosi się do indywidualnej zdolności organizmu do acetylacji leków i innych związków chemicznych, co jest determinowane genetycznie. Acetyltransferaza N-acetylowa (NAT) to kluczowy enzym odpowiedzialny za ten proces, występujący w dwóch głównych izoformach: NAT1 i NAT2.

W populacji można wyróżnić osoby o fenotypie szybkiej acetylacji (rapid acetylators) oraz wolnej acetylacji (slow acetylators). Różnica ta ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ wpływa na metabolizm wielu leków, w tym izoniazyd, hydralazyna, prokainamid, sulfonamidy czy dapson. U osób z fenotypem wolnej acetylacji leki te są metabolizowane wolniej, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych przy standardowych dawkach.

Fenotyp acetylacji ma również znaczenie w kontekście chorób zawodowych i środowiskowych, gdyż wpływa na detoksykację ksenobiotyków. Osoby z wolnym fenotypem acetylacji mogą być bardziej narażone na toksyczne działanie niektórych związków chemicznych. Badania wskazują także na związek fenotypu acetylacji z predyspozycją do niektórych chorób, w tym nowotworów i chorób autoimmunologicznych.

W praktyce klinicznej znajomość fenotypu acetylacji pacjenta może być pomocna przy indywidualizacji dawkowania leków, szczególnie w przypadku substancji o wąskim indeksie terapeutycznym. Identyfikacja fenotypu możliwa jest poprzez badania genetyczne (genotypowanie NAT2) lub testy metaboliczne z wykorzystaniem leków-markerów, takich jak kofeina czy dapson.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl