Właściwości farmakokinetyczne leku Salofalk

Analiza właściwości farmakokinetycznych granulatu o przedłużonym uwalnianiu Salofalk (mesalazyna) obejmuje szczegółowe dane dotyczące procesów wchłaniania, metabolizmu, dystrybucji i eliminacji substancji czynnej z organizmu. Lek Salofalk dostępny jest w trzech dawkach: 1000 mg, 1,5 g oraz 3 g mesalazyny w saszetce.¹

Ogólna charakterystyka farmakokinetyczna mesalazyny

Wchłanianie

Profil wchłaniania mesalazyny charakteryzuje się zróżnicowaną intensywnością w zależności od odcinka przewodu pokarmowego – wchłanianie jest najwyższe w bliższym odcinku jelita i stopniowo zmniejsza się w kierunku jego końcowego odcinka.² Biodostępność ogólnoustrojowa mesalazyny po podaniu doustnym wynosi około 15-25%.³

W przypadku preparatu Salofalk w postaci granulatu, uwalnianie mesalazyny rozpoczyna się po upływie 2-3 godzin od momentu podania, zaś maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane po około 4-5 godzinach.⁴ Warto podkreślić, że spożycie pokarmu wpływa na kinetykę wchłaniania, opóźniając ten proces o 1-2 godziny, jednak nie zmienia ogólnego stopnia i zakresu wchłaniania substancji czynnej.⁵

Dystrybucja

Granulki Salofalk, dzięki niewielkiemu rozmiarowi (około 1 mm), szybko przemieszczają się z żołądka do jelit.⁶ Badania farmakoscyntygraficzne i farmakokinetyczne wykazały, że substancja czynna dociera do okolic jelita krętego i ślepego po około 3 godzinach, a do okrężnicy wstępującej po około 4 godzinach od przyjęcia leku.⁷ Całkowity czas przejścia przez okrężnicę wynosi około 20 godzin.⁸

Szacuje się, że około 80% doustnie podanej dawki jest dostępne w okrężnicy, esicy i odbytnicy, co ma istotne znaczenie kliniczne przy leczeniu chorób zapalnych jelit zlokalizowanych w tych obszarach.⁹

Wiązanie mesalazyny z białkami osocza wynosi 43%, natomiast jej metabolitu N-acetylo-5-aminosalicylowego (N-Ac-5-ASA) – 78%.¹⁰

Metabolizm

Mesalazyna podlega metabolizmowi zarówno przedukładowo w błonie śluzowej jelit, jak i w wątrobie, gdzie przekształcana jest do farmakologicznie nieaktywnego metabolitu – kwasu N-acetylo-5-aminosalicylowego (N-Ac-5-ASA).¹¹ Proces acetylacji mesalazyny jest niezależny od fenotypu acetylacji pacjenta.¹² Dodatkowo, acetylacja zachodzi również w wyniku aktywności metabolicznej bakterii bytujących w okrężnicy.¹³

Eliminacja

Proces eliminacji mesalazyny i jej metabolitu (N-Ac-5-ASA) przebiega wieloma drogami:

• Z kałem wydalana jest większa część substancji¹⁴
• Przez nerki wydalane jest od 20% do 50% dawki (w zależności od sposobu podania, postaci farmaceutycznej i drogi uwalniania mesalazyny), głównie w formie metabolitu N-Ac-5-ASA¹⁵
• Mniejsza część substancji wydalana jest z żółcią¹⁶

Przy zastosowaniu dawkowania 3 × 500 mg mesalazyny na dobę, całkowite wydalenie mesalazyny i N-Ac-5-ASA przez nerki w stanie stacjonarnym wynosi około 25% podanej dawki.¹⁷ Warto zauważyć, że ilość wydalonej, niezmetabolizowanej mesalazyny utrzymuje się na poziomie niższym niż 1% dawki podanej doustnie.¹⁸

Okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji, zaobserwowany po podaniu pojedynczej dawki 3 × 500 mg lub 3 × 1000 mg granulatu Salofalk, wynosi 10,5 godziny.¹⁹

Przenikanie do mleka matki

Około 1% całkowitej doustnej dawki mesalazyny przenika do mleka ludzkiego, głównie w postaci metabolitu N-Ac-5-ASA.²⁰ Informacja ta ma istotne znaczenie przy ocenie bezpieczeństwa stosowania leku u matek karmiących piersią.

Wpływ formy granulatu na właściwości farmakokinetyczne

Preparat Salofalk w postaci granulatu o przedłużonym uwalnianiu, dzięki swojej formie (szaro-białe granulki o podłużnym lub okrągłym kształcie)²¹, zapewnia kontrolowane uwalnianie substancji czynnej. Niewielkie rozmiary granulek (około 1 mm) umożliwiają szybki pasaż z żołądka do jelit, co pozwala na dostarczenie substancji czynnej do miejsc docelowego działania w jelicie, przy jednoczesnym ograniczeniu wchłaniania ogólnoustrojowego i związanych z tym działań niepożądanych.