okrężnica wstępująca
Okrężnica wstępująca (colon ascendens) stanowi początkowy odcinek okrężnicy, będący bezpośrednią kontynuacją kątnicy. Rozpoczyna się w prawym dole biodrowym, na wysokości zastawki krętniczo-kątniczej, i biegnie ku górze wzdłuż prawej ściany jamy brzusznej, aż do prawego podżebrza, gdzie przechodzi w okrężnicę poprzeczną na zgięciu wątrobowym.
Anatomicznie okrężnica wstępująca ma długość około 15-20 cm i charakteryzuje się przyleganiem do tylnej ściany jamy brzusznej. Jest ona otrzewnowana tylko na powierzchni przedniej i bocznej, co czyni ją narządem zaotrzewnowym. To umiejscowienie ma istotne znaczenie podczas procedur chirurgicznych, gdyż dostęp do niej może wymagać mobilizacji prawej części okrężnicy.
W praktyce klinicznej okrężnica wstępująca może być miejscem występowania różnych patologii, takich jak uchyłki, nowotwory (głównie gruczolakoraki), czy też zmiany zapalne. Diagnostyka schorzeń tego odcinka jelita grubego obejmuje przede wszystkim kolonoskopię, tomografię komputerową oraz badania kontrastowe przewodu pokarmowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja tasiemcem – Patofizjologia i mechanizm
Enterobius vermicularis, będący najczęstszym helmintem w klimacie umiarkowanym, wywołuje enterobiozę, charakteryzującą się cyklem życiowym zamkniętym w przewodzie pokarmowym gospodarza. Po połknięciu jaj, które wylęgają się w jelicie cienkim w ciągu 6 godzin, larwy przechodzą dwukrotne linienie i osiągają dojrzałość w jelicie grubym, głównie w jelicie krętym, kątnicy i wyrostku robaczkowym. Samice migrują nocą do okolicy odbytu, gdzie składają 10 000–15 000 jaj, które stają się zakaźne po 4-6 godzinach. Transmisja odbywa się drogą fekalno-oralną, a mechanizmy autoinfekcji i retroinfekcji umożliwiają utrzymanie infekcji mimo krótkiego życia pasożyta (1-3 miesiące). Jaja mogą przetrwać na powierzchniach do 2-3 tygodni, co sprzyja reinfekcji, zwłaszcza u dzieci w wieku szkolnym, u których obserwuje się dodatkowe objawy, takie jak enureza, zaburzenia snu i problemy z koncentracją.
albendazol, autoinfekcja, benzimidazole, białaczka, błona śluzowa jelita, chłoniak, cykl życiowy, dojrzałość płciowa, droga fekalno-oralna, enterobioza, Enterobius vermicularis, enureza, eozynofilia, jelito cienkie, jelito grube, jelito kręte, kątnica, limfocyty Th2, mebendazol, moczenie nocne, nicień pasożytniczy, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź immunologiczna typu 2, okrężnica wstępująca, owsik ludzki, pasożyt obligatoryjny, przewód pokarmowy, pyrantel pamoate, retroinfekcja, stan zapalny, terapia pulsacyjna, wyrostek robaczkowy, zapalenie endometrium, zapalenie pochwy, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivertaxo 10 mg
Rywaroksaban wykazuje przewidywalny, niemal liniowy profil farmakokinetyczny przy dawkach do 15 mg/dobę, z szybkim wchłanianiem i maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny po podaniu doustnym. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, niezależnie od przyjmowania posiłków. Wchłanianie jest zależne od miejsca uwalniania w przewodzie pokarmowym, z istotnym zmniejszeniem AUC (o 29%) i Cmax (o 56%) przy uwalnianiu w proksymalnym jelicie cienkim oraz dalszym spadkiem przy uwalnianiu dystalnym, co wskazuje na konieczność unikania podawania leku poniżej żołądka. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji (Vss) wynosi około 50 litrów. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz szlaki niezależne od CYP, a lek jest substratem P-gp i Bcrp. Klirens całkowity wynosi około 10 L/h, a okres półtrwania po podaniu doustnym wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych.
białko BCRP, białko transportowe P-gp, biodostępność doustna, czas protrombinowy, czynnik Xa, dystalna część jelita cienkiego, granulat rywaroksabanu, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, objętość dystrybucji w stanie równowagi, odczynnik Neoplastin, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, profil farmakokinetyczny, profilaktyka pierwotna ŻChZZ, przewód pokarmowy, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wchłanianie rywaroksabanu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zabieg operacyjny, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, zmienność międzyosobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Entocort 3 mg
Entocort w dawce 3 mg w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu jest wskazany do leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, z lokalizacją zmian w jelicie krętym i/lub okrężnicy wstępującej. Lek nie jest zalecany w ciężkich postaciach choroby ani przy zajęciu innych odcinków przewodu pokarmowego. Ponadto, Entocort 3 mg znajduje zastosowanie w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego, zarówno w indukcji remisji u pacjentów z aktywną postacią choroby, jak i w leczeniu podtrzymującym, mającym na celu zapobieganie nawrotom. Preparat działa miejscowo przeciwzapalnie, co pozwala na ograniczenie ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla konwencjonalnych glikokortykosteroidów.
aktywna postać choroby, badanie histopatologiczne, budezonid, choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie niepożądane, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, indukcja remisji, jelito kręte, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, kolagenowe zapalenie jelita grubego, leczenie podtrzymujące, leczenie przeciwzapalne, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, okrężnica wstępująca, przewlekła biegunka - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rombidux 15 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Rombidux 15 mg, charakteryzuje się wysoką i zależną od dawki biodostępnością po podaniu doustnym, wynoszącą 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg oraz 66% dla dawki 20 mg przy podaniu na czczo, z istotnym wzrostem AUC o 39% po podaniu dawki 20 mg z posiłkiem. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 2-4 godzin. Rywaroksaban wykazuje umiarkowaną zmienność farmakokinetyczną (CV 30-40%) i silne wiązanie z białkami osocza (92-95%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od CYP, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (ok. 1/3 dawki w postaci niezmienionej), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u osób młodych i 11-13 godzin u osób starszych. Wskazane jest przyjmowanie dawek 15 mg i 20 mg z posiłkiem, aby zapewnić odpowiednią biodostępność.
albumina, białko BCRP, białko osocza, biodostępność doustna, CYP2J2, CYP3A4, czynnik Xa, farmakokinetyka liniowa, hamowanie czynnika Xa, jelito cienkie, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, model Emax, Neoplastin, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, P-glikoproteina, przewód pokarmowy, Rombidux, rywaroksaban, stężenie w osoczu, tabletka powlekana, zgłębnik żołądkowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie divertikul – Epidemiologia
Zapalenie divertikul stanowi istotne wyzwanie kliniczne i epidemiologiczne, z rosnącą częstością występowania, szczególnie w populacjach zachodnich, gdzie roczne wskaźniki hospitalizacji wzrosły z 62 do 75,5 na 100 000 osób w latach 1998-2005, a obecna częstość występowania wynosi 188 na 100 000 osobolat. Choroba dotyka głównie osoby starsze, jednak obserwuje się znaczący wzrost zachorowań w grupach młodszych (40-49 lat wzrost o 132%). Epidemiologia wykazuje różnice demograficzne i geograficzne, z wyższą częstością u osób rasy białej oraz mieszkańców obszarów miejskich. Divertikuloza, będąca prekursorem zapalenia, występuje u ponad 70% osób powyżej 80 roku życia, jednak tylko 1-4% z nich rozwija zapalenie w ciągu 7 lat. Powikłania, takie jak ropień, perforacja czy przetoki, są częstsze podczas pierwszego epizodu, a śmiertelność wzrasta zwłaszcza przy perforacji. Czynniki ryzyka obejmują dietę zachodnią, otyłość centralną, palenie oraz stosowanie NLPZ (zwłaszcza innych niż aspiryna), natomiast dieta bogata w błonnik i aktywność fizyczna mają efekt ochronny.
badanie kolonoskopowe, badanie obrazowe przekrojowe, divertikuloza, esica, kolonoskopia kontrolna, mikrobiota jelitowa, niedrożność jelita, niepowikłane zapalenie divertikul, niesteroidowe leki przeciwzapalne, okrężnica esowata, okrężnica wstępująca, otyłość brzuszna, perforacja jelita, powikłane zapalenie divertikul, przetoka jelitowa, rak jelita grubego, ropień, tomografia komputerowa, zapalenie divertikul, zapalenie otrzewnej - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja tasiemcem – Etiologia i przyczyny
Enterobioza, wywoływana przez Enterobius vermicularis, jest najczęstszą infekcją helmintyczną na świecie, dotykającą około 1 miliarda osób, w tym 20-42 miliony w USA. Pasożyt ten kolonizuje jelito grube, zwłaszcza okolice kątnicy, wyrostka robaczkowego i okrężnicy wstępującej. Cykl życiowy trwa 3-4 tygodnie i obejmuje połknięcie jaj, wylęg larw w jelicie cienkim, migrację do jelita grubego, dojrzewanie, zapłodnienie oraz nocną migrację samic do okolicy odbytu, gdzie składają około 10 000 jaj, wywołując intensywny świąd. Jaja stają się zakaźne w ciągu kilku godzin i mogą przetrwać w środowisku do 2-3 tygodni, co sprzyja transmisji fekalno-oralnej, zwłaszcza w warunkach zatłoczonych i przy niedostatecznej higienie osobistej. Najbardziej narażone są dzieci w wieku 5-10 lat oraz osoby przebywające w placówkach zbiorowych.
cykl życiowy pasożyta, droga fekalno-oralna, enterobioza, Enterobius vermicularis, gospodarz pasożyta, infekcja helmintyczna, infekcja tasiemcem, jajo pasożyta, jelito cienkie, jelito grube, kątnica, migracja larw, nawrót choroby, nicień, okrężnica wstępująca, onychofagia, owsik, przewód pokarmowy, reinfekcja owsikami, samozakażenie, świąd odbytu, wyrostek robaczkowy, zakażenie kontaktowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Entocort 3 mg
Budezonid, substancja czynna leku Entocort w dawce 3 mg, jest glikokortykosteroidem o wysokim powinowactwie do receptora glikokortykosteroidowego (około 15-krotnie większym niż prednizolon), wykazującym silne działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych i cytokin. Entocort działa głównie miejscowo, co przekłada się na mniejszy wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), oceniany m.in. przez poranne stężenie kortyzolu w osoczu, 24-godzinne stężenie kortyzolu w osoczu i moczu oraz reakcję na test ACTH, w porównaniu z prednizolonem w dawce 20-40 mg/dobę. Dwuletnie badania wykazały, że Entocort powoduje mniejsze zmniejszenie gęstości mineralnej kości u pacjentów wcześniej nieleczonych steroidami, co jest istotne w kontekście długoterminowego bezpieczeństwa terapii. U dzieci z chorobą Crohna obserwowano nieznacznie większą supresję kortyzolu po 7-dniowym stosowaniu 9 mg Entocortu (64% vs 50% u dorosłych), jednak bez klinicznie istotnych problemów bezpieczeństwa.
budezonid, choroba Crohna, cytokina, czynność nadnerczy, działanie przeciwzapalne, fosfataza zasadowa, gęstość mineralna kości, kortyzol w moczu, kortyzol w surowicy, leczenie podtrzymujące, mediator reakcji zapalnej, okrężnica wstępująca, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, prednizolon, receptor glikokortykosteroidowy, remisja kliniczna, stężenie glukozy, supresja kortyzolu, twarz księżycowata, uwalnianie mediatorów, wysycenie mineralne kości - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kardatuxan 2,5 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku KARDATUXAN w dawce 2,5 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (80-100%) i szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmₐₓ) w ciągu 2-4 godzin po podaniu. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%). Rywaroksaban wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (92-95%) i umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz szlaki niezależne od cytochromu P450, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (ok. 1/3 dawki w postaci niezmienionej), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u osób młodych i 11-13 godzin u osób starszych. Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami, a wpływ masy ciała i rasy na ekspozycję jest minimalny, nie wymagając modyfikacji dawkowania.
albumina, białko oporności raka piersi, biodostępność, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, czas protrombinowy, czynnik Xa, działanie farmakodynamiczne, enzym CYP2J2, enzym CYP3A4, jelito cienkie, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, krzywa stężenia od czasu, marskość wątroby, model Emax, model odcięcia liniowego, objętość dystrybucji, objętość dystrybucji w stanie równowagi, odczynnik Neoplastin, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, ostry zespół wieńcowy, P-glikoproteina, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zgłębnik żołądkowy - Leksykon substancji czynnych
Kwas 5-aminosalicylowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna) charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego skuteczność terapeutyczną. Wchłanianie leku jest największe w proksymalnych odcinkach jelit i maleje w kierunku dystalnym. Mesalazyna ulega metabolizmowi w błonie śluzowej jelit oraz w wątrobie do nieaktywnego metabolitu N-acetylo-5-aminosalicylowego (N-Ac-5-ASA), którego acetylacja nie zależy od fenotypu pacjenta. Wiązanie z białkami osocza wynosi 43% dla mesalazyny i 78% dla N-Ac-5-ASA. Eliminacja odbywa się głównie przez kał oraz nerki (20-50% całkowitej eliminacji, zależnie od formy i drogi podania), z minimalnym wydalaniem żółciowym. Około 1% dawki doustnej przenika do mleka kobiecego, głównie jako N-Ac-5-ASA.
acetylacja mesalazyny, bakterie jelitowe, białka osocza, błona śluzowa jelita, farmakokinetyka, fenotyp acetylacji, jelito grube, kwas 5-aminosalicylowy, kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy, mesalazyna, N-Ac-5-ASA, okolica krętniczo-kątnicza, okrężnica wstępująca, postać farmaceutyczna, przewód pokarmowy, Salofalk, stan równowagi, stężenie maksymalne, tabletki dojelitowe, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Roxan 15 mg
Rywaroksaban, substancja czynna produktu Roxan (15 mg), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, natomiast dla dawki 20 mg jest niższa (66%) przy podaniu na czczo, ale wzrasta o 39% przy podaniu z posiłkiem, co uzasadnia zalecenie przyjmowania dawki 15 mg z posiłkiem. Rywaroksaban wykazuje umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i silne wiązanie z białkami osocza (92-95%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od cytochromu P450, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (ok. 50% dawki w postaci niezmienionej i metabolitów), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób, a u osób starszych 11-13 godzin. W badaniach klinicznych stężenia maksymalne po dawce 20 mg wynosiły średnio 215 μg/l, a minimalne 32 μg/l po 24 godzinach.
BCRP, biodostępność doustna, Cmax, CYP2J2, CYP3A4, czas protrombinowy, czynnik Xa, dysfagia, dystalna część jelita cienkiego, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, Neoplastin, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, P-glikoproteina, proksymalny odcinek jelita cienkiego, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zakrzepica żył głębokich - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaxar 20 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Rivaxar, charakteryzuje się szybkim i prawie całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego dla dawek 2,5 mg i 10 mg (biodostępność 80-100%), natomiast dla dawki 20 mg biodostępność wynosi 66% na czczo i wzrasta o 39% przy podaniu z posiłkiem. Wchłanianie jest zależne od miejsca uwalniania w przewodzie pokarmowym, z istotnym zmniejszeniem ekspozycji przy uwalnianiu dystalnie od żołądka, co wskazuje na konieczność unikania takiego podawania. Rywaroksaban wykazuje umiarkowaną zmienność farmakokinetyczną (CV 30-40%), silne wiązanie z białkami osocza (92-95%) oraz umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od CYP, a eliminacja odbywa się w około 2/3 przez metabolity (połowa nerkowo, połowa z kałem) i w 1/3 w postaci niezmienionej przez nerki. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych, a klirens ogólnoustrojowy to około 10 l/h.
aPTT, białka osocza, białko BCRP, biodostępność doustna, CYP2J2, czynnik Xa, dystalna część jelita cienkiego, enzymy CYP3A4, farmakokinetyka rywaroksabanu, HepTest, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, P-glikoproteina, profil farmakokinetyczny, proksymalny odcinek jelita cienkiego, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wydzielanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, zmienność farmakokinetyczna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xirobud 3 mg
Budezonid, będący glikokortykosteroidem do stosowania miejscowego (kod ATC: A07EA06), jest dostępny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu zawierających 3 mg substancji czynnej (preparat Xirobud). Mechanizm działania opiera się na silnym efekcie przeciwzapalnym, głównie poprzez hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych i cytokin. W badaniach klinicznych wykazano, że budezonid w dawce 9 mg/dobę jest równoważny klinicznie z prednizolonem 40 mg w indukcji remisji u pacjentów z łagodną do umiarkowanej chorobą Crohna (CDAI < 450), przy jednoczesnym mniejszym wpływie na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (m.in. mniejsze obniżenie porannego i dobowego stężenia kortyzolu) oraz mniejszym ryzyku osteoporozy. U dzieci dawka 9 mg/dobę wykazuje skuteczność porównywalną do prednizolonu, z tendencją do mniejszej częstości działań niepożądanych typowych dla GKS, takich jak trądzik czy zespół Cushinga. W badaniach pediatrycznych stosowano dawkowanie dostosowane do masy ciała (6 mg/dobę dla ≤25 kg, 9 mg/dobę dla >25 kg) z obserwowaną poprawą wskaźnika PCDAI oraz jakości życia (IMPACT 3) po 8 tygodniach terapii.
ACTH, adrenokortykotropina, budezonid, choroba Crohna, cytokiny, działania niepożądane, działanie przeciwzapalne, fosfataza zasadowa, gęstość kości, glikokortykosteroid, jakość życia, jelito kręte, kapsułka żelatynowa, kolagenowe zapalenie jelita grubego, kortyzol, leczenie podtrzymujące, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mediatory zapalne, mineralizacja kości, nadnercza, okrężnica wstępująca, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, poprawa histologiczna, poziom glukozy, remisja kliniczna, stan zapalny, twarz księżycowata, zespół Cushinga