limfocytowe zapalenie jelita grubego
Limfocytowe zapalenie jelita grubego (ang. lymphocytic colitis) to przewlekła choroba zapalna jelit należąca do grupy mikroskopowych zapaleń jelita grubego. Charakteryzuje się wodnistą biegunką przy prawidłowym obrazie endoskopowym błony śluzowej jelita oraz obecnością nacieku z limfocytów śródnabłonkowych w badaniu histopatologicznym.
Schorzenie to występuje najczęściej u osób w średnim i starszym wieku, z nieznaczną przewagą u kobiet. Etiologia nie jest w pełni poznana, ale sugeruje się rolę czynników immunologicznych, genetycznych, infekcyjnych oraz wpływ niektórych leków (w szczególności NLPZ, inhibitorów pompy protonowej czy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny).
Diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych przyczyn przewlekłej biegunki oraz wykonaniu kolonoskopii z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Charakterystycznym obrazem mikroskopowym jest zwiększona liczba limfocytów śródnabłonkowych (>20 na 100 komórek nabłonka) przy zachowanej architekturze krypt jelitowych.
Leczenie obejmuje odstawienie potencjalnie wywołujących chorobę leków, stosowanie budezonidu (steroid o działaniu miejscowym), leków przeciwbiegunkowych, a w przypadkach opornych – terapię immunosupresyjną. Rokowanie jest zazwyczaj dobre, z możliwością samoistnej remisji, choć u części pacjentów choroba może mieć charakter nawracający.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cortiment MMX 9 mg
Cortiment MMX to preparat zawierający 9 mg budezonidu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, dedykowany do indukcji remisji u dorosłych pacjentów z łagodną do umiarkowanej aktywną postacią wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG) oraz u chorych z aktywnym mikroskopowym zapaleniem jelita grubego. Lek jest wskazany szczególnie w sytuacjach, gdy standardowa terapia preparatami 5-ASA jest niewystarczająca. Dzięki technologii MMX, która zapewnia odporność na działanie soku żołądkowego i kontrolowane uwalnianie substancji czynnej w jelicie grubym, osiągane są wysokie miejscowe stężenia budezonidu, co pozwala na skuteczne działanie przeciwzapalne z ograniczeniem efektów ogólnoustrojowych glikokortykosteroidów.
badanie endoskopowe, budezonid, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, indukcja remisji, kolagenowe zapalenie jelita grubego, kwas 5-aminosalicylowy, laktoza jednowodna, lecytyna, lek immunosupresyjny, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, nadwrażliwość na soję, nietolerancja laktozy, olej sojowy, przewlekła biegunka, system multi-matrix, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wodnista biegunka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon chorób i schorzeń
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego – Objawy
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (MZJG) to przewlekła choroba zapalna okrężnicy, widoczna jedynie w badaniu histopatologicznym, charakteryzująca się głównie przewlekłą, wodnistą biegunką występującą 5-10 razy dziennie, a u niektórych pacjentów nawet do 15-20 razy, często z towarzyszącymi nocnymi wypróżnieniami (ok. 27%). Obraz kliniczny obejmuje także ból brzucha, wzdęcia, pilną potrzebę wypróżnienia, inkontynencję kałową, zmęczenie, utratę masy ciała oraz w cięższych przypadkach odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. MZJG może manifestować się również objawami pozajelitowymi, takimi jak bóle stawów, zmiany skórne czy objawy neurologiczne. Przebieg choroby jest zmienny, z okresami zaostrzeń i remisji; nawroty występują u 60-80% pacjentów, a remisja trwała osiągana jest u około 40%. Dwa główne podtypy to kolagenowe i limfocytowe zapalenie jelita grubego, z różnicami w przebiegu i powiązaniach z chorobami autoimmunologicznymi.
bóle stawowo-mięśniowe, budezonid, choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, choroba trzewna, choroba zapalna jelit, dyspepsja, inkontynencja kałowa, kolagenowe zapalenie jelita grubego, leczenie podtrzymujące, limfocytowe zapalenie jelita grubego, łuszczyca, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, objawy neurologiczne, objawy pozajelitowe, odwodnienie, parcie naglące, przepuszczalność błony śluzowej, przewlekła biegunka, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, sztywność stawów, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia elektrolitowe, zaostrzenie choroby, zapalenie okrężnicy, zmiany skórne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pegorel 75 mg
Klopidogrel, substancja czynna leku Pegorel 75 mg, został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczono przez co najmniej rok. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, szczególnie w pierwszym miesiącu terapii. W badaniu CAPRIE częstość krwawień wynosiła 9,3%, porównywalnie do ASA. W badaniu CURE ryzyko poważnych krwawień nie wzrosło u pacjentów, którzy przerwali leczenie na ponad 5 dni przed pomostowaniem tętnic wieńcowych, natomiast u kontynuujących terapię w ciągu 5 dni przed zabiegiem częstość krwawień wynosiła 9,6% (klopidogrel + ASA) vs 6,3% (placebo + ASA). W badaniu ACTIVE-A poważne krwawienia występowały u 6,7% pacjentów leczonych klopidogrelem z ASA, w porównaniu do 4,3% w grupie placebo z ASA, z przewagą krwawień pozaczaszkowych (5,3% vs 3,5%) i przewodu pokarmowego (3,5% vs 1,8%). Krwawienia wewnątrzczaszkowe były częstsze w grupie klopidogrelu (1,4% vs 0,8%), jednak bez istotnej różnicy w śmiertelności (1,1% vs 0,7%).
agranulocytoza, alergiczna dławica piersiowa, alergiczny zawał mięśnia sercowego, choroba posurowicza, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, incydent krwotoczny, klopidogrel, krwawienie, krwawienie do skóry, krwawienie dostawowe, krwawienie pozamózgowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zakończone zgonem, krwiomocz, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, leukopenia, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nabyta hemofilia A, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, plamica, pomostowanie tętnic wieńcowych, prasugrel, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz naczyń wieńcowych, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, tienopirydyna, tyklopidyna, udar krwotoczny, wrzód żołądka i dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nadwrażliwości indukowany lekami, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Entocort 3 mg
Entocort w dawce 3 mg w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu jest wskazany do leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, z lokalizacją zmian w jelicie krętym i/lub okrężnicy wstępującej. Lek nie jest zalecany w ciężkich postaciach choroby ani przy zajęciu innych odcinków przewodu pokarmowego. Ponadto, Entocort 3 mg znajduje zastosowanie w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego, zarówno w indukcji remisji u pacjentów z aktywną postacią choroby, jak i w leczeniu podtrzymującym, mającym na celu zapobieganie nawrotom. Preparat działa miejscowo przeciwzapalnie, co pozwala na ograniczenie ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla konwencjonalnych glikokortykosteroidów.
aktywna postać choroby, badanie histopatologiczne, budezonid, choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie niepożądane, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, indukcja remisji, jelito kręte, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, kolagenowe zapalenie jelita grubego, leczenie podtrzymujące, leczenie przeciwzapalne, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, okrężnica wstępująca, przewlekła biegunka - Leksykon substancji czynnych
Budezonid – Właściwości farmakodynamiczne
Budezonid jest glikokortykosteroidem o silnym działaniu miejscowym przeciwzapalnym, wykazującym około 15-krotnie większe powinowactwo do receptorów glikokortykosteroidowych niż prednizolon, co przekłada się na wysoką skuteczność przy ograniczonym wpływie ogólnoustrojowym. Po podaniu ulega około 90% biotransformacji w wątrobie do nieaktywnych metabolitów. Mechanizm działania obejmuje hamowanie mediatorów zapalnych (histamina, leukotrieny, cytokiny takie jak IL-1 do IL-6, TNF-α, IFN-γ), zmniejszenie nadwrażliwości oskrzeli, uszczelnianie nabłonka oraz zwiększenie skuteczności beta-2-sympatykomimetyków. W leczeniu astmy poprawia czynność płuc, łagodzi objawy i zmniejsza nadreaktywność oskrzeli, a także zapobiega zaostrzeniom. W badaniach klinicznych wykazano skuteczność budezonidu wziewnego w dawkach terapeutycznych, z szybką poprawą czynności płuc już po kilku godzinach, a pełne działanie osiągane jest po około 4 tygodniach terapii.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma oskrzelowa, astma wysiłkowa, beta-2-sympatykomimetyk, biotransformacja wątrobowa, bodziec cholinergiczny, chemokina, choroba Crohna, cytokina, czynność kory nadnerczy, działanie przeciwzapalne, eikozanoid, eozynofil, fosfolipaza A2, glikokortkosteroid, granulocyt zasadochłonny, histamina, kolagenowe zapalenie jelita grubego, komórka tuczna, kortyzol, kwas arachidonowy, leukotrien, limfocytowe zapalenie jelita grubego, nadwrażliwość oskrzeli, neutrofil, reaktywność dróg oddechowych, receptor glikokortykosteroidowy, skurcz oskrzeli, stymulacja ACTH, wysycenie mineralne kości, zaostrzenie POChP, zespół krupu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Areplex 75 mg
Klopidogrel, substancja czynna leku Areplex (tabletki powlekane 75 mg), był szeroko badany u ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 leczonych było przez co najmniej rok. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest krwawienie, które najczęściej występuje w pierwszym miesiącu terapii. W badaniu CAPRIE częstość krwawień wynosiła 9,3% zarówno dla klopidogrelu, jak i ASA, z podobnym odsetkiem ciężkich krwawień. W badaniach CURE, CLARITY, COMMIT i ACTIVE-A odnotowano wzrost ryzyka krwawień przy terapii skojarzonej klopidogrel + ASA, zwłaszcza w przewodzie pokarmowym (3,5% vs 1,8%) oraz krwawieniach wewnątrzczaszkowych (1,4% vs 0,8%), jednak bez istotnego wzrostu krwawień śmiertelnych. Intensywne leczenie przeciwpłytkowe trzema lekami (ASA + klopidogrel + dipirydamol) po udarze niedokrwiennym zwiększało ryzyko krwawień (OR 2,54, 95% CI 2,05-3,16, p<0,0001).
agranulocytoza, autoimmunologiczny zespół insulinowy, choroba posurowicza, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, granulocytopenia, hemofilia nabyta A, hipoglikemia, klopidogrel, krwawienie, krwawienie dostawowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiomocz, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie fibrynolityczne, leczenie przeciwpłytkowe, leukopenia, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, pomostowanie tętnic wieńcowych, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar niedokrwienny mózgu, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clopidogrel Genoptim 75 mg
Klopidogrel, substancja czynna leku Clopidogrel Genoptim 75 mg, został oceniony pod kątem bezpieczeństwa w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 44 000 pacjentów, z czego ponad 12 000 stosowało lek przez co najmniej rok. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, obserwowane szczególnie w pierwszym miesiącu terapii. W badaniu CAPRIE częstość krwawień wynosiła 9,3% zarówno dla klopidogrelu, jak i kwasu acetylosalicylowego (ASA), z podobnym odsetkiem ciężkich powikłań krwotocznych. Badania CURE, CLARITY, COMMIT i ACTIVE-A potwierdziły, że terapia skojarzona klopidogrelem z ASA zwiększa częstość krwawień, zwłaszcza pozaczaszkowych i przewodu pokarmowego (np. w ACTIVE-A 6,7% vs 4,3% w grupie placebo z ASA), jednak częstość ciężkich krwawień i udarów krwotocznych pozostaje zbliżona między grupami. W badaniu CURE odsetek krwawień u pacjentów kontynuujących terapię do 5 dni przed zabiegiem wynosił 9,6% (klopidogrel + ASA) vs 6,3% (placebo + ASA).
agnozja, agranulocytoza, choroba posurowicza, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, granulocytopenia, hemofilia nabyta, hipoglikemia, klopidogrel, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, kwas acetylosalicylowy, leukopenia, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość na lek, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niestrawność, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność wątroby, pancytopenia, parestezja, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, udar krwotoczny, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia smaku, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół nadwrażliwości polekowej, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cortiment MMX 9 mg
Cortiment MMX to lek zawierający budezonid, glikokortykosteroid o działaniu miejscowym, stosowany w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG) oraz mikroskopowego zapalenia jelita grubego. Mechanizm działania polega na hamowaniu procesów zapalnych, w tym produkcji cytokin i aktywacji komórek zapalnych, przy minimalnym wpływie na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza. Tabletki wykorzystują technologię MMX, umożliwiającą kontrolowane uwalnianie substancji czynnej w jelicie grubym, co zwiększa skuteczność miejscową i ogranicza działania ogólnoustrojowe. W badaniach klinicznych III fazy u 255 pacjentów z łagodną do umiarkowanej postacią WZJG, stosowanie 9 mg/dobę Cortiment MMX przez 8 tygodni wykazało istotnie wyższą skuteczność w indukcji remisji (17,4-17,9%) w porównaniu z placebo (4,5-7,4%), z p<0,05. Remisja definiowana była jako UCDAI ≤1, brak krwawienia i prawidłowa endoskopia. Brak jest bezpośrednich porównań z preparatami 5-ASA, które pozostają standardem leczenia.
badanie kliniczne III fazy, białka adhezyjne, budezonid, cytokiny, efekt przeciwzapalny, glikokortykosteroid, kolagenowe zapalenie jelita grubego, krwawienie z odbytnicy, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mesalazyna, metoda podwójnie ślepej próby, mikroskopowe zapalenie jelita, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, otoczka dojelitowa, poprawa histologiczna, remisja kliniczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xirobud 3 mg
Budezonid, będący glikokortykosteroidem do stosowania miejscowego (kod ATC: A07EA06), jest dostępny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu zawierających 3 mg substancji czynnej (preparat Xirobud). Mechanizm działania opiera się na silnym efekcie przeciwzapalnym, głównie poprzez hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych i cytokin. W badaniach klinicznych wykazano, że budezonid w dawce 9 mg/dobę jest równoważny klinicznie z prednizolonem 40 mg w indukcji remisji u pacjentów z łagodną do umiarkowanej chorobą Crohna (CDAI < 450), przy jednoczesnym mniejszym wpływie na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (m.in. mniejsze obniżenie porannego i dobowego stężenia kortyzolu) oraz mniejszym ryzyku osteoporozy. U dzieci dawka 9 mg/dobę wykazuje skuteczność porównywalną do prednizolonu, z tendencją do mniejszej częstości działań niepożądanych typowych dla GKS, takich jak trądzik czy zespół Cushinga. W badaniach pediatrycznych stosowano dawkowanie dostosowane do masy ciała (6 mg/dobę dla ≤25 kg, 9 mg/dobę dla >25 kg) z obserwowaną poprawą wskaźnika PCDAI oraz jakości życia (IMPACT 3) po 8 tygodniach terapii.
ACTH, adrenokortykotropina, budezonid, choroba Crohna, cytokiny, działania niepożądane, działanie przeciwzapalne, fosfataza zasadowa, gęstość kości, glikokortykosteroid, jakość życia, jelito kręte, kapsułka żelatynowa, kolagenowe zapalenie jelita grubego, kortyzol, leczenie podtrzymujące, limfocytowe zapalenie jelita grubego, mediatory zapalne, mineralizacja kości, nadnercza, okrężnica wstępująca, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, poprawa histologiczna, poziom glukozy, remisja kliniczna, stan zapalny, twarz księżycowata, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vixam 75 mg
Klopidogrel, oceniany w badaniach klinicznych na ponad 42 000 pacjentów, wykazuje profil bezpieczeństwa porównywalny z kwasem acetylosalicylowym (ASA) w dawce 325 mg/dobę. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, z częstością 9,3% w badaniu CAPRIE, przy czym ciężkie krwawienia występowały u 1,4% pacjentów leczonych klopidogrelem i 1,6% przyjmujących ASA. W badaniu CURE zaobserwowano zależność częstości dużych krwawień od dawki ASA stosowanej w skojarzeniu z klopidogrelem: dla ASA <100 mg 2,6% vs. 2,0%, dla ASA 100-200 mg 3,5% vs. 2,3%, a dla ASA >200 mg 4,9% vs. 4,0% (klopidogrel+ASA vs. placebo+ASA). Ryzyko krwawień zmniejszało się w czasie trwania terapii, a u pacjentów planowanych do operacji wieńcowego przeszczepu omijającego zaleca się odstawienie klopidogrelu co najmniej 5 dni przed zabiegiem, aby ograniczyć ryzyko krwawień okołooperacyjnych. W badaniach CLARITY i COMMIT częstość dużych krwawień była niska i porównywalna między grupami leczonymi klopidogrelem+ASA a placebo+ASA (odpowiednio 1,3% vs. 1,1% i 0,6% vs. 0,5%).
agranulocytoza, choroba posurowicza, ciężka małopłytkowość, ciężka neutropenia, ciężki krwotok, granulocytopenia, incydent krwotoczny, klopidogrel, krwawienie dosiatkówkowe, krwawienie dostawowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiak, krwiomocz, krwioplucie, krwotok płucny, krwotok pozaotrzewnowy, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, limfocytowe zapalenie jelita grubego, liszaj płaski, małopłytkowość, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, pancytopenia, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, przeszczep wieńcowy omijający, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie smaku, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie kłębuszkowe nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół Stevensa-Johnsona