receptor X farnezoidowy
Receptor X farnezoidowy (FXR) jest jądrowym receptorem należącym do nadrodziny receptorów hormonów steroidowych. Pełni kluczową rolę w regulacji metabolizmu kwasów żółciowych, lipidów i glukozy. FXR jest kodowany przez gen NR1H4 i występuje głównie w wątrobie, jelitach, nerkach i nadnerczach.
Głównym naturalnym ligandem dla FXR są kwasy żółciowe, szczególnie kwas chenodeoksycholowy (CDCA). Po aktywacji przez ligandy, FXR tworzy heterodimer z receptorem retinoidowym X (RXR) i wiąże się do specyficznych sekwencji DNA, regulując ekspresję genów docelowych. Aktywacja FXR prowadzi do hamowania syntezy kwasów żółciowych poprzez obniżenie ekspresji kluczowego enzymu CYP7A1 oraz zwiększenie ekspresji transporterów odpowiedzialnych za wydalanie kwasów żółciowych.
W kontekście klinicznym, modulatory FXR są badane jako potencjalne leki w terapii chorób wątroby, takich jak niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), pierwotne zapalenie dróg żółciowych (PBC) oraz niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH). Kwas obetycholowy, półsyntetyczny agonista FXR, został zatwierdzony do leczenia PBC i jest w zaawansowanych badaniach klinicznych dla NASH.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Cholestaza ciążowa (ICP) to zaburzenie wątroby występujące głównie w trzecim trymestrze ciąży, charakteryzujące się świądem skóry, podwyższonym poziomem całkowitych kwasów żółciowych (TBA) oraz nieprawidłowymi testami wątrobowymi. Patogeneza ICP jest wieloczynnikowa, obejmując mutacje genów transportujących kwasy żółciowe (ABCB4, ABCB11, ATP8B1), wpływ hormonów płciowych (estrogenów i metabolitów progesteronu) oraz czynniki środowiskowe, takie jak niedobory żywieniowe i zwiększona przepuszczalność jelitowa. Estrogeny i metabolity progesteronu hamują funkcję transporterów BSEP i MRP2, co prowadzi do akumulacji kwasów żółciowych w hepatocytach. W ICP obserwuje się zmieniony profil kwasów żółciowych, z dominacją kwasu cholowego (CA) i zwiększonym stosunkiem CA/CDCA. Podwyższone TBA u matki koreluje z ryzykiem powikłań płodowych, w tym porodu przedwczesnego, zespołu zaburzeń oddechowych i wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, szczególnie przy poziomach TBA >100 μmol/L, gdzie ryzyko obumarcia wynosi około 3%.
apoptoza hepatocytów, cholestaza ciążowa, czynniki genetyczne, fosfatydylocholina, homeostaza kwasów żółciowych, kanaliki żółciowe, komórki Kupffera, kwas ursodeoksycholowy, kwasy żółciowe, metabolity progesteronu, mięśniówka macicy, oksytocyna, płyn owodniowy, receptor kwasów żółciowych, receptor X farnezoidowy, stres oksydacyjny, świąd skóry, szlak NF-κB, testy wątrobowe, wewnątrzmaciczne obumarcie płodu, zatrzymanie akcji serca, zespół metaboliczny -
Leksykon chorób i schorzeń
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (MZJG) to przewlekła choroba zapalna jelit charakteryzująca się wodnistą biegunką niekrwistą, przy prawidłowym lub niemal prawidłowym obrazie endoskopowym błony śluzowej. Patogeneza MZJG jest wieloczynnikowa i obejmuje predyspozycje genetyczne, w tym związki z haplotypami HLA (np. HLA 8.1, HLA-DQ2, HLA-DQ8) oraz polimorfizmy genów takich jak 5-HTTLPR i IL-6-174, które wpływają na odpowiedź immunologiczną i zapalną. Choroba wykazuje profil cytokin Th1 z podwyższonymi poziomami IFN-γ, TNF-α i IL-1β, co prowadzi do dysfunkcji bariery jelitowej i zwiększonej przepuszczalności śluzówki. W patogenezie istotną rolę odgrywa także dysbioza mikrobioty jelitowej, ze zmniejszoną różnorodnością bakterii, zubożeniem Clostridiales i Akkermansia muciniphila oraz wzrostem Prevotella i Campylobacter concisus, co może być modulowane przez czynniki środowiskowe, takie jak stosowanie inhibitorów pompy protonowej (PPI) i palenie tytoniu. Zaburzenia wchłaniania jonów Na+ i Cl- oraz kwasów żółciowych (obserwowane u 44-60% pacjentów) przyczyniają się do biegunki wydzielniczej, a mechanizmy te są powiązane z dysfunkcją białek ścisłych połączeń (klaudyny-4, -5, -8) i receptorów takich jak FXR i TGR5.
antygen leukocytarny, badanie endoskopowe, bariera jelitowa, budezonid, choroba autoimmunologiczna, choroba trzewna, choroba zapalna jelit, cukrzyca typu 1, czynnik jądrowy kappa-B, czynnik martwicy nowotworów, czynnik martwicy nowotworów alfa, degradacja macierzy, dysbioza, haplotyp HLA, inhibitor pompy protonowej, integryna, interferon gamma, interleukina, interleukina 1 beta, kolagenowe zapalenie jelita grubego, kwas żółciowy, limfocyt Th, limfocytowe zapalenie jelita grubego, metaloproteinaza, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odpowiedź cytokinowa, polimorfizm 5-HTTLPR, polimorfizm genu, przepuszczalność jelitowa, receptor sprzężony z białkiem G, receptor X farnezoidowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, serotonina, syntaza tlenku azotu, transformujący czynnik wzrostu beta, wedolizumab, zespół Sjögrena
