metabolity progesteronu
Metabolity progesteronu to produkty enzymatycznego rozpadu progesteronu, kluczowego hormonu płciowego, produkowanego głównie przez ciałko żółte jajnika, łożysko oraz w mniejszych ilościach przez nadnercza. Najważniejszymi metabolitami progesteronu są pregnanolony (5α-pregnanolony i 5β-pregnanolony) oraz pregnandiol.
W procesie metabolizmu progesteron jest przekształcany w wątrobie przez szereg reakcji redukcji, oksydacji i sprzęgania. Głównym metabolitem w moczu jest pregnandiol glukuronid (PDG), którego oznaczenie jest wykorzystywane w diagnostyce funkcji ciałka żółtego, monitorowaniu cyklu menstruacyjnego oraz w ocenie prawidłowego przebiegu ciąży.
Metabolity progesteronu posiadają właściwości neurosteroidowe, wpływając na receptory GABA-A w ośrodkowym układzie nerwowym. Allopregnanolon (5α-pregnan-3α-ol-20-on), jeden z głównych metabolitów, wykazuje silne działanie anksjolityczne i przeciwdrgawkowe. Zaburzenia w metabolizmie progesteronu mogą mieć związek z takimi stanami jak zespół napięcia przedmiesiączkowego czy depresja poporodowa.
Oznaczanie metabolitów progesteronu ma istotne znaczenie kliniczne w diagnostyce endokrynologicznej, ginekologicznej i położniczej. Metody oznaczania obejmują chromatografię gazową, chromatografię cieczową sprzężoną ze spektrometrią mas (LC-MS/MS) oraz immunochemiczne testy ELISA.