receptor kwasów żółciowych

Receptor kwasów żółciowych (ang. bile acid receptor, BAR) to białko receptorowe należące do rodziny jądrowych czynników transkrypcyjnych, które odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu kwasów żółciowych, lipidów oraz homeostazy glukozy. Znany również jako receptor jądrowy FXR (farnesoid X receptor), kodowany jest przez gen NR1H4.

FXR jest aktywowany przez kwasy żółciowe, w szczególności przez kwas chenodeoksycholowy, co prowadzi do regulacji ekspresji genów zaangażowanych w metabolizm lipidów i węglowodanów. Aktywacja receptora skutkuje hamowaniem syntezy kwasów żółciowych w wątrobie poprzez obniżenie ekspresji cytochromu P450 7A1 (CYP7A1) – kluczowego enzymu w szlaku syntezy kwasów żółciowych.

Zaburzenia w funkcjonowaniu receptora FXR mogą prowadzić do różnych chorób metabolicznych, w tym niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD), pierwotnego zapalenia dróg żółciowych (PBC) oraz zespołu jelita drażliwego. Receptor ten stanowi obiecujący cel terapeutyczny w leczeniu chorób wątroby, zaburzeń metabolicznych i chorób układu pokarmowego.

Agoniści receptora FXR, jak kwas obetycholowy (Ocaliva), znaleźli zastosowanie kliniczne w leczeniu pierwotnego zapalenia dróg żółciowych i są badane w kontekście leczenia NAFLD oraz innych chorób wątroby. Modulacja aktywności receptora kwasów żółciowych oferuje nowe możliwości terapeutyczne w leczeniu chorób metabolicznych i zapalnych.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Cholestaza ciążowa – Patofizjologia i mechanizm

Cholestaza ciążowa (ICP) to zaburzenie wątroby występujące głównie w trzecim trymestrze ciąży, charakteryzujące się świądem skóry, podwyższonym poziomem całkowitych kwasów żółciowych (TBA) oraz nieprawidłowymi testami wątrobowymi. Patogeneza ICP jest wieloczynnikowa, obejmując mutacje genów transportujących kwasy żółciowe (ABCB4, ABCB11, ATP8B1), wpływ hormonów płciowych (estrogenów i metabolitów progesteronu) oraz czynniki środowiskowe, takie jak niedobory żywieniowe i zwiększona przepuszczalność jelitowa. Estrogeny i metabolity progesteronu hamują funkcję transporterów BSEP i MRP2, co prowadzi do akumulacji kwasów żółciowych w hepatocytach. W ICP obserwuje się zmieniony profil kwasów żółciowych, z dominacją kwasu cholowego (CA) i zwiększonym stosunkiem CA/CDCA. Podwyższone TBA u matki koreluje z ryzykiem powikłań płodowych, w tym porodu przedwczesnego, zespołu zaburzeń oddechowych i wewnątrzmacicznego obumarcia płodu, szczególnie przy poziomach TBA >100 μmol/L, gdzie ryzyko obumarcia wynosi około 3%.
apoptoza hepatocytów, cholestaza ciążowa, czynniki genetyczne, fosfatydylocholina, homeostaza kwasów żółciowych, kanaliki żółciowe, komórki Kupffera, kwas ursodeoksycholowy, kwasy żółciowe, metabolity progesteronu, mięśniówka macicy, oksytocyna, płyn owodniowy, receptor kwasów żółciowych, receptor X farnezoidowy, stres oksydacyjny, świąd skóry, szlak NF-κB, testy wątrobowe, wewnątrzmaciczne obumarcie płodu, zatrzymanie akcji serca, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła stwardniająca cholangitis – Etiologia i przyczyny

Przewlekła stwardniająca cholangitis (PSC) to przewlekła choroba wątroby charakteryzująca się postępującym zapaleniem i włóknieniem dróg żółciowych, prowadzącym do ich zwężenia, cholestazy, marskości i niewydolności wątroby. Etiologia PSC jest wieloczynnikowa, obejmująca predyspozycje genetyczne, zwłaszcza związane z allelami HLA A1, B8 i DR3 oraz około 20 genami zlokalizowanymi głównie w kompleksie HLA. Czynniki genetyczne odpowiadają za około 10% podatności, natomiast czynniki środowiskowe, w tym zaburzenia mikrobiomu jelitowego, infekcje i ekspozycja na toksyny, mogą tłumaczyć ponad 50% przypadków. PSC wykazuje silny związek z chorobami zapalnymi jelit (IBD), szczególnie wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, które współwystępuje u 60-80% pacjentów. Obecność autoprzeciwciał (ANA 53-75%, ANCA 80-87%, ASMA do 75%, aCL 66%) wskazuje na udział mechanizmów immunologicznych, jednak PSC nie reaguje typowo na leczenie immunosupresyjne, co odróżnia ją od klasycznych chorób autoimmunologicznych.
allele HLA, bariera jelitowa, cholangiocarcinoma, cholestaza, choroba zapalna jelit, dysbioza jelitowa, GWAS, Human Leukocyte Antigen, immunosupresja, kamica żółciowa, krążenie wrotne, kwasy żółciowe, limfocyty Th17, marskość wątroby, mikrobiom jelitowy, niewydolność wątroby, nowotwór dróg żółciowych, odporność komórkowa, oś jelito-wątroba, parasol wodorowęglanowy, przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów, przeciwciała przeciw mięśniom gładkim, przeciwciała przeciwjądrowe, przeszczep wątroby, przewlekła stwardniająca cholangitis, receptor kwasów żółciowych, układ HLA, włóknienie dróg żółciowych, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zastój żółci

receptor kwasów żółciowych

Powiązane wpisy

Cholestaza ciążowa – Patofizjologia i mechanizm

Przewlekła stwardniająca cholangitis – Etiologia i przyczyny