rozwarcie szyjki macicy
Rozwarcie szyjki macicy to proces stopniowego poszerzania się ujścia szyjki macicy podczas porodu. Jest to jeden z kluczowych parametrów ocenianych w trakcie badania położniczego, który pozwala określić postęp porodu. Rozwarcie szyjki macicy mierzone jest w centymetrach, od 0 cm (szyjka zamknięta) do 10 cm (pełne rozwarcie), kiedy to kanał rodny jest gotowy do przejścia główki dziecka.
Proces rozwarcia szyjki przebiega w różnym tempie, zwłaszcza u pierwiastek (kobiet rodzących po raz pierwszy) i wieloródek. W pierwszym okresie porodu szyjka ulega skróceniu (zgładzeniu), a następnie stopniowemu rozwieraniu. Za prawidłowe tempo rozwarcia u pierwiastek przyjmuje się około 1 cm na godzinę, natomiast u wieloródek proces ten może przebiegać szybciej.
Ocena rozwarcia szyjki macicy jest podstawowym elementem monitorowania postępu porodu i umożliwia podejmowanie decyzji klinicznych dotyczących dalszego prowadzenia porodu, włącznie z ewentualną stymulacją czynności skurczowej w przypadku zatrzymania postępu porodu. Nieprawidłowe tempo rozwarcia szyjki może świadczyć o dysproporcji matczyno-płodowej, nieprawidłowym ułożeniu płodu lub zaburzeniach czynności skurczowej macicy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Słabość szyjki macicy – Epidemiologia
Niewydolność szyjki macicy (cervical insufficiency) dotyczy około 0,5-1,5% ciąż i jest istotną przyczyną poronień w drugim trymestrze, odpowiadając za 20-25% utrat ciąży w tym okresie. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie oraz przezpochwowym badaniu ultrasonograficznym, gdzie skrócenie szyjki macicy poniżej 2,5 cm, rozwarcie szyjki oraz lejkowate rozszerzenie (funneling) powyżej 50% przed 25 tygodniem ciąży wskazują na wysokie ryzyko porodu przedwczesnego (do 80%). Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentek z historią poronień w drugim trymestrze, wcześniejszych porodów przedwczesnych oraz po zabiegach chirurgicznych na szyjce macicy (biopsja stożkowa, LEEP). Wskazane jest wykonywanie przezpochwowego USG od 15-16 tygodnia ciąży u kobiet z czynnikami ryzyka, a także seryjne pomiary długości szyjki u pacjentek z historią porodu przedwczesnego.
badanie ultrasonograficzne przezpochwowe, biopsja stożkowa, cerclage, ciąża wielopłodowa, dietylostilbestrol, długość szyjki macicy, krótka szyjka macicy, medycyna matczyno-płodowa, niewydolność szyjki macicy, poród przedwczesny, poronienie w drugim trymestrze, rozwarcie szyjki macicy, samoistny poród przedwczesny, uraz szyjki macicy, utrata ciąży, zabieg LEEP, zmiana przedrakowa szyjki macicy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Atosiban Mercapharm 6,75 mg/0,9 ml
Atosiban Mercapharm, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 6,75 mg/0,9 ml, jest antagonistą receptorów oksytocynowych stosowanym w położnictwie do zahamowania przedwczesnej czynności porodowej u dorosłych pacjentek. Lek charakteryzuje się klarownym, bezbarwnym roztworem o pH 4,0-5,0 i osmolarności 265-320 mosmol/kg. Wskazaniem do terapii jest obecność co najmniej 4 regularnych skurczów macicy trwających minimum 30 sekund w ciągu 30 minut, rozwarcie szyjki macicy od 1 do 3 cm (0-3 cm u pierworódek) oraz skrócenie szyjki o co najmniej 50%, wiek ciążowy między 24 a 33 tygodniem oraz prawidłowe tętno płodu potwierdzające jego dobry stan. Diagnostyka przed leczeniem obejmuje kardiotokografię, badanie ginekologiczne oraz dokładne ustalenie wieku ciążowego na podstawie daty ostatniej miesiączki i ultrasonografii.
atosiban, atozyban, badanie ginekologiczne, badanie ultrasonograficzne, czynność skurczowa macicy, kardiotokografia, octan, położnik, poród przedwczesny, przedwczesna czynność porodowa, roztwór do wstrzykiwań, rozwarcie szyjki macicy, skrócenie szyjki macicy, skurcz macicy, skurcze Braxtona-Hicksa, stan kliniczny, tętno płodu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Fenactil 5 mg/ml
Stosowanie chloropromazyny (Fenactil) w okresie ciąży wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej oceny korzyści względem ryzyka przez lekarza prowadzącego. Brak jednoznacznych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych oraz potwierdzone szkodliwe działanie w badaniach na zwierzętach wskazują, że lek nie powinien być rutynowo stosowany w ciąży. Chloropromazyna może przedłużać poród, dlatego jej podanie jest zalecane dopiero przy rozszerzeniu ujścia szyjki macicy do 3-4 cm. U płodu i noworodka obserwuje się ryzyko apatii, paradoksalnego pobudzenia, drżeń oraz pogorszenia stanu klinicznego, co może skutkować niższą punktacją w skali Apgar. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie leku w trzecim trymestrze, gdyż noworodki mogą wykazywać objawy pozapiramidowe, odstawienne, zaburzenia napięcia mięśniowego, senność, niewydolność oddechową oraz trudności w ssaniu, co wymaga intensywnego monitorowania po porodzie.
chloropromazyna, chloropromazyna chlorowodorek, hipertonia mięśniowa, hipotonia mięśniowa, lek przeciwpsychotyczny, monitorowanie noworodka, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, przedłużony poród, przenikanie do mleka matki, roztwór do wstrzykiwań, rozwarcie szyjki macicy, skala Apgar, zaburzenie ruchowe, zespół odstawienny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Atosiban EVER Pharma 6,75 mg/0,9 ml
Atosiban EVER Pharma (6,75 mg/0,9 ml, roztwór do wstrzykiwań) jest tokolitykiem stosowanym w celu hamowania przedwczesnej czynności porodowej u dorosłych pacjentek w ciąży, w okresie od 24. do 33. tygodnia ciąży. Wskazaniem do terapii jest aktywna czynność skurczowa macicy, definiowana jako co najmniej 4 regularne skurcze w ciągu 30 minut, trwające minimum 30 sekund każdy, oraz zmiany w szyjce macicy – rozwarcie od 1 do 3 cm (0-3 cm u pierworódek) i skrócenie szyjki o ≥50%. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest potwierdzenie prawidłowego tętna płodu, co wyklucza pilne zakończenie ciąży. Preparat jest dostępny w formie przezroczystego, bezbarwnego roztworu o pH 4,0–5,0, zawierającego atozyban w postaci octanu.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Fenactil 25 mg/ml
Chloropromazyna (Fenactil) nie powinna być rutynowo stosowana u kobiet ciężarnych ze względu na brak wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo oraz udokumentowane szkodliwe działanie w badaniach na zwierzętach. Lek może wydłużać czas porodu i nie jest zalecany przed osiągnięciem rozwarcia szyjki macicy 3-4 cm. Ekspozycja płodu na chloropromazynę, zwłaszcza w trzecim trymestrze, wiąże się z ryzykiem wystąpienia u noworodków objawów takich jak apatia, pobudzenie psychoruchowe, drżenia mięśniowe, obniżona ocena w skali Apgar, a także objawów pozapiramidowych, odstawienia leku, zaburzeń napięcia mięśniowego, nadmiernej senności, niewydolności oddechowej oraz problemów z karmieniem. Noworodki te wymagają ścisłego monitorowania stanu klinicznego po urodzeniu.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atosiban Accord 37,5 mg/5 ml
Atosiban Accord (37,5 mg/5 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) zawierający 7,5 mg atozybanu w 1 ml koncentratu jest wskazany do stosowania w ściśle określonym okresie ciąży między 24 a 33 pełnymi tygodniami. Lek jest przeciwwskazany w przypadku ciąży poniżej 24 tygodnia lub powyżej 33 tygodnia, a także przy przedwczesnym pęknięciu błon płodowych po 30 tygodniu, ze względu na ryzyko zakażenia wewnątrzmacicznego. Ponadto, Atosiban Accord nie powinien być stosowany przy zaburzeniach tętna płodu, wewnątrzmacicznej śmierci płodu, podejrzeniu zakażenia wewnątrzmacicznego, łożysku przodującym, przedwczesnym oddzieleniu łożyska, przedporodowym krwotoku macicznym, rzucawce lub ciężkim stanie przedrzucawkowym oraz innych stanach matki zagrażających życiu, gdzie podtrzymywanie ciąży jest niebezpieczne. Nadwrażliwość na atozyban lub substancje pomocnicze stanowi kolejne bezwzględne przeciwwskazanie.
atosiban, atozyban, ciąża mnoga, koncentrat do sporządzania roztworu, krwotok maciczny, leczenie tokolityczne, łożysko przodujące, nadwrażliwość na substancję czynną, patologia łożyska, przedwczesne oddzielenie łożyska, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, rozwarcie szyjki macicy, rzucawka, skrócenie szyjki macicy, stan przedrzucawkowy, terapia tokolityczna, ujście wewnętrzne szyjki macicy, wewnątrzmaciczna śmierć płodu, zaawansowana ciąża, zaburzenie tętna płodu, zakażenie wewnątrzmaciczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Cervidil 10 mg
Lek Cervidil to system terapeutyczny dopochwowy zawierający 10 mg dinoprostonu (Prostaglandyny E2), uwalniający substancję czynną w tempie około 0,3 mg/godzinę przez 24 godziny. Preparat jest przeznaczony do stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych przez wykwalifikowany personel, z zapewnieniem stałego monitorowania czynności skurczowej macicy oraz stanu płodu. System należy wprowadzić głęboko do tylnego sklepienia pochwy i pozostawić na miejscu maksymalnie 24 godziny, stosując jednorazową aplikację. Po usunięciu systemu zaleca się zachowanie co najmniej 30-minutowej przerwy przed rozpoczęciem dożylnego wlewu oksytocyny, aby zminimalizować ryzyko hiperstymulacji macicy. Lek nie jest zalecany u ciężarnych poniżej 18. roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie.
amniotomia, dinoproston, dojrzewanie szyjki macicy, hiperstymulacja macicy, hipertoniczne skurcze macicy, niedociśnienie, oksytocyna, pęknięcie błon płodowych, personel medyczny, rozwarcie szyjki macicy, sklepienie pochwy, skurcze macicy, środek poślizgowy, system terapeutyczny dopochwowy, tachykardia, wieloródka, zagrożenie płodu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Atosiban EVER Pharma 37,5 mg/5 ml
Atosiban EVER Pharma to tokolityk w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający 37,5 mg atozybanu (octanu) w 5 ml, o stężeniu 7,5 mg/ml w koncentracie i 0,75 mg/ml po rozcieńczeniu, pH 4,0-5,0. Lek jest wskazany do hamowania przedwczesnej czynności porodowej u kobiet ciężarnych w wieku ciążowym 24-33 tygodnie, u których występuje co najmniej 4 regularne skurcze macicy w 30 minut (każdy trwający ≥30 sekund), rozwarcie szyjki macicy 1-3 cm u wieloródek lub 0-3 cm u pierworódek z co najmniej 50% skróceniem szyjki oraz prawidłowy dobrostan płodu potwierdzony prawidłowym tętnem.
atozyban, czynność skurczowa macicy, dobrostan płodu, dojrzewanie płuc płodu, działanie tokolityczne, hamowanie przedwczesnej czynności porodowej, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kortykosteroid, pierworódka, poród przedwczesny, rozwarcie szyjki macicy, skrócenie szyjki macicy, skurcz macicy, szyjka macicy, tętno płodu, wiek ciążowy, wieloródka - Leksykon substancji czynnych
Atozyban – Wskazania do stosowania
Atozyban jest antagonistą receptora oksytocyny stosowanym jako tokolityk w celu zahamowania przedwczesnej czynności skurczowej macicy u kobiet ciężarnych. Wskazaniem do terapii jest obecność co najmniej 4 regularnych skurczów macicy w ciągu 30 minut, każdy trwający minimum 30 sekund, rozwarcie szyjki macicy od 1 do 3 cm u wieloródek lub 0 do 3 cm u pierworódek, skrócenie szyjki macicy o ≥ 50%, wiek ciążowy 24-33 pełne tygodnie oraz prawidłowe tętno płodu. Preparaty zawierające atozyban dostępne są w formie koncentratu do infuzji (37,5 mg/5 ml, stężenie po rozcieńczeniu 0,75 mg/ml) oraz roztworu do wstrzykiwań (6,75 mg/0,9 ml) do podania w bolusie, co umożliwia dostosowanie schematu dawkowania do potrzeb klinicznych.
antagonista receptora oksytocyny, czynność skurczowa macicy, dojrzewanie płuc płodu, glikokortykosteroid, hamowanie czynności skurczowej macicy, pierworódka, poród przedwczesny, przedwczesna czynność porodowa, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, rozwarcie szyjki macicy, skrócenie szyjki macicy, śmiertelność noworodków, tętno płodu, tokolityk, wiek ciążowy, wieloródka - Leksykon chorób i schorzeń
Słabość szyjki macicy – Objawy
Niedomykalność szyjki macicy (niewydolność szyjki macicy) to stan charakteryzujący się bezbolesnym, przedwczesnym rozwarciem i skróceniem szyjki macicy, najczęściej w drugim trymestrze ciąży (14-27 tydzień), co stanowi około 1% wszystkich ciąż i odpowiada za około 25% poronień w tym okresie. Klinicznie objawia się bezbolesnym rozwarciem szyjki, uwypukleniem błon płodowych oraz ewentualnym lekkim krwawieniem, plamieniem, uczuciem nacisku w miednicy, bólem dolnej części pleców i łagodnymi skurczami brzucha. Diagnostyka opiera się na monitorowaniu długości szyjki macicy (<25 mm w 24. tygodniu ciąży zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu czterokrotnie) oraz wykrywaniu lejkowatego rozwarcia (funneling). Niedomykalność może przebiegać bezobjawowo, co utrudnia wczesne rozpoznanie i wymaga regularnych badań ultrasonograficznych u pacjentek z grup ryzyka, zwłaszcza po zabiegach na szyjce macicy (konizacja, LEEP) lub z wrodzonymi anomaliami macicy.
badanie ultrasonograficzne, ból pleców, cerklaż szyjki macicy, konizacja, krwawienie dokomorowe, krwawienie z pochwy, macica dwurożna, mózgowe porażenie dziecięce, niedomykalność szyjki macicy, niewydolność szyjki macicy, poronienie w drugim trymestrze, PPROM, procedura LEEP, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, przedwczesny poród, przegroda macicy, rozwarcie szyjki macicy, skurcze Braxtona-Hicksa, skurcze brzucha, stan bezobjawowy, suplementacja progesteronu, uwypuklenie błon płodowych, wydzielina pochwowa, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół zaburzeń oddychania - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Atosiban Accord 37,5 mg/5 ml
Atosiban Accord, dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 37,5 mg/5 ml (7,5 mg/ml), jest wskazany do hamowania przedwczesnej czynności porodowej u kobiet ciężarnych w wieku ciążowym od 24. do 33. tygodnia. Terapia jest zalecana wyłącznie przy spełnieniu kryteriów diagnostycznych: regularnej czynności skurczowej macicy (≥4 skurcze/30 min, każdy trwający ≥30 s), odpowiednim rozwarciu szyjki (1-3 cm u wieloródek, 0-3 cm u pierworódek) oraz skróceniu szyjki o ≥50%, a także prawidłowej czynności serca płodu. Po rozcieńczeniu do stężenia roboczego 0,75 mg/ml, roztwór charakteryzuje się pH 4,0-5,0 i osmolarnością 285-335 mOsmol/l, co zapewnia bezpieczeństwo podania dożylnego.
antybiotykoterapia, atozyban, czynność serca płodu, czynność skurczowa macicy, dobrostan płodu, dojrzewanie płuc płodu, dysfagia, hamowanie przedwczesnej czynności porodowej, infekcja wewnątrzmaciczna, kortykosteroidy, leczenie tokolityczne, ośrodek referencyjny, pierworódka, poród przedwczesny, roztwór do infuzji, rozwarcie szyjki macicy, skrócenie szyjki macicy, skurcze macicy, wiek ciążowy, wieloródka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Fenactil 40 mg/g
Chloropromazyny chlorowodorek (Fenactil, 40 mg/g) wykazuje potencjalnie szkodliwy wpływ na przebieg ciąży oraz rozwijający się płód, co potwierdzają badania na modelach zwierzęcych. Ze względu na niewystarczające dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych, lek nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Fenactil może wydłużać akcję porodową, dlatego zaleca się zaprzestanie podawania leku do momentu rozwarcia szyjki macicy na 3-4 cm. Stosowanie chloropromazyny w ciąży może powodować u płodu zaburzenia neurologiczne, takie jak apatia, paradoksalna nadpobudliwość, drgawki oraz obniżoną punktację w skali Apgar u noworodka.
- Leksykon chorób i schorzeń
Poród przedwczesny – Diagnostyka i diagnoza
Poród przedwczesny definiowany jest jako poród przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i stanowi istotną przyczynę umieralności oraz zachorowalności noworodków. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, w tym regularnych skurczach macicy (≥4 na godzinę) oraz zmianach w szyjce macicy (rozwarcie ≥2 cm lub zgładzenie >50%). Kluczowe badania dodatkowe to ultrasonograficzny pomiar długości szyjki macicy (krótka szyjka <25 mm przed 24. tygodniem ciąży wskazuje na ryzyko), test na obecność fibronektyny płodowej (fFN) z wysoką wartością predykcyjną negatywną (98%) oraz badania mikrobiologiczne i laboratoryjne w celu wykrycia infekcji. Kombinacja ultrasonografii i testu fFN zwiększa precyzję diagnozy. Wcześniaki wymagają kompleksowej oceny po porodzie, w tym badania Ballarda do oceny wieku ciążowego, monitorowania parametrów życiowych, badań obrazowych (echokardiografia, USG mózgu), okulistycznych i słuchu oraz badań przesiewowych i diagnostyki infekcji.
antybiotykoterapia profilaktyczna, badanie ginekologiczne, badanie ultrasonograficzne, białko C-reaktywne, cerclage, echokardiografia, fibronektyna płodowa, infekcja wewnątrzmaciczna, krwawienie dokomorowe, lek tokolityczny, morfologia krwi, nakłucie lędźwiowe, neuroprotekcja, niewydolność szyjki macicy, oddział intensywnej terapii noworodka, paciorkowiec grupy B, personel medyczny, porażenie mózgowe, poród przedwczesny, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, retinopatia wcześniaków, rozwarcie szyjki macicy, skurcz macicy, szyjka macicy, ultrasonografia przezpochwowa, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego, zespół zaburzeń oddychania