tokolityk
Tokolityk to środek farmakologiczny stosowany w położnictwie do hamowania czynności skurczowej macicy, a tym samym zapobiegania przedwczesnemu porodowi. Leki te działają poprzez blokowanie receptorów lub mechanizmów odpowiedzialnych za skurcze mięśnia macicy.
Do najczęściej stosowanych tokolitykow należą beta-mimetyki (np. fenoterol), antagoniści wapnia (np. nifedypina), inhibitory cyklooksygenazy (niesteroidowe leki przeciwzapalne), antagoniści receptora oksytocynowego (atosiban) oraz siarczan magnezu. Wybór konkretnego tokolityka zależy od sytuacji klinicznej, przeciwwskazań oraz możliwych działań niepożądanych.
Głównym wskazaniem do zastosowania tokolitykow jest zagrażający poród przedwczesny przed 34. tygodniem ciąży. Leki te dają czas na zastosowanie kortykosteroidów w celu przyspieszenia dojrzewania płuc płodu oraz, w razie potrzeby, transport ciężarnej do ośrodka o wyższej referencyjności. Należy pamiętać, że tokoliza nie jest skuteczna w długoterminowym utrzymaniu ciąży i zazwyczaj stosowana jest przez okres 48-72 godzin.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Foramed 12 mcg/dawkę inh.
Stosowanie formoterolu fumaranu dwuwodnego (12 µg/dawkę inhalacyjną) zawartego w produkcie Foramed u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza w ciąży i laktacji, wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka. Dane przedkliniczne wskazują na potencjalne ryzyko poronień, zmniejszoną wczesną przeżywalność pourodzeniową oraz obniżoną masę urodzeniową noworodków. Formoterol może również działać tokolitycznie, co może wpływać na przebieg porodu. W praktyce klinicznej zaleca się unikanie stosowania Foramed w ciąży, jeśli dostępne są bezpieczniejsze alternatywy, a w przypadku konieczności terapii – ścisłe monitorowanie stanu matki i rozwoju płodu.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Atosiban Mercapharm 6,75 mg/0,9 ml
Atozyban, syntetyczny peptyd antagonizujący receptory oksytocyny i wazopresyny, wykazuje działanie tokolityczne poprzez redukcję częstości i napięcia skurczów macicy. W badaniach przedklinicznych nie stwierdzono wpływu na układ krążenia. W badaniu klinicznym III fazy (CAP-001) obejmującym 742 kobiety z zagrażającym porodem przedwczesnym (23-33 tydzień ciąży), atozyban w dawkach zalecanych skutecznie indukował stan spoczynkowy macicy (≤4 skurcze/godz.) utrzymujący się przez 12 godzin, z szybkim początkiem działania (redukcja skurczów w ciągu 10 minut). W porównaniu z β-agonistą, atozyban wykazał wyższy odsetek pacjentek bez porodu i konieczności dodatkowego leczenia tokolitycznego w ciągu 7 dni (59,6% vs 47,7%), choć częściej występowały niepowodzenia terapeutyczne z powodu niewystarczającej skuteczności (14,2% vs 5,8%, p=0,0003). W podgrupie 24-28 tygodnia ciąży skuteczność obu leków była porównywalna, jednak na podstawie niewielkiej próby (n=129).
antagonista oksytocyny, badanie przedkliniczne, badanie randomizowane, beta-agonista, czynność skurczowa macicy, intensywna terapia noworodków, kontrola placebo, leczenie tokolityczne, model zwierzęcy, peptyd syntetyczny, poród przedwczesny, receptor oksytocyny, receptor wazopresyny, skurcze macicy, skuteczność leczenia, śmiertelność płodowa, tokolityk, wentylacja wspomagana - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxytocin Grindeks 16,7 mcg/ml
Przedawkowanie oksytocyny, stosowanej w preparacie Oxytocin Grindeks, może prowadzić do poważnych powikłań zarówno u matki, jak i płodu, w tym bradykardii płodu, hipotonii macicy, skurczów tężcowych oraz pęknięcia macicy. Dodatkowo, oksytocyna wykazuje działanie antydiuretyczne poprzez aktywację receptorów wazopresynowych V2, co może skutkować zatruciem wodnym, hiponatremią (<135 mmol/l), hipoosmolalnością (<280 mOsm/kg H₂O) oraz obrzękiem mózgu. W praktyce klinicznej odnotowano toksyczność po długotrwałych infuzjach wysokich dawek, np. 80 IU (133,6 µg) przez 35 godzin, 488 IU (815 µg) przez 40 godzin oraz 800 IU (1336 µg) przez 60 godzin, natomiast mniejsze dawki u noworodków i małych dzieci (2-10 IU domięśniowo, 8 IU donosowo) nie wykazywały objawów toksyczności.
bradykardia płodu, diuretyk, dysfagia, działanie antydiuretyczne oksytocyny, furosemid, hipertonia macicy, hipo-osmolalność, hiponatremia, mannitol, nadciśnienie tętnicze, niedotlenienie, obrzęk mózgu, pęknięcie macicy, przedawkowanie oksytocyny, receptor oksytocynowy, receptor wazopresynowy, równowaga wodno-elektrolitowa, skurcz naczyń, skurcz tężcowy, tokolityk, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie przepływu łożyskowego, zatrucie wodne - Leksykon substancji czynnych
Atozyban – Wskazania do stosowania
Atozyban jest antagonistą receptora oksytocyny stosowanym jako tokolityk w celu zahamowania przedwczesnej czynności skurczowej macicy u kobiet ciężarnych. Wskazaniem do terapii jest obecność co najmniej 4 regularnych skurczów macicy w ciągu 30 minut, każdy trwający minimum 30 sekund, rozwarcie szyjki macicy od 1 do 3 cm u wieloródek lub 0 do 3 cm u pierworódek, skrócenie szyjki macicy o ≥ 50%, wiek ciążowy 24-33 pełne tygodnie oraz prawidłowe tętno płodu. Preparaty zawierające atozyban dostępne są w formie koncentratu do infuzji (37,5 mg/5 ml, stężenie po rozcieńczeniu 0,75 mg/ml) oraz roztworu do wstrzykiwań (6,75 mg/0,9 ml) do podania w bolusie, co umożliwia dostosowanie schematu dawkowania do potrzeb klinicznych.
antagonista receptora oksytocyny, czynność skurczowa macicy, dojrzewanie płuc płodu, glikokortykosteroid, hamowanie czynności skurczowej macicy, pierworódka, poród przedwczesny, przedwczesna czynność porodowa, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, rozwarcie szyjki macicy, skrócenie szyjki macicy, śmiertelność noworodków, tętno płodu, tokolityk, wiek ciążowy, wieloródka - Leksykon substancji czynnych
Atozyban – Właściwości farmakodynamiczne
Atozyban, syntetyczny peptyd będący konkurencyjnym antagonistą receptorów oksytocyny, wykazuje silne działanie tokolityczne u kobiet z zagrażającym porodem przedwczesnym między 23. a 33. tygodniem ciąży. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów oksytocyny, co prowadzi do zmniejszenia częstości i napięcia skurczów macicy, a także częściowo receptorów wazopresyny, bez wpływu na układ krążenia. W badaniu klinicznym III fazy (CAP-001) obejmującym 742 pacjentki, atozyban w dawkach zalecanych skutecznie zapobiegał porodowi przedwczesnemu i konieczności dodatkowego leczenia tokolitycznego w ciągu 7 dni u 59,6% kobiet, w porównaniu do 47,7% w grupie β-agonistów (p=0,0004). Efekt ten utrzymywał się stabilnie przez 12 godzin, a średni wiek ciążowy przy porodzie wynosił 35,6 (±3,9) tygodnia, z masą urodzeniową noworodków 2491 (±813) gramów, bez istotnych różnic w porównaniu do grupy kontrolnej.
Pomimo wyższej częstości niepowodzeń leczniczych z powodu niewystarczającej skuteczności w grupie atozybanu (14,2% vs 5,8%, p=0,0003), lek charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, zwłaszcza u kobiet z ciążą powyżej 24 tygodni. Nie zaleca się stosowania atozybanu u pacjentek z ciążą krótszą niż 24 tygodnie ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność. W badaniu z kontrolą placebo odnotowano wyższą śmiertelność płodów i noworodków w grupie atozybanu (5,2% vs 1,7%), jednak różnice te dotyczyły głównie ciąż trwających 20-24 tygodnie, gdzie liczebność grup była nierównomierna. W praktyce klinicznej możliwe jest wielokrotne zastosowanie atozybanu u wybranych pacjentek, co potwierdzają dane z badań III fazy.
antagonista oksytocyny, atozyban, beta-agonista, beta-mimetyk, czynność skurczowa macicy, intensywna terapia noworodkowa, leczenie tokolityczne, napięcie macicy, peptyd syntetyczny, poród przedwczesny zagrażający, receptor oksytocynowy, receptor wazopresynowy, skurcz macicy, tokolityk, wentylacja wspomagana, wiek ciążowy, zgon płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Icatibant Medical Valley 30 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ikatybantu obejmowały długoterminowe toksykologiczne testy na szczurach i psach, wykazując odwracalne zmiany w poziomach hormonów płciowych oraz opóźnienie dojrzewania płciowego. W 9-miesięcznym badaniu na psach ustalono NOAEL przy ekspozycji AUC 2,3-krotnie wyższej niż u ludzi po dawce 30 mg podskórnie. U szczurów obserwowano odwracalny przerost nadnerczy, którego kliniczne znaczenie pozostaje nieustalone. Ikatybant nie wykazywał działania teratogennego przy dawkach do 25 mg/kg mc./dobę u szczurów i 10 mg/kg mc./dobę u królików, jednak jako silny antagonista bradykininy może wpływać na implantację i stabilność macicy, wykazując działanie tokolityczne i opóźniając poród przy dawkach 10 mg/kg mc./dobę. Badania na młodych szczurach wykazały częściowo odwracalną atrofię jąder i najądrzy po podaniu 3 mg/kg mc./dobę przez 7 tygodni.
atrofia jąder, badania toksykologiczne, bradykinina, działanie teratogenne, ekspozycja dobowa, genotoksyczność, gonadotropiny, ikatybant, implantacja w macicy, niedokrwienie serca, NOAEL, ostre niedokrwienie, podanie podskórne, potencjał genotoksyczny, przerost nadnerczy, przewodzenie sercowe, rakotwórczość, tokolityk, zgon okołoporodowy, zmiany hemodynamiczne