induktor cytochromu P450 3A

Induktory cytochromu P450 3A (CYP3A) to substancje, które zwiększają ekspresję i aktywność izoenzymów z podrodziny CYP3A, głównie CYP3A4, który jest najważniejszym enzymem metabolizującym leki w wątrobie człowieka. Indukcja CYP3A zachodzi głównie poprzez aktywację receptorów jądrowych, takich jak receptor pregnanu X (PXR) i receptor konstytutywnego androstanu (CAR), co prowadzi do zwiększonej transkrypcji genów kodujących te enzymy.

Klinicznie istotne induktory CYP3A obejmują leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital), przeciwgruźlicze (rifampicyna), przeciwwirusowe (efawirenz, newirapina), a także ziele dziurawca. Ich działanie może znacząco obniżać stężenie we krwi wielu jednocześnie stosowanych leków metabolizowanych przez CYP3A, co prowadzi do zmniejszenia ich skuteczności terapeutycznej.

Indukcja CYP3A jest procesem stopniowym, a pełny efekt indukcyjny zwykle rozwija się w ciągu 1-2 tygodni od rozpoczęcia podawania induktora. Po odstawieniu induktora, powrót aktywności enzymatycznej do wartości wyjściowych również wymaga czasu, zazwyczaj około tygodnia. Znajomość interakcji związanych z induktorami CYP3A jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl