transporter OATP1B1/1B3
Transportery OATP1B1 i OATP1B3 (Organic Anion Transporting Polypeptides) to białka transportowe należące do rodziny polipeptydów transportujących aniony organiczne. Są one kodowane przez geny SLCO1B1 i SLCO1B3 i występują głównie w błonie sinusoidalnej hepatocytów.
OATP1B1 i OATP1B3 pełnią kluczową rolę w wychwycie wątrobowym wielu endogennych substancji (np. bilirubiny, kwasów żółciowych, hormonów steroidowych) oraz leków, w tym statyn, leków przeciwnowotworowych i przeciwwirusowych. Ich funkcja ma istotne znaczenie dla metabolizmu i eliminacji wielu związków, wpływając na biodostępność i skuteczność terapeutyczną leków.
Polimorfizmy genów kodujących te transportery mogą prowadzić do zmienionej aktywności transportowej, co wiąże się z różnicami w farmakokinetyce leków oraz zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych. Najlepiej poznany jest wariant SLCO1B1*5 (c.521T>C), związany ze zwiększonym ryzykiem miopatii indukowanej statynami, szczególnie simwastatyną.
Interakcje lekowe na poziomie transporterów OATP1B1/1B3 mogą prowadzić do istotnych klinicznie konsekwencji, dlatego wiedza o statusie tych transporterów jest ważna w kontekście medycyny spersonalizowanej i optymalizacji farmakoterapii. Coraz częściej badania farmakogenetyczne obejmują analizę wariantów tych transporterów w celu identyfikacji pacjentów o zwiększonym ryzyku działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Atorvastatin Bluefish AB 20 mg
Atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4 oraz transportowana przez białka OATP1B1, OATP1B3, MDR1 i BCRP, co determinuje jej farmakokinetykę i potencjał interakcji lekowych. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) znacząco podwyższają stężenia atorwastatyny w osoczu, zwiększając ryzyko miopatii, dlatego zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania lub redukcję dawki i ścisłe monitorowanie pacjenta. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil, flukonazol, amiodaron) również podnoszą stężenia leku, co wymaga rozważenia obniżenia dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenia atorwastatyny, co może osłabiać jej skuteczność; w przypadku ryfampicyny zaleca się jednoczesne podawanie i monitorowanie efektu terapeutycznego. Inhibitory transporterów białkowych (cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję na atorwastatynę, a stosowanie letermowiru z cyklosporyną jest przeciwwskazane.
amiodaron, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, delawirdyna, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, efawirenz, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450 3A, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor transportera białek, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kolchicyna, kolestypol, kumaryna, kwas fusydowy, letermowir, miopatia, noretysteron, polipeptydy 1B1, pozakonazol, rabdomioliza, ryfampicyna, styrypentol, telitromycyna, transporter OATP1B1/1B3, warfaryna, werapamil, worykonazol, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Sortis 10 10 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, jest podatna na liczne interakcje lekowe, które mogą znacząco wpływać na jej stężenie w osoczu i ryzyko miopatii. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, klarytromycyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) mogą znacznie podwyższać stężenie atorwastatyny, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub stosowania najniższych dawek i ścisłego monitorowania. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil, flukonazol, amiodaron) również zwiększają stężenie leku, wskazując na konieczność redukcji dawki i monitorowania pacjenta. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, co może wymagać monitorowania skuteczności terapii. Inhibitory transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję na lek, a ich jednoczesne stosowanie z atorwastatyną wymaga zmniejszenia dawki i ostrożnego nadzoru klinicznego.
antybiotyk makrolidowy, białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, dysfagia, enzym wątrobowy, ezetymib, hepatotoksyczność, inhibitor proteazy HIV, klirens żółciowy, kolchicyna, kolestypol, kumaryna, kwas fibrynowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, miopatia, noretysteron i etynyloestradiol, P-glikoproteina, pochodna kwasu fibrynowego, polipeptydy transportujące aniony organiczne, pompy efluksowe, rabdomioliza, ryfampicyna, stan stacjonarny, transporter OATP1B1/1B3, warfaryna, żółtaczka