beta-apolipoproteina B
Beta-apolipoproteina B (apoB) to kluczowe białko strukturalne lipoprotein zawierających apoB, w tym chylomikronów, lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL), lipoprotein o pośredniej gęstości (IDL) oraz lipoprotein o niskiej gęstości (LDL). Występuje w dwóch formach: apoB-100, produkowanej głównie w wątrobie, oraz apoB-48, syntetyzowanej w jelicie cienkim.
ApoB odgrywa zasadniczą rolę w metabolizmie lipidów, uczestnicząc w transporcie cholesterolu i triglicerydów w organizmie. Jest niezbędna do wydzielania VLDL z wątroby oraz chylomikronów z enterocytów. Co istotne, każda cząsteczka LDL zawiera dokładnie jedną cząsteczkę apoB-100, co czyni pomiar stężenia apoB precyzyjnym wskaźnikiem liczby cząsteczek lipoprotein aterogennych w krążeniu.
Podwyższone stężenie apoB w surowicy jest uznawane za istotny czynnik ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych, niezależnie od stężenia cholesterolu LDL. Badania wskazują, że pomiar apoB może być lepszym predyktorem ryzyka sercowo-naczyniowego niż tradycyjny pomiar cholesterolu LDL, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią aterogenną, cukrzycą typu 2 czy zespołem metabolicznym.
W praktyce klinicznej oznaczanie apoB jest coraz częściej wykorzystywane do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i monitorowania skuteczności terapii hipolipemizującej. Docelowe wartości apoB według niektórych wytycznych wynoszą <80 mg/dl dla pacjentów z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz <100 mg/dl dla pacjentów z wysokim ryzykiem.