hormon peptydowy
Hormon peptydowy to związek chemiczny zbudowany z aminokwasów, który pełni funkcję przekaźnika informacji w organizmie. W przeciwieństwie do hormonów steroidowych, hormony peptydowe są hydrofilowe (rozpuszczalne w wodzie) i nie mogą swobodnie przenikać przez błony komórkowe, dlatego oddziałują na komórki docelowe poprzez receptory znajdujące się na ich powierzchni.
Do najważniejszych hormonów peptydowych należą: insulina, glukagon, hormon wzrostu, prolaktyna, oksytocyna, wazopresyna, kalcytonina, parathormon oraz hormony przysadki mózgowej i podwzgórza. Ich działanie obejmuje regulację metabolizmu węglowodanów, białek i tłuszczów, gospodarki wodno-elektrolitowej, wzrostu i rozwoju organizmu oraz odpowiedzi na stres.
W diagnostyce medycznej oznaczanie stężeń hormonów peptydowych ma kluczowe znaczenie w rozpoznawaniu zaburzeń endokrynologicznych. Metody ich oznaczania obejmują głównie techniki immunochemiczne, takie jak ELISA, RIA czy chemiluminescencja. Zaburzenia wydzielania hormonów peptydowych mogą prowadzić do poważnych chorób, jak cukrzyca, akromegalia, niedoczynność przysadki czy zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adin 60 mcg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa desmopresyny, substancji czynnej produktu ADIN dostępnego w dawkach 60, 120 i 240 µg w postaci liofilizatu doustnego, wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa. Testy farmakologiczne nie ujawniły istotnych zagrożeń dla układu sercowo-naczyniowego, oddechowego ani ośrodkowego układu nerwowego. Wielokrotne podawanie desmopresyny nie powodowało istotnych zmian patologicznych w narządach, ani nie wpływało negatywnie na parametry biochemiczne i hematologiczne. Ponadto, badania genotoksyczności nie wykazały mutagennego ani genotoksycznego działania substancji, co potwierdza jej bezpieczeństwo na poziomie molekularnym.
aberracja chromosomowa, analog wazopresyny, desmopresyna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, hormon peptydowy, hormon przeciwdiuretyczny, liofilizat doustny, mutacja genowa, ośrodkowy układ nerwowy, parametry biochemiczne i hematologiczne, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, rozwój embrionalny i płodowy, rozwój prenatalny i postnatalny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie DNA - Leksykon substancji czynnych
Glukagon – Przeciwwskazania stosowania
Glukagon, hormon peptydowy produkowany przez komórki alfa wysp trzustkowych, dostępny jest w formie rekombinowanego chlorowodorku glukagonu (1 mg/1 j.m.) w preparacie GlucaGen 1 mg HypoKit. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, co może skutkować reakcjami alergicznymi od łagodnych po zagrażające życiu anafilaksje. Drugim kluczowym przeciwwskazaniem jest obecność guza chromochłonnego nadnerczy (phaeochromocytoma), ze względu na ryzyko gwałtownego uwolnienia katecholamin i poważnych powikłań, takich jak przełom nadciśnieniowy, udar mózgu czy zawał mięśnia sercowego. Przed zastosowaniem glukagonu konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego oraz ocena ryzyka chorób nadnerczy, zwłaszcza u pacjentów z objawami sugerującymi guz chromochłonny (np. nawracające bóle głowy, nadciśnienie tętnicze oporne na leczenie, kołatanie serca, nadmierna potliwość).
adrenalina i noradrenalina, chlorowodorek glukagonu, choroba nadnerczy, ciężka hipoglikemia, dożylne podanie glukozy, GlucaGen, glukagon, guz chromochłonny nadnerczy, historia medyczna, hormon peptydowy, katecholaminy, kołatanie serca, komórki alfa trzustki, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, phaeochromocytoma, produkt leczniczy, przełom nadciśnieniowy, rdzeń nadnerczy, reakcja anafilaktyczna, rekombinacja DNA, stan hipoglikemiczny, substancja czynna, substancja pomocnicza, udar mózgu, węglowodany proste, wywiad alergologiczny, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Somatuline Autogel 60 mg/dawkę
Somatuline Autogel, zawierający lanreotyd w dawkach 60 mg, 90 mg i 120 mg, jest analogiem somatostatyny stosowanym w formie przesyconego roztworu do wstrzykiwań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na lanreotyd, somatostatynę, pochodne peptydowe (np. oktreotyd) oraz na substancje pomocnicze preparatu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kierunku wcześniejszych reakcji alergicznych na analogi somatostatyny. Preparat zawiera lanreotyd octan w stężeniu 0,246 mg na 1 mg roztworu, co odpowiada rzeczywistej dawce podawanej w iniekcji.
ampułko-strzykawka, analog somatostatyny, hormon peptydowy, lanreotyd, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na składniki preparatu, oktreotyd, przesycony roztwór, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, roztwór do wstrzykiwań, somatostatyna, Somatuline Autogel, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Oxytocin Grindeks 16,7 mcg/ml
Produkt leczniczy Oxytocin Grindeks, dostępny w stężeniach 8,3 mikrogramów/ml oraz 16,7 mikrogramów/ml jako roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, zawiera oksytocynę – hormon o kluczowym znaczeniu w przebiegu ciąży i laktacji. Stosowanie oksytocyny w ciąży jest przeciwwskazane, z wyjątkiem ściśle określonych wskazań medycznych, takich jak indukcja porodu, nasilanie akcji porodowej oraz postępowanie w przypadku poronienia. Ocena bezpieczeństwa opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym, które nie wykazało ryzyka wad rozwojowych płodu przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Decyzja o podaniu oksytocyny powinna uwzględniać bilans korzyści i ryzyka, a jej zastosowanie ograniczać do sytuacji medycznie uzasadnionych.
- Leksykon substancji czynnych
Argipresyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Argipresyna, będąca substancją czynną leku Empesin (40 IU/2 ml, co odpowiada 133 µg argipresyny w 2 ml koncentratu, tj. 20 IU/ml czyli 66,5 µg/ml), jest peptydowym hormonem stosowanym głównie w leczeniu stanów wstrząsu. Pomimo braku systematycznych i kompleksowych badań przedklinicznych dotyczących toksyczności po podaniu wielokrotnym, wpływu na reprodukcję, potencjału genotoksycznego oraz rakotwórczego, bezpieczeństwo stosowania argipresyny zostało potwierdzone na podstawie wieloletniego doświadczenia klinicznego. Preparat występuje w formie klarownego, bezbarwnego roztworu o pH 2,5–4,5, przeznaczonego do sporządzania roztworu do infuzji.
argipresyna, badanie przedkliniczne, dawkowanie leku, doświadczenie kliniczne, genotoksyczność, hormon peptydowy, jednostki międzynarodowe, koncentrat do sporządzania roztworu, mikrogram, octan argipresyny, profil bezpieczeństwa, rakotwórczość, roztwór do infuzji, toksyczność dawki wielokrotnej, toksyczność reprodukcyjna, wstrząs - Leksykon substancji czynnych
Glukagon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Glukagon rekombinowany, stosowany w preparacie GlucaGen 1 mg HypoKit, posiada identyczną strukturę jak endogenny glukagon ludzki, co stanowi podstawę jego korzystnego profilu bezpieczeństwa. Dane przedkliniczne dotyczące chlorowodorku glukagonu uzyskanego metodą rekombinacji DNA w komórkach Saccharomyces cerevisiae są ograniczone i nie wskazują na istotne zagrożenia przy stosowaniu dawki terapeutycznej 1 mg (1 j.m.) glukagonu w 1 ml roztworu po sporządzeniu. Brak szczegółowych danych przedklinicznych w charakterystyce produktu leczniczego (sekcja 5.3) sugeruje, że nie zidentyfikowano specyficznych ryzyk wymagających szczególnej uwagi w praktyce klinicznej, co jest zgodne z długotrwałym i dobrze udokumentowanym stosowaniem glukagonu w leczeniu hipoglikemii oraz diagnostyce.
bezpieczeństwo biologiczne, chlorowodorek glukagonu, dawka terapeutyczna, GlucaGen HypoKit, glukagon ludzki, glukagon rekombinowany, hipoglikemia, hormon peptydowy, komórki alfa trzustki, profil farmakologiczny, reakcja immunologiczna, rekombinacja DNA, roztwór do wstrzykiwań, Saccharomyces cerevisiae - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Myrelez 60 mg
Preparat Myrelez, zawierający lanreotyd w dawkach 60 mg, 90 mg oraz 120 mg w postaci octanu lanreotydu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na lanreotyd, somatostatynę, pochodne peptydowe lub substancje pomocnicze preparatu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych na analogi somatostatyny lub inne peptydy terapeutyczne. Preparat występuje jako roztwór do wstrzykiwań o barwie od białej do jasnożółtej i półstałej konsystencji, co ułatwia identyfikację ewentualnych nieprawidłowości produktu przed podaniem.
ampułko-strzykawka, anafilaksja, analog somatostatyny, hormon peptydowy, konsultacja alergologiczna, lanreotyd, lek przeciwwstrząsowy, nadwrażliwość na lanreotyd, obrzęk naczynioruchowy, octan lanreotydu, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, skurcz oskrzeli, somatostatyna, wywiad alergiczny - Leksykon substancji czynnych
Oksytocyna – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Oksytocyna, hormon peptydowy stosowany w położnictwie, wykazuje silne działanie obkurczające macicę i jest dostępna w preparatach Oxytocin Grindeks (8,3 µg/ml [5 IU] oraz 16,7 µg/ml [10 IU]) oraz Oxytocin-Richter (5 IU/ml). Wskazania do stosowania obejmują indukcję porodu oraz profilaktykę krwotoków poporodowych. Charakterystyki Produktów Leczniczych podkreślają, że kobiety doświadczające skurczów macicy wywołanych oksytocyną nie powinny prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn ze względu na ryzyko ograniczenia koncentracji. W przypadku Oxytocin-Richter, zawierającego dodatkowo 40 mg/ml etanolu, zakaz ten obowiązuje przez cały okres terapii, niezależnie od obecności objawów skurczowych.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Oxytocin-Richter 5 IU/ml
Przedkliniczne badania dotyczące bezpieczeństwa oksytocyny są niewystarczające, gdyż nie przeprowadzono kompleksowych analiz oceniających długoterminowe działania niepożądane tego hormonu peptydowego. Brak jest systematycznych badań na modelach zwierzęcych i ludziach dotyczących potencjału rakotwórczego oraz genotoksyczności oksytocyny, w tym testów mutagenności in vitro (np. test Amesa, test aberracji chromosomowych) i in vivo. Ponadto, nie dysponujemy danymi dotyczącymi wpływu oksytocyny na płodność, spermatogenezę, cykle estralne czy zdolność do zapłodnienia, ani na parametry reprodukcyjne w modelach zwierzęcych i u ludzi.
aberracja chromosomowa, cykl estralny, działanie mutagenne, działanie niepożądane, genotoksyczność, hormon peptydowy, laktacja, oksytocyna, parametr reprodukcyjny, płodność, potencjał karcinogenny, potencjał rakotwórczy, praktyka położnicza, profil bezpieczeństwa, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, spermatogeneza, test Amesa, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, zdolność do zapłodnienia - Leksykon substancji czynnych
Somatostatyna – Wskazania do stosowania
Somatostatyna, dostępna w postaci octanu somatostatyny (Somatostatin-Eumedica) w stężeniach 0,25 mg/ml i 3 mg/ml po rekonstytucji, znajduje zastosowanie w leczeniu ostrych krwotoków z przewodu pokarmowego o różnej etiologii, w tym krwawień z wrzodów żołądka i dwunastnicy, krwotocznego zapalenia błony śluzowej żołądka oraz żylaków przełyku. Lek może być podawany zarówno przy potwierdzonej endoskopowo etiologii krwawienia, jak i w sytuacjach klinicznych, gdy badanie endoskopowe jest opóźnione lub niemożliwe, co umożliwia stabilizację pacjenta przed dalszymi procedurami diagnostycznymi lub terapeutycznymi. Ponadto, somatostatyna jest skuteczna w leczeniu przetok jelitowych i trzustkowych poprzez hamowanie wydzielania soków trawiennych i trzustkowych, co sprzyja zmniejszeniu przepływu przez przetokę i jej samoistnemu zamknięciu, szczególnie w przypadku przetok wysokowydajnościowych.
badanie endoskopowe, ERCP, gastrinoma, GEP-NET, glukagonoma, guz endokrynny, guz neuroendokrynny, hormon peptydowy, insulinoma, krwotoczne zapalenie błony śluzowej żołądka, krwotok z przewodu pokarmowego, octan somatostatyny, ostre zapalenie trzustki, podanie parenteralne, przetoka jelitowa, przetoka trzustkowa, roztwór do wstrzykiwań, sok trawienny, sok trzustkowy, somatostatyna, VIPoma, wrzód żołądka, zespół Zollingera-Ellisona, żylaki przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Myrelez 120 mg
Produkt leczniczy Myrelez zawiera lanreotyd octan w stężeniu 0,246 mg lanreotydu (w postaci zasady) na 1 mg roztworu, dostępny w dawkach 60 mg, 90 mg oraz 120 mg w formie roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Kluczowym elementem kwalifikacji pacjenta do terapii jest dokładna weryfikacja przeciwwskazań, w szczególności nadwrażliwości na lanreotyd, somatostatynę, jej pochodne oraz substancje pomocnicze zawarte w preparacie. Wywiad alergologiczny powinien uwzględniać reakcje na lanreotyd w każdej postaci, inne analogi somatostatyny (np. oktreotyd) oraz leki peptydowe o podobnej strukturze, gdyż potwierdzenie nadwrażliwości stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania Myrelez.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fostimon 75 j.m.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Fostimon (urofolitropina) obejmowały standardowe testy toksykologiczne, genotoksyczne oraz oceny tolerancji miejscowej. Wielokrotne podawanie rekombinowanego hormonu folikulotropowego (FSH) nie wykazało istotnej toksyczności ogólnoustrojowej, a test Amesa potwierdził brak działania mutagennego. Nie przeprowadzono jednak dedykowanych badań dotyczących potencjału rakotwórczego, co jest typowe dla hormonów peptydowych. Ocena tolerancji miejscowej na królikach po podskórnym podaniu wykazała dobrą tolerancję i brak istotnych reakcji w miejscu iniekcji.
badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, FSH, hormon folikulotropowy, hormon peptydowy, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, rozwój zarodkowo-płodowy, śmiertelność zarodkowo-płodowa, test Amesa, toksyczność ogólnoustrojowa, tolerancja miejscowa, urofolitropina, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Minirin 0,1 0,1 mg
Przedkliniczne badania desmopresyny, substancji czynnej preparatu MINIRIN 0,1 mg, wykazały brak istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa stosowania w dawkach terapeutycznych. Oceny farmakologiczne nie ujawniły negatywnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy ani ośrodkowy układ nerwowy. Testy toksyczności po wielokrotnym podaniu potwierdziły brak klinicznie istotnych działań niepożądanych, co jest szczególnie ważne w kontekście przewlekłego stosowania leku. Ponadto, badania genotoksyczności nie wykazały mutagennego ani genotoksycznego potencjału desmopresyny, a ocena wpływu na funkcje rozrodcze nie wskazała na ryzyko dla płodności, rozwoju zarodka, przebiegu ciąży ani rozwoju pourodzeniowego potomstwa.
aberracja chromosomowa, analog wazopresyny, badanie farmakologiczne, badanie kliniczne, badanie toksyczności, dawka terapeutyczna, desmopresyna, działanie rakotwórcze, funkcja reprodukcyjna, hormon peptydowy, MINIRIN, octan desmopresyny, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, rozwój zarodka, test genotoksyczności, toksyczność, toksyczność przewlekła, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Somatuline Autogel 120 mg/dawkę
Somatuline Autogel (lanreotyd) dostępny jest w dawkach 60 mg, 90 mg oraz 120 mg jako roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 0,246 mg lanreotydu na 1 mg roztworu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatu jest nadwrażliwość na lanreotyd, somatostatynę oraz pochodne peptydowe, które mogą wywoływać reakcje krzyżowe. Ponadto, reakcje alergiczne na substancje pomocnicze zawarte w ampułko-strzykawkach również wykluczają podanie leku. Forma podania wymaga uwagi w kontekście miejsc iniekcji i potencjalnych zaburzeń krzepnięcia, choć nie są one wymienione jako bezwzględne przeciwwskazania.
ampułko-strzykawka, choroba pęcherzyka żółciowego, hormon naturalny, hormon peptydowy, iniekcja, lanreotyd, lanreotyd octan, nadwrażliwość, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, somatostatyna, substancja pomocnicza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Menopur 600 IU
Menopur, zawierający wysoce oczyszczoną menotropinę (hMG) dostarczającą FSH i LH w równych proporcjach, wykazuje porównywalne właściwości farmakokinetyczne po podaniu podskórnym i domięśniowym. Po dawce 150 IU przez 7 dni u zdrowych ochotniczek z desensybilizowaną przysadką, maksymalne stężenie FSH w osoczu wynosiło odpowiednio 8,9 ± 3,5 IU/l (s.c.) i 8,5 ± 3,2 IU/l (i.m.), osiągane w ciągu 7 godzin. Okres półtrwania FSH wynosił średnio 30 ± 11 godzin (s.c.) oraz 27 ± 9 godzin (i.m.), co wskazuje na podobną kinetykę eliminacji niezależnie od drogi podania. Menotropina jest eliminowana głównie przez nerki, zgodnie z mechanizmem usuwania białkowych hormonów peptydowych. Dane dotyczące farmakokinetyki LH są ograniczone, jednak wiadomo, że aktywność LH pochodzi głównie z ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG) pozyskiwanej z moczu kobiet po menopauzie.
aktywność biologiczna, desensybilizacja przysadki mózgowej, gonadotropina kosmówkowa, gonadotropina menopauzalna, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon peptydowy, kinetyka eliminacji leku, Menopur, menotropina, nerkowa droga eliminacji, okres półtrwania, podanie domięśniowe, podanie podskórne, roztwór do wstrzykiwań, stężenie hormonu w osoczu, wstrzykiwacz wielodawkowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby