Wskazania do stosowania
Somatostatyna

Wskazania do stosowania somatostatyny

Somatostatyna jest naturalnym hormonem peptydowym, który ma zastosowanie kliniczne w postaci preparatu farmaceutycznego. W praktyce klinicznej somatostatyna jest stosowana w ściśle określonych przypadkach, wymagających specjalistycznej oceny stanu pacjenta. Wskazania do stosowania substancji czynnej somatostatyna (Somatostatinum) w postaci octanu somatostatyny, dostępnej jako produkt leczniczy Somatostatin-Eumedica, obejmują cztery główne obszary zastosowań terapeutycznych.¹

Ostre krwotoki z przewodu pokarmowego

Jednym z głównych wskazań do zastosowania somatostatyny są ostre krwotoki z przewodu pokarmowego o różnej etiologii. Somatostatyna może być podawana w przypadku krwotoków spowodowanych:

• wrzodem żołądka lub dwunastnicy
• krwotocznym zapaleniem błony śluzowej żołądka
• krwawiącymi żylakami przełyku

²

Kluczową kwestią jest fakt, że somatostatyna może być stosowana zarówno w przypadkach, gdy etiologia krwawienia jest potwierdzona badaniem endoskopowym, jak i w sytuacjach, gdy krwawienie jest podejrzewane na podstawie obrazu klinicznego, a wykonanie badania endoskopowego jest opóźnione lub niemożliwe. Szybkie wdrożenie leczenia somatostatyną może pozwolić na stabilizację stanu pacjenta przed procedurami diagnostycznymi lub terapeutycznymi.³

Przetoki jelitowe i trzustkowe

Przetoki stanowią istotne powikłanie w chirurgii przewodu pokarmowego i trzustki, będąc często trudne w leczeniu i obarczone wysoką zachorowalnością. Somatostatyna znajduje zastosowanie w leczeniu:

• przetok jelitowych – będących nieprawidłowym połączeniem między jelitem a innymi strukturami lub powierzchnią ciała
• przetok trzustkowych – gdy sok trzustkowy wycieka z trzustki do jamy otrzewnej lub na zewnątrz organizmu

⁴

Efekt terapeutyczny somatostatyny w leczeniu przetok wynika z jej zdolności do hamowania wydzielania soków trawiennych i trzustkowych, co sprzyja zmniejszeniu przepływu przez przetokę i stwarza warunki do jej samoistnego zamknięcia. Jest to szczególnie istotne w przypadku przetok wysokowydajnościowych, gdzie konwencjonalne metody leczenia mogą być nieskuteczne.⁵

Leczenie objawowe nadmiernej sekrecji przez guzy endokrynne przewodu pokarmowego

Guzy neuroendokrynne przewodu pokarmowego (GEP-NET) mogą produkować i wydzielać różne hormony peptydowe i aminy biogenne, powodując zespoły kliniczne związane z hipersekrecją. Somatostatyna jest wskazana w leczeniu objawowym nadmiernej sekrecji spowodowanej przez guzy endokrynne przewodu pokarmowego, takie jak:

• Gastrinoma (zespół Zollingera-Ellisona)
• Insulinoma
• VIPoma (zespół Vernera-Morrisona)
• Glukagonoma
• Inne rzadkie guzy wydzielające hormony

⁶

Zastosowanie somatostatyny u pacjentów z guzami neuroendokrynnymi pozwala na kontrolę objawów związanych z nadmiernym wydzielaniem hormonów (takich jak biegunka, zaczerwienienie skóry, hipoglikemia) do czasu wdrożenia bardziej definitywnego leczenia, jak chirurgiczne usunięcie guza czy terapia radioizotopowa.⁷

Zapobieganie powikłaniom po zabiegach trzustki

Somatostatyna ma zastosowanie profilaktyczne w kontekście zabiegów chirurgicznych i procedur inwazyjnych związanych z trzustką. Jest wskazana do stosowania w celu zapobiegania powikłaniom po:

• operacjach trzustki – zarówno resekcyjnych, jak i oszczędzających miąższ narządu
• endoskopowej wstecznej cholangiopankreatografii (ERCP) – procedurze diagnostyczno-terapeutycznej umożliwiającej wizualizację dróg żółciowych i przewodu trzustkowego

⁸

Zastosowanie somatostatyny w tych przypadkach ma na celu ograniczenie ryzyka wystąpienia ostrego zapalenia trzustki, które jest jednym z najpoważniejszych powikłań po ERCP oraz po operacjach trzustki. Zmniejszając wydzielanie enzymów trzustkowych, somatostatyna może redukować ryzyko rozwinięcia się ostrego zapalenia trzustki o ciężkim przebiegu.⁹

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Somatostatyna jako substancja lecznicza jest dostępna w postaci produktu Somatostatin-Eumedica w dwóch stężeniach: 0,25 mg oraz 3 mg. Preparat występuje w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.¹⁰

Produkt w mniejszym stężeniu (0,25 mg) dostarczany jest w fiolce zawierającej somatostatynę w postaci octanu. Po rekonstytucji z dołączonym rozpuszczalnikiem (0,9% roztwór chlorku sodu), stężenie gotowego roztworu wynosi 0,25 mg/ml.¹¹

Preparat w wyższym stężeniu (3 mg) dostarczany jest w ampułce zawierającej somatostatynę w postaci octanu. Po rekonstytucji z dołączonym rozpuszczalnikiem (0,9% roztwór chlorku sodu), stężenie gotowego roztworu wynosi 3 mg/ml.¹²

Fizycznie produkt ma postać białego, liofilizowanego proszku, który po rekonstytucji tworzy roztwór przeznaczony do podawania parenteralnego.¹³

Należy podkreślić, że produkt Somatostatin-Eumedica jest wskazany do stosowania wyłącznie u dorosłych pacjentów, w ściśle określonych sytuacjach klinicznych.¹⁴