działanie szkodliwe na płód

Działanie szkodliwe na płód (teratogenne) odnosi się do różnych czynników, które mogą zaburzać prawidłowy rozwój zarodka lub płodu, prowadząc do wad wrodzonych, zaburzeń rozwojowych lub nawet obumarcia płodu. Czynniki teratogenne mogą działać na każdym etapie ciąży, jednak okres organogenezy (3-8 tydzień ciąży) jest szczególnie wrażliwy na ich wpływ.

Do głównych czynników teratogennych zaliczamy: leki (np. talidomid, niektóre przeciwpadaczkowe, izotretynoina, warfaryna), alkohol (powodujący płodowy zespół alkoholowy), narkotyki, infekcje (np. różyczka, cytomegalia, toksoplazmoza), promieniowanie jonizujące, niektóre substancje chemiczne oraz czynniki fizyczne. Mechanizmy teratogenezy obejmują m.in. zaburzenia podziałów komórkowych, apoptozy, migracji komórek oraz procesów różnicowania.

Ocena ryzyka teratogennego u kobiet w ciąży powinna być przeprowadzana indywidualnie, z uwzględnieniem rodzaju czynnika, dawki, okresu ekspozycji oraz predyspozycji genetycznych płodu. W praktyce klinicznej stosuje się klasyfikację FDA leków w ciąży (kategorie A, B, C, D, X) oraz nowsze systemy oceny ryzyka. Profilaktyka polega na unikaniu znanych teratogenów, suplementacji kwasem foliowym oraz poradnictwie przedkoncepcyjnym.

Powiązane wpisy

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl