komórki zewnątrzwydzielnicze
Komórki zewnątrzwydzielnicze (komórki egzokrynowe) stanowią istotny element gruczołów zewnątrzwydzielniczych, wyspecjalizowane w produkcji i wydzielaniu substancji bezpośrednio do światła przewodów wyprowadzających. W przeciwieństwie do komórek wewnątrzwydzielniczych, które uwalniają hormony do krwiobiegu, komórki egzokrynowe wydzielają swoje produkty na powierzchnie ciała lub do jam narządów wewnętrznych.
Strukturalnie, komórki zewnątrzwydzielnicze charakteryzują się dobrze rozwiniętym siateczkowatym retikulum endoplazmatycznym oraz aparatem Golgiego, co odzwierciedla ich intensywną aktywność sekrecyjną. Wydzieliny tych komórek mogą mieć charakter śluzowy, surowiczy lub mieszany, w zależności od typu gruczołu i pełnionej funkcji. Przykładami komórek zewnątrzwydzielniczych są komórki pęcherzykowe trzustki wydzielające enzymy trawienne, komórki gruczołów ślinowych czy potowych.
W diagnostyce medycznej ocena morfologii i funkcji komórek zewnątrzwydzielniczych ma znaczenie w rozpoznawaniu chorób takich jak mukowiscydoza (wpływająca na wydzielanie gruczołów zewnątrzwydzielniczych), zapalenie trzustki czy zespoły złego wchłaniania. Zaburzenia funkcjonowania tych komórek mogą prowadzić do istotnych konsekwencji klinicznych związanych z nieprawidłowym trawieniem, wydzielaniem śluzu czy zaburzeniami termoregulacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Everolimus Synthon 2,5 mg
Dane niekliniczne dotyczące ewerolimusu wskazują na brak istotnego zagrożenia dla człowieka przy ekspozycji terapeutycznej, choć działania toksyczne obserwowano przy dawkach znacznie przekraczających maksymalną ekspozycję u ludzi. W badaniach przedklinicznych zidentyfikowano narządy docelowe, takie jak układ rozrodczy (zwyrodnieniowe zmiany w jądrach, zmniejszona liczba plemników, zanik macicy), płuca (zwiększona liczba makrofagów w pęcherzykach), trzustka (degranulacja i wakuolizacja komórek zewnątrzwydzielniczych, zwyrodnienie komórek Langerhansa), oczy (zmętnienia przednich szwów soczewki u szczurów) oraz nerki (nasilenie lipofuscynozy i wodonercza u szczurów i myszy). Ewerolimus zaostrzał także przebieg chorób współistniejących, takich jak przewlekłe zapalenie mięśnia sercowego, zakażenia wirusem Coxsackie, kokcydiami oraz zmiany skórne. Wpływ na płodność samców szczurów był odwracalny, przy dawkach ≥0,5 mg/kg m.c. obserwowano zmiany morfologiczne jąder, a przy 5 mg/kg zmniejszenie ruchliwości plemników i stężenia testosteronu. U samic dawki ≥0,1 mg/kg (około 4% AUC0-24h u pacjentów) powodowały zwiększoną liczbę poronień, a ewerolimus przenikał przez łożysko wykazując toksyczność embrionalną i teratogenną (np. rozszczep mostka) przy dawkach 0,3–0,9 mg/kg u szczurów oraz zwiększał resorpcje u królików.
badanie kancerogenności, degranulacja i wakuolizacja, działanie embriotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, działanie toksyczne, ekspozycja ogólnoustrojowa, ewerolimus, genotoksyczność, jądro, kancerogenność, kokcydia, komórki Langerhansa, komórki zewnątrzwydzielnicze, lipofuscyna, makrofagi pęcherzykowe, morfologia jąder, najądrze, płodność męska, poronienie, resorpcja płodu, rozszczep mostka, ruchliwość plemników, śmiertelność płodowa, testosteron w osoczu, toksyczność embrionalna, toksyczność narządowa, toksyczność zarodkowa, układ rozrodczy, wada wrodzona, wirus Coxsackie, wodonercze, zakażenie żołądkowo-jelitowe, zanik macicy, zapalenie mięśnia sercowego, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Everolimus Synthon 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ewerolimusu wykazały brak istotnego zagrożenia dla człowieka przy dawkach terapeutycznych, choć toksyczność obserwowano przy dawkach znacznie przekraczających maksymalną ekspozycję u ludzi. Główne narządy docelowe toksyczności to układ rozrodczy (zwyrodnieniowe zmiany w jądrach, zmniejszona liczba plemników, zanik macicy), płuca (zwiększona liczba makrofagów w pęcherzykach), trzustka (degranulacja i wakuolizacja komórek zewnątrzwydzielniczych, zwyrodnienie komórek Langerhansa) oraz oczy (zmętnienia soczewki u szczurów). Dodatkowo, u szczurów i myszy obserwowano zmiany nerkowe, a u zwierząt z chorobami współistniejącymi ewerolimus nasilał przebieg tych schorzeń. W badaniach płodności u samców szczurów dawki ≥0,5 mg/kg m.c. powodowały zmiany morfologiczne jąder, a dawki 5 mg/kg m.c. obniżały ruchliwość plemników i stężenie testosteronu, co skutkowało ograniczeniem płodności; efekty te były odwracalne po odstawieniu leku. U samic dawki ≥0,1 mg/kg zwiększały częstość poronień, a lek przenikał przez łożysko, wywołując toksyczność embrionalną i płodową, w tym zwiększoną śmiertelność płodów, zmniejszoną masę oraz wady rozwojowe przy dawkach 0,3–0,9 mg/kg m.c.
degranulacja komórek, działanie karcynogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, ekspozycja u człowieka, genotoksyczność, kokcydioza, komórki Langerhansa, komórki zewnątrzwydzielnicze, lipofuscyna, makrofagi pęcherzykowe, masa płodu, nabłonek cewek nerkowych, płodność samców, poronienie, resorpcja płodu, rozszczep mostka, ruchliwość plemników, śmiertelność płodów, testosteron w osoczu, toksyczność dla płodu, toksyczność embrionalna, toksyczność embrionalno-płodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, wirus Coxsackie, zanik macicy, zapalenie mięśnia sercowego, zmętnienie soczewki, zmiany szkieletowe, zwyrodnieniowe zmiany jąder